III SA/Kr 323/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner WSA Tadeusz Wołek Sędziowie WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Monika Wójcik po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. B. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1285/08 postanawia umorzyć postępowanie sądowe. Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1285/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę B. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 6 sierpnia 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na 2007 rok. W dniu 6 lipca 2010 r. skarżący wystąpił do tut. Sądu ze skargą o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 czerwca 2009r. sygn. akt I SA/Kr 1285/08., na podstawie art. 271 pkt 2 i z art. 273 § 2 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 dalej jako p.p.s.a.) Skarżący wskazał, że po uprawomocnieniu się powołanego wyżej wyroku organ administracyjny wszczął postępowanie o ponowne rozpatrzenie przedmiotowej sprawy administracyjnej i w toku postępowania dokonał ustaleń faktycznych, z których wynika uprawnienie skarżącego do otrzymania pomocy finansowej m.in. poprzez dokonanie prawidłowych pomiarów działek skarżącego. W szczególności podkreślono, że przyjęte za podstawę zaskarżanego wyroku wyniki przeprowadzonej w postępowaniu administracyjnym kontroli z dnia 24 lipca 2007r. nie były prawidłowe, a skarżący nie mógł w poprzednim postępowaniu wypowiedzieć się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, gdyż z naruszeniem przepisów art. 75 i następnych k.p.a. pozbawiony był możności działania w sprawie. Postanowieniem z dnia 27 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę B. B., z uwagi na fakt, że skarga o wznowienie posterowania nie opiera się na wskazanych przez pełnomocnika ustawowych podstawach wznowienia. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd podkreślił, że pełnomocnik skarżącego jako podstawę wznowienia wskazał na art. 271 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 273 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Zdaniem Sądu, z przepisu tego wynika wprost, że aby uznać tę podstawę wznowienia za uzasadnioną pozbawienie możności działania musi mieć miejsce w postępowaniu sądowym, a nie jak podnosi pełnomocnik skarżącego – w postępowaniu administracyjnym. Z analizy przedmiotowych akt sądowych nie wynika, aby skarżący pozbawiony byłby jakichkolwiek uprawnień strony przez co naruszone zostały jego jakiekolwiek uprawnienia do działania w postępowaniu sądowym przed wojewódzkim sądem administracyjnych. W myśl natomiast powoływanego jako kolejna podstawa wznowienia art. 273 § 2 p.p.s.a. - można żądać wznowienia postępowania, w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przepis ten w ocenie Sądu należy rozumieć w ten sposób, iż chodzi w nim o takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które istniały już przed zakończeniem sprawy, a strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu, gdyż nie były one jej znane. Z analizy badanych akt sądowych sygn. I SA/Kr 1285/08 wynika, że skarżący zgłaszał zarzut błędnego ustalenia powierzchni za jaką przysługuje mu pomoc, a zatem okoliczność ta była skarżącemu znana, a zarzut ten został rozpatrzony przez sąd administracyjny. Dopiero zatem "nowy" dowód, w postaci kontroli przeprowadzonej po wznowieniu postępowania administracyjnego, co miało miejsce także już po wydaniu wyroku z dnia 17 czerwca 2009r., doprowadził do "zakwestionowania" poprzednich ustaleń faktycznych poczynionych przez organy administracyjne. Środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się wyroku, nie stanowił zatem w ocenie Sądu podstawy wznowienia postępowania (por. postanowienie NSA z 7 kwietnia 2006r. II OSK 689/05 opubl. LEX nr 209431). Od postanowienia Sądu I instancji B. B. wniósł skargę kasacyjną, w której w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, że w toku postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1285/08 skarżący nie został pozbawiony możności działania, podczas gdy z treści protokołu z dnia 8 kwietnia 2010 r. sporządzonego przez pracowników Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jednoznacznie wynika, że w toku postępowania sądowego organ nieprawdziwie podał powierzchnię użytkowaną rolniczo o 1,15 ha na niekorzyść skarżącego i nie uwzględnił grobli oraz drogi użytkowanej rolniczo. Skarżący zarzucił także naruszenie art. 280 § 1 p.p.s.a. przez przyjęcie, że skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia podczas gdy, protokół z dnia 8 kwietnia 2010 r. świadczy o wykryciu nowych okoliczności mających wpływ na wynik sprawy, gdyż stwierdza on stan rzeczy istniejący przed zakończeniem sprawy inny niż przyjęty za podstawę wydania wyroku z dnia 17 czerwca 2009 r., z których skarżący nie mógł skorzystać w dotychczasowym postępowaniu sądowym. Z tych względów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt I GSK 18/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie WSA w Krakowie. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 273 § 2 p.p.s.a. oraz art. 280 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 273 § 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zaś stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W przypadku jednego z tych wymagań sąd wniosek odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Sąd odrzuca skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem jeżeli powodem jej wniesienia nie była żadna z przesłanek określonych w art. 271 p.p.s.a. – art. 274 p.p.s.a. Ustawa w art. 273 § 2 p.p.s.a. dopuszcza wznowienie postępowania sądowego w przypadku późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, z których strona nie mogła skorzystać. Dowody te musiałyby zatem istnieć w dniu wydania decyzji, której weryfikacji domaga się strona (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2005 r. sygn. akt OSK 1345/04). Chodzi więc o fakty lub inne dowody dotyczące decyzji administracyjnej lub innego aktu administracyjnego, które istniały w dniu wydania decyzji lub aktu ale strona nie mogła się na nie powołać z powodów od niej niezależnych, czyli o okoliczności dotyczące decyzji administracyjnej objętej prawomocnym wyrokiem Sądu tj. tej samej sprawy sądowoadministracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odrzucił skargę B. B., gdyż przyjął stanowisko, że nowe okoliczności lub dowody muszą dotyczyć postępowania przed sądem administracyjnym i mogą być uwzględnione jako przesłanka wznowieniowa, jeżeli strona nie mogła ich zgłosić w zakończonym już postępowaniu sądowym. Zarzut błędnego ustalenia powierzchni ziemi w celu uzyskania dopłat do gruntów rolnych, według Sądu I instancji, Skarżący zgłaszał na etapie poprzedniego postępowania sądowego. Sąd nie uwzględnił tego zarzutu a zatem rozpoznał go. W rozumieniu Sądu I instancji środek dowodowy, jakim jest protokół sporządzony przez pracowników ARiMR w dniu 8 kwietnia 2010 r., dotyczył okresu po uprawomocnieniu się wyroku Sądu tj. po 17 czerwca 2009 r. dlatego nie może zostać uznany za dowód w rozumieniu art. 273 § 1 p.p.s.a., stanowiący podstawę do wznowienia postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił tego poglądu i stwierdził, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją z dnia 6 sierpnia 2008 r. utrzymaną w mocy wyrokiem Sądu I instancji z dnia 17 czerwca 2009 r. Protokół z dnia 8 kwietnia 2010 r. kwestionował ustalenia faktyczne zawarte w protokole kontroli z dnia 24 lipca 2007 r. przeprowadzonej w gospodarstwie B. B., a stanowiące podstawę do wydania decyzji odmownej wobec rolnika. W protokole tym stwierdzono, po dokonaniu pomiaru działek rolnych objętych wnioskiem o płatności, że różnica powierzchni gruntów użytkowanych rolniczo wyniosła na korzyść B. B. 1,15 ha i kwalifikowała Skarżącego do otrzymania pomocy finansowej. Chodzi więc o okoliczność, która dotyczyła uprawnienia Skarżącego do otrzymania płatności do określonych gruntów rolnych ujętych we wniosku, które było przedmiotem rozstrzygnięcia decyzji uchylonej w trybie wznowienia postępowania administracyjnego i utrzymanej w mocy prawomocnym wyrokiem Sądu I instancji. Sprawa administracyjna zakończona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 6 sierpnia 2008 r. a sprawa sądowoadministracyjna z tej decyzji orzeczona prawomocnym wyrokiem Sądu I instancji z dnia 17 czerwca 2009 r. to ta sama sprawa. Ujawnienie nowej okoliczności co do powierzchni gruntów rolnych użytkowanych rolniczo przez Skarżącego, która stanowiła podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie jest faktem - dowodem, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. mającym wpływ na wynik sprawy. A zatem nie było podstawy do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowego w trybie art. 280 § 1 p.p.s.a. W piśmie z dnia 12 września 2011r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że skarżący ubiegał się o płatności obszarowe i pomoc dotyczącą wspierania działalności rolniczej, na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w latach 2004-2010. Płatności za lata 2004-2006 i na rok 2009 i 2010 zostały Skarżącemu przyznane do powierzchni zadeklarowanych, natomiast płatności za lata 2007 i 2008 zostały stronie odmówione, z uwagi na wielkość stwierdzonych w czasie kontroli przeprowadzonych w gospodarstwie strony zawyżeń powierzchni uprawnionych do tych płatności. Po wpłynięciu skargi do WSA w Krakowie o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1285/08 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR uznał za zasadne podjęcie działań zmierzających do zmiany wydanych rozstrzygnięć, dotyczących przedmiotach płatności za 2007 r. Przesłanką dla takich działań były wyniki inspekcji przeprowadzonych w gospodarstwie skarżącego w dniu 18 grudnia 2008r. i w dniu 25 sierpnia 2008 r.. Na podstawie wyników kontroli i sposobu deklarowania przez stronę gruntów do płatności w latach 2007-2009 stwierdzono, że obszar użytkowany przez stronę rolniczo w części nie był uprawniony do płatności, ale jednak odznaczał się rosnącym poziomem, kultury rolnej. Dotyczy to zwłaszcza działek ewidencyjnych [...] i [...]. Analiza zdjęć lotniczych posiadanych przez ARiMR oraz ogólnodostępnej strony internetowej geoportal.gov.pl, pozwoliła stwierdzić, że wyniki kontroli za 2007 r. niewystarczająco wiernie oddawały ich ówczesny stan, bądź przynajmniej nie dość jednoznacznie i obiektywnie wykazywały związane z nimi nieprawidłowości. W szczególności Dyrektor OR ARiMR wskazał, że "porównanie tych zdjęć ze szkicami zawartymi w w/w protokole z 2007 r. oraz pomiary przeprowadzone kontrolnie przez organ II instancji wydają się wskazywać, że powierzchnia uprawniona do płatności w ramach działki [...] była niedoszacowana. Dotyczyło to zwłaszcza obszaru położonego w północno-wschodniej jej części oraz obszaru w jej południowo-wschodniej części, Ich pominięcie niewątpliwie mogło wpłynąć na zaniżenie powierzchni rzeczywiście uprawnionej do płatności w 2007 r. Z kolei w przypadku działki nr [...], jako budzące wątpliwości uznano wykluczenie z płatności dużego obszaru na południu i południowym-zachodzie tej działki. Pomiary dokonane w tej mierze w 2007 r. wydają się być przeprowadzone wg linii koron drzew, zamiast wg. linii ich pni, oraz przeprowadzone w zbyt dużym oddaleniu od granic w/w działki ewidencyjnej. Zatem powierzchnia tej działki mogła zostać przez kontrolujących zaniżona. Z tych względów uznano wyniki kontroli z 2010 r. za bardziej wiarygodne. Uwzględniając powyższe Dyrektor OR ARiMR postanowieniem z dnia 5 września 2011 r. wszczął postępowanie w sprawie wznowienia sprawy obszarowej ONW strony za 2007 r. Na rozprawie przed tut. Sądem, w dniu 16 lutego 2012 r. pełnomocnik organu przedłożył do akt sprawy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 18 października 2011 r. Nr [...] uchylającą decyzje Nr [...] wydaną w dniu 6 sierpnia 2008 r przez Dyrektora ARiMR oraz decyzję Nr [...], wydaną w dniu 18 czerwca 2008 r. przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, w sprawie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007 orz przekazał związaną z w/w rozstrzygnięciem sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego z "innych przyczyn" w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 będziemy mieć do czynienia wtedy, gdy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Taka sytuacja zajdzie w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego, w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnym np. w przypadku wznowienia postępowania. W przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia właśnie z taką sytuacją. Skarżący w dniu 6 sierpnia 2010 r. wniósł skargę na wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 17 czerwca 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1285/08 w którym WSA w Krakowie oddalił skargę na decyzją z dnia 6 sierpnia 2008 r. Nr [...]. Wznowienia postępowania sądowego skarżący domagał się w oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej w jego gospodarstwie rolnym w dniu 8 kwietnia 2010r. Skarga o wznowienie postępowania sądowego została złożona z zachowaniem terminu z art. 277 p.p.s.a., gdyż zgodnie z oświadczeniem złożonym przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 16 lutego 2010 r., skarżący o podstawie wniesienia skargi o wznowienie postępowania dowiedział się w dniu 8 kwietnia 2010 r., a skargo została wniesiona do tut. Sadu w dniu 6 lipca 2010 r. W okresie późniejszym, bo w dniu 5 września 2011 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, postanowieniem nr [...] wszczął postępowanie w sprawie wznowienia postępowania w sprawie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2007 oraz płatności dotyczących wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za 2007 r., a następnie decyzją z dnia 18 października 2011 r. Nr [...] uchylił decyzje z dnia 6 sierpnia 2008 r. Nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzje organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zatem, wobec usunięcia z obrotu decyzji Dyrektora ARiMR z dnia 6 sierpnia 2008 r. Nr [...] przestał istnieć przedmiot zaskarżenia. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd postępowania umorzył. Pomimo stosownego wniosku pełnomocnika skarżącego Sąd nie zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, gdyż nie znalazł do tego postawy prawnej. Zgodnie z art. 201 § 1 i § 2 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 oraz w razie umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 118 § 2, przepis art. 206 stosuje się odpowiednio. Zatem w powołanym przepisie uregulowano dwa dodatkowe wypadki, które poza uwzględnieniem skargi przez sąd (o czym mowa w art. 200 p.p.s.a.) dają podstawę do zasądzenia na rzecz skarżącego od organu zwrotu kosztów. Oba te wypadki dotyczą sytuacji, gdy wskutek skargi organ zmienił zaskarżony akt lub czynność (albo podjął działanie) bądź to w drodze samokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), bądź w efekcie skutecznie przeprowadzonej mediacji (art. 115-118 p.p.s.a.). Można więc zauważyć, że w obu tych sytuacjach skarga była zasadna (w całości - art. 54 § 3 p.p.s.a., albo w całości lub w części - art. 117 § 1 p.p.s.a.). Z żadnym z tych przypadków w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia. W niniejszej sprawie doszło do umorzenia postępowania sądowego wobec jego bezprzedmiotowości, a nie dlatego że organ uznał za zasadne działanie skarżącego, weryfikując zaskarżone orzeczenie.