II SA/Wa 1981/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA Waldemar Śledzik Protokolant ref. staż. Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi W. N. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Inspektor Pracy, działając na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 98, poz. 589 z późn. zm.) w zw. z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2011 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił nakazania umieszczenia W. N. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656). Organ w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że o zakwalifikowaniu pracownika do osób wykonujących prace w szczególnym charakterze decyduje nie tylko rodzaj świadczonej pracy, ale termin jej wykonywania oraz wymiar czasu pracy. Wniosek taki wynika z art. 3 ust. 5 ustawy o emeryturach pomostowych, w którym zastrzega się, że za pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwości należytego wykonywania w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanej z procesem starzenia się. Przeprowadzona kontrola wykazała, że W. N. zatrudniony na stanowisku dyżurnego zmiany Służby Ochrony Kolei (SOK) wykonywał pracę w torach czynnych, tj. w warunkach niebezpiecznych, mogących pogorszyć jego sprawność psychofizyczną przed osiągnięciem wieku emerytalnego, jednakże pracy tej nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Kierowanie pracą podległych funkcjonariuszy SOK, przebywając w pomieszczeniach biurowych nie stanowi przesłanki do stwierdzenia, że pogorszenie sprawności psychofizycznej przed osiągnięciem wieku emerytalnego uniemożliwia dalsze wykonywanie pracy na zajmowanym stanowisku przez wnioskodawcę. Okręgowy Inspektor Pracy [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania W. N. od decyzji Inspektora Pracy z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie odwoławcze. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że postępowanie administracyjne inspektora pracy (w tym kontrolne) prowadzone jest z udziałem pracodawcy, któremu przysługuje przymiot strony. Pracodawca uprawniony jest do udziału w czynnościach kontrolnych oraz do uczestniczenia w każdym stadium postępowania administracyjnego prowadzącego do wydania decyzji czyli nakazu, o którym mowa w art. 11 pkt 1-7 oraz art. 11a ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Pracownik zaś nie posiada uprawnień do udziału w kontroli. Adresatem decyzji nakazowych jest wyłącznie pracodawca. Pracownik nie jest stroną postępowania w przedmiocie nakazu kierowanego do pracodawcy. Niewątpliwie pracownik jest zainteresowany wynikiem postępowania kontrolnego, jednakże nie jest on stroną postępowania, której organ administracji ma obowiązek zapewnić czynny udział w każdym stadium postępowania. W świetle przepisów prawa materialnego pracownikowi nie przysługuje prawo wniesienia odwołania od decyzji inspektora pracy, albowiem nie jest stroną postępowania kontrolnego. Ustawodawca w ustawie o emeryturach pomostowych przewidział jedynie dla pracowników uprawnienie do wniesienia skargi do organów Państwowej Inspekcji Pracy w przypadku niewpisania ich do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W sytuacji, gdy po przeprowadzonej kontroli zanicjowanej skargą pracownika inspektor pracy odmówi nakazania wpisania pracownika do niniejszej ewidencji, obowiązkiem organu w stosunku do pracownika jest udzielenie mu pisemnej odpowiedzi o sposobie załatwienia skargi. Z przymiotu strony pracownik może korzystać dopiero na etapie postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 Kpa postępowanie odwoławcze może się zakończyć się decyzją o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Będzie to miało miejsce w sytuacji gdy organ odwoławczy w toku postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie. Decyzja Okręgowego Inspektora Pracy stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W. N. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podał w skardze, ze decyzja organu odwoławczego jest dla niego niezrozumiała i krzywdząca. Podniósł, że organ nie rozpoznał jego odwołania i wydał zaskarżoną decyzję na podstawie ustaleń inspektora pracy. Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powyższych kryteriów skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podać, że organ wydając zaskarżoną decyzję odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 2127/10, którym Sąd oddalił skargę w przedmiocie uchylenia nakazu inspektora pracy w sprawie umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach i umorzenia postępowania. Sąd podzielił argumentacje organu uznając, że pracownik nie jest stroną postępowania w przedmiocie nakazu kierowanego do pracodawcy. Sąd rozpoznający niniejsza sprawę nie podziela tego stanowiska. Zgodnie z art. 11a ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.), właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do nakazania pracodawcy umieszczenie pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wykreślenia go z ewidencji oraz do sporządzania korekty dokonanego wpisu w tej ewidencji. Przytoczony przepis zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 1107/05 stwierdził m.in., że " niewątpliwie pracownik jest podmiotem zainteresowanym wynikiem prowadzonego przez inspektora pracy, to brak jest podstaw do przyznania mu statusu strony w postępowaniu prowadzonym w związku z naruszeniem przepisów prawa pracy przez pracodawcę ". Jednakże wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko nastąpiło przed nowelizacją ustawy o emeryturach pomostowych i z oczywistych względów nie mogło odnosić się do wprowadzonych nią przepisów. Zgodnie z art. 41 ust. 6 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), w przypadku nie umieszczenia w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których przewidziany jest obowiązek opłacania składek na FEP, pracownikowi przysługuje skarga do państwowej Inspekcji Pracy. Podkreślić należy, że realizacja uprawnień do nabycia prawa do emerytury pomostowej związana jest ściśle ze spełnieniem określonych w ustawie o emeryturach pomostowych warunków. Konsekwencją zmian w ustawie o emeryturach pomostowych były zmiany w przepisach regulujących zasady działania organów inspekcji pracy (wydawania decyzji), m.in. zmieniono brzmienie art. 33 ust. 1, który został uzupełniony o sprawy uregulowane w art. 11a ustawy. W tym miejscu podać należy, że pojęcie strony (art. 28 Kpa) może być wyprowadzone z prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku. Zdaniem Sądu, pracownik domagający się umieszczenia w ewidencji pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze ma w tym interes prawny, bowiem od jego spełnienia zależy, czy pracownikowi przysługuje prawo do emerytury pomostowej. Zatem, wbrew temu co twierdzi organ, pracownik jest stroną postępowania administracyjnego prowadzonego przez inspektora pracy w powyżej określonym zakresie. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany jest uwzględnić przedstawioną przez Sąd oceną prawną. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.