I FZ 361/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, , , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Po 815/11 oddalające wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 września 2011 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w podatku od towarów i usług za miesiące od lutego do sierpnia 2007 r. oraz za koszty postępowania egzekucyjnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Po 815/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwanej jako "P.p.s.a.", oddalił wniosek K. G. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 września 2011 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług od lutego do sierpnia 2007 r. oraz za koszty postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że w piśmie z dnia 15 grudnia 2011 r. skarżąca, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu powyższego wniosku wskazano, że strona otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 2.896,12 zł i nie posiada innych możliwości zarobkowania. Dochód ten wystarcza na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, a łączne wydatki skarżącej wynoszą około 2.400 zł. Strona podniosła, że w przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zajęcia przez organ podatkowy jej rachunku bankowego, nie miałaby możliwości regulowania obowiązkowych opłat i koniecznych wydatków. Brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje, zdaniem skarżącej, trudne do odwrócenia skutki, rzutujące na jej egzystencję i niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych oraz pogorszenie jej sytuacji finansowej. Jednocześnie skarżąca wyraziła obawy utraty dobrej opinii o swojej osobie, mimo podjęcia trudu zapewnienia miejsc pracy w społeczności lokalnej w ramach restrukturyzacji "T." S.A. Podniesione przez skarżącą okoliczności zostały poparte stosownymi dokumentami. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, uznając wniosek za zasadny, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w P.. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 101/12 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że w jego ocenie Sąd pierwszej instancji, odwołał się do kwestii pozostających bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak i oparł się na ogólnikowej argumentacji, nie badając wprost sytuacji przedstawionej we wniosku przez skarżącą. Jednocześnie stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd powinien wziąć pod uwagę takie kwestie jak niezbędność wydatków podanych przez skarżącą (tj. czy wszystkie wydatki w istocie służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych), częstotliwość ich opłacania (w tym w kontekście okresów, na które opiewają przedłożone rachunki, jak i dołączonego do odpowiedzi na zażalenie wyciągu z rachunku bankowego), czy obowiązek ich opłacania spoczywa na skarżącej – skoro nie wszystkie faktury wskazują skarżącą jako nabywcę, mimo powołania się przez nią na samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego. Sąd pierwszej instancji powinien wziąć pod rozwagę, czy przy wspólnym zamieszkaniu ze współmałżonkiem, niezależnie od małżeńskiego ustroju majątkowego, zasadnym jest uznanie, że tylko jeden ze współmałżonków (i to ten osiągające niższe dochody i wobec którego toczy się postępowanie egzekucyjne) ponosi całość opłat związanych, np. z utrzymaniem mieszkania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu powołał się w pierwszej kolejności na treść art. 61 § 3 P.p.s.a., a także dokonał wykładni tego przepisu. Następnie stwierdził, że na podstawie wskazanych przez stronę okoliczności uzasadniających wniosek, nie można uznać, że w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd podzielił stanowisko, że z faktu zajęcia rachunku bankowego nie można wywieść wprost wystąpienia takich skutków, jak również nie można wprost stwierdzić, że zajęcie to zagraża egzystencji i niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd wskazał, że skarżąca osiąga dochód miesięczny w wysokości 2.896,12 zł. Ponadto, zdaniem Sądu, nie można było przyjąć wyliczenia miesięcznych kosztów utrzymania sporządzonych przez skarżącą we wniosku, choćby z tych przyczyn, że skarżąca nie uwzględniła, że niektóre opłaty uiszcza się w okresach dwumiesięcznych. Sąd podkreślił także, że mimo powoływania się przez skarżącą na samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego, z wniosku nie wynika, że skarżąca zamieszkuje sama, zważywszy że nie wszystkie z przedstawionych faktur, które odnoszą się do kosztów związanych z eksploatacją mieszkania, wskazują ją jako nabywcę. Faktury za prąd i gaz są wystawione na nazwisko T. G.. Te kwestie zostały przez skarżącą pominięte. W tym kontekście Sąd powołał się na treść art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 1964 r., nr 9, poz. 59 ze zm.) dalej zwanej jako "K.r.o", i stwierdził, że przy wspólnym zamieszkiwaniu ze współmałżonkiem, niezależnie od małżeńskiego ustroju majątkowego, nie można uznać że tylko jeden ze współmałżonków (i to ten wobec którego toczy się postępowanie egzekucyjne) ponosi całość opłat związanych np. z utrzymaniem mieszkania. Ponadto Sąd biorąc pod uwagę niezbędność wydatków podanych przez skarżącą, nie uznał wydatków na kurs języka angielskiego, za wydatki, które służą zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Nie godząc się z powyższym postanowieniem skarżąca, działając przez pełnomocnika – radcę prawnego – wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym zarzuciła naruszenie: 1) art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 6 września 2011 r. poprzez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 166 oraz w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie odmowy wstrzymania decyzji Dyrektora Iz by Skarbowej w P. z dnia 6 września 2011 r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że zaskarżone postanowienie zawiera jedynie gołosłowne twierdzenie o braku uprawdopodobnienia wystąpienia przesłanki zajścia trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody, które – na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 101/12 – wymyka się spod kontroli instancyjnej. W ocenie skarżącej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wskazano także, że skarżąca uprawdopodobniła, iż wykonanie zaskarżonej decyzji, w szczególności poprzez dokonane przez organ podatkowy zajęcie rachunku bankowego, spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem strony odmowa udzielenia ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest nieuzasadniona i dla skarżącej – przy uwzględnieniu uzasadnienia zaskarżonego wyroku – niezrozumiała. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub powodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, mimo zawartych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 101/12, szczegółowych wskazań, co do dalszego postępowania, nie analizuje w wystarczający sposób złożonego przez skarżącą wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i dołączonych do tego wniosku dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym powyżej postanowieniu, dość jasno i szczegółowo zakreślił wskazania jakimi powinien kierować się Sąd pierwszej instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy stwierdzając przy tym, że dopiero dogłębna analiza wniosku skarżącej i przedłożonych przez nią dokumentów umożliwi ocenę, czy w jej sytuacji, tj. przy dochodach i wydatkach, spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Jednakże Sąd pierwszej instancji nie zastosował się w należyty sposób do tych wskazań. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej Sąd w sposób pobieżny i ogólnikowy odniósł się do okoliczności sprawy wypunktowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny ograniczając się do stwierdzenia, że okoliczności te nie stanowią podstawy do uznania, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zabrakło przede wszystkim wyjaśnienia dlaczego poszczególne elementy dotyczące sytuacji materialnej skarżącej nie stanowią podstawy do uznania ich za spełniające przesłanki wynikające z art. 61 § 3 P.p.s.a. Choć Naczelny Sąd Administracyjny zasadniczo podziela pogląd Sądu pierwszej instancji dotyczący chociażby tego, że z faktu zajęcia rachunku bankowego nie można wywieść wprost wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków oraz że nie można wprost stwierdzić, iż zajęcie to zagraża egzystencji i niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, to jednak w sytuacji powołania się na ten argument przy oddaleniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji niezbędne było przełożenie go na realia rozpoznawanej sprawy. W konsekwencji wymagało to dokładnego wyjaśnienia przez Sąd pierwszej instancji, dlaczego wskazana okoliczność nie stanowi, w jego ocenie, w przypadku skarżącej przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie takiego postępowania Sądu zabrakło. Powyższe uwagi Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszą się także do innych okoliczności wskazanych przez Sąd pierwszej instancji, chociażby dotyczących miesięcznych kosztów utrzymania skarżącej oraz wydatków na kurs języka angielskiego. Samo bowiem powołanie w uzasadnieniu postanowienia elementów stanu faktycznego (sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej) bez przytoczenia powodów, które obiektywnie zdecydowały o tym, że wskazane przez skarżącą okoliczności nie stanowią spełnienia przesłanek wynikających z art. 61 § 3 P.p.s.a. nie są wystarczające. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że bez rzetelnego odniesienia się do podnoszonych przez stronę okoliczności niemożliwe jest stwierdzenie, czy zasadny jest pogląd Sądu pierwszej instancji o braku przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z art. 61 § 3 P.p.s.a. Samo bowiem ograniczenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny do przytoczenia wskazanych zresztą w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczności dotyczących stanu majątkowego i rodzinnego strony bez poparcia ich stosowną argumentacją w kontekście spełnienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie tego przepisu. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona ponownie analizy wniosku skarżącej i przedłożonych przez nią dokumentów. Wobec tego, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia, co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a. przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Sąd drugiej instancji jest obowiązany do zamieszczenia w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach z urzędu (art. 209 P.p.s.a.). Natomiast stosownie do treści art. 199 P.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie