I SA/Sz 1026/11
WyrokWSA w Szczecinie2012-02-08
Skład orzekający: Anna Sokołowska, Joanna Wojciechowska, Ewa Wojtysiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości rolnej, która została nabyta w celu powiększenia gospodarstwa rolnego i jest dzierżawiona na cele rolnicze, a dla której wydano decyzję o warunkach zabudowy dla budowy domów mieszkalnych, stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu tym podatkiem, czy też jest czynnością mieszczącą się w ramach zarządu majątkiem prywatnym?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone interpretacje, uznając, że organ nieprawidłowo zinterpretował przepisy ustawy o VAT. Sprzedaż nieruchomości rolnych, nawet jeśli dla obszaru wydano decyzję o warunkach zabudowy, a nieruchomość jest dzierżawiona, niekoniecznie musi stanowić działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT. Kluczowe jest ustalenie, czy sprzedaż ma charakter handlowy, czy też jest dokonywana w ramach zarządu majątkiem prywatnym, co wymaga indywidualnej oceny aktywności sprzedającego i jego zamiaru.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego w zakresie opodatkowania sprzedaży nieruchomości rolnych. Wnioskodawcy przedstawili, że są współwłaścicielami nieruchomości rolnej o powierzchni 13,72 ha, nabytej w celu powiększenia gospodarstwa rolnego, która jest dzierżawiona na cele rolnicze. Dla tej nieruchomości wydano decyzję o warunkach zabudowy dla budowy domów mieszkalnych. Wnioskodawcy rozważają sprzedaż tej nieruchomości w całości lub po podziale na mniejsze działki. Dodatkowo, jeden z wnioskodawców jest właścicielem innej nieruchomości rolnej o powierzchni 0,99 ha. Wnioskodawcy pytali, czy sprzedaż tych nieruchomości będzie korzystała ze zwolnienia z VAT oraz czy staną się podatnikami VAT w związku z tą sprzedażą. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ich stanowisko za nieprawidłowe, twierdząc, że sprzedaż gruntów wykorzystywanych w działalności rolniczej stanowi działalność gospodarczą i podlega opodatkowaniu VAT.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone interpretacje indywidualne i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wojciechowska, Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Protokolant Lidia Maląg, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 lutego 2012 r. spraw ze skarg F. D. i T.D. na interpretacje indywidualne Dyrektora Izby Skarbowej działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2011 r. nr [...] oraz z dnia 22 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zastosowanie przepisów prawa podatkowego 1. uchyla zaskarżone interpretacje indywidualne, 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
W dniu 16 maja 2011 r. do Dyrektora Izby Skarbowej w B., działającego z upoważnienia Ministra Finansów, wpłynęły dwa wnioski, Pani T.D., oraz Pana F.D., uzupełnione w dniach 4 i 12 sierpnia 2011 r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania sprzedaży działek. We wnioskach tych został przedstawiony następujący stan faktyczny.
1. Wnioskodawczyni, Pani T.D. w swoim wniosku przedstawiła następujące zdarzenie przyszłe.
Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem (na zasadzie małżeńskiej współwłasności) nieruchomości rolnej, niezabudowanej o powierzchni 13,72 ha, położonej w obrębie [...], gmina [...], powiat [...], województwo [...], oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...]. Zgodnie z treścią jej zapisów nieruchomość obejmuje grunty orne, klasy R IVa i R IVb oraz pastwiska trwałe klasa PS V. Nieruchomość została nabyta w dniu 17 grudnia 2004 r. od Agencji Nieruchomości Rolnych, a obecnie jest przedmiotem dzierżawy na cele rolne. Przedmiotowa nieruchomość nie jest objęta planem zagospodarowania przestrzennego gminy. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, teren ten oznaczono jako: - MN, U strefa identyfikacji terenów wymagających opracowania planu miejscowego dla rozwoju budownictwa mieszkaniowego z usługami. Dla obszaru tego wydano decyzję o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie domów mieszkalnych jednorodzinnych. Obecnie wnioskodawczyni rozważa wystawienie do sprzedaży i zbycie opisanych nieruchomości.
W przypadku nie znalezienia nabywcy na cały areał gruntu, wnioskodawczyni rozważa dokonanie jego podziału na mniejsze działki i sprzedaż podzielonego areału. Wnioskodawczyni jest podatnikiem podatku rolnego.
W uzupełnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że ww. nieruchomość od momentu nabycia do chwili wydzierżawienia wykorzystywana była przez wnioskodawczynię i jej męża w działalności rolniczej. Nabyła ją wnioskodawczyni w celu powiększenia prowadzonego już gospodarstwa rolnego. W akcie notarialnym dotyczącym nabycia przedmiotowej nieruchomości złożyła wnioskodawczyni wraz z mężem oświadczenie, że są właścicielami gruntów rolnych obejmujących użytki rolne. W chwili obecnej wnioskodawczyni nie jest w stanie stwierdzić, na ile działek i o jakiej powierzchni nastąpi ewentualny podział nieruchomości gruntowych. Nie wie także, w jaki sposób działki będą oferowane na rynku nieruchomości. W przeszłości dokonywała wnioskodawczyni zbycia nieruchomości gruntowych, które były gruntem rolnym i stanowiły część gospodarstwa rolnego, które nabyła wnioskodawczyni, i w którym zamieszkuje do chwili obecnej. Nie planuje wnioskodawczyni w przyszłości zbycia żadnych innych nieruchomości, niż wskazane we wniosku.
