II OSK 1403/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-11-20
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Wojciech Mazur, Jerzy Krupiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów), został złożony w ustawowym terminie, jeżeli strona dowiedziała się o tych okolicznościach lub dowodach już w trakcie postępowania zwykłego, a jedynie błędnie oceniła ich znaczenie prawne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. nie biegnie od momentu, gdy strona uzyska świadomość prawnego znaczenia okoliczności, lecz od dnia, w którym dowiedziała się o tych okolicznościach. Jeśli okoliczności te były znane stronie już w trakcie postępowania zwykłego, nawet jeśli strona błędnie oceniła ich znaczenie prawne lub nie zgłosiła ich organowi, nie można ich uznać za nowe w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., a tym samym wniosek o wznowienie postępowania złożony po upływie terminu jest bezzasadny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie nakazu rozbiórki domu mieszkalnego. Strona H.W. domagała się wznowienia postępowania, powołując się na nowe okoliczności faktyczne i dowody (art. 145 § 1 pkt 1, 5, 6 K.p.a.), w tym na bezczynność organu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że wnioski te zostały złożone po terminie, ponieważ okoliczności, na które powoływała się strona, były jej znane już w trakcie postępowania zwykłego, a jedynie błędnie oceniła ich znaczenie prawne. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. NSA Jerzy Krupiński /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2013 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1954/11 w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 lipca 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 1954/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę H. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: GINB) z dnia 12 lipca 2011 r., znak [...], w przedmiocie umorzenia, po wznowieniu, postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia decyzji ostatecznej.
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2009 r., znak: [...], Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej w skrócie: PWINB) utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim z dnia 9 grudnia 2008 r., znak: [...] , nakazującą H. W. rozbiórkę dwukondygnacyjnego domu mieszkalnego jednorodzinnego, usytuowanego w południowej części działki nr [...] przy ul. [...] w S.
Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2010 r., uzupełnionym pismami z dnia 25 stycznia 2010 r., 15 marca 2010 r. oraz 7 kwietnia 2010 r. H. W., reprezentowana przez pełnomocnika, wystąpiła do organu nadzoru budowlanego o wznowienie postępowania zakończonego opisaną wyżej decyzją.
Decyzją z dnia 17 września 2010 r., znak: [...] , PWINB, po wznowieniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 5, 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz. U z 2013 r., poz. 267), dalej zwanej K.p.a., odmówił uchylenia ostatecznej decyzji PWINB z dnia 28 kwietnia 2009 r.
Decyzją z dnia 10 listopada 2010 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpoznaniu odwołania H.W., uchylił powyższą decyzję PWINB z dnia 17 września 2010 r. i umorzył, po wznowieniu, postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia przedmiotowej decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w wyniku niezgodnego z prawem wznowienia postępowania, wobec niedochowania przez stronę terminu określonego w art. 148 § 1 K.p.a., a zatem należało ją uchylić, a postępowanie umorzyć jako bezprzedmiotowe.
W wyniku rozpoznania skargi H. W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2/11, uchylił powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Po ponownym rozpatrzeniu odwołania, GINB decyzją z dnia 12 lipca 2011 r., znak: [...]
, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylił decyzję PWINB z dnia 17 września 2010 r. i umorzył postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia ostatecznej decyzji PWINB z dnia 28 kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w wyroku Sądu z dnia 1 kwietnia 2011 r. Następnie wskazał, że H. W., jako podstawę do wznowienia podała przesłanki zawarte w art. 145 § 1 pkt 1, 2, 5 i 6 K.p.a., podając datę 7 stycznia 2010 r., kiedy to dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 2 K.p.a. wniosek został rozpatrzony decyzjami organów obu instancji odmawiającymi wznowienia postępowania administracyjnego i poddany kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 3/11 oddalił skargę. Dalej, organ stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż o okolicznościach stanowiących przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 6 K.p.a., H. W. dowiedziała się znacznie wcześniej niż wskazuje to w piśmie z dnia 7 kwietnia 2010 r., gdyż powołuje się na dokumenty, które były w jej posiadaniu podczas postępowania zwykłego (z uzasadnienia wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w sprawie decyzji z dnia 9 grudnia 2008 r. i decyzji PWINB z dnia 28 kwietnia 2009 r. oraz postanowień dnia 1 kwietnia 2008 r. oraz 4 marca 2008 r. wydanych przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego a także na podstawie projektu budowlanego będącego w posiadaniu strony i złożonego w trakcie postępowania do akt sprawy). W świetle powyższego organ uznał, że H. W. o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania wiedziała już w trakcie postępowania zwykłego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego stopnia powiatowego i wojewódzkiego, gdyż jako stronie postępowania doręczano zapadłe rozstrzygnięcia. Analizując pierwszą z przesłanek wymienionych przez H. W., określoną w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., organ stwierdził, że sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, co nie miało miejsca w niniejszym postępowaniu. H. W. podniosła, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe, wskazując na wpisanie nieprawdziwych danych w protokole oględzin. Organ podał, że H.W. podpisując bez uwag protokół z oględzin organu powiatowego z dnia 5 października 2007 r., wyraziła świadomie zgodę na zawarte w nim dane. Tym samym skarżąca o ewentualnej podstawie wznowienia, wynikającej z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., bezsprzecznie dowiedziała się w dacie podpisania protokołu. Odnosząc się do kolejnej przesłanki wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. organ odwoławczy wskazał, że nie każde nowe okoliczności faktyczne lub dowody, które po wydaniu decyzji i uzyskaniu przez nią przymiotu ostateczności wyszły na jaw, mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania. Walor ten mają tylko te, które są istotne dla sprawy, czyli takie, które mogłyby wpłynąć na treść rozstrzygnięcia, gdyby organ je znał w momencie podejmowania decyzji. Jako argumentację przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. H. W. wskazała, że organ w dniu wydania decyzji w pierwszej instancji nie miał wiedzy na temat okoliczności złożenia przez nią wniosku do Wójta Gminy S. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Analizując termin powzięcia przez H. W. wiadomości o okolicznościach stanowiących przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., organ odwoławczy wyjaśnił, że wniosek z dnia 8 kwietnia 2008 r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (będący zdaniem skarżącej, nową okolicznością faktyczną w niniejszej sprawie) złożyła sama skarżąca. Natomiast decyzja PINB w Powiecie Nowodworskim została wydana w dniu 9 grudnia 2008 r. Zatem o wskazanej "nowej okoliczności" H. W. wiedziała jeszcze przed wydaniem decyzji ostatecznej. Nie można zatem uznać, że przedmiotowy wniosek o wznowienie postępowania w zakresie przesłanki dot. art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., został złożony w terminie określonym w art. 148 § 1 K.p.a. Na poparcie kolejnej przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a. H. W. wskazała, że w dniu 13 stycznia 2010 r. złożyła do Wójta Gminy S. wniosek o usunięcie stanu niezgodnego z prawem, w którym zażądała wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, stosownie do wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r. Wobec powyższego organ stwierdził, że termin złożenia wniosku wynikający z art. 148 K.p.a. dotyczący przesłanki z art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a. został zachowany w przedmiotowym postępowaniu. Wniosek o wznowienie postępowania w zakresie ww. przesłanki został bowiem złożony pismem z dnia 25 stycznia 2010 r., natomiast o przedmiotowej sytuacji skarżąca dowiedziała się w dniu 13 stycznia 2010 r. Wobec powyższego o okoliczności stanowiącej przesłankę z art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a. H. W. dowiedziała się w dniu 13 stycznia 2010 r., składając wniosek, natomiast decyzja organu powiatowego została wydana w dniu 9 grudnia 2008 r. Okoliczność podnoszona przez skarżącą dotycząca "stanowiska innego organu" zaistniała zatem po dacie wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Nie można więc uznać sytuacji "złożenia do Wójta Gminy S. wniosku o usunięcie stanu niezgodnego prawem, dotyczącego rozpatrzenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r." jako przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a. Organ przypomniał również, że decyzje organu powiatowego i wojewódzkiego nakazujące rozbiórkę obiektu budowlanego, były przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 333/09, oddalając skargę na decyzję PWINB z dnia 28 kwietnia 2009 r., potwierdził jej zgodność z prawem. Podsumowując organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji badając w pierwszej fazie postępowania, czy podania o wznowienie postępowania, w zakresie przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 6 K.p.a., spełniają wszystkie wymogi formalne, w szczególności czy wnioski o wznowienie postępowania zostały złożone w terminie określonym w art. 148 K.p.a. błędnie stwierdził, iż ustawowy termin jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie został zachowany. Zdaniem organu odwoławczego, w związku z tym, że zaskarżona decyzja PWINB z dnia 17 września 2010 r. została wydana w wyniku niezgodnego z prawem wznowienia postępowania administracyjnego, gdyż nie zostały spełnione wszystkie wymogi formalne, należało ją uchylić, a tym samym postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Ponadto organ odwoławczy nie uwzględnił pozostałych argumentów H.W., ponieważ wykraczały one poza zakres przedmiotowego postępowania.
