II FSK 1372/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-07-14
Skład orzekający: Jan Rudowski, Tomasz Kolanowski, Maciej Jaśniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, o którym podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, może skutkować zawieszeniem biegu terminu przedawnienia tego zobowiązania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie zawiesza biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeśli podatnik nie został o tym poinformowany w sposób formalny i najpóźniej z upływem terminu przedawnienia. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. (sygn. akt P 30/11), który stwierdził niezgodność art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP w zakresie, w jakim pozwalał na zawieszenie biegu terminu przedawnienia bez poinformowania podatnika. W konsekwencji, zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. Organ kontroli skarbowej określił zobowiązanie podatkowe, kwestionując rzeczywisty charakter operacji gospodarczych udokumentowanych fakturami. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu I instancji i określił zobowiązanie, powołując się na wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które miało zawiesić bieg terminu przedawnienia zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu z uwagi na brak skutecznego poinformowania podatnika o wszczęciu postępowania karnego skarbowego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie na rzecz G. P. kwotę 2650 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Protokolant Magdalena Gródecka, po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 138/12 w sprawie ze skargi G. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie na rzecz G. P. kwotę 2650 (słownie: dwa tysiące sześćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1.1. Wyrokiem z dnia 11 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, o sygn. akt III SA/Wa 138/12, oddalił skargę G. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 10 listopada 2011 r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r.
1.2. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z 6 grudnia 2010 r. określił Skarżącemu zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Organ stwierdził, że w księgach rachunkowych Skarżącego zewidencjonowano po stronie przychodów m.in. sprzedaż towarów poligraficznych do "L." A. P. oraz po stronie kosztów uzyskania przychodów zakupy m.in. od firm "L." i "T." W. J. Organ wyjaśnił, że w myśl art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 ze zm., dalej zwana : "u.p.d.o.f.") kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty, poniesione w celu osiągnięcia przychodów. W ocenie organu I instancji, faktury kosztowe nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych, a wynikających z tych faktur czynności faktycznie nie wykonano. Od powyższego rozstrzygnięcia wywiedzione zostało odwołanie, w którym zarzucono naruszenie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., dalej zwana : "Ordynacja podatkowa").
1.3. Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie decyzją z dnia 10 listopada 2011 r. uchylił decyzję organu I instancji i określił zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na art. 70 § 1 i § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej i wskazał, że w stosunku do Skarżącego wszczęto dochodzenie w sprawie o przestępstwa skarbowe polegające m.in. na : podaniu nieprawdy w złożonych od 20 lutego 2003 r. do 24 stycznia 2005 r. deklaracjach VAT-7 za okresy rozliczeniowe od stycznia 2003 do grudnia 2004, dotyczących firmy "P." G. P. poprzez zawyżenie podatku naliczonego do odliczenia, tj. o popełnienie czynu z art. 56 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111 poz. 765 z późn. zm., dalej zwana : "k.k.s.") w związku z art. 6 § 2 k.k.s. Podaniu nieprawdy w złożonym 18 kwietnia 2005 r. w Urzędzie Skarbowym w W. zeznaniu o wysokości uzyskanego dochodu /poniesionej straty/ przez Skarżącego, podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za okres 1 stycznia 2004 r. - 31 grudnia 2004 r. poprzez zaniżenie podstawy opodatkowania o kwotę 120.618 zł, tj. o popełnienie czynu z art. 56 § 2 k.k.s. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że włączył do akt postępowania kserokopię postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z 12 stycznia 2011 r. w sprawie zmiany postanowienia o przedstawieniu zarzutów Skarżącemu z 17 grudnia 2009 r. Zdaniem organu z powyższego wynika, że zobowiązanie podatkowe za 2004 r. nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w myśl art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej został zawieszony 29 października 2009 r., z uwagi na wszczęcie w tym dniu ww. postępowań w sprawie o przestępstwa skarbowe.
2.1. W skardze do WSA w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 120, art. 121 § 1, art. 180 w zw. z art. 187, art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art. 191 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji naruszenia przepisów postępowania organy podatkowe naruszyły także zdaniem Skarżącego art. 22 ust 1 u.p.d.o.f.
2.2. W uzasadnieniu Skarżący podniósł, że postępowanie podatkowe prowadzono w sposób godzący w zasadę zaufania, a także ograniczający możliwość wzięcia w nim czynnego udziału. Postępowanie było nakierowane na udowodnienie uprzednio przyjętych założeń.
2.3. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
2.4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż z urzędu dokonał badania, czy zobowiązanie podatkowe nie przedawniło się. Wskazał, że do akt sprawy włączono kserokopię postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z 12 stycznia 2011 r. w sprawie zmiany postanowienia o przedstawieniu zarzutów Skarżącemu z 17 grudnia 2009 r. Wynikło z tego, że zobowiązanie podatkowe za 2004 r. nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w myśl art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej został zawieszony 29 października 2009 r., z uwagi na wszczęcie w tym dniu ww. postępowań w sprawie o przestępstwa skarbowe. Odnosząc się do zarzutów błędnego ustalenia stanu faktycznego w zakresie faktur, wystawianych przez A. P., Sąd I instancji stwierdził, że dowodem potwierdzającym niewykonanie przez "L." czynności objętych wystawionymi fakturami na kwotę netto 120.618 zł jest prawomocny od 5 sierpnia 2010 r. wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi Południe - IV Wydział Karny z 28 lipca 2010 r., którym uznano A. P. za winnego zarzucanego mu czynu i zezwolono na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej. Zgodnie z treścią art. 11 p.p.s.a., wyrok ten ma wiążącą moc dowodową w zakresie zawartych w nim ustaleń faktycznych, które mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie sądowoadministracyjnej.
3.1. Od powyższego orzeczenia Skarżący wywiódł skargę kasacyjną, w której na podstawie art. 176 w związku z art. 185 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwana dalej : "p.p.s.a.") wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. :
- art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że w sprawie bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego uległ zawieszeniu z dniem 29 października 2009 r.,
- art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuznanie, że zobowiązanie podatkowe Skarżącego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 nie przedawniło się z dniem 31 grudnia 2010 r.,
Ponadto, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. :
- art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wskazania podstawy prawnej uzasadniającej pominięcie dowodu z przesłuchania świadka M. M., jak również powierzchowne rozpoznanie zarzutów skargi, skutkujące ogólnikowym uzasadnieniem wyroku, pozbawiającym skarżącą dostępu do szczegółowych informacji o przesłankach rozstrzygnięcia,
- art. 11 p.p.s.a poprzez jego bezzasadne zastosowanie w sytuacji, gdy zgłaszane przez skarżącego wnioski dowodowe w tym przesłuchanie świadka M. M. nie miały związku z wyrokiem karnym ani też nie kwestionowały ustaleń dokonanych w prawomocnym wyroku skazującym A. P.,
- art. 141 § 1 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 188 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji naruszenia prawa przez organ odwoławczy, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegającego na nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania świadka M. M., K. B. i M. K.
3.2. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że zarzut przedstawiony G. P. z dnia 17 grudnia 2009 r. dotyczył tylko i wyłącznie jego działalności jako Prezesa O. sp. z o.o., a nie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, której dotyczy sprawa, a zarzut dotyczący podatku PIT za 2004 r. został przedstawiony postanowieniem o zmianie zarzutów z dnia 12 stycznia 2011 r. Dalej podniesiono, że Skarżący przed upływem przedawnienia zobowiązania za 2004 r., tj. przed końcem 2010 r. nie został poinformowany o prowadzonym postępowaniu o przestępstwo skarbowe, co by skutkowało zawieszeniem terminu przedawnienia zobowiązania. Skarżącego powiadomiono o prowadzonym postępowaniu karnym dopiero 12 stycznia 2011 r.
3.3. Odpowiedzi na skargę kasacyjna nie wniesiono, a na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
3.4. Na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. przeprowadził z urzędu dowód uzupełniający z dokumentów stanowiących : odpis postanowienia o wszczęciu dochodzenia z dnia 28 października 2009 r., odpis postanowienia z dnia 5 listopada 2009 r. o połączeniu postępowań, odpis postanowienia o przedstawieniu zarzutów z dnia 17 grudnia 2009 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
4.1. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
4.2. W wstępie należy odnieść się do zarzutów dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego, jako najdalej idących, których zasadność będzie przesądzała o skuteczności pozostałych podstaw kasacyjnych. W pierwszej kolejności należy jednak przedstawić ustalenia poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzonego w oparciu o art. 106 § 3 i § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. i w zw. z art. 233 § 1 i art. 244 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, co do momentu zawieszenia biegu terminu przedawnienia w oparciu o art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a dokonane w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego, gdyż było to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Z kolei dostateczne wyjaśnienie sprawy w rozumieniu art. 113 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. wymagało zapoznania się przez Naczelny Sąd Administracyjny z dokumentami źródłowymi, na które powoływał się w swoich rozważaniach tak organ podatkowy, jak i WSA w Warszawie, a które te nie znajdowały się w aktach sprawy, o których stanowi art. 133 § 1 p.p.s.a. Postanowieniem Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia 29 października 2009 r. wszczęto dochodzenie w sprawie o m.in. przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w złożonym w dniu 18.04.2005 r. w Urzędzie Skarbowym W. P. zeznaniu o wysokości uzyskanego dochodu /poniesionej straty/ przez G. P., podatnika podatku dochodowego od osób fizycznych za okres od 01.01.2004 r. – 31.12.2004 r. poprzez zaniżenie podstawy opodatkowania o kwotę 120.618 zł w wyniku czego narażono na uszczuplenie podatek dochodowy od osób prawnych (zapis ten jest prawdopodobnie oczywistą omyłką pisarską i dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych) za 2004 r. w kwocie co najmniej 22.917,40 zł, tj. o popełnienie czynu z art. 56 § 2 K.k.s. Postanowieniem z dnia 28 października 2009 r. wszczęto dochodzenie w sprawie o przestępstwo karne skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w złożonych deklaracja VAT-7 dotyczących okresów rozliczeniowych od stycznia do grudnia 2005 r. oraz w deklaracji CIT-8 za okres od 1.01.2005 r. do 31.12.2005 r. dotyczących firmy O. Sp. z o.o. Postanowieniem z dnia 5 listopada 2011 r. wydanym przez Urząd Kontroli Skarbowej w W. połączono te postępowania. W dniu 17 grudnia 2009 r. wydano postanowienie, w którym przedstawiono G. P. zarzut o to, że pełniąc funkcję Prezesa Zarządu firmy "O." Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie dopełnił obowiązków rozliczeniowych spółki z budżetem państwa, wskutek czego dopuścił do podania w ewidencji księgowej tej firmy nierzetelnych danych, a następnie podał nieprawdziwe dane w złożonych deklaracjach VAT za okresy rozliczeniowe od czerwca do października 2005 r. Treść tego postanowienia została ogłoszona Skarżącemu w dniu 25 stycznia 2010 r. Następnie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r. zmieniono postanowienie z dnia 17 grudnia 2009 r. w ten sposób, że dodano nowe zarzuty dotyczące firmy "P." G. P., w tym m.in. dotyczące rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. w złożonym w dniu 18.05.2005 r. zeznaniu rocznym PIT-36L. Treść tego postanowienia została ogłoszona Skarżącemu dnia 10 lutego 2011 r.
4.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na uwzględnienie zasługiwały zarzuty dotyczące naruszenia art. 70 § 1 oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z pierwszym z tych przepisów zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Drugi stanowił natomiast do 15 października 2013 r., że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony z dniem wszczęcia postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Przede wszystkim są one zasadne z uwagi na treść i skutki jakie wywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. w sprawie P 30/11. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art.70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003 r. w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw w dniu 24 lipca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 848) i zgodnie z art. 190 ust.1 i ust. 2 Konstytucji RP ma od tej daty moc powszechnie obowiązującą. Trybunał Konstytucyjny, oceniając zgodność z ustawą zasadniczą powołanego przepisu Ordynacji podatkowej uznał go za niezgodny z Konstytucją w określonym zakresie, a zatem warunkowo. Tego typu wyrok Trybunału Konstytucyjnego uznawany jest za tzw. orzeczenie interpretacyjne. Interpretacja polega w nim na tym, że w każdym wypadku Trybunał konfrontuje przepis ustawy z wzorcem konstytucyjnym w ten sposób, że najpierw podaje (w sposób dorozumiany lub wyraźny), jak rozumie wzorzec konstytucyjny, a następnie przepis ustawy, tak jak go Trybunał rozumie, zestawia z przepisami Konstytucji. Tego typu orzeczenia wydawane są wówczas, gdy sam przepis ustawy co do zasady nie budzi wątpliwości, a te budzi natomiast możliwość jego stosowania z uwagi na określony wzorzec konstytucyjny (por. J.Trzciński, Orzeczenie interpretacyjne Trybunału Konstytucyjnego, Państwo i Prawo, 2002 r., nr 1, s.6-7). Wydając orzeczenie interpretacyjne Trybunał Konstytucyjny stwierdza niekonstytucyjność konkretnego przepisu warunkowo, wskazując zgodne z ustawą zasadniczą rozumienie danego przepisu. Tym samym Trybunał zawęża samodzielność organów państwa, w tym sądów w dokonywaniu samodzielnej wykładni kontrolowanego przepisu. Przyjęcie za podstawę innego rozumienia przepisu niż wynika to z orzeczenia Trybunału powoduje, że przedmiotem stosowania byłaby treść normatywna uznana za niezgodną z Konstytucją i z tej właśnie racji odrzucona przez Trybunał (por. Z. Czeszejko-Sochacki, Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, pojęcie, klasyfikacja i skutki prawne, Państwo i Prawo, 2000r., nr 12, s.26). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie uważa, że z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP wynika zasada związania sądów wyrokami Trybunału także w przypadku orzeczeń interpretacyjnych. Ustawa zasadnicza nie wyłącza bowiem z zakresu stosowania art.190 ust.1 Konstytucji RP tego rodzaju orzeczeń. Przepis prawa, którego znaczenie podaje Trybunał Konstytucyjny, pozostaje przepisem prawa, do stosowania którego, w znaczeniu określonym zgodnie z wzorcem konstytucyjnym, sądy i organy są zobowiązane (por. J.Trzciński, op.cit., s. 13-14). Możliwość zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu uznanym warunkowo za zgodny z ustawą zasadniczą zależała jednak od poinformowania podatnika przez organ o przesłance zawieszenia biegu tego terminu. Jak wskazano wyżej, poinformowanie to powinno być dokonane zgodnie z zasadami wynikającymi z Ordynacji podatkowej, w tym również z jej art. 121 § 1 i § 2, stanowiącym rozwinięcie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wywodzonej z art. 2 Konstytucji.
4.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy nie pozwala na stwierdzenie, że Skarżący został poinformowany o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. w sposób, o którym mowa w wyroku Trybunału. Prawidłowo podatnik powinien być przed upływem terminu przedawnienia poinformowany na piśmie o wszczęciu postępowania o przestępstwo skarbowe i o związku tego postępowania z niewykonaniem zobowiązania podatkowego oraz o skutkach tego dla toczącego się postępowania podatkowego w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz dacie, z jaką skutek ten nastąpił. Ten sformalizowany sposób poinformowania podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia jest powszechnie akceptowany (por. wyrok NSA z 12 maja 2014 r., II FSK 1865/13; wyroki WSA we Wrocławiu z 26 września 2012 r., I SA/Wr 967/12 i w Łodzi z 4 grudnia 2012 r., I SA/Łd 1262/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl; interpretację ogólną Ministra Finansów z 2 października 2012 r., nr PK4/8012/239/AAN/12/1804, publ. Dziennik Urzędowy Ministra Finansów z 4 października 2012 r. poz. 48). Dodać nadto należy, że w podobnej kwestii prawnej, tj. dotyczącej przerwania biegu terminu przedawnienia na skutek zastosowania środka egzekucyjnego skład poszerzony NSA przyjął podobne zapatrywanie. Stwierdził mianowicie w przyjętej uchwale, że zastosowanie środka egzekucyjnego przerywa bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 r., gdy zawiadomienie podatnika o jego zastosowaniu nastąpi przed upływem terminu przedawnienia (por. uchwałę z dnia 3 czerwca 2013 r., w sprawie I FPS 6/12, publ. ONSAiWSA 2013, nr 5, poz. 76). Zdaniem składu poszerzonego regulacja zawarta w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, która uzależnia skuteczność zastosowania środka egzekucyjnego jako przesłanki przerwania biegu terminu przedawnienia od zawiadomienia o nim podatnika, wprowadza swoistego rodzaju warunek. Zastosowanie środka egzekucyjnego dopóty nie wywołuje skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, dopóki podatnik nie zostanie o nim zawiadomiony. Późniejsze w stosunku do zastosowanego środka egzekucyjnego zawiadomienie powoduje natomiast przerwanie biegu terminu przedawnienia już od dnia zastosowania tego środka. Nie może to jednak oznaczać, że warunek zawiadomienia może ziścić się w każdym czasie, tj. również po okresie przedawnienia.
4.5. Podsumowując tę część wywodów należy stwierdzić, że organy podatkowe nie zachowały właściwej formy zawiadomienia Skarżącego o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Nie wystarczy dla osiągnięcia skutku zawieszenia z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej dokonać przedstawienia podatnikowi zarzutu w sprawie o podejrzenie popełniania jakiegokolwiek przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, lecz zarzut ten powinien dotyczyć tego zobowiązania podatkowego, którego bieg z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, ma zostać zawieszony. Z przeprowadzonych zaś dowodów uzupełniających wynika, iż postanowieniem z dnia 29 października 2009 r. wszczęto dochodzenie w sprawie o przestępstwo skarbowe dotyczące podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004 r. in rem, które zostało objęte zarzutem przedstawionym wobec G. P. dopiero postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r., zmieniającym postanowienie z dnia 17 grudnia 2009 r., a treść tego postanowienia została ogłoszona Skarżącemu dopiero dnia 10 lutego 2011 r., a zatem po upływie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, który upłynął z dniem 31 grudnia 2010 r. W świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie można uznać za uzasadnione stwierdzenie Sądu I instancji, iż "Z powyższego wynika zatem, że zobowiązanie podatkowe za 2004 r. nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w myśl art. 70 § 6 pkt 1 O.p. został zawieszony 29 października 2009 r., z uwagi na wszczęcie w tym dniu ww. postępowań w sprawie o przestępstwa skarbowe.". Z akt sprawy wynika bowiem, że Skarżący miał możliwość uzyskania wiedzy o wszczętym postępowaniu o przestępstwo skarbowe dopiero w dniu 10 lutego 2011 r., ponieważ w tej dacie zostało ogłoszone postanowienie z dnia 12 stycznia 2011 r. o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów i rozszerzone zostały zarzuty dotyczące działalności gospodarczej "P." G. P. jako osoby fizycznej. Wcześniejsze postanowienie, tj. z dnia 17 grudnia 2009 r. o przedstawieniu zarzutów wydane zostało względem Skarżącego pełniącego funkcję Prezesa Zarządu O. Sp. z o.o. i pomimo jego ogłoszenia Skarżącemu w dniu 25 stycznia 2010 r., tj. przed upływem okresu przedawnienia, nie może stanowić przesłanki do zawieszenia jego biegu. Z jego treści Skarżący nie miał możliwości uzyskania wiedzy co do toczącego się postępowania o przestępstwo skarbowe dotyczące zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 r. Reasumując stwierdzić należy, że w sprawie nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
4.6. Uwzględnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu dotyczącego przedawnienia zwalnia od rozważań na temat pozostałych zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej. Należy bowiem wskazać, że skutek materialnoprawny w postaci wygaśnięcia zobowiązania płatnika wskutek przedawnienia, o którym stanowi art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej ma swoje implikacje na gruncie procesowym wynikające z art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej.
4.6. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło