II SA/Gd 937/11
WyrokWSA w Gdańsku2012-02-15
Skład orzekający: Jolanta Górska, Wanda Antończyk, Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo zakwalifikował obiekt budowlany jako wiatę, opierając się na oświadczeniu inwestora, zamiast samodzielnie ustalić jego charakter i zgodność z przepisami prawa budowlanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy nadzoru budowlanego naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Organy błędnie oparły się na oświadczeniu inwestora co do charakteru obiektu (wiata zamiast budynku gospodarczego) i jego parametrów, nie dokonując własnych, samodzielnych ustaleń. W konsekwencji, nieprawidłowo zastosowano przepisy Prawa budowlanego dotyczące zgłoszenia i pozwolenia na budowę, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Skarżący domagali się wszczęcia postępowania w sprawie budowy budynku gospodarczego przez sąsiada. Organy nadzoru budowlanego kolejno wydawały decyzje o braku podstaw do rozbiórki, następnie uchylały je i nakazywały ponowne rozpatrzenie. Ostatecznie, po zmianie kwalifikacji obiektu na 'wiatę' przez inwestora, organy uznały budowę za legalną na podstawie zgłoszenia. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne ustalenie charakteru obiektu i jego usytuowania.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M., E. M. i M. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie wykonania robót budowlanych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 kwietnia 2011r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz skarżących M. M., E. M. i M. M. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskiem z dnia 1 września 2008 r. M. M., E. M. i M. M. zwrócili się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie realizacji przez W. T. budynku gospodarczego na działce nr [...] obr. N. W. L. przy ul. [...]. W toku postępowania w dniu 16 września 2008 r. dokonano oględzin nieruchomości w obecności właściciela przedmiotowego budynku gospodarczego, w trakcie których stwierdzono, że na działce nr [...] obr. N. W. L. jest stawiany budynek gospodarczy na podstawie zgłoszenia do Starostwa Powiatowego nr [...]. Stwierdzono, że obiekt zlokalizowano przy granicy nieruchomości, na której istniało murowane ogrodzenie o wysokości 3,05 m, zrealizowane na podstawie zgłoszenia z dnia 26 listopada 2002 r. do Starosty Powiatowego, bez sprzeciwu. Inwestor wykonał zadaszenie oparte na niezależnych od ogrodzenia słupach stalowych, a jedną ze ścian obłożył blachą.
Decyzją z dnia 19 września 2008 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję o braku podstaw do zastosowania art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane, od której odwołali się M. M., E. M. i M. M. Decyzją z dnia 20 października 2010 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu braku sprawdzenia, czy roboty budowlane związane z budową budynku nie zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska.
W dniu 29 listopada 2010 r. PINB wydał decyzję nr [...] o braku podstaw do rozstrzygnięcia sprawy w trybie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wskazano, że inwestor posiadał zgodne z prawem zgłoszenie na prowadzenie robót (nr [...] z dnia 2 lipca 2007 r.), a budowa prowadzona była zgodnie z prawem, dlatego nakazanie rozbiórki przedmiotowego budynku było bezpodstawne. Ponieważ na granicy wybudowano ogrodzenie murowane (przyjęte zawiadomienie o wybudowaniu muru ogrodzeniowego pomiędzy działkami nr [...] i [...] w N. W. L. przy ul. [...] przez Starostwo Powiatowe w dniu 26.11.2002 r. po zakończeniu postępowania prowadzonego w 2002 r.) to organ administracji budowlanej Starostwa uznał, że budowa budynku gospodarczego przy ogrodzeniu murowanym jest możliwa (budynek jest niższy od muru o 30 cm a wody opadowe odprowadzone są na działkę inwestora).
W następstwie odwołania M. M., E. M. i M. M. decyzją z 5 stycznia 2011 r., Nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił zaskarżoną decyzję w całości, z powodu konieczności zbadania sprawy w trybie art. 50 i 51 ustawy - Prawo budowlane oraz zgodności usytuowania budynku z przepisami techniczno - budowlanymi, uzupełnienia materiałów sprawy o ocenę usytuowania obiektu w świetle obowiązujących przepisów techniczno – budowlanych. Organ odwoławczy powziął wątpliwości co do zasadności uznania omawianego obiektu za budynek gospodarczy i nakazał zbadanie przez organ I instancji, czy budynek nie jest wiatą w świetle przepisów prawa budowlanego. W piśmie z dnia 13 stycznia 2011 r. inwestor oświadczył bowiem, że obiekt budowany przez niego na działce nr [...] w N. W. L. przy ul. [...] jest wiatą, a w zgłoszeniu nr [...] z dnia 2 lipca 2007 r. omyłkowo użył sformułowania "budynek gospodarczy" mając w zamiarze postawienie lekkiej wiaty, stanowiącej samodzielną całość, zlokalizowaną w bezpośrednim sąsiedztwie muru.
Postanowieniem z dnia 21 lutego 2011 r. nr [...], działając na podstawie art. 50 ustawy Prawo budowlane, organ nadzoru budowlanego wstrzymał roboty budowlane prowadzone przez W. T. przy budowie wiaty, nakazał zabezpieczenie terenu robót oraz nałożył obowiązek przedstawienia w terminie 30 dni od daty doręczenia postanowienia inwentaryzacji wykonanych robót oraz oceny technicznej w zakresie stanu technicznego i zgodności z warunkami techniczno - budowlanymi przedmiotowej wiaty oraz jej wpływu na środowisko.
Następnie decyzją z dnia 18 kwietnia 2011 r. Nr [...] PINB orzekł o braku podstaw do rozstrzygnięcia w trybie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, ze inwestor zgodnie z nałożonym na niego obowiązkiem w dniu 30 marca 2011 r. złożył w organie ocenę techniczną i inwentaryzację budowlaną przedmiotowych robót sporządzoną przez inż. A. N., w której stwierdza się, że roboty związane z budową wiaty zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i warunkami technicznymi w budownictwie a budowla nie zagraża bezpieczeństwu oraz nie ma negatywnego wpływu na środowisko. Wobec powyższego organ uznał, że brak jest przesłanek do zastosowania dyspozycji przepisów art. 50 i art. 51 ustawy – Prawo budowlane.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył jeden ze współwłaścicieli sąsiedniej nieruchomości – M. M., wnosząc o jej uchylenie. W ocenie odwołującego postępowanie administracyjne przeprowadzono z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., gdyż określenie charakteru postawionej budowli zostało oparte wyłącznie na dokumentach i oświadczeniach strony zainteresowanej korzystnym rozstrzygnięciem sprawy. Według odwołującego obiekt ma charakter budynku gospodarczego, a ustalenia faktyczne organu I instancji, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, cechuje dowolność i brak własnych ustaleń. Zarzucono brak dokonania przez organ I instancji własnych ustaleń w przedmiocie charakteru obiektu budowlanego wzniesionego przez W. T.
Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia 15 listopada 2011 r., Nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB o charakterze obiektu budowlanego wybudowanego przez W. T. i jego wykonania zgodnie ze sztuką budowlaną. Organ odwoławczy nie przychylił się do zarzutów odwołania stwierdzając, że nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym.