Na powyższą decyzję GINB z dnia 12 lipca 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. W., wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi zarzuciła naruszenie art. 148 § 1 K.p.a. wskazując, że organ nie wziął pod uwagę okoliczności, iż strona nie mogła wiedzieć o toczącym się postępowaniu przed Wójtem Gminy S., mimo dwukrotnie złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia lub wydania decyzji o warunkach zabudowy. Skarżąca dwukrotnie otrzymała wadliwe zaświadczenie, natomiast mimo prawidłowo złożonego przez nią wniosku nie wydano decyzji bądź to o umorzeniu postępowania bądź to o odmowie wydania decyzji w sprawie warunków zabudowy. Skarżąca nie miała żadnych informacji związanych z postępowaniem wszczętym wnioskiem i dopiero po wezwaniu do usunięcia stanu niezgodnego z prawem, właściwy organ wydał decyzję o warunkach zabudowy. Tak więc zdaniem skarżącej momentem, w którym dowiedziała się ona o przesłance stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, była data złożenia wezwania do usunięcia stanu naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd w pierwszej kolejności przypomniał, że oceniania decyzja wydana została po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 2/11. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem szczególnym, zaś pierwsza faza postępowania o wznowienie polega na zbadaniu, czy wniosek o wznowienie postępowania opiera się na podstawach wymienionych w art. 145 § 1 K.p.a. i czy został zachowany termin do złożenia wniosku przewidziany w art. 148 K.p.a. W tej fazie postępowania organ administracji bada również, czy nie występują negatywne przesłanki przedmiotowe dla wznowienia postępowania, np. czy wniosek nie został złożony w postępowaniu, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją. Skoro w sprawie doszło do wznowienia postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1, 5, 6 K.p.a., organ odwoławczy winien rozważyć zasadność tego wznowienia w kontekście dochowanie terminu z art. 148 K.p.a. w odniesieniu do każdej ze zgłoszonych przesłanek. Dopiero po pozytywnej ocenie dochowania terminu winien ocenić, czy wskazane we wniosku okoliczności mogą być kwalifikowane jako przesłanki wznowieniowe w niniejszej sprawie. Zwrócił przy tym uwagę na to, że termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym skarżący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do żądania wznowienia postępowania, a nie od dnia, w którym skarżący prawidłowo ocenił znaczenie dowodu lub faktu. Świadomość prawnego znaczenia okoliczności faktycznej lub dowodu, jako podstawy wznowienia postępowania, nie ma wpływu na ocenę zachowania terminu przewidzianego w art. 148 § 1 K.p.a. Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że stosownie do art. 153 P.p.s.a., organ odwoławczy uwzględnił przy wydawaniu zaskarżonej decyzji ocenę prawną i wskazania zawarte w opisanym wyżej wyroku. Wskazując na treść art. 148 K.p.a. Sąd wyjaśnił, że strona musi udowodnić, kiedy (w jakiej dacie) dowiedziała się o okolicznościach lub decyzji, stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, ze ścisłością pozwalającą na ustalenie, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu jednomiesięcznego od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia. H.W. pismem z dnia 11 stycznia 2010 r., uzupełnionym pismami z dnia 25 stycznia 2010 r., 15 marca 2010 r. oraz 7 kwietnia 2010 r. wniosła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim z dnia 9 grudnia 2009 r., wskazując jako przyczynę wznowienia postępowania przepisy art. 145 § 1 pkt 1, 5 i 6 K.p.a. W zakresie przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd stwierdził, że okoliczności wskazywane przez H. W., które - w jej ocenie - uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie, były z pewnością wiadome skarżącej, jak niewadliwie ustalił organ w dniu 5 października 2007 r., tj. w dniu podpisania przez nią protokołu z oględzin w dniu 5 października 2007 r., do treści którego nie wniosła zastrzeżeń. Za prawidłowe Sąd uznał również stanowisko organu odwoławczego w zakresie niedochowania przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd zgodził się z organem, że wniosek z dnia 8 kwietnia 2008 r. o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu złożyła sama skarżąca w dniu 8 kwietnia 2008 r. Natomiast decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim została wydana w dniu 9 grudnia 2008 r. Zatem o wskazanej "nowej okoliczności" H. W. wiedziała jeszcze przed wydaniem decyzji