II SA/Łd 1214/11

Dnia 18 stycznia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant p.o. asystenta sędziego Nina Krzemieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2012 roku przy udziale --- sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej w Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w decyzji oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...], nr [...], wydanym na podstawie art. 113 § 1 i 3 oraz art. 123 k.p.a., Marszałek Województwa [...] sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w decyzji własnej nr [...] określającej dla Spółki Akcyjnej A opłatę stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w l półroczu 2007r. w następujący sposób: w "Nagłówku" decyzji, str. 1 jest: "Ł., dnia [...]" winno być: "Ł., dnia [...]" oraz stwierdził, że pozostałe zapisy wskazanej decyzji pozostają bez zmian. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podniósł, że decyzją nr [...] określił dla Spółki Akcyjnej A opłatę stanowiącą różnicę pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu w l półroczu 2007r. Błąd pisarski polegający na braku oznaczenia dnia wydania w miesiącu [...] wskazanej decyzji nie wpływa na rozstrzygnięcie oraz na przesłanki uzasadniające wydanie decyzji w przedmiocie określenia różnicy pomiędzy opłatą należną a wynikającą z wykazu z tytułu wprowadzania gazów lub pyłów do powietrza w l półroczu 2007r. W zażaleniu na to postanowienie A Spółka Akcyjna zaskarżyła je w całości zarzucając naruszenie przepisów: - art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie podstawowej zasady postępowania administracyjnego dotyczącej zapewnienia prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej; - art. 9 k.p.a. poprzez naruszenie wydaną decyzją podstawowej zasady postępowania administracyjnego polegającej na obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; - art. 107 k.p.a. oraz art. 113 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nie zawierającej daty jej wydania, a następnie w sposób niedozwolony uznanie, że jest to oczywista omyłka pisarska. Wskazując na powyższe zarzuty, spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości W uzasadnieniu spółka podniosła, że organ administracji otrzymał w dniu [...] odwołanie od decyzji, w którym jednym z podniesionych zarzutów jest naruszenie art. 107 k.p.a. poprzez wydanie decyzji administracyjnej nie zawierającej daty jej wydania. Organ administracji w odpowiedzi na uzasadniony zarzut naruszenia prawa zamiast uchylić wadliwą decyzję, dokonał jej sprostowania z urzędu. Dokładne oznaczenie daty wydania decyzji jest doniosłe z tego względu, że dla oceny legalności decyzji przez sąd administracyjny miarodajny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dniu wydania decyzji. Brak tego elementu szczególnie w decyzji określającej wysokość zaległości strony, bez wskazania także daty podpisu złożonego pod decyzją przez osobę uprawnioną stanowi istotne naruszenie art. 107 k.p.a., którego nie można "naprawić" traktując brak dnia wydania decyzji jako oczywistą omyłkę pisarską. Działanie organu administracji na podstawie art. 113 k.p.a. nie może służyć również uchyleniu podstawy zaskarżenia decyzji administracyjnej. Brak daty wydania decyzji stanowi istotną przeszkodę w ustaleniu stanu faktycznego i prawnego. Ustalenia faktyczne przyjęte jako przesłanki wydanej decyzji, podobnie jak nieprawidłowa subsumpcja, błędna wykładnia, czy też niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, mogą być zwalczane w trybie odwoławczym bądź też w trybie nadzoru. Nie może być natomiast wykorzystywany do tego celu tryb rektyfikacyjny. W trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie można zmieniać decyzji ani jej uzupełniać, nie można dokonywać nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego czy też dostosowywać ją do wymogów ukształtowanych zmienionym już po jej wydaniu stanem prawnym. Przy wyjaśnianiu treści decyzji musi być uwzględniony stan faktyczny i prawny sprawy z dnia jej wydania. Ponieważ w wydanej decyzji nr [...] brak jest istotnego elementu decyzji, jakim jest dzień jej wydania, nie może w tym zakresie nastąpić działanie organu administracyjnego, który bez uzasadnienia i wyjaśnienia swobodnie wybrał dzień wydania decyzji wstawiając tak ustalona datę w trybie art. 113 § 1 k.p.a. jako element wydanej decyzji. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia, w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. – Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zm.) w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W myśl art. 2a ust. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych organem wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu województwa (w niniejszej sprawie Marszałka Województwa [...]) jest kolegium mające siedzibę w mieście będącym siedzibą władz samorządu województwa. W związku z powyższym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. jest właściwe rzeczowo i miejscowo do rozpoznania sprawy administracyjnej, której stroną jest A S.A. z siedzibą w Ł. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w zażaleniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że brak opatrzenia decyzji dokładną datą w postaci nie określenia dnia jej wydania (przy zachowaniu miesiąca i roku) może być uzupełniony wydaniem postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki tylko i wyłącznie wówczas, gdy adresat decyzji nie poniósł jakichkolwiek negatywnych skutków prawnych takiego uchybienia. Kolegium dogłębnie przeanalizowało kwestię braku daty wydania decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...]. Znajdująca się w aktach sprawy decyzja posiada datę [...]. Oznacza to, że dokonując takiego sprostowania, organ pierwszej instancji posiłkował się, materiałami znajdującymi się w aktach sprawy. Egzemplarz decyzji znajdujący się w aktach zaopatrzony jest w datę jej wydania. Z wydruku programu "Rejestracja poczty" wynika, że decyzja została złożona do wysłania w dniu [...]. W toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ pierwszej instancji nie zmieniła się treść przepisów, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia w sprawie. Nie mógł zmienić się stan faktyczny sprawy, ponieważ ustalenia dotyczyły 2007r. W sprawie nie pojawiły się również żadne dowody, które mogłyby być nieuwzględnione przez organ pierwszej instancji. Tym samym należy uznać, że brak oznaczenia dnia daty decyzji, stanowi wadliwość, która jednak nie miała wpływu na treść rozstrzygnięcia, ponieważ nie ma wątpliwości, co do stanu prawnego i faktycznego sprawy. W skardze na powyższe postanowienie A Spółka Akcyjna wniosła o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżąca spółka podniosła, że wadliwości decyzji podlegające sprostowaniu na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. powinny cechować się oczywistością. Nie jest także prawnie dopuszczalne wydanie na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. postanowienia o sprostowaniu, które jednak nie miałoby cech sprostowania, a stanowiłoby formę uzupełnienia przez organ wydanej decyzji. Wątpliwości co do daty decyzji są w orzecznictwie kwalifikowane jako wątpliwości co do treści decyzji. Brak daty decyzji nie jest jej sprostowaniem a uzupełnieniem. Ponadto, treść decyzji oraz jej elementy wymagane art. 107 § 1 k.p.a. powinny być identyczne zarówno w aktach sprawy znajdujących się w organie administracji, jak i przesłanych do strony, gdyż powstaje uzasadnione pytanie, czy sprostowano decyzję, czy też prostowano tylko odpis decyzji wysłany do strony. Kolegium nie wskazało, czy pozostałe elementy decyzji są jednakowe, czy również zawierają różnice. Kolegium w swoim uzasadnieniu oparło się na wydruku z programu "Rejestracja poczty", który jedynie stanowi stwierdzenie faktycznie dokonanej czynności przekazania już wydanej decyzji do wysłania, natomiast nie jest żadnym dowodem uzasadniającym dzień wydania decyzji. Kolegium oceniło, że dzień wydania decyzji nie jest istotny dla okoliczności sprawy, której dotyczy, jednak jest to sprzeczne z orzecznictwem, które zapadło w sprawie związanej wydaniem decyzji na podstawie art. 288 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. – Dz.U. z 2008r. nr 25, poz. 150 ze zm. dalej p.o.ś.). Określenie daty wydania decyzji, o której mowa w art. 288 ust. 1 ustawy p.o.ś., powoduje, np., że z tym dniem nie może być prowadzone postępowanie w sprawie nadpłaty w opłacie w oparciu o art. 72 i następne Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną skargą decyzję administracyjnej w zakresie obejmującym ocenę zgodności kwestionowanego aktu z obowiązującym prawem. W ramach tak określonej kognicji wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu jest możliwe jedynie w sytuacji stwierdzenia, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przy jego wydawaniu nastąpiło naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy lub dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie o sprostowaniu błędu pisarskiego, polegającego na pominięciu w dacie oznaczenia dnia wydania decyzji. Przy czym błąd ten dotyczył egzemplarza decyzji doręczonego stronie skarżącej, a nie odpisu, jak twierdzi strona skarżąca w skardze do sądu. Z przepisu art. 109 § 1 wynika wprost, że stronom doręcza się decyzję (a nie jej odpis czy kopię). W orzecznictwie i piśmiennictwie dominuje pogląd, że przez doręczenie decyzji należy rozumieć doręczenie jej oryginału. Nie jest zatem tak, że jest jedna autentyczna, pierwotna wersja decyzji, a inne egzemplarze mają charakter odpisów. Przyjmuje się na gruncie postępowania administracyjnego, że każdy egzemplarz jest decyzją na prawach oryginału. Gdyby strona otrzymała jedynie odpis orzeczenia nie zawierający pełnej daty, wystarczającym dla naprawienia tego błędu byłoby doręczenie jej odpisu zgodnego z oryginałem znajdującym się w aktach. W aktach administracyjnych znajduje się decyzja z pełną datą, czego strona nie kwestionowała w zażaleniu. Zatem podnoszenie wątpliwości co do daty zamieszczonej w decyzji znajdującej się w aktach administracyjnych dopiero w toku postępowania sądowego jest jedynie spekulacją, nie znajdującą podstaw w załączonej dokumentacji. Strona skarżąca podnosi też, że zawarte w motywach zaskarżonego postanowienia uzasadnienie przyjęcia konkretnej daty, odwołujące się do innych dokumentów, związanych z przesłaniem decyzji wskazuje, że nie było jej w dacie przesyłania stronie przeznaczonego dla niej odpisu. Tymczasem takie uzasadnienie wynikało najpewniej z konieczności zweryfikowania prawidłowości daty na egzemplarzu znajdującym się w aktach, a to w związku z zarzutem, że data ta w rzeczywistości mogła być inna. Organ odwoławczy jedynie dla pełnej weryfikacji dziennej daty wydania decyzji odwołał się także do dokumentów związanych z wysyłaniem decyzji. Nawet data dekretacji o doręczeniu decyzji stronie zdaje się potwierdzać, że wydano ją [...], a więc, że data decyzji znajdującej się w aktach podstawowych jest realną datą jej podpisania. Trudno nie zauważyć, że wątpliwości (co do faktycznego opatrzenia datą egzemplarza decyzji pozostawionego w aktach) nie byłoby, gdyby k.p.a. regulował kwestię odnotowania sprostowania w analogiczny sposób, jak to jest na gruncie kodeksu postępowania cywilnego, który w art. 350 § 2 stanowi, że wzmiankę o sprostowaniu zamieszcza się na oryginale orzeczenia. Niemniej brak analogicznej sytuacji nie może być podstawą di wnioskowania, ze organ I instancji w orzeczeniu merytorycznym (decyzji) w ogóle, tj również na egzemplarzu w aktach nie umieścił w dnia jej wydania. Reasumując tę część rozważań brak na obecnym etapie postępowania podstaw do przyjęcia, że żadna z decyzji (jej egzemplarzy) nie została opatrzona prawidłowo wpisaną datą. Ma oczywiście rację strona skarżąca twierdząc, że data jest jednym z istotnych składników decyzji. Przepis art. 107 § 1 k.p.a. określa elementy każdej decyzji administracyjnej, wymieniając wśród nich oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne. Tym samym każda prawidłowo wydana decyzja winna zawierać datę jej wydania. Zamieszczenie w decyzji daty jest ważne także z tego powodu, że data pozwala na ustalenie stanu prawnego i faktycznego, który stanowił podstawę rozstrzygnięcia. Bez wątpienia data rozstrzygnięcia należy zatem do elementów istotnych decyzji administracyjnej, co jednak nie wyłącza a priori możliwości jej sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Ustawodawca przewidując możliwość prostowania błędów pisarskich, rachunkowych, niedokładności oraz innych oczywistych omyłek, nie wskazuje ustawowej definicji tych pojęć. W związku z tym, stosując ten przepis, należy mieć na uwadze ich potoczne znaczenie. W orzecznictwie sądowym przyjęto następujące znaczenia tych pojęć: - błąd pisarski to widoczne wbrew zamierzeniu władzy niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów, - inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władze, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa. Omyłka pisarska to między innymi widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, zwrotów, czy - daty. Oczywistość błędu w rozumieniu analizowanego przepisu winna wynikać bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku. Oczywistość tego rodzaju błędu można stwierdzić, porównując treść decyzji z zawartymi w aktach sprawy dokumentami. Zatem jedną z przesłanek dopuszczalności zastosowania art. 113 § 1 k.p.a. jest oczywistość stwierdzonego błędu czy omyłki. Kolejnym kryterium jest wpływ sprostowania na treść rozstrzygnięcia. Jest bezspornym, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. W tej formie nie jest możliwe tego rodzaju ingerowanie w treść aktu administracyjnego, które co do zasady mogłoby się przyczynić do zmiany rozstrzygnięcia w sposób odbiegający od zawartego w akcie. Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego (tak NSA w wyroku z dnia 30 września 2008 r. w sprawie I OSK 1502/07, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 26 września 2008r. w sprawie II FSK 943/07). Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla w swoich orzeczeniach konieczność zindywidualizowanego badania w każdej rozpatrywanej sprawie, czy mamy do czynienia z niewątpliwym błędem pisarskim czy omyłką. NSA w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 29 maja 2008r. w sprawie I FSK 732/07 stwierdził, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki" ma wszak charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji. Spostrzeżenie to potwierdzają orzeczenia, które dopuszczają sprostowanie uchybień w zakresie oznaczenia strony (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2003 r., sygn. akt I SA 1463/03, zbiór orzeczeń LEX nr 158425), czy wskazania nazwisk sędziów wydających wyrok (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2000 r., sygn. akt I PKN 476/99, OSNP 2001, nr 16, poz. 515) lub organu uczestniczącego w podjęciu aktu administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2000r., sygn. akt SA 1034/99, zbiór orzeczeń LEX nr 55311). Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy niewskazanie w decyzji dziennej daty, pominięcie dnia jej wydania należy w tej konkretnej sprawie do błędu, który w ocenie sądu spełnia kryteria zezwalające na jego sprostowanie w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Przy czym sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd, że ocena przesłanek zastosowania regulacji zawartych w art. 113 k.p.a. winna być dokonywana w każdej sprawie bardzo indywidualnie, przy uwzględnieniu wszystkich specyficznych dla danej sprawy okoliczności. W tej konkretnej sytuacji – braku dnia wydania decyzji na jednym z jej egzemplarzy w sytuacji, gdy w aktach znajduje się decyzja z prawidłowo oznaczoną datą, a jej prawidłowość potwierdzają też inne dokumenty (jak daty wysłania decyzji), można mówić o takim błędzie pisarskim, polegającym na pominięciu wyrazu (liczby) omyłce, który jest błędem oczywistym i podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Nie mamy tu do czynienia z takim stanem faktycznym, w którym istnieją poważne wątpliwości co do daty wydania decyzji, co uniemożliwiałoby sprostowanie. Trafnie też w ocenie sądu organ w tej konkretnej sprawie wydał postanowienie o sprostowaniu, skoro błąd pisarski polegał na pominięciu jedynie liczby w oznaczeniu daty, której miesiąc i rok były oznaczone. Nie są też przekonujące zarzuty strony skarżącej, że sprostowanie decyzji doprowadziło do niekorzystnej sytuacji prawnej skarżącej Spółki. Nie wydaje się, iż w tym wypadku brak opatrzenia decyzji dokładną datą w postaci określenia dnia ich wydania mógł powodować dla ich adresata negatywne skutki prawne, mógł mieć wpływ na ustalenia stanu faktycznego, czy stanu prawnego. Strona skarżąca tego zarzutu nie uzasadniła w przekonujący sposób. Nie wskazano, na czym niekorzystna dla niej zmiana związana z datą decyzji miałaby polegać. Decyzja z dnia [...] dotyczy opłaty należnej za I półrocze 2007 roku, płatność odsetek określono od dnia upływu terminu opłatności do dnia zapłaty. Data wydania decyzji nie miała zatem istotnego znaczenia dla wielkości należnej opłaty. Ponadto przepis art. 288 p.o.ś. powołany w skardze nie ulegał żadnym zmianom w [...]. Dopiero w skargach podniesiono, że określenie daty decyzji, o której mowa w art. 288 ust. 1 p.o.ś. powoduje np., że z tym dniem nie może być prowadzone postępowanie w sprawie nadpłaty w opłacie w oparciu o art. 72 i n. o.p. Zarzut ten nie został jednakże wcześniej sformułowany, a i ten zawarty w skargach nie został w ogóle szerzej uzasadniony. Tak więc i drugie z kryteriów zastosowania art. 113 k.p.a. – brak negatywnych skutków sprostowania dla strony – zostało spełnione. Wskazać należy, że dopiero w dacie doręczenia stronie decyzji wchodzi ona do obrotu prawnego i z tą chwilą decyzja administracyjna wywołuje skutki prawne. Przepisy prawa nie wiążą z dniem wydania decyzji pisemnej skutków prawnych, bowiem decyzja taka wywołuje skutki z dniem jej doręczenia. Na gruncie k.p.a. w art. 110 jako zasadę wskazano, że organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Tak więc w tej indywidualnej sprawie, w tym stanie faktycznym organ trafnie przyjął, że pominięcie określenia dnia w dacie wydania decyzji można było zakwalifikować jako błąd pisarski podlegający sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Reasumując rozważania, brak było w realiach rozpoznawanej sprawy przesłanek, aby uznać za uzasadniony zarzut naruszenia dyspozycji art. 113 § 1 k.p.a. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd oddalił skargę jako pozbawioną uzasadnionych podstaw prawnych. A.D.