II SA/Wa 2221/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie mianowania na stopień służbowy w korpusie aspirantów Służby Celnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Dyrektor Izby Celnej w [...] w dniu [...] listopada 2009 r., na podstawie art. 223 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), mianował J. B. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej (k-149 akt osobowych). Po ponad roku od daty otrzymania powyższego aktu mianowania, w dniu [...] grudnia 2010 r. (data stempla pocztowego na kopercie, k-1 akt administracyjnych), J. B. wniósł odwołanie od powyższego aktu mianowania. Po rozpatrzeniu odwołania Szef Służby Celnej decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), utrzymał w mocy akt mianowania J. B. z dnia [...] listopada 2009 r., wydany przez Dyrektora Izby Celnej w [...], na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. W motywach uzasadnienia organ wskazał, iż akt mianowania J. B. z dnia [...] listopada 2009 r. nie zawierał pouczenia o sposobie zaskarżenia tego aktu. Stwierdził, że wada ta nie mogła szkodzić stronie, dlatego też w niniejszej sprawie strona mogła skutecznie wnieść odwołanie w każdej chwili, ponieważ nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności, w myśl wyraźnego przepisu prawa. Zdaniem organu, w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania na decyzję "nie biegnie". Zatem przyjmuje się, że gdy strona wnosi odwołanie, wnosi je skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi. Odnosząc się do zarzutów odwołania w zakresie aktu mianowania, organ wskazał, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), stanowiącego, że w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Wyjaśnił, że zadaniem organu, zgodnie z art. 223 ust 2-6 tej ustawy, było umieszczenie każdego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. Organ wskazał, iż w niniejszej sprawie strona domagała się mianowania na stopień należący do korpusu oficerów młodszych Służby Celnej, na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy. Podał, że zgodnie z treścią powołanego przepisu, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy - określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Tymczasem w niniejszej sprawie przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania, bowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej tj. dzień 31 października 2009 r. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika zaś jednoznacznie, że w tej dacie strona zajmowała stanowisko [...] i posiadała stopień służbowy [...], nie pełniąc przy tym obowiązków na żadnym ze stanowisk związanych z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, stosownie do treści art. 17 ust. 1 i ust. 13 wcześniej obowiązującej ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej. J. B. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Szefa Służby Celnej, wskazując na naruszenie przez organ art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, poprzez błędną wykładnię zawartego w tym przepisie sformułowania "przed dniem wejścia w życie ustawy". W jego ocenie sformułowanie to odnosi się do całego okresu jego służby przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie jedynie okresu bezpośrednio poprzedzającego ten dzień. Zarzucał także naruszenie art. 6 kpa, tj. zasady praworządności, poprzez nieuwzględnienie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, tj. art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej, art. 7 i art. 77 kpa, poprzez wydanie decyzji bez wyjaśnienia stanu faktycznego, w związku z zajmowaniem przez skarżącego stanowiska związanego z podporządkowaniem funkcjonariuszy celnych lub pracowników, art. 138 § 1 kpa, poprzez wydanie rozstrzygnięcia nieprzewidzianego w tym przepisie i orzeczenie tylko w zakresie korpusu bez rozstrzygnięcia w zakresie stopnia funkcjonariusza celnego oraz naruszenie art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga J. B. zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przyjęta w orzecznictwie sądowym zasada potwierdzająca możliwość kontroli przez organ II instancji w postępowaniu administracyjnym aktów mianowania funkcjonariuszy celnych, wydanych na podstawie przepisów art. 223 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323), w zakresie prawidłowości przypisania danego funkcjonariusza do określonego korpusu Służby Celnej, zakłada stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), w zakresie wykonywania tej kontroli (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2010 r., sygn. akt II PZP 5/10, publ. OSN Izba Pracy z 2010 r. nr 23-24, poz. 279; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1813/10, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt: II SAB/Wa 164/10 z dnia 30 września 2010 r. oraz II SAB/Wa 175/10 z dnia 10 listopada 2010 r. publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu II instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Natomiast zgodnie z treścią art. 16 § 1 kpa decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. W niniejszej sprawie J. B. odwołanie od aktu mianowania wniósł po upływie ponad roku od dnia doręczenia mu tego aktu. W ocenie Sądu, stanowisko organu, według którego w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania, jest błędne. Bezspornym jest, że skarżący uchybił terminowi do złożenia odwołania, tak jak i bezspornym jest brak pouczenia przez organ w akcie mianowania o przysługującym skarżącemu środku zaskarżenia. Twierdzenie organu, iż z uwagi na brak stosownego pouczenia w akcie mianowania do uchybienia terminu nie doszło, jest nieprawidłowe i narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 kpa. Organ myli tu pojęcia "złożenie odwołania w terminie" z pojęciem "uchybienie terminu do złożenia odwołania" oraz instytucją przywrócenia terminu. Brak stosownego pouczenia o środkach odwoławczych nie stwarza możliwości złożenia przez stronę odwołania w każdym czasie, ale uprawnia do żądania przywrócenia terminu do jego wniesienia z zachowaniem zasad określonych w art. 58 i art. 59 kpa. Za nieprawidłową uznać należy ocenę organu, iż ustawodawca przyznał organowi kompetencje do przywrócenia uchybionego terminu z urzędu. Nie istnieje przepis prawa, który uprawniałby organ do swobodnego "zakwalifikowania" czynności dokonanej z uchybieniem powyższego terminu, jako czynności dokonanej w terminie. Takie działania zmierzają do naruszenia zasady trwałości decyzji ostatecznych. Podzielić należało pogląd organu, że brak pouczenia w akcie mianowania nie może rodzić negatywnych skutków dla strony, jednak trzeba wyjaśnić, że przepis art. 112 kpa, zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, stanowi jedynie podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższy przepis nie może być interpretowany w taki sposób, że zastępuje art. 129 § 2 kpa w przypadku błędnego lub braku pouczenia. Zdaniem Sądu, obowiązkiem organu w niniejszej sprawie było w pierwszej kolejności zbadanie zachowania terminu do wniesienia odwołania (art. 134 kpa), czego organ nie uczynił. Stąd też w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż organ rozpoznał środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, a tym samym dokonał weryfikacji w zwykłym postępowaniu odwoławczym decyzji, od której nie przysługiwał już środek zaskarżenia. Takie działanie organu godzi w przewidzianą w art. 16 § 1 kpa zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i pozwala na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż w niniejszej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania, z uwagi na to, że akt ten nie zawierał pouczenia o środku zaskarżenia, bowiem zgodnie z art. 112 kpa brak taki nie może szkodzić stronie, nie jest wystarczające. Zauważyć należy, iż postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest postępowaniem incydentalnym, które wstrzymuje bieg postępowania odwoławczego (merytorycznego) do czasu jego zakończenia. W zależności od rozstrzygnięcia tego wpadkowego (incydentalnego) postępowania, organ przywracając termin (postanowieniem), uprawniony jest dopiero do merytorycznego rozpoznania sprawy lub w przypadku odmowy przywrócenia terminu do procesowego (formalnego) jego zakończenia, poprzez stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie, organ bez podstawy prawnej omawianą część postępowania pominął i przystąpił do rozpoznania merytorycznego sprawy. Dlatego też uznać należało, że zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej ostać się nie mogła, albowiem rozstrzygnięto w niej materię przesądzoną wcześniej decyzją ostateczną (tu aktem mianowania Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] listopada 2009 r.), co skutkuje nieważnością zaskarżonej decyzji, zgodnie z treścią art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 119 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji. Na podstawie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.