ostatecznej. W ocenie Sądu, prawidłowo uznał organ w zaskarżonej decyzji, że termin do złożenia wniosku wynikający z art. 148 § 1 K.p.a. dotyczący wznowienia postępowania na podstawie art. 145 1 pkt 6 K.p.a. został przez skarżącą zachowany, gdyż wniosek o wznowienie postępowania w zakresie tej przesłanki został złożony w dniu 25 stycznia 2010 r., natomiast o przedmiotowej sytuacji skarżąca dowiedziała się w dniu 13 stycznia 2010 r. Jednakże okoliczność podnoszona przez skarżącą dotycząca "stanowiska innego organu" zaistniała po dacie wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Ponadto przepisy art. 48 Prawa budowlanego nie obligują organu do uzyskania stanowiska organu właściwego w sprawach zagospodarowania przestrzennego w kwestii rozpatrywanej budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. To do obowiązków strony należy dopełnienie wszystkich wymaganych formalności w określonym terminie. Wobec tego, za słuszne Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego, że nie można uznać sytuacji "złożenia do Wójta Gminy S. wniosku o usunięcie stanu niezgodnego prawem, dotyczącego rozpatrzenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r." jako przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła H. W., wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania przez zastosowanie art. 151 P.p.s.a. oraz niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 148 § 1 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
W uzasadnieniu tak sformułowanych zarzutów wskazała, że Sąd I instancji, jak i organ, pominął podnoszoną w trakcie całego postępowania kwestię bezprawnej bezczynności Wójta Gminy S., do którego skarżąca skierowała wniosek z dnia 8 kwietnia 2008 r., a zagadnienie to miało decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia czy jednomiesięczny termin określony art. 148 § 1 K.p.a. został dochowany. W ocenie skarżącej kasacyjnie, sam fakt złożenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r. jest tylko częścią okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a. Okolicznością uzasadniającą wznowienie postępowania milczenie organu trwające od tej daty aż do 13 stycznia 2010 r., tj. do daty złożenia wniosku o usunięcie stanu niezgodnego z prawem. Skarżąca nie miała i nie mogła mieć wiedzy na temat formalnie wszczętego a niezakończonego postępowania w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy, ponieważ z powodu uchybień Wójta Gminy S. - brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania, czy też samego rozstrzygnięcia w postaci decyzji, która zgodnie z obowiązującymi przepisami powinna zostać wydana w ciągu jednego miesiąca od złożenia przez stronę wniosku, uważała sprawę za ostatecznie zakończoną oraz była przekonana, że wydane zaświadczenie spełnia wymogi formalne, stawiane przez art. 48 Prawa budowlanego. W związku z powyższym termin określony art. 148 § 1 K.p.a. odnośnie przesłanki wynikającej z art. 145 § 1 pkt. 5 K.p.a. został dochowany, ponieważ bezczynność organu została przerwana z dniem złożenia pisma wzywającego do usunięcia stanu niezgodnego z prawem, a nie w dniu złożenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r. Dalej dowodziła, że fakt złożenia wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r. oraz okoliczność bezczynności i milczenia Wójta Gminy S. nie był znany organowi wydającemu decyzję nakazującą skarżącej rozbiórkę obiektu będącego przedmiotem postępowania, podobnie zresztą, jak i organowi drugiej instancji. Okoliczność ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ gdyby organ, do którego został skierowany wniosek, rozpatrzył go zgodnie z żądaniem i wydał w terminie decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, skarżąca wypełniłaby nałożone postanowieniami organów nadzoru budowlanego obowiązki. W związku z powyższym, zdaniem Skarżącej, zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy stało się możliwe dopiero po złożeniu wniosku o usunięcie stanu niezgodnego z prawem i nie było obiektywnie możliwe w trakcie trwania postępowania zwykłego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada jednak na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt l OPS 10/09, opubl. w ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, regulujących niektóre kwestie związane ze wznowieniem postępowania administracyjnego, czego skutkiem miało być bezzasadne oddalenie skargi na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. zamiast jej uwzględnienie na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a.
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że zarzut naruszenia przepisów art. 148 § 1 i art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. opiera się na poglądzie, iż strona składając w dniu 11 stycznia 2010 r. skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2009 r. dochowała jednomiesięcznego terminu do wznowienia postępowania, wynikającego z przywołanego przepisu art. 148 § 1 K.p.a. Wcześniejsze złożenie wniosku nie było możliwe z uwagi na toczące się przed organem właściwym w sprawach planowania i zagospodarowania przestrzennego postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia o zgodności spornej budowy z ustaleniami obowiązującego planu.
Z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami skargi kasacyjnej przedmiotem kontroli nie mogło być stanowisko Sądu I instancji w zakresie powoływanych przez stronę przed tym Sądem przesłanek wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 1 i 6 K.p.a.
Z przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wynika, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Generalnie przez pojęcie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak i po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem musza dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji. Z przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wynika dodatkowy warunek w postaci konieczności istnienia takich okoliczności lub dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Jeżeli okoliczności faktyczne powstały po wydaniu decyzji ostatecznej, to dają one podstawę do wszczęcia postępowania w innej sprawie, a nie będą podstawą wznowienia postępowania (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 11. wydanie", wyd. C. H. Beck, Warszawa 2011, str. 556 – 557). Nowe okoliczności i dowody nie mogły być przy tym znane organowi, który prowadził postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem decyzji ostatecznej.
Z niepodważonych w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych Sądu I instancji oraz z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego nakazująca rozbiórkę budynku mieszkalnego skarżącej, położonego w S. przy ul. [...] zapadła w dniu 28 kwietnia 2009 r., a jej zgodność z prawem potwierdzona została prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 333/09. W toku postępowania organ nadzoru budowlanego nałożył na skarżącą, na podstawie przepisu art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.), a następnie na podstawie przepisu art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, obowiązek uzyskania zaświadczenia wójta o zgodności dokonanej budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji z dnia 9 grudnia 2008 r. wynika, że strona takowe zaświadczenie przedłożyła, ale zostało ono zakwestionowane, gdyż dotyczyło zgodności z planem, który już w 2003 r. utracił moc obowiązującą.
Natomiast dopiero po wydaniu decyzji ostatecznej, w dniu 13 stycznia 2010 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy S. o usunięcie stanu naruszenia prawa na skutek bezczynności w zakresie rozpoznania jej wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r. oraz o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu dla spornej inwestycji. Decyzja taka została wydana w dniu 11 maja 2010 r.
Z porównania dat złożonego wniosku o wznowienie postępowania (11 stycznia 2010 r.) oraz daty uzyskania decyzji lokalizacyjnej (11 maja 2011 r.) wynika, że nową okolicznością faktyczną uzasadniającą wznowienie postępowania nie mógł być fakt wydania na rzecz skarżącej decyzji z dnia 11 maja 2010 r., ale sam fakt toczącego się postępowania administracyjnego w tym przedmiocie. Wynika to wprost z pisma pełnomocnika strony z dnia 25 stycznia 2010 r. skierowanego do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie Nowodworskim.
Wobec tego zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że okoliczność ta znana była stronie już w dniu 8 kwietnia 2008 r., tj. w dacie zainicjowania przez nią osobiście postępowania w tym przedmiocie. Z akt sprawy wynika, że o zainicjowanym w tym dniu postępowaniu strona nie zawiadomiła organu nadzoru budowlanego, poprzestając na przedłożeniu niespełniającego wymogów z art. 48 ust. 3 pkt 1 Prawa budowlanego zaświadczenia. Nie zmienia postaci rzeczy, z punktu widzenia zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania oraz oceny okoliczności jako obiektywnie nowej, fakt, że organ planistyczny (Wójt Gminy S.) w istocie nie prowadził postępowania w sprawie wydania decyzji lokalizacyjnej, pozostając prawdopodobnie w przeświadczeniu, podobnie jak skarżąca, że wydanie zaświadczenia o zgodności z planem (wadliwego) załatwia sprawę wniosku z dnia 8 kwietnia 2008 r.
Przywołana w podaniu o wznowienie postępowania okoliczność, jako znana stronie jeszcze przed wydaniem decyzji objętej postępowaniem wznowieniowym, nie jest zatem okolicznością nową w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i tym samym zarzut skargi kasacyjnej, jakoby niezgłoszenie faktu toczącego się postępowania w sprawie decyzji lokalizacyjnej już na etapie postępowania w sprawie samowoli budowlanej, nie było przez stronę zawinione, jest pozbawiony przydawanego temu znaczenia prawnego. Okoliczność ta była znana stronie, która faktu toczącego się przed innym organem postępowania organom nadzoru budowlanego nie zgłosiła. Sama błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym, czy też błędna ocena znaczenia prawnego niektórych okoliczności faktycznych nie stanowi podstawy wznowienia postępowania, a tym samym nie może stanowić argumentu dla uznania, że dopiero powzięcie wiadomości o takim znaczeniu prawnym jest okolicznością, od której należało liczyć datę upływu terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.
Podobnie bez znaczenia dla meritum sprawy jest szeroko podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność wydania przez Wójta Gminy S. wadliwego zaświadczenia oraz jego bezczynności w zakresie wydania decyzji lokalizacyjnej, gdyż postępowanie w tych sprawach było postępowaniem odrębnym od postępowania w sprawie samowoli budowlanej, toczącego się przed organem nadzoru budowlanego. W tym ostatnim postępowaniu Wójt Gminy S. nie był organem współdziałającym w rozumieniu art. 106 § 1 K.p.a., ani też organ nadzoru budowlanego nie posiadał uprawnień do ingerowania w prawidłowość postępowania Wójta. Przepis art. 48 ust. 3 Prawa budowlanego upoważnia organ nadzoru budowlanego do nałożenia tylko i wyłącznie na stronę, a nie na inny organ obowiązku przedstawienia, w wyznaczonym terminie zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego (pkt 1). Oznacza to, że w takim wypadku tylko na stronie ciążył obowiązek zadbania o przedłożenie prawidłowego pod względem prawnym dokumentu, względnie zawiadomienia organu właściwego w sprawie samowoli budowlanej o toczącym się postępowaniu, mającym na celu uzyskanie decyzji lokalizacyjnej. Błędna ocena sprawy pod względem prawnym oraz powzięcie w późniejszym okresie wiedzy o znaczeniu prawnym określonej okoliczności faktycznej, nie stanowi sama przez się nowej okoliczności w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Prawidłowo zatem Sąd I instancji przyjął, że datą w której skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia, nie mogła być data uzyskanej konsultacji prawnej, w wyniku której powzięła wiadomość o możliwości wystąpienia do organu planistycznego z ponownym żądaniem wydania na jej rzecz decyzji lokalizacyjnej oraz o podstawie wznowienia postępowania administracyjnego. Również uzyskanie takiej wiedzy nie stanowiło okoliczności nowej w rozumieniu tego przepisu.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. z braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych, skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło