II SA/Ol 1024/11

WyrokWSA w Olsztynie2012-02-02

Skład orzekający: Marzenna Glabas, Beata Jezielska, Adam Matuszak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim wyklucza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osoby sprawującej opiekę, mimo że ciąży na niej obowiązek alimentacyjny?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyłączająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim, jest nieuprawniona i niweczy skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07). Sąd podkreślił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wynika z obowiązku alimentacyjnego, a wyłączenie to, w kontekście wyroku TK, powinno być interpretowane przez pryzmat art. 17 ust. 1 ustawy, uwzględniając obowiązek opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego J. G. na rzecz jej męża F. G., który posiadał orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na pozostawanie męża w związku małżeńskim oraz brak związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez wnioskodawczynię a koniecznością sprawowania opieki. Skarżąca podniosła, że musiała zrezygnować z oferty pracy ze względu na stan zdrowia męża i że organy błędnie interpretują przepisy, w tym w kontekście wcześniejszych decyzji i orzecznictwa.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 2 lutego 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2012 roku sprawy ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza N. M. L. przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. M. L. odmówiono przyznania J.G. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad mężem – F. G. Decyzja ta została wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy w związku z uchyleniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia "[...]" poprzedniego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z dnia "[...]". W uzasadnieniu wskazano, iż w toku ponownego postępowania ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą niepracującą – nie podejmowała zatrudnienia od 2000 roku, będąc w okresach od 3 stycznia 2000 r. do 15 lutego 2005r. i od 11 października 2005r. do 27 listopada 2008r. zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i nie otrzymała propozycji odpowiedniego zatrudnienia. Nie posiada także jakichkolwiek dochodów z żadnego źródła. Mąż wnioskodawczyni ma ustalony stopień niepełnosprawności od lutego 2006r. W ocenie organu trudno zatem uznać, że taki stan rzeczy ma związek z treścią art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Ponadto wskazano, że wnioskodawczyni pozostaje w związku małżeńskim z F. G., zaś art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie określa, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Jednocześnie w myśl art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego nie można zatem traktować jako formy wynagradzania z tytułu opieki i niesienia pomocy wobec najbliższej osoby, gdyż jest to przede wszystkim obowiązek moralny. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła J. G. Podniosła, iż w dniu 27 listopada 2008r., tj. w dniu wykreślenia z listy osób bezrobotnych, otrzymała ofertę pracy połączoną ze szkoleniem jako szwaczka w firmie odzieżowej z N., jednakże ze względu na zły stan zdrowia męża musiała odmówić jej przyjęcia. Jednocześnie złożyła oświadczenie w urzędzie pracy, że nie może podjąć pracy i prosi o wykreślenie z listy osób bezrobotnych. Zaznaczyła, iż na przełomie 2008 i 2009 roku stan zdrowia męża znacznie się pogorszył i nie jest w stanie zrobić przy sobie podstawowych czynności wymaga stałej opieki. Tym samym nie była w stanie być w gotowości do podjęcia pracy i musiała wnioskować o wykreślenie z listy osób bezrobotnych. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego brak jest związku między niepodejmowaniem zatrudnienia przez J. G. a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, bowiem przyczyną niepodejmowania przez nią zatrudnienia jest przede wszystkim brak odpowiednich ofert pracy. Zaznaczono, iż nie znalazł potwierdzenia w materiale dowodowym fakt rezygnacji z przedstawionej przez urząd pracy oferty pracy, który został podniesiony przez odwołującą się. Ponadto bezsporna jest okoliczność, iż F.G. pozostaje w związku małżeńskim, a zatem należy przyjąć, iż w niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy odpowiada sytuacji opisanej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wskazano, iż organ odwoławczy podziela w tym względzie stanowisko organu pierwszej instancji. Podkreślono, iż organy władzy publicznej zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego działają na podstawie i w granicach prawa i mają obowiązek stosować akty normatywne wprowadzone do porządku prawnego i to bez względu na istniejące wątpliwości co do ich zgodności z Konstytucją. Ponadto wskazano, iż w dniu 14 października 2011r. weszła w życie nowelizacja ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim pozostaje nadal - z woli ustawodawcy - negatywną przesłanką do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wniosła J. G. Skarżąca podniosła, iż w poprzedniej decyzji z dnia "[...]" Kolegium nakazało ponownie rozpatrzyć niniejszą sprawę, stwierdzając, iż fakt pozostawania w związku małżeńskim nie jest przeszkodą w otrzymaniu świadczenia pielęgnacyjnego, zaś w skarżonej decyzji z dnia "[...]" podzieliło całkowicie odmienny pogląd organu pierwszej instancji. Skarżąca podkreśliła, iż cały czas była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba gotowa do podjęcia pracy i dopiero w dniu 27 listopada 2008r. wykreśliła się z listy osób bezrobotnych, ponieważ wówczas stan zdrowia męża znacznie się pogorszył, a w styczniu 2009r. trafił on w stanie bardzo ciężkim do szpitala. Od tego momentu mąż skarżącej nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować i wymaga stałej opieki. W tej sytuacji nawet w przypadku otrzymania oferty pracy, skarżąca nie może podjąć pracy. Ponadto w ocenie skarżącej organy dokonały nieprawidłowej wykładni art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołując się na orzecznictwo, w tym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r., skarżąca wskazała, iż organ winien podjąć próbę zinterpretowania wskazanych przepisów przy zastosowaniu systemowych, bądź funkcjonalnych reguł wykładni prawa. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w pełni swoje dotychczasowe stanowisko. Jednocześnie wyjaśniono, iż w obecnym stanie prawnym organy administracji nie mają podstaw do przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego dla małżonka sprawującego opiekę nad drugim małżonkiem. Natomiast wykładnia sądu administracyjnego wiąże tylko w sprawie, w której działanie organu lub jego zaniechanie były przedmiotem zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r. Nr 139 po. 992 ze zm.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a powołanej ustawy w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji stanowił, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim. Należy jednak wyraźnie podkreślić, iż wykładni powyższych przepisów nie można dokonywać w sposób literalny, należy bowiem mieć na względzie zarówno orzecznictwo sądowoadministracyjne, jak i stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych korespondował z poprzednim brzmieniem art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, który przewidywał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka. Jak zauważył NSA w wyroku z dnia 26 kwietnia 2010r. (Sygn. akt I OSK 61/10) taka regulacja związana była z faktem, że obowiązek alimentacyjny rodziców względem dziecka, zgodnie z art. 133 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. nr 9, poz. 59 ze zm.) istnieje do czasu, w którym dziecko jest już w stanie utrzymać się samodzielnie (chyba, że pozostaje w niedostatku). Obowiązek natomiast alimentacyjny między małżonkami, a nawet obowiązek jednego małżonka do dostarczania środków utrzymania drugiemu małżonkowi po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa, wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych tego małżonka (art. 130 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Z tego powodu ustawodawca ustalił, iż zawarcie związku małżeńskiego przez osobę wymagająca opieki powodowało, że rodzice dziecka, tracąc - z tą chwilą - obowiązek alimentacyjny względem niego, tracili jednocześnie prawo do pobierania na nie świadczenia pielęgnacyjnego. Obowiązek opieki nad taką osobą przechodził bowiem na współmałżonka, który - z mocy art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - miał od tego momentu m.in. obowiązek zaspakajania potrzeb nowopowstałej rodziny (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem oba omawiane przepisy były ze sobą powiązane. Jednakże wyrokiem z dnia 18 lipca 2008 r. (sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim uniemożliwiał nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego obciążonej obowiązkiem alimentacyjnym osobie zdolnej do pracy, niezatrudnionej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż w art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy mamy do czynienia z pominięciem legislacyjnym, zawężającym w sposób niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP krąg osób uprawnionych do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż ustawodawca pominął możliwość nabycia prawa do świadczenia przez osoby rezygnujące z aktywności zawodowej ze względu na konieczność sprawowania opieki nad innym niż jej dziecko niepełnosprawnym członkiem rodziny, wobec którego obciążone jest obowiązkiem alimentacyjnym. Przypisując znaczenie usankcjonowanemu prawnie obowiązkowi alimentacyjnemu, Trybunał uznał, iż skoro członek rodziny wywiązuje się ze swych obowiązków zarówno prawnych, jak i moralnych wobec chorego krewnego, co wymaga rezygnacji z zarobkowania, to osoba ta winna otrzymać od Państwa odpowiednie wsparcie. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego wybranie spośród osób zobowiązanych do alimentacji jedynie rodziców i przyznanie wyłącznie tej grupie prawa do świadczenia narusza konstytucyjną zasadę równości i sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszącą się do społecznego poczucia sprawiedliwości, godząc dodatkowo w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną, wyrażone w art. 18 Konstytucji RP. Ponadto wskazując na wyrok z dnia 15 listopada 2006r. (Sygn. akt P 23/05) Trybunał zwrócił uwagę, iż świadczenie pielęgnacyjne nie tylko stanowi formę wsparcia rodziny pozostającej w trudnej sytuacji materialnej i faktycznej, ale również zdejmuje z Państwa i jego organów obowiązek zapewnienia opieki osobom jej potrzebującym w formach zorganizowanych, zinstytucjonalizowanych. Na skutek tego wyroku przepisem art. 1 pkt 8 lit. a ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 233, poz. 1456) zmieniono przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który obecnie przewiduje, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka (w tym ostatnim przypadku z zastrzeżeniami jak poprzednio). Należy jednak zważyć, iż literalna wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 17 ust. 1 tej ustawy nie czyni zadość wywodom zawartym w cytowanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego odnoszącym się do nakazu właściwego odczytywania i stosowania treści art. 17 ust. 1 wskazanej ustawy. Brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a tej ustawy musi zatem być - zdaniem Sądu - odczytywane przez pryzmat przepisu art. 17 ust. 1. Jeżeli bowiem prawo do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z istnienia obowiązku alimentacyjnego, to literalne odczytywanie normy art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych niweczyłoby skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do osób pozostających w związku małżeńskim. Nieuprawniona jest zatem taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, traci prawo do świadczenia z uwagi na fakt pozostawania osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 60/09, wyrok z dnia 26 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1699/09, wyrok NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 115/10, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OSK 723/09 oraz I OSK 722/09; orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Pogląd, iż fakt pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie wyklucza możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego uzyskał aprobatę w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010r. (Sygn. akt P 38/09). Wskazywanie zatem przez organy jako jednej z przesłanek uzasadniających odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego faktu pozostawania osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim jest bezzasadne. Dodatkowo należy wskazać, iż organ odwoławczy w swojej decyzji powołał się na znowelizowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych, mimo że w dacie orzekania przez organy przepis ten jeszcze nie obowiązywał. Zmiana treści przepisu art. 17 ust. 5 pkt 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadzona ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2011 r. Nr 205, poz. 1212) weszła w życie z dniem 14 października 2011r., zaś decyzja została wydana dniu 10 października 2011r. Zatem nie znajduje uzasadnienia odwoływanie się do nieobowiązującego w dacie orzekanie przepisu. Ponadto w ocenie Sąd także znowelizowanej treści powołanego przepisu, który obecnie stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeński, chyba ze współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w dalszym ciągu nie może być odczytywany w oderwaniu do stanowiska Trybunału Konstytucyjnego, z tych samych względów jakie wskazano powyżej. Jednakże w niniejszej sprawie jako podstawę odmowy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wskazano także brak związku między niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ uznał zatem, iż skarżąca nie spełnia przesłanki pozytywnej do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Podniesiono, iż F. G. legitymuje się znacznym stopniem niepełnosprawności od dnia 22 lutego 2006r., zaś ostatnia aktywność zawodowa skarżącej miała miejsce w 1999r., a od dnia 3 stycznia 2000r. do dnia 15 lutego 2005r. oraz od dnia 11 października 2005r. do dnia 27 listopada 2008r. wnioskodawczyni była zarejestrowana jako osoba bezrobotna. Jednocześnie podano, iż w okresie zarejestrowania w Powiatowym Urzędzie Pracy w N. M. L. skarżąca nie otrzymała propozycji odpowiedniego zatrudnienia. W tej sytuacji w ocenie organu niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia wynika z braku ofert pracy i nie jest związane z koniecznością opieki nad chorym mężem, bowiem F. G. został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności dopiero w 2006r. Jednakże fakt rejestracji w urzędzie pracy nie pozbawia strony możliwości ubiegania się o to świadczenie. Jak bowiem wskazano w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lipca 2008r. (Sygn. akt I OSK 1364/07) składając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, osoba bezrobotna, będąc z definicji jedynie "gotową do zatrudnienia", jak stanowi art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.), rezygnuje z tej gotowości, przez co także tylko z potencjalnej pracy, którą dopiero mógłby zaproponować jej organ zatrudnienia. Potencjalne zatrudnienie nie jest jednak tożsame z trwającym zatrudnieniem, z którego - jak wymaga art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych - osoba zainteresowana ma zrezygnować. Z drugiej zaś strony, każda osoba bez pracy, nawet bez faktycznej rejestracji w powiatowym urzędzie pracy, może szukać pracy, może deklarować gotowość do jej podjęcia, co jednak nie wyklucza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyby osoba taka zwróciła się do organu z odpowiednim wnioskiem z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem (osobą niepełnosprawną). Wykładnia odmienna w sposób niedopuszczalny różnicowałaby sytuację osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędach pracy z tymi bezrobotnymi, którzy nie są zarejestrowani. Wskazano także, iż status osoby bezrobotnej nie może eliminować osoby zainteresowanej z grona tych osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku osób bezrobotnych spełnione są bowiem obie omawiane przesłanki. Za taką wykładnią przemawia także art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który określa, w jakich sytuacjach świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Ustawodawca w jego treści nie wykluczył osób bezrobotnych, czy to z prawem do zasiłku czy bez, wskazując, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje m.in. osobie sprawującej opiekę nad osobą niepełnosprawną, jeśli ma ona ustalone prawo do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego. Gdyby prawodawcy zależało na pozbawieniu osób bezrobotnych możliwości ubiegania się o świadczenia pielęgnacyjne, z pewnością uczyniłby to w powyższym przepisie. Natomiast z samego faktu, że z grona osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego zostały wyeliminowane osoby z ustalonym prawem do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nie da się wyprowadzić wniosku, że również osobom bezrobotnym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje. Wszak status bezrobotnego jest tylko jedną z przesłanek do ustalenia prawa do zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, których to przyznanie dopiero pozbawia osobę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem sam fakt, iż skarżąca była zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, a obecnie nie pracuje i nie jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna nie wyklucza możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, o ile faktyczna opieka sprawowana przez skarżącą nad mężem jest tego rodzaju, iż uniemożliwiłaby jej podjęcie zatrudnienia, nawet gdyby miała możliwość podjęcia pracy. W niniejszej sprawie organy nie poczyniły jednak żadnych ustaleń odnośnie zakresu opieki sprawowanej przez skarżącą nad mężem, poprzestając jedynie na oświadczeniu strony w tym zakresie. Zaniechanie powyższych ustaleń faktycznych stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Organ winien zatem ponownie rozpoznać sprawę mając na uwadze powyższą wykładnię prawa dokonaną przez Sąd. W tym stanie sprawy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji w pkt 2 na podstawie art. 152 cytowanej ustawy, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło