II SA/Wa 2276/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spraw.) Sędzia WSA Andrzej Góraj Protokolant Paweł Wyszyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2012 r. sprawy ze skargi M.O. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego - oddala skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej Prezes WAM) decyzja z dnia [...] września 2011 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z dnia [...] sierpnia 2011r. nr [...] odmawiającą M. O. wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes WAM podniósł, iż M. O., żołnierz zawodowy, wystąpiła w dniu 10 lipca 2010 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w [...] z wnioskiem o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, w którym - w pkt 3.2.3 - poinformowała, że małżonek nabył lokal mieszkalny od WAM przed zawarciem związku małżeńskiego. W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, iż K. N. nabył od WAM lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...], z uwzględnieniem pomniejszenia ceny nabycia (akt notarialny z dnia 12 października 2006 r. Repertorium A nr [...]). W piśmie z dnia 4 sierpnia 2010 r. wnioskodawczyni oświadczyła, iż w związek małżeński z K. N. wstąpiła w sierpniu 2007 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...], w wyniku rozpoznania wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, kierując się brzmieniem art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP zawiadomił M. O. o nieumieszczeniu na wykazie żołnierzy zawodowych do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, z uwagi na nabycie przez małżonka lokalu mieszkalnego od WAM z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia (zawiadomienie z 15 lipca 2010 r.). Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. odmówił M. O. wypłaty świadczenia mieszkaniowego, przyjmując za podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 21 ust. 1 i 2 oraz 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Pełnomocnik strony złożył od powyższej decyzji odwołanie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie stronie świadczenia mieszkaniowego od dnia 1 lipca 2010 r. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik strony wskazał, iż lokal mieszkalny od WAM zakupiła osoba, która nie była w chwili nabycia małżonkiem osoby starającej się o świadczenie i w związku z tym nie można uznać, że lokal mieszkalny od Agencji nabył małżonek odwołującej się. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Prezes WAM rozstrzygnięciem z dnia [...] września 2011 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Argumentując podjęte rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Natomiast w myśl art. 21 ust. 2 powołanej ustawy prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery (lokalu mieszkalnego) na czas pełnienia służby, 2) przydziału miejsca w internacie lub kwaterze internatowej, 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Niemniej, zgodnie z art. 21 ust. 6 pkt 3 tej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania (w tym do wypłaty świadczenia mieszkaniowego) jeżeli on lub małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub pomniejszeniem w cenie nabycia. Powyższy przepis nie precyzuje żadnych innych okoliczności, w których doszło do nabycia lokalu mieszkalnego takich jak czas nabycia (przed zawarciem związku małżeńskiego lub po jego zawarciu) czy sposobu nabycia (do majątku wspólnego lub odrębnego). Jedynym kryterium określonym w cytowanym przepisie jest fakt nabycia lokalu mieszkalnego przez małżonka. W ocenie prezesa WAM, organ I instancji słusznie wywiódł, że brak w zapisach ustawy jakichkolwiek innych kryteriów poza wskazaniem, iż nabycie lokalu dotyczy osoby posiadającej status małżonka determinuje zakaz stosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej. Bowiem gdyby zamierzeniem ustawodawcy było wyłączenie ze stosowania tego przepisu takich przypadków jak nabycie lokalu mieszkalnego do majątku odrębnego małżonka lub nabycie lokalu przed zawarciem małżeństwa znalazłoby to dałby temu bezpośredni wyraz w zapisach ustawy, tak jak ma to miejsce w przypadku wyłączenia określonego w art. 21 ust. 10 tejże ustawy. Z uwagi na fakt, iż w dacie złożenia wniosku o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, a w tej dacie należy badać uprawnienia żołnierza do zakwaterowania, M. O. pozostawała w związku małżeńskim z osobą, która nabyła lokal mieszkalny od Agencji z pomniejszeniem w cenie nabycia, należało przyjąć, iż została spełniona przesłana wynikająca z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Decyzja Prezesa WAM z dnia [...] września 2011 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez pełnomocnika M. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, pełnomocnik strony zarzucił ww. decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP, polegającą na przyjęciu, iż ten przepis stanowić może podstawę odmowy świadczenia mieszkaniowego, jeśli własność lokalu mieszkalnego ze zniżką w cenie nabyła osoba, która nie była w chwili nabycia małżonkiem osoby starającej się o świadczenie. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż skarżąca w związek małżeński z K. N. wstąpiła w sierpniu 2007 r., który to nabył na własność lokat mieszkalny z zasobów WAM w roku 2006. Faktem jest, iż cena nabycia została objęta ustawową bonifikatą. Jednakże, zgodnie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych R, prawo do zakwaterowania nie przysługuje żołnierzowi, tylko i wyłącznie w sytuacji gdy on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny m. in. od Agencji po cenie obniżonej. W analizowanym zaś przypadku przepis ten nie ma zastosowania, albowiem w roku 2006 K. N. nie był małżonkiem odwołującej się. Tym samym nie nabył lokalu mieszkalnego od Agencji ze zniżką "małżonek" skarżącej. Nie można zatem twierdzić, iż małżonek skarżącej nabył lokal od Agencji za cenę obniżoną. W chwili nabycia był, on bowiem dla skarżącej, w sensie prawnym osobą obcą. Biorąc pod uwagę, iż wykładnia gramatyczna i literalna zawsze ma pierwszeństwo przed innymi, stanowisko organu zawarte zaskarżonej decyzji, nie odpowiada prawu i jako takie należy uznać za bezzasadne. W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Skarga nie może zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Prawo żołnierza zawodowego do świadczenia mieszkaniowego stanowi pochodną uprawnienia podstawowego jakim jest prawo do zakwaterowania. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), żołnierzowi zawodowemu od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej albo za jego zgodą w innej miejscowości. Prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: 1) przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; 2) przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; 3) wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Żołnierz służby stałej wybiera, na swój wniosek, jedną z ww. form zakwaterowania (ust. 3). Ustawodawca określił również przesłanki negatywne, których spełnienie pozbawia żołnierza zawodowego prawa podstawowego do zakwaterowania oraz form zastępczych realizacji tego prawa. W świetle art. 21 ust. 6 powołanej ustawy, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10: 1) otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.; 2) otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.; 3) nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia; 4) otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36); 5) nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji. W analizowanym przypadku ustalony przez organ stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa doświadczenia mieszkaniowego w sytuacji, gdy jej mąż – K. N., jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego, nabył od WAM lokal mieszkalny położony w [...] przy ul. [...], z uwzględnieniem pomniejszenia ceny nabycia, o czym zaświadcza akt notarialny z dnia 12 października 2006 r. Repertorium A nr [...]. W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej interpretacji art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy stwierdzając, iż skarżącej nie przysługuje prawo do zakwaterowania, albowiem jej małżonek nabył lokal mieszkalny od Agencji z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Wskazany przepis posługuje się pojęciem "małżonek" w znaczeniu podmiotowym. Określa dwie kategorie osób, których przedmiotowa norma prawna dotyczy: żołnierza i jego małżonka. Powołany przepis nie odnosi się do kwestii czasu, w jakim został zawarty wiązek małżeński. Na potrzeby stosowania powyższego przepisu istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy żołnierz lub jego małżonek kiedykolwiek skorzystał z jednej z form pomocy WAM na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której nowa w art. 21 ust. 6 pkt 1-5 powołanej ustawy. Jeżeli ta odpowiedź jest twierdząca, to zarówno osoba, która skorzystała z preferencyjnych zasad wykupu lokalu z zasobu WAM, jak też małżonek takiej osoby do czasu pozostawania w związku małżeńskim, tracą uprawnienie podstawowe, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy. Za celowością stosowania powyższych rozwiązań prawnych przemawia także obowiązujący w Polsce model małżeństwa i rodziny. Zgodnie bowiem z art. 27 zdanie pierwsze ustawy – Kodek rodzinny i opiekuńczy, oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. W doktrynie przyjmuje się, iż w odniesieniu do świadczeń z art. 27 k.r.o., a więc dokonywanych na rzecz własnej rodziny, obowiązuje zasada równej stopy życiowej. Małżonkowie powinni zatem żyć na takim samym poziomie. Małżonek lepiej zarabiający nie może więc żyć na wyższej stopie: jeździć dużo droższym samochodem, jadać osobno w droższych restauracjach, korzystać z droższych wczasów itd. – patrz Tomasz Sokołowski, Komentarz do art. 27 Kodeks rodzinnego i opiekuńczego, LEX 2010. Także Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzał, iż obowiązek udzielenia wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczynienia się do zaspokojenia stworzonej przez nich rodziny znajduje swoje umocowanie prawne w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z obowiązku udzielenia pomocy drugiemu małżonkowi nie zwalnia nawet rozdzielność majątkowa – patrz postanowienie z dnia 22 grudnia 2009 r. sygn. akt II OZ 1142/09 (publik. LEX nr 582903). Zatem udzielenie pomocy mieszkaniowej przez WAM osobie do tego uprawnionej, rozciąga się także na członków rodziny tej osoby i wywołuje określone skutki w sferze tych uprawnień. W tym stanie sprawy, uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa materialnego oraz procesowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).