2. Wnioskodawca, Pan F.D. w swoim wniosku zaś przedstawił dodatkowe zdarzenie, a mianowicie, że jest właścicielem nieruchomości rolnej niezabudowanej o powierzchni 0,99 ha (działka nr [...] w obrębie ewidencyjnym nr [...]), którą uzyskał aktem własności ziemi z dnia 1 grudnia 1973 r. wydanym przez Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu na mocy art. 1 i art. 5 oraz art. 12 ustawy z 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Nabycie własności nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie. Przedmiotowa nieruchomość do chwili obecnej nie zmieniła przeznaczenia, nadal jest ziemią rolną. Dla nieruchomości tej nie istnieje plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (uchwała RM z dnia 7 września 2010 r.) działka ta znajduje się na terenie elementarnym oznaczonym symbolem S.03 b U o przeznaczeniu terenu: funkcja dominująca: usługi ogólnomiejskie, funkcje uzupełniające: produkcja przemysłowa, rzemiosło produkcyjne, usługi, magazyny, składy, obiekty i lokale mieszkalne, mieszkalnictwo jednorodzinne, infrastruktura techniczna. Zgodnie z informacją zamieszczoną na zaświadczeniu wydanym przez Prezydenta Miasta, studium nie jest aktem prawa miejscowego zgodnie z art. 9 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Na przedmiotowej działce uprawiane były produkty rolne, które były wykorzystywane przez wnioskodawcę i rodzinę.
Wnioskodawca również wskazał, że - tak jak żona, T.D. - jest także współwłaścicielem (na zasadzie małżeńskiej współwłasności) nieruchomości rolnej, niezabudowanej o powierzchni 13,72 ha, oznaczonej w ewidencji gruntów numerem [...], która została wyżej opisana w pkt 1 niniejszego uzasadnienia. Również wskazał wnioskodawca, że nieruchomość ta obejmuje grunty orne oraz pastwiska trwałe, i że nieruchomość ta została nabyta w dniu 17 grudnia 2004 r. od Agencji Nieruchomości Rolnych, a obecnie jest przedmiotem dzierżawy na cele rolne; nieruchomość nie jest objęta planem zagospodarowania przestrzennego gminy. W Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy teren ten oznaczono jako: - MN, U strefa identyfikacji terenów wymagających opracowania planu miejscowego dla rozwoju budownictwa mieszkaniowego z usługami. Dla obszaru tego wydano decyzję o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie domów mieszkalnych jednorodzinnych.
Obecnie również rozważa wystawienie do sprzedaży i zbycie ww. nieruchomości. W przypadku nie znalezienia nabywcy na cały areał gruntu, rozważa wnioskodawca – tak jak żona - dokonanie jego podziału na mniejsze działki i ich sprzedaż. Jest także podatnikiem podatku rolnego. W uzupełnieniu wniosku wskazał, że przedmiotowa nieruchomość od momentu nabycia do chwili wydzierżawienia wykorzystywana była przez niego i jego żonę w działalności rolniczej. Nieruchomość tę nabył w celu powiększenia prowadzonego już gospodarstwa rolnego. W akcie notarialnym dotyczącym nabycia przedmiotowej nieruchomości złożył z żoną oświadczenie, że są właścicielami gruntów rolnych obejmujących użytki rolne. W chwili obecnej wnioskodawca nie jest w stanie stwierdzić, na ile działek i o jakiej powierzchni nastąpi ewentualny podział nieruchomości, i nie jest także w stanie w stwierdzić, w jaki sposób działki będą oferowane na rynku nieruchomości. W przeszłości dokonywał wnioskodawca zbycia nieruchomości gruntowych, które były gruntem rolnym i stanowiły część gospodarstwa rolnego, które nabył Pan i w którym zamieszkuje do chwili obecnej. Nie planuje Pan w przyszłości zbycia żadnych innych nieruchomości, niż wskazane we wniosku.
W związku z powyższym wnioskodawcy zadali tożsame następujące pytania:
1. czy sprzedaż nieruchomości rolnej będzie korzystała ze zwolnienia określonego w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku od towarów i usług? Czy zwolnienie będzie miało zastosowanie również wtedy, gdy nieruchomość (nie tracąc swojego rolnego charakteru) zostanie podzielona na mniejsze działki i sprzedana różnym nabywcom?
2. czy w wyniku sprzedaży przedmiotowej nieruchomości (podzielonej lub w całości) stanie się wnioskodawczyni podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług, a tym samym czy dokonanie tej czynności będzie opodatkowane podatkiem od towarów i usług stawką podstawową 23%, czy zwolnione od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy?
Zdaniem wnioskodawców, odnośnie pytania pierwszego, sprzedaż nieruchomości rolnej będzie korzystała ze zwolnienia przewidzianego w art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku od towarów i usług, bez względu na fakt, czy nastąpi w całości, czy po jej podzieleniu, zgodnie bowiem z przywołanym przepisem, zwalnia się od podatku dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę. Dla przedmiotowej nieruchomości nie został uchwalony plan zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzili wnioskodawcy, że jak wynika z ugruntowanego już orzecznictwa w sytuacji braku, w momencie dokonywania sprzedaży, planu zagospodarowania przestrzennego, decydujące znaczenie w kwestii spełnienia kryteriów wymaganych do zwolnienia od podatku od towarów i usług, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, będzie miał wypis z rejestru gruntów. Wskazali wnioskodawcy, że Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie siedmiu sędziów, w wyroku z dnia 17 stycznia 2011 r., sygn. akt I FPS 8/10, wyraził pogląd, że w świetle art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy, przy zastosowaniu art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U z 2000 r. Nr 100, poz. 1086), w sytuacji braku planu zagospodarowania przestrzennego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla klasyfikacji terenu niezabudowanego, wiążące są zapisy ewidencji gruntów i budynków, a nie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Formułując stanowisko w zakresie pytania drugiego wnioskodawcy stwierdzili, że nie staną się podatnikiem w związku ze zbyciem ww. nieruchomości, a zatem czynność ta nie będzie objęta podatkiem od towarów i usług. Wskazali, że jak podkreśla się w orzecznictwie i judykaturze, istotnym elementem, aby mówić o działaniu jako handlowca, jest zamiar strony przy nabyciu. Nieruchomość nabyta w 2004 r. wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, obecnie jest dzierżawiona na cele rolnicze. Wnioskodawcy powołali treści art. 15 ust. 1 i 2 ustawy wskazując, że określony w cytowanej ustawie zakres opodatkowania podatkiem od towarów i usług wskazuje, iż do tego aby faktycznie zaistniało opodatkowanie danej czynności konieczne jest aby czynność podlegającą opodatkowaniu wykonał podmiot, który dla tej właśnie czynności będzie działał jako podatnik. Definicja działalności gospodarczej, zawarta w ustawie ma charakter uniwersalny, pozwalający na objęcie pojęciem "podatnik" tych wszystkich podmiotów, które prowadzą określoną działalność występując w profesjonalnym obrocie gospodarczym. Ponadto, podatnikiem staje się również ten, kto wykonał czynność podlegającą opodatkowaniu, jednorazowo, ale w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Chociaż ustawa nie definiuje pojęcia "częstotliwości", przez zamiar wykonywania danej czynności w sposób częstotliwy należy rozumieć chęć, wolę powtarzalnego, a nie jednorazowego wykonywania określonych czynności, składających się na istotę prowadzenia działalności. O kwestii częstotliwości nie decyduje czasookres wykonywania czynności (rok, dwa czy pięć lat), ani ilość dokonanych transakcji. Decydującym kryterium jest powtarzalność czynności. Dlatego też, w każdym przypadku należy indywidualnie rozstrzygnąć, czy intencją określonej czynności, z którą łączą się skutki podatkowo-prawne, było dokonywanie tej czynności wielokrotnie. Z powołanych powyżej przepisów wynika, więc, że jeśli osoba fizyczna dokonuje sprzedaży ze swojego majątku prywatnego nieruchomości gruntowej, a czynność ta wykonywana jest jednorazowo lub okazjonalnie w warunkach wskazujących, iż działanie to nie zmierza do nadania mu stałego charakteru, transakcja taka nie może być uznana za działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W kontekście powyższego stwierdzili wnioskodawcy, iż nie jest podatnikiem podatku od towarów i usług ten, kto jako osoba fizyczna dokonuje jednorazowych lub okazjonalnych transakcji, za które nie jest przewidziana ściśle regularna zapłata oraz nie prowadzi zorganizowanej, czy zarejestrowanej działalności gospodarczej. Dokonywanie określonych czynności incydentalnie, poza sferą prowadzonej działalności gospodarczej, również nie pozwala na uznanie danego podmiotu za podatnika w zakresie tych czynności. Dodatkowo wskazali wnioskodawcy, że działalność gospodarcza powinna cechować się stałością, powtarzalnością i niezależnością jej wykonywania, bowiem związana jest z profesjonalnym obrotem gospodarczym. Nie jest natomiast działalnością handlową, a zatem i gospodarczą sprzedaż majątku osobistego, który nie został nabyty w celu jego odsprzedaży i nie jest związany z prowadzoną działalnością gospodarczą Stwierdzili wnioskodawcy, iż ostatnia przytoczona okoliczność ma istotne znaczenie, które decyduje o objęciu osób fizycznych sprzedających nieruchomość, nawet kilkakrotnie, obowiązkiem odprowadzenia od tych sprzedaży podatku od towarów i usług. Pogląd ten potwierdza jednolita linia orzecznicza NSA wyrażona w wyroku z dnia 21 lutego 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3711/06, iż nie jest tak, że z art. 15 ust. 2 ustawy wynika, iż wykonanie czynności w sposób jednorazowy w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy skutkuje przekształceniem czynności danego podmiotu w działalność gospodarczą. Aby zatem dostawę towarów (nawet jednorazowa) uznać za działalność gospodarczą należy wykazać, że w momencie jej realizacji podatnik miał zamiar dokonywać takich czynności wielokrotnie, a wykorzystywane przez niego towary czy usługi zostały nabyte w celu spożytkowania ich do wykonywania tej czynności. Podobne wnioski NSA zawarł w wyroku z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07. W przedmiotowej sprawie, sposób nabycia i dotychczasowego użytkowania nieruchomości gruntowej oraz okoliczności wskazujące na zwyczajną chęć wyzbycia się majątku osobistego, wskazują na incydentalny sposób wykonywania sprzedaży poza działalnością gospodarczą. Świadczą o tym dodatkowo fakty, że wnioskodawca nie handlował wcześniej nieruchomościami. Na poparcie swoich wywodów wskazali wnioskodawcy również na interpretacje przepisów prawa wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...], sygn. [...] oraz Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...], sygn. [...].
Dyrektor Izby Skarbowej w B. działając w imieniu Ministra Finansów stwierdził, że stanowiska przedstawione we wnioskach z dnia [...] o sygn. [...] i sygn. [...]) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania sprzedaży działek w świetle obowiązującego stanu prawnego są nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm.), zwanej dalej "ustawą VAT", opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Wyjaśnił, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, rozumie się natomiast przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Wskazał na definicję "towaru", którą ustawodawca zawarł w art. 2 pkt 6 ustawy, zgodnie z którym przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Organ przytoczył art. 45 i art.46 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U.z 1964 Nr 16 poz. 93 ze zm.), wyjaśniając pojęcie "rzeczy" i "nieruchomości" w rozumieniu niniejszego kodeksu.
Dalej organ przytoczył przepisy art. 15 ust 1 i 2 ustawy VAT wyjaśniając terminy w nich zawarte, tj. podatnika (ust.1) i działalności gospodarczej (ust. 2).
Organ wskazał również na art. 2 pkt 15, 16 i 20 ustawy VAT zawierające definicje ustawowe pojęć "działalności rolniczej", "gospodarstwa rolnego" i "produktów rolnych" .
Dalej organ wskazał na art 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r., Nr 136, poz. 969 ze zm.) wyjaśniając termin "gospodarstwo rolne".
W uzasadnieniu dalej organ wskazał, że rolnicy wykonujący działalność rolniczą w rozumieniu art. 2 pkt 15 ustawy VAT prowadzą działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy VAT, i są podatnikami tego podatku, z tym że dokonując dobrowolnej rejestracji uzyskują status czynnego podatnika, a w przypadku braku rejestracji - :są podatnikami zwolnionymi - rolnikami ryczałtowymi.
Zdaniem zatem organu, w przypadku gdy rolnik wytwarza produkty rolne, czyniąc to na gruntach wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, wówczas sprzedaż przez niego gruntu rolnego, który stanowi jego integralny składnik majątkowy, jest czynnością dokonywaną w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo, że sprzedaż działek nie mieści się w definicji działalności rolniczej oraz nie można ich uznać za produkty rolnicze i wytwarzanie produktów rolnych musi się odbywać na gruntach rolnych stanowiących jego składnik. Grunt rolny, który był wykorzystywany przez wnioskodawców jako rolników do prowadzenia działalności rolniczej, nie stanowi majątku osobistego. Zdaniem organu, majątkiem osobistym są tylko te grunty, które podatnik posiadał i wykorzystuje na potrzeby osobiste, a nie te, które użytkuje (użytkował) w ramach działalności gospodarczej - działalności rolniczej. W efekcie sprzedaż gruntów wykorzystywanych uprzednio w działalności rolniczej należy traktować jak sprzedaż części warsztatu produkcyjnego.
Jednocześnie organ stwierdził, że w świetle definicji zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy, rolnicy traktowani są na tych samych zasadach co handlowcy, producenci, czy usługodawcy, z tym że dokonując dobrowolnej rejestracji uzyskują status czynnego podatnika, a w przypadku braku rejestracji - są podatnikami zwolnionymi - rolnikami ryczałtowymi, wskazując przy tym na obowiązującą wysokość stawki podatku, która w niniejszej sprawie wynosi 23 %, wskazując jednocześnie na możliwość zastosowania obniżonej stawki podatku lub zwolnienia od podatku od towarów i usług jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania.
Następnie organ powołał art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy wskazując, że przepis ten zwalnia od podatku VAT dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę, wyjaśniając przy tym, że opodatkowaniu podlegają dostawy, których przedmiotem są nieruchomości gruntowe, zabudowane i niezabudowane, przy czym w przypadku dostawy gruntów niezabudowanych opodatkowane są tylko te, których przedmiotem są tereny budowlane lub przeznaczone pod zabudowę. Natomiast dostawy gruntów niezabudowanych, będących, np. gruntami rolnymi, czy leśnymi, które nie są przeznaczone pod zabudowę, są zwolnione od podatku od towarów i usług.
Organ również wskazał, iż ustawodawca zwalniając od podatku od towarów i usług dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane oraz przeznaczone pod zabudowę, nie sprecyzował w ustawie, jakimi kryteriami należy się kierować, aby ustalić przeznaczenie danego gruntu. Ustawa VAT nie zawiera bowiem definicji pojęć zawartych we wskazanym przepisie. Z tych też względów, w ocenie organu, sformułowania w nim zawarte należy interpretować według wykładni językowej.
Dalej organ wyjaśnił kwestię ustalania przeznaczenia danego gruntu pod zabudowę, odwołując się do przepisów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.). Organ przytoczył art. 4 ust. 1 i ust. 2 ww. ustawy wskazując, że ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu, przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, zaś sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.
Dalej w uzasadnieniu interpretacji organ powołał definicję dzierżawy zawartą w art. 693 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny wskazując, że stosownie do tego przepisu, dzierżawa jest umową dwustronnie obowiązującą wzajemną, w której odpowiednikiem świadczenia wydzierżawiającego polegającego na oddaniu rzeczy do używania jest świadczenie dzierżawcy polegające na płaceniu umówionego czynszu, podsumowując przy tym, że dzierżawa gruntu podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, jako odpłatne świadczenie usług (art. 8 ust. 1 ustawy).
Jak wskazał organ, ze stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawców, Panią T.D. i Pana F.D. wynika, że są współwłaścicielami nieruchomości rolnej, niezabudowanej o powierzchni 13,72 ha, nabytej w celu powiększenia prowadzonego już gospodarstwa rolnego. Zgodnie z treścią zapisów w ewidencji gruntów obejmuje ona grunty orne, klasy R IVa i R IVb oraz pastwiska trwałe klasa PS V. Nieruchomość została nabyta w dniu 17 grudnia 2004 r. od Agencji Nieruchomości Rolnych, a obecnie jest przedmiotem dzierżawy na cele rolne. Nie jest objęta planem zagospodarowania przestrzennego gminy. W studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy teren ten oznaczono jako: MN, U strefa identyfikacji terenów wymagających opracowania planu miejscowego dla rozwoju budownictwa mieszkaniowego z usługami. Dla obszaru tego wydano decyzję o warunkach zabudowy, dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie domów mieszkalnych jednorodzinnych, obecnie zaś rozważana jest sprzedaż w całości ww. nieruchomości (w przypadku nie znalezienia nabywcy), ewentualnie podział nieruchomości na mniejsze działki i ich sprzedaż. Nieruchomość od momentu nabycia do chwili wydzierżawienia wykorzystywana była w działalności rolniczej. W przeszłości dokonywali wnioskodawcy zbycia nieruchomości gruntowych, które były gruntem rolnym i stanowiły część gospodarstwa rolnego, które nabyli wnioskodawcy i zamieszkują do chwili obecnej. Nie planują wnioskodawcy w przyszłości zbycia innych nieruchomości, niż wskazane we wniosku.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że sprzedaż całego areału nieruchomości, jak też działek z niego wyodrębnionych, będzie podlegała opodatkowaniu 23% stawką podatku VAT z uwagi na fakt, że na gruncie przepisów ustawy VAT, działalność rolnicza jest traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT, tym samym rolnik sprzedający grunt wykorzystywany w działalności rolniczej nie zbywa majątku osobistego, ale jeden ze składników gospodarstwa rolnego. Nie bez znaczenia jest także fakt, że aktualnie nieruchomość jest przedmiotem dzierżawy na cele rolne, a zatem w celach zarobkowych skutkujących uzyskiwaniem korzyści majątkowych (w pieniądzu lub w świadczeniach innego rodzaju). Z tego tytułu – jak wskazał organ - wnioskodawczyni wypełnia przesłanki określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy VAT. Stąd też dostawa nieruchomości, niezależnie czy dokonana zostanie jednorazowo w całości lub w części (działki), będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT zwalnia się od podatku jedynie dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane przeznaczone pod zabudowę interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu jej wydania.
Odnośnie zaś dodatkowego zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Pana F.D. odnośnie nieruchomości rolnej niezabudowanej o powierzchni 0,99 (działka nr [...]) organ stwierdził, że ze stanu tego wynika, że wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości rolnej niezabudowanej o powierzchni 0,99 ha (działka nr [...]), którą uzyskał aktem własności ziemi z dnia 1 grudnia 1973 r. Nabycie własności nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie. Przedmiotowa nieruchomość do chwili obecnej nie zmieniła przeznaczenia, nadal jest ziemią rolną. Dla powyższej nieruchomości nie istnieje plan zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego powyższa działka znajduje się na terenie elementarnym oznaczonym symbolem S.03b.U o następującym przeznaczeniu terenu: funkcja dominująca: usługi ogólnomiejskie, funkcje uzupełniające: produkcja przemysłowa, rzemiosło produkcyjne, usługi, magazyny, składy, obiekty i lokale mieszkalne, mieszkalnictwo jednorodzinne, infrastruktura techniczna. Na przedmiotowej działce uprawiane były produkty rolne, które były wykorzystywane przez wnioskodawcę i jego rodzinę.
Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że sprzedaż całego areału ww. nieruchomości, jak też działek z niego wyodrębnionych, będzie podlegała opodatkowaniu 23 % stawką podatku VAT z uwagi na fakt, iż na gruncie przepisów ustawy VAT, działalność rolnicza jest traktowana jako działalność gospodarcza w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT, tym samym rolnik sprzedający grunt wykorzystywany w działalności rolniczej nie zbywa majątku osobistego, ale jeden ze składników gospodarstwa rolnego. Nie bez znaczenia jest także fakt, że aktualnie nieruchomość o pow. 13,72 ha jest przedmiotem dzierżawy na cele rolne, a zatem w celach zarobkowych skutkujących uzyskiwaniem korzyści majątkowych (w pieniądzu lub w świadczeniach innego rodzaju). Z tego tytułu wypełniają wnioskodawcy przesłanki określone w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy VAT. Stąd też – jak wskazał organ - dostawa nieruchomości, niezależnie czy dokonana zostanie jednorazowo w całości lub w części (działki) będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT zwalnia się od podatku jedynie dostawę terenów niezabudowanych innych niż tereny budowlane przeznaczone pod zabudowę.
Wnioskodawcy nie zgodzili się z interpretacją indywidualną organu i wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa.
Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, w związku z czym wnioskodawcy, nie zgadzając się z interpretacjami indywidualnymi organu, wnieśli nań skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o ich uchylenie, zarzucając im obrazę:
1. art. 43 ust.1 pkt 9 i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług przez błędną interpretację przepisów ustawy o podatku od towarów i usług przez przyjęcie , że dokonywana sprzedaż działek gruntu rolnego nie korzysta ze zwolnienia przewidzianego tym przepisem oraz przyjęcie, że w opisanym stanie faktycznym sprzedaż majątku własnego stanowi działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o podatku od towarów i usług,
2. art. 14 a Ordynacji podatkowej przez nieodniesienie się w interpretacji do przywołanego we wniosku przez stronę orzecznictwa,
3. art. 14 c w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej przez nieodniesienie się w wydanej interpretacji do każdego z zadanych pytań i brak uzasadnienia prawnego oceny każdego ze stanowisk zawartych we wniosku o interpretację,
4. art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa, gdyż wydana interpretacja nie zawiera odpowiedzi na odrębnie na zadane pytanie, wraz oceną stanowiska przez co jest zagmatwana i niezrozumiała.
W uzasadnieniu skarg, strona skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, powołując się na orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), wskazując przy tym, że w świetle tego orzeczenia, handlem jest dokonywanie w sposób zorganizowany zakupów towarów w celu ich odsprzedaży, zatem zamiar częstotliwego wykonywania czynności ujawniony być musi już w momencie nabycia towaru, a nie w momencie jego sprzedaży. Brak takiego zamiaru wyklucza możliwość uznania danego podmiotu za podatnika od towarów i usług. Grunty, które zamierza strona sprzedać nie zostały nabyte w celu dalszej odsprzedaży, stanowiły majątek osobisty strony i nie zmienia tego faktu to, że z tytułu ich posiadania jest podatnikiem podatku rolnego i w myśl tych przepisów prowadzi gospodarstwo rolne. Nadto, strona skarżąca powołała się na wyrok Trybunału wydany w sprawach połączonych C-180/10 i C-181/10, przytaczając jego główne tezy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) Sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez m. in. kontrolę administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem wydawanych przez nią decyzji, postanowień bądź innych aktów.
Stosownie zaś do art. 3 § 1 i § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Dokonując oceny zaskarżonej interpretacji Sąd stwierdził, że nie odpowiada ona obowiązującemu prawu.
Zdaniem Sądu, organ nieprawidłowo dokonał interpretacji, czy skarżący w przedstawionym stanie faktycznym - zbywając (w całości lub w części) swoje nieruchomości gruntowe o charakterze rolnym, przy uwzględnieniu, że dla nieruchomości stanowiącej współwłasność małżeńską (pow. 13,72 ha) wydano decyzję o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie domów mieszkalnych jednorodzinnych - działali w charakterze podatnika VAT. Organ nie dokonał bowiem analizy czynności sprzedaży gruntów planowanych przez skarżących w kontekście działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, a zatem nie odniósł się do istoty tych czynności, a mianowicie, czy mają one charakter handlowy, czy też są dokonywane w ramach zarządu majątkiem prywatnym.
Wtórną zaś kwestią w przedmiotowej sprawie jest ustalenie, czy w tak przedstawionym stanie faktycznym ma zastosowanie zwolnienie od podatku od towarów i usług przewidziane art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy VAT.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutu braku odniesienia się organu do wyroku Europejskiego Trybunału Europejskiego z dnia 15 września 2011 r. należy wskazać, że w związku z tym, iż wyrok ten został wydany po dacie wydania zaskarżonej interpretacji, nie mógł więc być punktem odniesienia podczas dokonanej wykładni przepisów prawa podatkowego w przedmiotowej sprawie. Jednak Sąd rozstrzygając takie sprawy, zawsze dokonuje wykładni z uwzględnieniem zasad wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.
Odnosząc się zatem do zarzutu obrazy art. 15 ust.2 ustawy VAT, przy ocenie czynności sprzedaży gruntów planowanych przez skarżących w kontekście działalności gospodarczej należało uwzględnić art. 9 ust.1 i art. 12 ust. 1 dyrektywy VAT Rady Wspólnot Europejskich z 28 listopada 2008 r. nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE seria L z 2006 r. Nr 347/1), zwanej dalej "dyrektywą VAT", który to przepis uprawnia państwa członkowskie do uznania za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością, o której mowa w art.9 ust.1. W związku z tym, że Polska nie przeniosła do krajowego prawnego systemu podatkowego (do ustawy VAT) jednoznacznego rozwiązania przewidzianego art. 12 ust.1 dyrektywy VAT należy indywidualnie zbadać w oparciu o okoliczności występujące w sprawie, czy planowane przez skarżących czynności sprzedaży gruntu będące przedmiotem interpretacji podlegają opodatkowaniu na podstawie art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT, będącego jego odpowiednikiem w Polsce art. 15 ust. 2 ustawy VAT, w których to przepisach pojęcie podatnika definiuje się w związku z pojęciem działalności gospodarczej. Pojęcie "działalności gospodarczej" zdefiniowane w tych normach obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie, a w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, majątku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodu. Zwykłe nabycie lub sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT (a tym samym art. 15 ust. 2 ustawy VAT), jako że jedynym przychodem z takich transakcji może być ewentualny zysk ze sprzedaży tej rzeczy. O tym, że dokonujący sprzedaży gruntu budowlanego działał w charakterze podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, a nie w ramach zarządu majątkiem prywatnym, wykonując prawo własności, decyduje stopień jego aktywności w zakresie obrotu nieruchomościami, który wskazuje, że angażuje on środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w ramach prowadzenia działalności gospodarczej.
W związku z tym, że Polska nie skorzystała z możliwości prawnej przeniesienia rozwiązania przewidzianego art. 12 ust. 1 i ust. 3 dyrektywy VAT do krajowej ustawy VAT, które byłoby jednoznaczne co do uznania za podatnika każdego, kto okazjonalnie dokonuje transakcji związanej z działalnością gospodarczą, należy tym samym ustalić, czy na gruncie przedstawionego stanu faktycznego sprawy, skarżący w przypadku dokonania sprzedaży gruntowej nieruchomości rolnej, podjęli aktywne działania w zakresie obrotu nieruchomościami, angażując środki podobne do wykorzystywanych przez producentów, handlowców i usługodawców w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT, co skutkowałoby – w zależności od ustaleń - koniecznością uznania ich za podmiot prowadzący "działalność gospodarczą" w rozumieniu tego przepisu, a więc za podatnika podatku od towarów i usług, albo uznaniem, że sprzedaż ta nastąpiła w ramach zarządu ich majątkiem prywatnym. W tym celu należy odwołać się do nadal aktualnych tez zawartych w wyroku siedmiu sędziów NSA z 29 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt I FPS 3/07, z których wynika, że:
"1. Przepisy art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług /Dz. U. Nr 54 poz. 535 ze zm./ powinny być rozumiane w ten sposób,
że warunkiem sine qua non uznania, iż dany podmiot działa w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, jest ustalenie, że działa on jako producent, handlowiec, usługodawca, pozyskujący zasoby naturalne, rolnik lub jako osoba wykonująca wolny zawód.
2. Ani formalny status danego podmiotu jako podatnika zarejestrowanego, ani okoliczność, że dana czynność została wykonana wielokrotnie lub jednorazowo, lecz z zamiarem częstotliwości, nie mogą przesądzać o opodatkowaniu tej czynności bez każdorazowego ustalenia, że w odniesieniu do tej konkretnej czynności podmiot ten występował w charakterze podatnika podatku od towarów i usług".
Nie utracił również swojej aktualności w przedmiotowej sprawie wyrok NSA z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1043/08 (orzeczenie publikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA: www.nsa.gov.pl), wskazujący na kryteria, którymi należy kierować się przy ustalaniu, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, a nie z zarządem majątkiem prywatnym, co w konsekwencji skutkuje uzyskaniem statusu podatnika VAT. W ww. wyroku NSA przyjął następujące tezy:
"Tylko taka aktywność handlowa obywatela jego majątkiem czyni go podatnikiem podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), która przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą (powtarzalność czynności i zamiar ich dłuższej kontynuacji), a w konsekwencji zorganizowaną.
Sprzedaż kilku działek budowlanych lub przeznaczonych pod zabudowę, wskazująca na ograniczony ilościowo zakres realizacji tej sprzedaży, a tym samym jej okazjonalność, a nie zamiar częstotliwego realizowania takiej działalności, nie może być kwalifikowana jako prowadzenie handlowej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy".
Organ zatem, dokonując interpretacji na gruncie stanu faktycznego przedstawionego przez skarżących w kontekście planowanej sprzedaży gruntów, w tym rolnych powinien uwzględnić kryteria odróżnienia działalności gospodarczej od zarządu majątkiem prywatnym. Dla ustalenia, czy skarżący zamierzają zbyć (w całości lub w części) swoją nieruchomość gruntową w ramach działalności gospodarczej, istotne jest, czy dokonywana czynność (lub czynności) sprzedaży gruntu może być uznana za działalność handlową w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy VAT (odpowiednik art. 9 ust. 1 akapit drugi Dyrektywy VAT. Wobec faktu, że organ nie dokonał takiej analizy, Sąd doszedł do przekonania, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 ust.2 ustawy VAT zasługuje na uwzględnienie.
Podkreślić przy tym należy, że odpowiedź na pytanie, czy skarżący w odniesieniu do planowanej czynności sprzedaży gruntu, w tym rolnego, działa jako podatnik podatku od towarów i usług wymaga każdorazowej oceny odnoszącej się do konkretnych okoliczności faktycznych występujących w danej sprawie. W stanie faktycznym przedstawionym przez stronę nie wynika, by z jej inicjatywy doszło do wydania decyzji o warunkach zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego polegającego na budowie domów mieszkalnych jednorodzinnych. Niewątpliwie przeznaczenie gruntu uległo zmianie z rolnego pod zabudowę. Jednak nie może być okolicznością przesądzającą,
że strona działa jak podatnik VAT tylko dlatego, że dla obszaru, którego skarżący są współwłaścicielami od 17 grudnia 2004 r., wydana jest decyzja o warunkach zabudowy oraz, że strona ma zamiar zbyć grunt. Również nie może być argumentem przemawiającym za uznaniem za podatnika podatku od towarów i usług osoby, która nabyła do majątku prywatnego grunty rolne sprzedawane następnie jako działki pod zabudowę/budowlane. Nie może to być również okoliczność, że w świetle definicji działalności gospodarczej zawartej w art. 15 ust. 2 ustawy o VAT działalność rolnika (w art. 9 dyrektywy VAT - działalność rolnicza) jest działalnością gospodarczą. Uwzględnić bowiem trzeba, że grunty takie nie zawsze służyć muszą dostawom produktów rolnych, mogą bowiem służyć prywatnym potrzebom rolnika i członków jego rodziny.
Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, że nabycie przez skarżących
do majątku wspólnego rolnej niezabudowanej nieruchomości o pow. 13, 72 ha nastąpiło 17 grudnia 2004 r., zaś do majątku odrębnego skarżącego niezabudowana działka rolna o pow. 0,99 ha weszła w dniu 1 grudnia 1973 r., a zatem kilka lat wcześniej niż planowana przez skarżących sprzedaż działek. Zwrócić przy tym należy uwagę na fakt, że w momencie nabycia przedmiotowych nieruchomości, grunty te miały charakter rolniczy, przeznaczone były do użytkowania rolniczego, a nie pod zabudowę. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez skarżących nie wynika, czy zmiana przeznaczenia gruntów rolnych o powierzchni 13,72 ha (obejmująca nabytą przez skarżących nieruchomość na zasadzie wspólności ustawowej) na grunty pod zabudowę (wydana jest bowiem jest decyzja o warunkach zabudowy), nastąpiła z inicjatywy skarżących. A jest
to istotna okoliczność dla wyjaśnienia meritum sprawy, a mianowicie, czy planowane czynności sprzedaży gruntu wskazują na ich handlowy charakter w zakresie obrotu nieruchomościami. Powyższe okoliczności wskazują, że planowane przez skarżących czynności zbycia nieruchomości, w tym rolnych, nie nastąpi w celach handlowych, lecz prywatnych. Jak już bowiem wcześniej wspominano, przepisy art. 9 ust.1 Dyrektywy VAT sprzeciwiają się uznaniu za czynność opodatkowaną - wyprzedaż majątku własnego. Zwykła sprzedaż rzeczy nie stanowi wykorzystywania w sposób ciągły majątku rzeczowego w celu uzyskania z tego tytułu dochodu w rozumieniu art. 9 ust. 1 dyrektywy VAT (a tym samym art. 15 ust. 2 ustawy VAT).
Mając zatem na uwadze pojęcia podatnika i działalności gospodarczej zdefiniowane zostały w art. 15 ust. 1 i 2 ustawy VAT, a nadto, że aktualne są w tej sprawie wywody zawarte w ww. wyroku NSA z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt I FSK 1043/08, oraz ww. wyroku NSA z 29 października 2007 r., sygn. akt I FPS 3/07, wskazujące na kryteria, którymi należy kierować się przy określaniu, czy w danym przypadku mamy do czynienia z działalnością gospodarczą, czy też z zarządem majątkiem prywatnym, konieczne jest stwierdzenie, czy dany podmiot w odniesieniu do konkretnej czynności działa jako podatnik podatku od towarów i usług, co wymaga każdorazowej oceny okoliczności faktycznych występujących w konkretnej sprawie. Wykonanie danej czynności (w przypadku sprzedaży działki budowlanej lub przeznaczonej pod zabudowę, czy też rolnej) nawet jednorazowo, jednakże w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania jej w sposób częstotliwy, nie przesądza automatycznie, że z tego tylko powodu dany podmiot staje się podatnikiem VAT. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w odniesieniu do tej czynności występował on w charakterze podatnika, tj. jako osoba angażująca środki podobne
do wykorzystywanych przez handlowca, a nie osoba wykonująca prawo własności w stosunku to tego gruntu. Przyjęcie, że dana osoba fizyczna sprzedając grunt działa w charakterze podatnika prowadzącego handlową działalność gospodarczą (jako handlowiec) wymaga ustalenia, że jej działalność w tym zakresie przybiera formę zawodową (profesjonalną), czyli stałą.
W ocenie Sądu, z przedstawionego w niniejszej sprawie stanu faktycznego nie wynika by strona skarżąca, planując sprzedaż gruntów, w tym rolnych, swoim zachowaniem wyczerpała cechy działalności gospodarczej wynikającej z dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy VAT, a zatem, że zachowuje się jak handlowiec w zakresie obrotu nieruchomościami. Z okoliczności tej sprawy nie wynika, że aktywność skarżących w przedmiocie planowanego zbycia gruntu jest porównywalna do działań podmiotów zajmujących się profesjonalnym obrotem nieruchomości. W przedmiotowej sprawie realizacja sprzedaży działek, w tym rolnych (w całości lub w części) mieści się w zakresie zarządu majątkiem prywatnym. Brak bowiem w tych planowanych czynnościach co do sprzedaży całego areału ziemi elementów znamionujących działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy VAT, a mianowicie, brak profesjonalizmu, działania skarżących nie przybierają bowiem formy zawodowej, gdyż nie wiedzą w jaki sposób nieruchomość będzie oferowana do sprzedaży. Brak również w tych działaniach cechy stałości i ciągłości w zajmowaniu się tym czynnościami handlowymi w zakresie obrotu nieruchomościami, nie mają bowiem zamiaru wykonywania tych czynności w sposób powtarzalny i zorganizowany. Ze stanu faktycznego wynika, że nieruchomość nabyta przez skarżących stanowi gospodarstwo rolne, w którym zamieszkują do chwili obecnej, a zatem wykorzystują dla własnych celów. Przemawia za tym również okoliczność,
że chociaż w przeszłości skarżący dokonywali już zbycia nieruchomości gruntowych wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego, w przyszłości jednak strona nie planuje sprzedaży innych nieruchomości niż wskazanych we wniosku, co świadczy jednoznacznie o braku zamiaru zajmowania się tymi czynnościami w sposób powtarzalny, stały, ich bowiem zamiar sprzedaży sprowadza się do zbycia jedynie posiadanej już nieruchomości. Zaznaczyć również należy, że także na planowanej do sprzedaży działce rolnej skarżącego, F.D. uprawiane były produkty rolne, które były wykorzystywane przez skarżących i rodzinę, a zatem dla celów prywatnych.
W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że organ, odpowiadając na postawione przez skarżących pytania, nieprawidłowo dokonał interpretacji uznając, że strona skarżąca jest podatnikiem podatku od towarów i usług, naruszając tym samym art. 15 ust. 2 ustawy VAT i art. 9 ust.1 dyrektywy VAT. Nie można jednak dopatrzyć się naruszenia art. 43 ust.1 pkt 9 ustawy VAT, gdyż na gruncie stanu faktycznego przedstawionego przez skarżących przepis ten nie ma zastosowania, skarżący bowiem w przedmiotowym stanie faktycznym nie mają statusu podatnika VAT. W pozostałym zakresie Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa. Z treści uzasadnienia zaskarżonej interpretacji wynika bowiem jakie jest stanowisko organu w zakresie postawionego pytania, chociaż w istocie jest błędne.
W związku z powyższym na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak
w sentencji wyroku.
O wynagrodzeniu doradców podatkowych Sąd orzekł na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. Nr 31, poz.153).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło