IV SA/Wa 521/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Dopierała, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Protokolant Izabela Urbaniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. P. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania A. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2009 r. orzekającej o zameldowaniu Z. Z. wraz z małoletnimi dziećmi: M. A. i M. C. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "kpa" i art. 47 ust. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 tj. ze zm.), zwanej dalej "ustawą", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazana decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: 1. Wnioskiem z dnia 12 października 2009 r. (data wpływu do organu) Z. Z. wystąpiła do Prezydenta W. o zameldowanie na pobyt stały siebie oraz dwójki małoletnich dzieci: M. A. oraz M. C. w w/w lokalu w W. wskazując, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje wraz z dziećmi od dnia 4 września 2009 r. 2. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Prezydent W. orzekł o zameldowaniu wnioskodawczyni wraz z dziećmi w przedmiotowym lokalu. 3. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A. P. podnosząc, iż jako współwłaściciel przedmiotowego lokalu nie wyraża zgody na zameldowaniu w nim wnioskodawczyni wraz z dziećmi. Wskazał, iż wytoczył przeciwko Z. Z. i M. C. powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania. Wyrokiem z dnia [...] listopada 2009 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy dla W. Wydział I Cywilny przywrócił A. P. naruszone posiadanie przedmiotowego lokalu i nakazał pozwanym opuszczenie i opróżnienie tego lokalu. Wyrokowi został nadany rygor natychmiastowej wykonalności. 4. Wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2010 r. Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza, iż Z. Z. wraz z małoletnimi dziećmi: M. A. i M. C. mieszka pod wskazanym adresem. W dwupoziomowym lokalu wnioskodawczyni wraz z dziećmi i konkubentem zajmuje dolne pomieszczenia. Posiada tam swoje rzeczy i koncentruje życie osobiste. Potwierdziły to wyjaśnienia Z. Z., M. C., A. P. i K. W. oraz oględziny w przedmiotowym lokalu. Lokal jest przedmiotem współwłasności byłych małżonków: K. W. oraz A. P., którzy obecnie pozostają ze sobą w konflikcie. Odwołujący się A. P. nie zgadza się by w przedmiotowym lokalu zamieszkała wnioskodawczyni wraz z dziećmi, natomiast jego była żona oświadczyła, że Z. Z. mieszka w spornym lokalu za jej wiedzą i zgodą. Organ opierając się na orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazał, iż do zameldowania wymagane jest dokonanie potwierdzenia pobytu przez podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu. Brak takiego potwierdzenia, stanowiący wyraz braku zgody na zameldowanie określonej osoby, nie uniemożliwia zameldowania osoby w określonym lokalu, jeśli w toku postępowania wyjaśniającego organ potwierdzi fakt zamieszkiwania danej osoby w konkretnym lokalu. Organ podkreślił, iż zameldowanie jako rejestracja stanu faktycznego nie sankcjonuje tego stanu, jak również nie tworzy jakichkolwiek uprawnień do lokalu. Ponadto ustawa nie uzależnia dopuszczalności zameldowania od posiadania tytułu prawnego do lokalu. Skoro w niniejszej sprawie ustalono, iż Z. Z. mieszka wraz z dziećmi w przedmiotowym lokalu (mając na względzie, iż zameldowanie jest jedynie aktem rejestracji danych dotyczących miejsca pobytu stałego i nie rodzi praw do lokalu), to decyzja Prezydenta W. jest zgodna z obowiązującym prawem i zasadna. W kwestii zapadłego wyroku nakazującego przywrócić posiadanie A. P. organ stwierdził, iż wyrok do dnia dzisiejszego nie został wykonany. W skardze na powyższą decyzję A. P. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie art. 6, 7 i 8 kpa oraz art. 47 ust. 2 ustawy poprzez pominięcie okoliczności braku zgody skarżącego jako współwłaściciela przedmiotowego lokalu na zameldowanie na pobyt stały Z. Z. wraz z małoletnimi dziećmi. W uzasadnieniu A. P. zarzucił organowi pominięcie faktu braku jego zgody jako współwłaściciela lokalu na zameldowanie w nim w/w osób, odwołując się do zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa. Skarżący wskazał na okoliczności w jakich zameldowano Z. Z. wraz z małoletnimi dziećmi w jego lokalu, podnosząc iż osoby te doprowadziły do zameldowania w przedmiotowym lokalu drogą przestępczą (włamanie i naruszenie miru domowego). Zdaniem skarżącego instytucja zameldowania nie powinna służyć legalizowaniu działań, które naruszają prawo i przyznawać dodatkowych uprawnień (np. powstrzymujących interwencję Policji). Tak więc organ, winien wziąć pod uwagę, że skutki zameldowania w/w osób mogą wykraczać poza samą ewidencję ludności, a wypełnienie obowiązku meldunkowego może legalizować stan niezgodności z prawem. Decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję o zameldowaniu w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych (w tym przestępnego wejścia do lokalu) narusza ogólne zasady postępowania administracyjnego w zakresie ustalania prawdy obiektywnej, legalności działania oraz w zakresie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Reprezentujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik na rozprawie w dniu 20 maja 2010 r. podniósł, iż wyrok eksmisyjny nie może być egzekwowany ze względu na brak nadania klauzuli wykonalności wobec małoletnich dzieci. W takiej sytuacji komornik odstąpił od czynności egzekucyjnych. W kwestii uzupełnienia braków były podjęte stosowne czynności. Natomiast uchylenie meldunku jest istotne dla skarżącego w celu zapewnienia możliwości podejmowania skutecznych czynności przez funkcjonariuszy policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów zasługują na uwzględnienie. Zauważyć należy, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "ppsa". Wskazany przepis pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu administracyjnego. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Pobytem stałem w świetle art. 6 ust. 1 ustawy jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Powyższe wskazuje zatem, iż czynność zameldowania na pobyt stały związana jest z wystąpieniem dwóch przesłanek, tj. przebywaniem w miejscu stałego pobytu oraz zamiarem stałego w nim przebywania. Uwzględniając cel, jakiemu służy obowiązek meldunkowy, ustawodawca wprowadził warunek przedstawienia potwierdzenia pobytu w lokalu jako okoliczności faktycznej. Jeżeli właściciel bądź inna osoba dysponująca prawem do lokalu nie może lub nie chce poświadczyć tej okoliczności, wówczas organ administracji, działając w oparciu o art. 47 ust. 2 ustawy, przeprowadza postępowanie wyjaśniające, które ma na celu ustalenie, czy osoba wnioskująca o zameldowanie, faktycznie w lokalu przebywa. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż nie tylko brak potwierdzenia pobytu w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźniej zgody na zameldowanie nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania w lokalu (skutkiem powyższego, zarzut skarżącego dot. braku jego zgody na zameldowanie Z. Z. wraz z małoletnimi dziećmi jest niezasadny). Wprawdzie możliwość zameldowania nie ma związku z tytułem prawnym do lokalu, jednak nie można uznać, iż nielegalne przebywanie w lokalu, gdy podejmowane są środki prawne w celu odwrócenia tego stanu rzeczy (usunięcia z lokalu) może stanowić podstawę do uznania, że dana osoba zamieszkuje w lokalu, co jest warunkiem zameldowania. Co prawda spełniony został warunek pierwszy zameldowania – tj. przebywanie w lokalu, jednakże nie można uznać, iż urzeczywistniony jest "zamiar stałego przebywania", bowiem oceniając tą przesłankę nie można abstrahować od uwarunkowań faktycznych sprawy. Nie chodzi więc wyłącznie o subiektywną chęć, zamiar, intencje. Te kwestie muszą być bowiem odniesione do uwarunkowań faktycznych sprawy. O ile podejmowane są kroki prawne w celu usunięcia osoby zajmującej lokal bez tytułu prawnego, nie można uznać, iż jej zamiar stałego przebywania jest odzwierciedlony przez okoliczności faktyczne sprawy. Nie można natomiast podzielić poglądu jakoby w tej kwestii mogło odgrywać znaczenie wyłącznie subiektywne nastawienie osoby przebywającej w lokalu. Taka wykładania przepisów prowadziłaby do konieczności zameldowania każdej osoby, która objęła przemocą lokal do którego nie dysponuje tytułem prawnym, do czasu doprowadzenia do jej usunięcia z lokalu. Trafnie tego rodzaju regulacja nie jest podzielana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w którym utrwalił się pogląd, iż instytucja zameldowania nie może sankcjonować samowoli, a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego; nie można przecież czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2008 r., o sygn. akt II OSK 1069/07, Lex Nr 498330, z dnia 5 mają 1997 r. o sygn. akt V SA 1739/96 czy z dnia 15 mają 2007 r. o sygn. akt II OSK 773/06, Lex Nr 352479). Reasumując stwierdzić należy, iż wprawdzie prawo do lokalu nie ma przesądzającego znaczenia, jednak możliwość zameldowania osoby nie przebywającej legalnie w lokalu dotyczyć może wyłącznie sytuacji, gdy nie są podejmowane działania prawne prowadzące do usunięcia określonej osoby z lokalu lub działania takie okażą się bezskuteczne. Tylko takie okoliczności pozwalają na ocenę, iż istotnie przebywaniu w lokalu towarzyszy "zamiar stałego w nim przebywania". Bowiem z okoliczności faktycznych osoba przebywająca w lokalu może wnosić, iż będzie nadal w przewidywalnej przyszłości stale w nim zamieszkiwać. W niniejszej sprawie niewątpliwym jest, że Z. Z. wraz z małoletnimi dziećmi zamieszkuje w przedmiotowym lokalu położonym w W., którego współwłaścicielem jest skarżący. Z. Z. wyraźnie oświadczyła, iż wolą jej jest przebywanie w lokalu skarżącego. Jednakże skarżący nie zgadzając się z decyzją byłej żony zezwalającej Z. Z. na zamieszkiwanie w przedmiotowym lokalu podjął kroki prawne w celu usunięcia lokatorów ze swojego mieszkania. W tym celu wytoczył powództwo w sądzie powszechnym (uzyskał prawomocny wyrok nakazujący opuszczenie lokalu przez zajmujących go Z. Z. oraz M. C.). Dodatkowo zawiadomił Prokuraturę Rejonową w W. o podejrzeniu popełnieniu przestępstwa, żądając wszczęcia postępowania przygotowawczego. Działania te zostały podjęte przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Ponadto reprezentujący skarżącego profesjonalny pełnomocnik na rozprawie podniósł, iż zostały podjęte czynności w celu uzupełnienia braków tytułu egzekucyjnego (nadanie klauzuli wykonalności wobec małoletnich dzieci) celem realizacji wyroku sądu powszechnego. Z akta administracyjnych sprawy nie wynika na jakim etapie było postępowanie egzekucyjne na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia. Mając na względzie, iż przy wydawaniu orzeczenia w przedmiocie zameldowania decydujące znaczenie dla organu ma fakt zamieszkiwania pod wskazanym adresem z zamiarem stałego tam pobytu, to jednak jak wskazano nie można abstrahować od okoliczności faktycznych, takich jak realna możliwość trwałego zamieszkania w lokalu w kontekście uwarunkowań prawnych (np. prawomocnego wyroku sądu powszechnego). Skoro zameldowanie jest jedynie czynnością ewidencyjną, potwierdzającą fakt zamieszkania w lokalu, to organ administracji, o ile toczyły się czynności związane z wykonaniem wyroku, powinien zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu wyjaśnienia, czy wyrok eksmisyjny zostanie wykonany bądź dojdzie do swoistej bezczynności co do jego egzekwowania (co jak wskazano m.in.: mogłoby stanowić przesłankę do uznania, iż przebywanie ma charakter trwały). Wobec powyższego trudno nie zgodzić się ze skarżącym, iż dokonanie ustaleń w niniejszej sprawie miało miejsce z naruszeniem art. 6 kpa (zasady praworządności tj. działania w oparciu o obowiązującą normę prawną, prawidłowym ustaleniu znaczenia tej normy, niewadliwym dokonaniu subsumpcji oraz niewadliwym ustaleniu następstw prawnych) oraz art. 7 kpa (zasady dochodzenia prawdy obiektywnej poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy). Konsekwencją powyższych naruszeń jest uchybienie art. 77 § 1 kpa, obligującego organ do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego. Naruszenie to Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Organ co prawda odnotował fakt wydania przez sąd powszechny orzeczenia, jednakże nie wyciągnął z tego faktu prawidłowych wniosków umożliwiających niewadliwe rozstrzygniecie niniejszej sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (nie wyjaśnienie kwestii czy na dzień orzekania podejmowane były czynności w celu wyegzekwowania wyroku eksmisyjnego), Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. Kierując się treścią art. 152 ppsa w pkt 2 sentencji wyroku stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Orzekając w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie z art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art. 205 § 2 ppsa zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania sądowego, na które składa się wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie dla adwokata reprezentującego skarżącego -- 240 zł. Wysokość tego wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1348 ze zm.). Ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda [...] uwzględni ocenę prawną i wytyczne zawarte w uzasadnieniu orzeczenia.