II GSK 1060/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Ludmiła Jajkiewicz Małgorzata Korycińska (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2298/11 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. W. kwotę 320 (trzysta dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: w dniu 14 kwietnia 2011 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości W. D. poddano kontroli pojazd wykonujący przejazd na rzecz przedsiębiorcy W. O.. W wyniku ważenia oraz pomiarów pojazdu stwierdzono naruszenie w zakresie nacisku 24,45 ton na potrójnej osi napędowej, co stanowiło przekroczenie o 0,45 tony, przekroczenie dopuszczalnej całkowitej masy pojazdu o 0,71 tony oraz brak zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę prowadzącego pojazdu bez wnoszenia uwag. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego, jako załadowcę karę pieniężną w łącznej wysokości 1.200 złotych. Materialną podstawę nałożenia kary stanowił przepis art. 13 ust. 1b ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej: ustawa o drogach publicznych), a karę nałożono za przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu oraz za przekroczenie dopuszczalnych nacisków na drogach, na których jest dopuszczalny ruch pojazdów o naciskach osi do 11,5 tony. Objętą skargą decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy jednoznacznie wskazał, że skarżący, jako załadowca towaru miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, albowiem jak wynikało z kwitu wagowego wystawionego przez skarżącego masa brutto załadowanego pojazdu przekraczała normy określone przepisami prawa. Sąd I instancji oddalając skargę podkreślił, że odpowiedzialność podmiotów wymienionych w art. 13g ust. 1b pkt b) ustawy o drogach publicznych jest odpowiedzialnością dodatkową w stosunku do obligatoryjnej odpowiedzialności przewoźnika wykonującego przewóz. Odpowiedzialność nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub z warunkami podanymi w zezwoleniu uzależniona jest jednoznacznym wykazaniem – poprzez wskazanie okoliczności sprawy bądź odpowiednich dowodów - że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. W ocenie Sądu organy przedstawiły dowody, które świadczyły o wpływie a co najmniej godzeniu się skarżącego na stwierdzone naruszenia. Dowodem tym był przede wszystkim, niekwestionowany przez skarżącego, dokument wydania towaru, z którego wynikało, że załadowano piasek o wadze 28.100 kg podczas gdy dopuszczalna ładowność pojazdu wynosiła 28.300 kg. Przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu skutkowało wystąpieniem przekroczenia nacisków na osie, co znalazło potwierdzenie w wynikach dokonanych pomiarów nacisków. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). II Skargą kasacyjną K. W. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie: 1. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych, który pozwala nałożyć karę na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeśli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący miał wpływ / godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie nie ma naruszeń przepisów postępowania, skarżący z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. z uwagi na występujące naruszeni prawa materialnego. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. W stanie prawnym wiążącym w tej sprawie podstawę materialną do nakładania kar za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenie określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu stanowiły przepisy ustawy o drogach publicznych. Stosownie do art. 13 g ust. 2 tej ustawy karę za taki przejazd ustalało się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu, przy czym stosownie do dalszej części przepisu w przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru kara stanowiła sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia, a jeżeli przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi występowało na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustalało się jako sumę wysokość kar z tytułu każdego przekroczenia. Wysokość kar pieniężnych została określona w załączniku nr 2 do ustawy. Kara pieniężna za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez stosownego zezwolenie lub z naruszeniem jego warunków mogła być nakładana na: podmiot wykonujący przejazd (art. 13 g ust. 1 b punkt 2), oraz na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (art. 13 g ust.1 a punkt 2). Z jasnej treści art. 13 g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych w sposób jednoznaczny wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków była nakładana na podmiot wykonujący przejazd i jego odpowiedzialność za to naruszenie miała charakter bezwzględny, a w ściśle określonych sytuacjach mogła być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych powstawała wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wykazywały ich wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. Z przytoczonej regulacji wynika, że w przypadku podmiotów określonych w art. 13g ust. 1b pkt 2 omawianej ustawy ich odpowiedzialność nie miała charakteru bezwzględnego, a zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie było wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musiał wykazać, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują na wpływ lub zgodę nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. W rozpoznawanej sprawie zakres postępowania administracyjnego wyznaczała norma prawa materialnego, powołanego już i omówionego art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Sąd I instancji oddalając skargę stwierdził, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organy obu instancji prawidłowo, a zebrany materiał dowodowy bezpośrednio wskazywał na wpływ a co najmniej na godzenie się skarżącego na stwierdzone naruszenia. Naczelny Sąd Administracyjny tej oceny nie podziela. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że w sprawie nie zostało w ogóle przeprowadzone postępowanie dowodowe dotyczące zaistnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącej. Organy obu instancji nie podjęły nawet próby wyjaśnienia jak w istocie zorganizowana była praca w przedsiębiorstwie skarżącego a nade wszystko jak przebiegał proces załadunku i ważenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiskiem, że organy wskazały dowody, które bezpośrednio świadczyły o wpływie załadowcy na stwierdzone naruszenie. Według Sądu I instancji dowodem tym był "przede wszystkim dokument wydania towaru", Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kwit wagowy znajdujący się w aktach sprawy to jedyny dowód odnoszący się do załadowcy. Opierając się jedynie na tym dokumencie organy obu instancji przyjęły a Sąd I instancji to zaaprobował, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że skarżący miał wpływ albo godził się na naruszenie obowiązków przewozu drogowego. Sąd I instancji przyjął, zatem, że ciążący na organach obowiązek jednoznacznego wykazania, że załadowca miał wpływ a co najmniej godził się na naruszenie został spełniony. Naczelny Sąd Administracyjny poglądu tego nie podziela i stwierdza, że wyrok Sądu I instancji zapadł z naruszeniem art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a tym samym zarzut naruszenia tych przepisów stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną. W oparciu o podstawę kasacyjną, o której stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a skarżący zarzucił Sadowi I instancji naruszenie art. 13 g ust.1 b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zarzut ten uznał za przedwczesny. Skoro, bowiem w sprawie nie ustalono istotnych elementów stanu faktycznego koniecznych do zastosowania art. 13 g ust.1 b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, to, co najmniej przedwczesnym jest twierdzenie, iż doszło do niewłaściwego zastosowania tego przepisu. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 oraz 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.) orzekł jak w sentencji