II GSK 1062/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędziowie NSA Ludmiła Jajkiewicz Małgorzata Korycińska (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 lutego 2012 r. sygn. akt VI SA/Wa 2178/11 w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz K. W. kwotę 2100 (dwa tysiące sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę K. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2011 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: w dniu 13 kwietnia 2011 r. na drodze wojewódzkiej nr [...] poddano kontroli pojazd wykonujący przejazd na rzecz przedsiębiorcy M. A.. W wyniku ważenia stwierdzono przekroczenie nacisku na podwójnej osi napędowej o 9,57 tony i przekroczenie masy całkowitej pojazdu o 5,77 tony. Protokół kontroli został podpisany przez kierowcę prowadzącego pojazd bez wnoszenia uwag. W związku ze stwierdzonymi naruszeniami przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r., Nr 19, poz. 115 ze zm., dalej: ustaw o drogach publicznych) Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poinformował skarżącego o wszczęciu przeciwko niemu jako załadowcy towaru postępowania administracyjnego. W reakcji na to zawiadomienie skarżący podniósł, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia oraz nie godził się na jego powstanie. Podkreślił, że w trakcie załadunku towaru spełnione były wymogi przewidziane prawem zaś załadowany towar spełniał warunki przewozu drogowego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącego karę pieniężna w łącznej wysokości 13.260 złotych. Podstawę nałożenia kary stanowiło przekroczenie: - dopuszczalnych nacisków na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3m i mniejszej niż 1,8m o sumie nacisków osi powyżej 16,5 do 17,5 tony- kara w wysokości 1.740 zł, - dopuszczalnych nacisków na drogach, na których dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton dla podwójnej osi napędowej pojazdów silnikowych przy odległości pomiędzy osiami składowymi nie mniejszej niż 1,3m i mniejszej niż 1,8m za każde rozpoczęte przekroczenie o 1 tonę powyżej 17,5 tony dodatkowo razy 7- kara w wysokości 10.800 zł, - przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego pojazdu samochodowego z dwoma osiami kierowanymi, jeśli oś napędowa jest wyposażona w opony bliźniacze i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, albo jeśli każda z osi napędowych jest wyposażona w opony bliźniacze, a maksymalny nacisk na każdej osi nie przekracza 9,5 tony – powyżej 37 do 42 ton- kara w wysokości 1.440zł. Objętą skargą decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy jednoznacznie wskazał, że skarżący jako załadowca towaru miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia, albowiem jak wynikało z dokumentu WZ wystawionego przez skarżącego masa brutto załadowanego pojazdu przekraczała normy określone przepisami prawa. Sąd I instancji oddalając skargę na tę decyzję podkreślił, że odpowiedzialność podmiotów wymienionych w art. 13g ust. 1b pkt b) ustawy o drogach publicznych jest odpowiedzialnością dodatkową w stosunku do obligatoryjnej odpowiedzialności przewoźnika wykonującego przewóz. Odpowiedzialność nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub z warunkami podanymi w zezwoleniu uzależniona jest jednoznacznym wykazaniem – poprzez wskazanie okoliczności sprawy bądź odpowiednich dowodów - że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Sąd I instancji stwierdził, że postępowanie, poprzedzające nałożenie kary na skarżącego, było przeprowadzone w sposób prawidłowy. W ocenie Sąd I instancji organy przedstawiły dowody, które świadczyły o wpływie, a co najmniej godzeniu się skarżącego na stwierdzone naruszenia. Dowód w postaci dokumentu wydania towaru, niekwestionowany przez skarżącego, wskazywał bezsprzecznie, że skarżący jako załadowca dopuścił się przekroczenia parametru dopuszczalnej ładowności pojazdu. Przekroczenie dopuszczalnej masy pojazdu skutkowało wystąpieniem przekroczenia nacisków na osie, co znalazło potwierdzenie w wynikach dokonanych pomiarów nacisków. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). II Skargą kasacyjną K. W. zaskarżył wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie: 1. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 13g ust. 1b ustawy o drogach publicznych, który pozwala nałożyć karę na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeśli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego; 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że skarżący miał wpływ / godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Podnosząc te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W przypadku stwierdzenia, że w sprawie nie ma naruszeń przepisów postępowania, skarżący z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. z uwagi na występujące naruszeni prawa materialnego. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. W stanie prawnym wiążącym w tej sprawie podstawę materialną do nakładania kar za przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenie określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu stanowiły przepisy ustawy o drogach publicznych. Stosownie do art. 13 g ust. 2 tej ustawy karę za taki przejazd ustalało się za przekroczenie dopuszczalnej wielkości parametru pojazdu, przy czym stosownie do dalszej części przepisu w przypadku przekroczenia dopuszczalnej wielkości więcej niż jednego parametru kara stanowiła sumę wysokości kar z tytułu każdego przekroczenia, a jeżeli przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi występowało na kilku osiach pojedynczych lub osiach wielokrotnych pojazdu, karę ustalało się jako sumę wysokość kar z tytułu każdego przekroczenia. Wysokość kar pieniężnych została określona w załączniku nr 2 do ustawy. Kara pieniężnej za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez stosownego zezwolenie lub z naruszeniem jego warunków mogła być nakładana na: podmiot wykonujący przejazd (art. 13 g ust. 1 b punkt 2), oraz na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu (art. 13 g ust. 1 a punkt 2). Z jasnej treści art. 13 g ust. 1 b ustawy o drogach publicznych w sposób jednoznaczny wynika, że kara za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia lub z naruszeniem jego warunków była nakładana na podmiot wykonujący przejazd i jego odpowiedzialność za to naruszenie miała charakter bezwzględny, a w ściśle określonych sytuacjach mogła być także nałożona na nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku. Możliwość nałożenia kary pieniężnej na podmioty wymienione w art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych powstawała wyłącznie wtedy, gdy okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wykazywały ich wpływ lub zgodę na powstanie naruszenia obowiązków. Z przytoczonej regulacji wynika, że w przypadku podmiotów określonych w art. 13g ust. 1b pkt 2 omawianej ustawy ich odpowiedzialność nie miała charakteru bezwzględnego, a zatem samo stwierdzenie wystąpienia naruszenia nie było wystarczającą podstawą do nałożenia kary pieniężnej na te podmioty. W omawianej sytuacji właściwy organ musiał wykazać, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują na wpływ lub zgodę nadawcy, załadowcy lub spedytora ładunku na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu. W rozpoznawanej sprawie zakres postępowania administracyjnego wyznaczała norma prawa materialnego, powołanego już i omówionego art. 13g ust. 1b pkt 2 ustawy o drogach publicznych. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę stwierdził, że postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone przez organy obu instancji prawidłowo, a zebrany materiał dowodowy bezpośrednio wskazywał na wpływ a co najmniej na godzenie się skarżącego na stwierdzone naruszenia. Naczelny Sąd Administracyjny tej oceny nie podziela. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd I instancji nie dostrzegł, że w sprawie nie zostało w ogóle przeprowadzone postępowanie dowodowe dotyczące zaistnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącej. Organy obu instancji nie podjęły nawet próby wyjaśnienia jak w istocie zorganizowana była praca w przedsiębiorstwie skarżącego a nade wszystko jak przebiegał proces załadunku i ważenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się z zawartym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiskiem, że organy wskazały dowody, które bezpośrednio świadczyły o wpływie załadowcy na stwierdzone naruszenie. Według Sądu I instancji dowodem tym był "przede wszystkim dokument wydania towaru", Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że kwit wagowy znajdujący się w aktach sprawy to jedyny dowód odnoszący się do załadowcy. Opierając się jedynie na tym dokumencie organy obu instancji przyjęły a Sąd I instancji to zaaprobował, że okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że skarżący miał wpływ albo godził się na naruszenie obowiązków przewozu drogowego. Sąd I instancji przyjął, zatem, że ciążący na organach obowiązek jednoznacznego wykazania, że załadowca miał wpływ a co najmniej godził się na naruszenie został spełniony. Naczelny Sąd Administracyjny poglądu tego nie podziela i stwierdza, że wyrok Sądu I instancji zapadł z naruszeniem art. 145 § 1 punkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a., a tym samym zarzut naruszenia tych przepisów stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną. W oparciu o podstawę kasacyjną, o której stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a skarżący zarzucił Sadowi I instancji naruszenie art. 13 g ust.1 b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny zarzut ten uznał za przedwczesny. Skoro, bowiem w sprawie nie ustalono istotnych elementów stanu faktycznego koniecznych do zastosowania art. 13 g ust. 1 b pkt 2 ustawy o drogach publicznych, to, co najmniej przedwczesnym jest twierdzenie, iż doszło do niewłaściwego zastosowania tego przepisu. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 oraz 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz.1349 ze zm.) orzekł jak w sentencji