I OZ 712/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt IV SAB/Wr 116/11 o umorzeniu postępowania w zakresie wniosku o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosków o wypłatę stypendium doktoranckiego postanawia: oddalić zażalenie. Prawomocnym postanowieniem z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt IV SO/Wr 22/11 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu, przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Pełnomocnikiem skarżącego Okręgowa Rada Adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła adwokata P. M. Ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego wniósł do Sądu skargę na bezczynność Rektora Uniwersytetu Wrocławskiego w przedmiocie rozpatrzenia wniosków o wypłatę stypendium doktoranckiego. Skarga została zarejestrowana pod sygnaturą akt IV SAB/Wr 116/11 i oddalona wyrokiem Sądu z dnia 24 kwietnia 2012 r. Następnie wyznaczony w sprawie pełnomocnik sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. W dniu 13 czerwca 2012 r. skarżący wniósł kolejny wniosek o ustanowienie adwokata. W jego uzasadnieniu wskazał, iż po wydaniu wyroku pełnomocnik odmówił sporządzenia skargi kasacyjnej, "mimo że w jego opinii wyrok jest tylko częściowo zgodny z prawem i mało precyzyjny". Z kolei, zdaniem skarżącego adwokat K. U. ma w tym względzie odmienne zdanie, a w związku z przymusem adwokackim, wyznaczenie pełnomocnika w jego osobie nie ograniczy jego prawa do sądu. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 p.p.s.a., umorzył postępowanie w zakresie ponownego wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata. Jak wskazał Sąd, wydanym w niniejszej sprawie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił złożoną przez A. B. skargę. Wyznaczony dla skarżącego z urzędu pełnomocnik uczestniczył w rozprawie, a następnie sporządził opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. W związku z brzmieniem art. 243 § 2 p.p.s.a., na obecnym etapie postępowania, skarżący nadal reprezentowany jest przez wyznaczonego w sprawie pełnomocnika z urzędu. Przy czym, złożenie kolejnego wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy w tym zakresie nie uchyla skutków prawomocności rozstrzygnięcia referendarza sądowego z dnia 10 października 2011 r. Skoro skarżącemu zostało przyznane prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, ponowny wniosek złożony w tym względzie jest bezprzedmiotowy. Zdaniem Sądu, ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego pełnomocnika w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, tj. nie doprowadził do pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia sprawy. Niezadowolenie strony z działań pełnomocnika z urzędu nie może stanowić podstawy do zmiany postanowienia w przedmiocie jego ustanowienia przez referendarza sądowego bądź Sąd. Nie pozbawia też strony możliwości obrony jej praw. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą i podjęcie przez niego czynności procesowych, np. udział i reprezentowanie skarżącego na rozprawie, stanowi wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy. Sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika ze skarżącym nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Na powyższe postanowienie A. B. wniósł zażalenie, podnosząc że umorzenie postępowania w sprawie wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu przy odmowie sporządzenia skargi kasacyjnej przez już wyznaczonego pełnomocnika pozbawia go dostępu do Naczelnego Sądu Administracyjnego i rażąco narusza art. 45 Konstytucji RP i art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a. - Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do § 3 - Jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, właściwa okręgowa rada adwokacka, rada okręgowej izby radców prawnych, Krajowa Rada Doradców Podatkowych lub Krajowa Rada Rzeczników Patentowych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, wyznaczy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wskazanego przez stronę. W sprawie niniejszej skarżący z powyższego uprawnienia skorzystał wskazując we wniosku o przyznanie prawa pomocy o ustanowienie dla niego adwokata z urzędu w osobie P. M. Postanowieniem z dnia 10 października 2011 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu, a okręgowa rada adwokacka we Wrocławiu wyznaczyła, zgodnie z prośbą skarżącego, jako jego pełnomocnika adw. P. M. Wyznaczony pełnomocnik z urzędu uczestniczył w rozprawie, a następnie sporządził opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku. Z tego względu skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie wyznaczenia nowego pełnomocnika, w osobie adw. K. U. Mając powyższe na uwadze należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że w przypadku wyznaczenia przez korporację prawniczą pełnomocnika i podjęcia przez niego działań, tak jak w sprawie niniejszej, stanowi to wykonanie wydanego przez sąd postanowienia o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu. Tym samym skarżący nie może ubiegać się o ponowne ustanowienie pełnomocnika ponieważ prawo to zostało niejako skonsumowane (postan. NSA z dnia 22 kwietnia 2005 r., II OZ 262/05, Legalis). Postępowanie w zakresie ponownego wniosku o ustanowienie adwokata jest więc w takiej sytuacji bezprzedmiotowe (postan. NSA z dnia 25 czerwca 2008 r., I OZ 460/08, Legalis). Wobec tego należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 lipca 2012 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w zakresie ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy stało się ono bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie taka bezprzedmiotowość miała miejsce. Zauważyć także trzeba, że wyznaczony dla strony pełnomocnik jest uprawniony do odmowy podjęcia czynności procesowej, jeżeli uzna, że jest ona z oczywistych względów bezzasadna (por. uchwała SN z dnia 21 września 2000 r., III CZP 14/00, OSNC 2001, nr 2, poz. 21). Jak trafnie również zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, sposób reprezentacji i współpracy pełnomocnika z mocodawcą nie podlega kontroli sądu administracyjnego. W tych kwestiach właściwa jest korporacja prawnicza. W sprawie niniejszej nie miało również miejsca, jak podnosi skarżący, ograniczenie jego prawa do sądu. Niema bowiem uzasadnionych podstaw do twierdzenia, że umorzenie postępowania w sprawie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy narusza Konstytucję RP, czy Europejską Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) postanowił zażalenie oddalić.