I OZ 746/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 4 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/12 odrzucające wniosek B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/12 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 października 2011 r., nr KOC/5776/Op/11 w przedmiocie odmowy skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/12 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 października 2011 r., nr KOC/5776/Op/11 w przedmiocie odmowy skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 marca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/12 oddalił skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 25 października 2011 r., nr KOC/5776/Op/11, wydaną w przedmiocie odmowy skierowania i umieszczenia w domu pomocy społecznej. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został skarżącej w dniu 5 kwietnia 2012 r. Następnie wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 43/12 przyznano B. K. prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Osoba upoważniona przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu dla skarżącej zapoznała się z aktami sprawy w dniu 6 czerwca 2012 r. Następnie w dniu 22 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 1 marca 2012 r. Wraz ze skargą kasacyjną złożony został wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik strony skarżącej stwierdził, że w dniu 31 maja 2012 r. dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem B. K. z urzędu i wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie wynikało z zawinionych działań skarżącej, lecz było spowodowane postępowaniem dotyczącym rozpatrzenia wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, że zgodnie z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej "P.p.s.a.", pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W myśl przepisu art. 88 ustawy spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Sąd i instancji podkreślił, że w niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminu była związana z przyznaniem skarżącej prawa pomocy i ustanowieniem dla niej pełnomocnika z urzędu. Adwokat K. M. dowiedział się o powyższym fakcie w dniu 31 maja 2012 r., co sam wskazał we wniosku z dnia 22 czerwca 2011 r. Natomiast w dniu 6 czerwca 2012 r. upoważniona przez niego osoba zapoznała się z aktami sprawy. Sąd wskazał, że Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu w wyroku z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie Kędra przeciwko Polsce (skarga 57944/08) uznał, że "określając termin dla wyznaczenia pomocy prawnej dla strony koniecznym jest ustalenie tego momentu w zgodzie z zasadą skutecznego dostępu strony do Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz równością stron reprezentowanych zarówno przez prywatnie zatrudnionych prawników jak i tych z przyznaną bezpłatną pomocą". W orzeczeniu tym Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu uznał, że 7 dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną, określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., znajduje zastosowanie również w przypadku, kiedy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożony został w związku z przyznaniem wnioskodawcy prawa pomocy i ustanowieniem pełnomocnika z urzędu – jeśli zachowane zostały wskazane uprzednio warunki. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd I instancji stwierdził, że warunki wskazane w powyższym orzeczeniu zostały wypełnione w dniu 6 czerwca 2012 r., czyli w dniu zapoznania się z aktami sprawy przez osobę upoważnioną przez pełnomocnika wyznaczonego z urzędu. Od tego bowiem dnia miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, w tej dacie ustała przyczyna uchybienia terminowi do złożenia przez skarżącą skargi kasacyjnej, a 7 dniowy termin (określony w art. 87 § 1 P.p.s.a.) przewidziany do złożenia tego wniosku, upłynął w dniu 13 czerwca 2012 r. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła B. K., wnosząc o jego zmianę, zarzuciła naruszenie prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 177 § 1 w zw. z art. 86 § 1 P.p.s.a., przez odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono m. in., że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej liczy 7 dni. Rzeczywiście słusznie Sąd przyjął, iż termin ten zaczyna bieg w dniu zapoznania się ze sprawą, lecz ulega on wydłużeniu ponad termin wskazany w art. 87 § 1 P.p.s.a. Powołując się na orzecznictwo NSA podkreślono, iż pełnomocnikowi ustanowionemu przez Sąd w postępowaniu międzyinstancyjnym służy 30- dniowy termin do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 4 P.p.s.a. strona powinna równocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie czynnością tą jest wniesienie skargi kasacyjnej, dla której ustawodawca zakreślił w art. 177 § 1 P.p.s.a. ustawy trzydziestodniowy termin. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 P.p.s.a. dla sporządzenia skargi kasacyjnej zastrzeżono przymus adwokacko-radcowski. W przypadku, gdy strona działająca bez profesjonalnego pełnomocnika uzyska z uwagi na swoją sytuację materialną prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego (doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) i pełnomocnik ten wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dokonując jednocześnie tej czynności, należy ze szczególną dbałością o interes strony, dla której ustanowiono pełnomocnika z urzędu w celu zapewnienia realizacji zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji R.P. prawa do sądu, rozważyć wniesiony wniosek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 P.p.s.a.) należy uznać dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, stanowiskiem skarżącego co do zakresu zaskarżenia i po sporządzeniu skargi kasacyjnej, jednak nie później niż z upływem 30 dni od dnia, gdy pełnomocnik zawiadomiony został o wyznaczeniu do reprezentowania strony. Pełnomocnik taki nie może bowiem być w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do pełnomocnika z wyboru, związanego terminem do sporządzenia skargi kasacyjnej określonym w art. 177 § 1 P.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, OSNP 2005 r., Nr 20, poz. 325 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1093/09 i z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06 - publ. cbois.nsa.gov.pl). Jak podał pełnomocnik B. K., który w dniu 31 maja 2012 r. powziął wiadomość wyznaczeniu go do reprezentowania skarżącej, mimo, że zapoznanie z aktami sprawy nastąpiło w dniu 6 czerwca 2012 r., to dopiero spotkanie ze skarżącą w dniu 20 czerwca 2012 r. pozwoliło mu na zaznajomienie z całokształtem okoliczności sprawy. Niewątpliwie więc w tej dacie powstała rzeczywista możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz z tą skargą złożony został w dniu 22 czerwca 2012 r. (data stempla pocztowego), a więc przed upływem 7 dni od 20 czerwca 2012 r. i przed upływem 30 dni od wyznaczenia pełnomocnika , to uznać należało, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. W powołanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie Kędra przeciwko Polsce (skarga 57944/08) wskazano, że określając termin dla wyznaczenia pomocy prawnej dla strony koniecznym jest ustalenie tego momentu w zgodzie z zasadą skutecznego dostępu do Naczelnego Sadu Administracyjnego oraz równością stron reprezentowanych zarówno przez prywatnie zatrudnionych prawników, jak i tych z przyznaną bezpłatną pomocą. Stanowisko wyrażone w rozpoznawanej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny koresponduje z powyższym poglądem. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.