Skargę na powyższą decyzję wywiedli skarżący M. M., E. M. i M. M. wnosząc o uchylenie decyzji organu odwoławczego o raz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucili naruszenie prawa materialnego poprzez przyjęcie błędnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a. polegające na niedostatecznym ustaleniu okoliczności faktycznych sprawy. W uzasadnieniu skargi wskazano, że usytuowanie trwałego obiektu budowlanego bezpośrednio przy granicy z ich działką narusza przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a mianowicie § 12 rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie organy nie rozpatrzyły kwestii usytuowania wiaty z naruszeniem przepisów techniczno – budowlanych ograniczając się do powtórzenia za inwestorem, że wiata została wybudowana w sąsiedztwie muru. Skarżący wskazali nadto, iż w przypadku przedmiotowego obiektu budowlanego, który organy uznały za wiatę, nie spełnia ona wymogu powierzchni zabudowy do 25 m2 , a tym samym nie mogła zostać objęta wyłącznie zgłoszeniem, lecz winno zostać przeprowadzone postępowaniem w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę. Organy również z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego przyjęły, że ogrodzenie w postaci muru o wysokości przekraczającej 3 m zostało wybudowane legalnie.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację sformułowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że okoliczności powierzchni wiaty wynoszącej 35 m2 nie została przez organ pominięta, ale stała się przyczyną przeprowadzenia postępowania w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kryterium tej kontroli określa art. 1 § 2 wspomnianej ustawy i jest nim zgodność z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi.
Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzja narusza prawo, w tym przepisy postępowania, w sposób który miał istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 listopada 2011 r., Nr [...] utrzymująca w mocy, podjętą w powtórzonym postępowaniu, decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 kwietnia 2011 r. Nr [...], na podstawie art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623).
W ocenie Sądu poczynione przez organ ustalenia są niewystarczające, a ocena zebranego materiału dowolna. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego sprawy wskazuje, że organ przy rozstrzyganiu sprawy uchybił zasadzie prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 K.p.a., według której organ prowadzący postępowanie ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. Naruszony został także art. 77 § 1 K.p.a., stanowiący, że organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Obowiązek ten oznacza, że organ administracji publicznej z własnej inicjatywy gromadzi dowody, które jego zdaniem będą konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy. Przy tym należy wskazać, że jako dowolne winny być traktowane ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale bądź niekompletnym, bądź też nie w pełni rozpatrzonym. W tym kontekście Sąd stawia organowi także zarzut naruszenia art. 80 K.p.a., bowiem materiał dowodowy zgromadzony w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie pozwala na wyciągnięcie wniosków takiej treści, jakie przedstawiono w zaskarżonej decyzji. W rezultacie, istotna sprzeczność materiału dowodowego znajdującego się w aktach administracyjnych z ustaleniami organu doprowadziła do naruszenia przepisów art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Jak wynika z okoliczności niniejszej sprawy, kontrolowane postępowanie administracyjne wszczęte zostało "w sprawie realizacji budynku gospodarczego" na działce nr [...] w N. w. L. Organ I instancji stwierdził, że na budowę obiektu zlokalizowanego przy granicy nieruchomości, na której istniało legalnie zgłoszone murowane ogrodzenie, inwestor posiadał również zgodne z prawem zgłoszenie na prowadzenie robót budowlanych, z dnia 2 lipca 2007 r., więc według tego organu budowa prowadzona była zgodnie z prawem. Tymczasem, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych, przedmiotem zgłoszenia przez inwestora W. T., właściciela działki nr [...], dokonanego w dniu 2 lipca 2007 r. była budowa "budynku gospodarczego w zabudowie zagrodowej o pow. do o 35 m2". Do pisma dołączone zostały rysunki planowanej zabudowy wraz z opisem (vide: fotokopia zgłoszenia w aktach administracyjnych I instancji). Co do tego zgłoszenia bezspornie Starosta nie wniósł sprzeciwu. W piśmie z dnia 15 lutego 2011 r., skierowanym do PINB, Starosta wyjaśnił, że stosownie do treści art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane zgłoszeniu podlega budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,8 m, związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową (vide: pismo w aktach administracyjnych I instancji). W ocenie Sądu, zakładając, że planowana inwestycja, jako związana z produkcją rolną, stanowiła uzupełnienie zabudowy zagrodowej, istotnie wymagała jedynie zgłoszenia, zatem niewniesienie sprzeciwu przez Starostę stanowiłoby o jej legalności. Jednakże dalsze dowody nie potwierdzają tezy, iż wybudowany obiekt odpowiada treści zgłoszenia. Zaprzeczył temu przede wszystkim inwestor twierdząc, iż w zgłoszeniu użył sformułowania "budynek gospodarczy" mając w zamiarze postawienie "lekkiej wiaty" (vide: pismo z dnia 13 stycznia 2011 r. w aktach administracyjnych I instancji). Następnie przedłożona przez inwestora ocena techniczna i inwentaryzacja robót budowlanych sporządzona przez uprawnionego projektanta w opisie konstrukcyjnym przedmiotowego obiektu budowlanego używa sformułowania "wiata", ustalając jej powierzchnię zabudowy 52,8 m2, przy rozpiętości konstrukcji według rysunku 540 mm (vide: ocena techniczna a także dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu oględzin z dnia 5 listopada 2010 r., w aktach administracyjnych I instancji). Porównanie rysunków dołączonych do zgłoszenia z rysunkami sporządzonymi przez projektanta wskazuje na istotne rozbieżności w wielkości zgłoszonego i wykonanego obiektu budowlanego. Nadto, z protokołu oględzin z dnia 16 września 2008 r. wynika, iż ustalona została powierzchnia zabudowy "budynku" 35 m2, a w kolejnym protokole oględzin - z dnia 5 listopada 2010 r. znajduje się informacja, że od poprzednich oględzin nie nastąpiły dalsze prace budowlane.
Przedstawione wyżej dowody nie były przedmiotem oceny, jakiej rozstrzygające sprawę organy nadzoru budowlanego powinny były dokonać. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż organ skoncentrował się wyłącznie na treści zgłoszenia, przyjmując bez żadnych własnych ustaleń, iż wielkość obiektu (powierzchnia zabudowy i rozpiętość konstrukcji) pozostaje taka jak w zgłoszeniu, a jako wiążącą uznał intencję inwestora ujawnioną cztery lata po dokonanym zgłoszeniu. Tym samym również ocena skutków przedmiotowego zgłoszenia dokonana przez organ odwoławczy jest nazbyt pochopna. Wobec przyjęcia jako właściwej intencji inwestora – budowa wiaty, a nie budowa budynku gospodarczego, przyjąć trzeba, że zarówno treść zgłoszenia jak i następnie wybudowany obiekt budowlany nie tylko wymagał pozwolenia na budowę, ale również zgłoszenie dotyczyło innego obiektu, niż został faktycznie wybudowany.
W sytuacji zgłoszenia budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-3 (art. 30 ust. 1 pkt 1) Prawa budowlanego w zgłoszeniu należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia. Do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2, oraz, w zależności od potrzeb, odpowiednie szkice lub rysunki, a także pozwolenia, uzgodnienia i opinie wymagane odrębnymi przepisami. W razie konieczności uzupełnienia zgłoszenia właściwy organ nakłada, w drodze postanowienia, na zgłaszającego obowiązek uzupełnienia, w określonym terminie, brakujących dokumentów, a w przypadku ich nieuzupełnienia - wnosi sprzeciw, w drodze decyzji (art. 30 ust. 2).
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych (vide m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1286/09, Baza orzeczeń LEX nr 574343, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Ol 938/10, Baza orzeczeń LEX nr 754116) przyjęty jest pogląd, według którego jeżeli zgłoszenie dotyczy inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, wbrew intencjom zgłaszającego, nie jest "zgłoszeniem" w rozumieniu przepisu art. 30 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i nie wywołuje skutków przewidzianych w przepisach Prawa budowlanego dla tej instytucji. Dokonanie "zgłoszenia" przez inwestora i brak reakcji organu w terminie 30 dni od tej daty nie może stanowić usprawiedliwienia i legalizacji każdej inwestycji, w szczególności zaś takiej, która wymagała wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W tym stanie rzeczy zgłoszenie inwestora z dnia 2 lipca 2007 r. dotyczące zamiaru budowy "wiaty o powierzchni do 35 m2" stanowiącej uzupełnienie zabudowy zagrodowej należałoby uznać za nieskuteczne, jako że w świetle przepisu art. 28 ustawy Prawo budowlane dla tego obiektu budowlanego byłby on zobowiązany uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Według bowiem treści art. 29 ust. 1 pkt 1 a tej ustawy (również w brzmieniu obowiązującym w chwili zgłoszenia) pozwolenia na budowę nie wymagała budowa obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, w tym parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m. W punkcie 1 ust. 1 art. 29 wśród obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej nie wymienia się wiaty o podanych wyżej wymiarach. W ramach zgłoszenia dopuszcza się natomiast budowę wiaty o powierzchni zabudowy do 25 m2, w warunkach określonych w art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
W przedstawionych wyżej okolicznościach przyjęcie jako wiążącej intencji inwestora budowy wiaty oznaczałoby, że organ architektoniczno - budowlany powinien był wnieść sprzeciw na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 1 Prawa budowlanego, o ile rzeczywisty zamiar inwestora byłby temu organowi wiadomy. Zgromadzony materiał dowodowy pozwala na jednak na ocenę, że jakoby rzeczywista intencja inwestora co do zamiaru zgłoszenia budowy wiaty a nie budynku gospodarczego wyrażona została dopiero w toku niniejszego postępowania administracyjnego, wobec organu nadzoru budowlanego.
Istotne zatem przedmiotowej sprawie było ustalenie przez organy orzekające, jakim w istocie obiektem budowlanym był zgłoszony przez inwestora obiekt, określony raz jako "budynek gospodarczy" raz jako wiata. Typizacja przedmiotowego obiektu należy do organu i nie może się on kierować przy tym intencją inwestora, lecz samodzielną oceną, pozostającą w zgodzie z przepisami prawa. Dopiero właściwe zakwalifikowanie obiektu oraz dokonanie oceny, czy taki obiekt należy do obiektów podlegających zwolnieniu od uzyskania pozwolenia na budowę, oraz czy taki obiekt (jaki został wybudowany) odpowiada treści zgłoszenia, pozwoli na właściwe przeprowadzenie postępowania, we właściwym trybie. Kwestii tych organy w sposób należyty i niebudzący wątpliwości nie wyjaśniły. O tym, czy po stronie inwestora istnieje obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, czy też dokonania zgłoszenia, decyduje przede wszystkim kwalifikacja obiektu budowlanego, a nie działania inwestora, który niezależnie od rodzaju planowanej budowy wybiera uproszczoną formę reglamentacji robót budowlanych. Jeżeli zatem zgłoszenie dotyczy inwestycji wymagającej pozwolenia na budowę, wbrew intencjom zgłaszającego, nie może być uznane za zgłoszenie w rozumieniu art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane i nie wywołuje skutków przewidzianych dla tej instytucji (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 1286/09).
Organy orzekające w niniejszej sprawie naruszyły zatem przepisy postępowania administracyjnego dotyczące zarówno swobodnej oceny dowodów przez organ – art. 80 K.p.a., zebrania materiału dowodowego z urzędu i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy - art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., jak również dotyczące warunków formalnych, jakim powinna odpowiadać decyzja administracyjna (uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji, art. 107 § 3 K.p.a.).
W dalszym toku postępowania organy orzekające powinny ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, w szczególności na opisane wyżej i niewyjaśnione okoliczności. Przede wszystkim organ nadzoru budowlanego powinien rozstrzygnąć dwie kwestie: po pierwsze czy obiekt objęty zgłoszeniem zamiaru przystąpienia do budowy dokonanym przez inwestora stanowi wiatę w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2, czy parterowy budynek gospodarczy w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo budowlane, a dalej, czy do przedsięwzięcia objętego zgłoszeniem mają zastosowanie przepisy rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm.) w szczególności zaś § 12 tego rozporządzenia dotyczącego usytuowania budynków na działce budowlanej.
Należy przy tym zaznaczyć, że z przepisów Prawa budowlanego wynika wprost, iż wiaty nie są budynkami (art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego), zatem również budynkami gospodarczymi. Jak przyjmuje się powszechnie w orzecznictwie, ponieważ wiata nie będąc budynkiem nie jest również obiektem małej architektury, w rozumieniu Prawa budowlanego stanowi budowlę (por. m. in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II SA/Gd 388/10, Baza orzeczeń LEX nr 752483; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 27 października 2009 r., sygn. akt II SA/Op 250/09, Baza orzeczeń LEX nr 573811, według którego "wiata składająca się z fundamentów oraz dachu posadowionego na słupach i nieposiadająca ścian jest budowlą, a nie budynkiem, czy obiektem małej architektury"). W związku z powyższym trzeba uznać, że dla usytuowania wiaty i zachowania odległości od granic działki przepisy § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie mają zastosowania. Budowa wiaty nie wymaga uzyskania pozwolenia na budowę, o ile mieści się w warunkach określonych przepisem art. 29 ust. 1 pkt 2 lub 5 (obejmującego wiaty przystankowe i peronowe) Prawa budowlanego. W innych wypadkach budowa wiaty wymaga pozwolenia na budowę, stosownie do treści art. 28, nie dotyczą jej bowiem wyłączenia, o których mowa w art. 29 i art. 30 Prawa budowlanego. Jeżeli opis przedmiotowego obiektu budowlanego zawarty w inwentaryzacji budowlanej odpowiada stanowi rzeczywistemu, co nie było przedmiotem ustaleń obu organów i nie wynika również z protokołów oględzin sporządzonych przez PINB, to należałoby uznać, że obiekt o powierzchni zabudowy 52,8 m2, usytuowany między trzema ścianami (dwiema - istniejącego ogrodzenia i trzecią – istniejącego budynku gospodarczego), z wrotami garażowymi od strony posesji, wraz z zadaszeniem, nie może zostać uznany za budynek ani za obiekt małej architektury. Taki obiekt budowlany wymagałby uprzedniego pozwolenia na budowę, jakiego bezspornie inwestor nie posiada. Zatem budowa przedmiotowego obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę wyczerpywałaby dyspozycję przepisu art. 48 Prawa budowlanego, w sytuacji, gdy przedmiotem zgłoszenia było zupełnie inne przedsięwzięcie budowlane.
Ponieważ postępowanie wyjaśniające wymaga uzupełnienia w zakresie przedstawionym powyżej, jako przedwczesną należy uznać ocenę organu II instancji zarówno co do kwalifikacji przedmiotowego obiektu budowlanego jak i zastosowania właściwego trybu postępowania w sprawie samowoli budowlanej. Przedwczesne jest również, z uwagi na opisaną wyżej wadliwość postępowania przed organami nadzoru budowlanego, odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów § 12 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jeśli chodzi o kwestionowanie legalności muru usytuowanego w granicach działek (skarżących i inwestora), to wskazać należy, iż w aktach administracyjnych znajduje się ostateczna decyzja PINB z dnia 12 lipca 2002 r. Nr [...], wydana w postępowaniu legalizacyjnym (art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 Prawa budowlanego z 1994r.) dotyczącym ogrodzenia – muru oporowego wykonanego przez W. T. między działkami nr [...] i [...], oraz pismo PINB skierowane do Starosty z dnia 15 października 2002 r. o przekazaniu dalej sprawy muru do kompetencji tego organu. Z tych przyczyn, dopóki decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, nie można zarzucić organom nadzoru budowlanego błędnych ustaleń w zakresie legalności ogrodzenia – muru, którego postępowanie zakończone opisaną decyzją dotyczyło.
Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 205 tej ustawy, ustalając, że na koszty niniejszego postępowania składa się uiszczony przez stronę skarżącą wpis sądowy w wysokości 500 zł. W punkcie trzecim wyroku podjęte zostało orzeczenie na podstawie art. 152 ustawy Prawo wobec postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło