I OZ 926/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. K. i W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2110/11 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi B. K. i W. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odrzucenia wniosku B. K. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej i przekazać sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 2) oddalić zażalenie w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2110/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek B. K. i W. K. o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 1 marca 2012 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w dniu 10 kwietnia 2012 r. B. K. odebrała odpis uzasadnienia wyroku. Z kolei w dniu 24 kwietnia 2012 r. obie skarżące złożyły wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniami z dnia 9 maja 2012 r. przyznano skarżącym prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika, na którego w dniu 13 lipca 2012 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła adwokata Ł. J. W dniu 31 sierpnia 2012 r. pełnomocnik skarżących przesłał do Sądu skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Odrzucając wniosek o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności wskazał, że skargę kasacyjną w przypadku, gdy wydany został wyrok oddalający skargę, złożyć może wyłącznie ta strona, która zwróciła się do sądu z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku we wskazanym w ustawie terminie. Z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku wystąpiła wyłącznie B. K., której to uzasadnienie wyroku doręczono w dniu 10 kwietnia 2012 r. Skoro zaś W. K. takiego wniosku nie złożyła to nie otworzył się dla niej termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W tej sytuacji nie można mówić o uchybieniu przez W. K. terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, co oznacza że wniosek jej jako niedopuszczalny podlega odrzuceniu. Odnosząc się z kolei do wniosku B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wskazał, iż jest on spóźniony, gdyż złożony został z uchybieniem siedmiodniowego terminu określonego w art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Jak wynika z treści uzasadnienia wniosku adwokat Ł. J. o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się w dniu 1 sierpnia 2012 r. Od tej chwili miał on zatem świadomość swojego umocowania do reprezentowania stron i konieczności podejmowania w ich imieniu niezbędnych czynności procesowych. W ocenie WSA w Warszawie dzień 1 sierpnia 2012 r. to również moment ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Oznacza to, że najdalej w dniu 8 sierpnia 2012r. pełnomocnik powinien wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła B. K., domagając się jego uchylenia w całości i jego zmianę poprzez orzeczenie o przywróceniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej oraz przyznania kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 87 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie, iż niezbędny czas poświęcony na sporządzenie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu wyznaczonego po upływie terminu do złożenia skargi kasacyjnej nie stanowi przyczyny uchybienia terminu do złożenia skargi kasacyjnej ergo termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej biegnie zawsze od dnia poinformowania pełnomocnika o wyznaczeniu. W uzasadnieniu wskazano, że złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną w terminie 7 dni od wyznaczenia pełnomocnika, stanowiłoby rażące naruszenie obowiązków profesjonalnego pełnomocnika, który nie jest w stanie w tym czasie przygotować tak wysoce sformalizowanego pisma procesowego. Ponadto nadużyciem Sądu jest stwierdzenie, że pełnomocnik skarżącej od chwili uzyskania informacji był bezczynny i przez blisko 30 dni nie podjął stosownych czynności. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząca zażalenie wskazała również, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z zasadą określoną w art. 141 § 2 P.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie 7 dni od dnia ogłoszenia lub doręczenia odpisu sentencji wyroku. Stosownie zaś do treści art. 177 § 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Regulację zawartą w tym przepisie należy rozumieć w ten sposób, iż termin trzydziestodniowy liczy się od dnia doręczenia stronie orzeczenia dokonanego w sposób prawidłowy, to jest zgodnie z wymaganiami przewidzianymi w art. 141 § 2 P.p.s.a. Oznacza to, że w sprawach, w których skargę oddalono, tylko wtedy, gdy strona zażądała w terminie siedmiu dni doręczenia jej orzeczenia wraz z uzasadnieniem, można przyjąć, że zostały spełnione przesłanki do wniesienia skargi kasacyjnej. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie W. K. nie wystąpiła z wnioskiem o doręczenie jej odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem to nie powstała sytuacja przewidziana w art. 177 § 1 P.p.s.a. W tej sytuacji skoro trzydziestodniowy termin nie rozpoczął biegu i nie było możliwe wniesienie skargi kasacyjnej to brak było podstaw do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podkreślić również trzeba, że strona, która nie wystąpiła z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia, nie może skutecznie wnieść skargi kasacyjnej nawet w sytuacji, gdy orzeczenie to zostało uzasadnione na wniosek innej strony postępowania sądowoadministracyjnego i jej skutecznie doręczone. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie 2 postanowienia. Zażalenie jest natomiast uzasadnione w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odrzuceniu wniosku B. K. Zgodnie z art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Jednocześnie stosownie do treści art. 87 § 1 powołanej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Rozstrzygając, czy wniosek strony został złożony w sposób prawidłowy, należy ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Zasadne jest stanowisko, na które powołuje się wnosząca zażalenie, że przyczyna uchybienia ustała w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż w dniu upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem do występowania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2011r., sygn. akt I OZ 547/11; z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II GZ 243/11 oraz z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06). Prezentowana koncepcja z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi niezbędny czas do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 P.p.s.a. Sąd I instancji orzekając ponownie czy wniosek B. K. został złożony z zachowaniem terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. uwzględni powyższe rozważania i oceni kiedy ustanowiony pełnomocnik miał rzeczywiście możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 postanowienia. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie kosztów postępowania stwierdzić należy, że stosownie do art. 209 P.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, 203 i 204 powołanej ustawy. Brak jest zatem podstaw do orzekania w tym zakresie w innych orzeczeniach. Przepis art. 197 § 2 P.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.