III SA/Po 777/11

Dnia 1 marca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 marca 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 sierpnia 2011r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za niezasadne I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Zarządu Dróg Miejskich z dnia 13 kwietnia 2011r. nr [...], [...], [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane. A. Sp. z o.o. w W. pismem z dnia 10 lutego 2010 r. wniosła do Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 1, pkt 3, pkt 4, pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 1991 r . Nr 36, poz. 161 ze zm.) i umorzenie postępowania w sprawie nieuiszczenia opłat dodatkowych za niewniesienie opłat za parkowanie, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych w dniu 13 stycznia 2011 r. przez Zarząd Dróg Miejskich: [...], [...], [...], [...]. W uzasadnieniu Spółka wskazała, że nie była użytkownikiem pojazdów, od których nie wniesiono opłat za parkowanie, gdyż pojazdy te były przedmiotem leasingu. Pismem z dnia 17 lutego 2011r. wskazany wyżej organ egzekucyjny działając na podstawie art. 34 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wystąpił do wierzyciela – Zarządu Dróg Miejskich o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Zarząd Dróg Miejskich pismem z dnia 23 lutego 2011 r. wezwał Spółkę do przedłożenia kopii stosownych dokumentów tj. umów leasingu zawartych ze wskazanymi w piśmie z dnia 10 lutego 2010r. osobami lub protokołu przejęcia pojazdu, świadczących o użytkowaniu przez nich pojazdów we wskazanych terminach, w których odnotowano nieopłacone postoje. W odpowiedzi Spółka pismem z dnia 18 marca 2011 r., poinformowała, że zgodnie z pkt 4 podpkt 3 Ogólnych Warunków Umowy Leasingu korzystający samodzielnie ponosi koszty bieżącej eksploatacji, w tym wszelkich opłat, powstających w bezpośrednim lub nawet pośrednim związku z umową lub z posiadaniem i użytkowaniem przedmiotu leasingu, choćby obciążenie takie w myśl odpowiednich przepisów dotyczyło właściciela lub samoistnego posiadacza przedmiotu leasingu. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2011 r. wierzyciel Zarząd Dróg Miejskich działając na podstawie art. 17 § 1 i art. 34 ustawy z dnia 16 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) i art. 106 § 5 k.p.a. nie uznał za zasadne zarzutów zgłoszonych przez A. Sp. z o.o. A. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na wskazane wyżej postanowienie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się jego uchylenia albo zmiany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2011 r., nr [...] na podstawie art.1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych ( Dz. U. z 2001, nr 79, poz. 865 ze zm.) art. 17 pkt 1, art. 138§1 pkt 1 w zw. z art. 144 kpa, art. 17, art. 18, art. 33 pkt 1, 4, i 10, art. 34 § 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie . Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, w pierwszej kolejności Kolegium uznało za niezasadny zarzut przedawnienia objętych tytułami egzekucyjnymi zobowiązań z tytułu nieuregulowania opłat dodatkowych za niewniesienie opłat za parkowanie. Organ wskazał na treść art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21 marca 985 r. o drogach publicznych ( Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), stosownie do którego przedmiotowe zobowiązania ulegają przedawnieniu z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nie wniesiono opłaty. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że najwcześniejsze zobowiązanie dotyczy roku 2006 r. Odnośnie zarzutu opartego na art. 33 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kolegium stwierdziło, że Spółka nie wykazała rozbieżności pomiędzy treścią obowiązku wynikającą z tytułów egzekucyjnych, a treścią obowiązku określonego przepisami prawa. Uniemożliwia to tym samym odniesienie się do tej kwestii, tym bardziej, że analiza przepisów prawa, na podstawie których opłaty te powstały oraz tytułów wykonawczych na podstawie, których są egzekwowane, nie wskazuje na jakiekolwiek rozbieżności. Za bezzasadny Kolegium uznało również zarzut błędu, co do osoby zobowiązanej. Organ wskazał, że jest uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego do zapłaty uważa się właściciela pojazdu, aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku, wskazując faktycznego użytkownika samochodu. To na właścicielu pojazdu spoczywa ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne. Organ podkreślił, że dowód taki musi jednak polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby. Zdaniem Kolegium, Spółka nie udowodniła, że korzystającym z drogi była inna osoba. Spółka przesłała jedynie nazwiska i adresy osób, które jej zdaniem użytkowały samochody w związku z zawartymi z tymi osobami umowami leasingu. Umów tych, bądź protokołów przekazania samochodów, Spółka nie przedłożyła. Zdaniem organu odwoławczego, samo podanie imienia i nazwiska oraz adresu nie spełnia wymogu wskazania osoby faktycznie korzystającej z tego samochodu, w dniach wymienionych w upomnieniu. Kolegium nie uwzględniło również zarzutu niespełnienia przez wystawione tytuły wykonawcze wymogów wynikających z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wskazano, wbrew twierdzeniom Spółki, nie ma wymogu wypełnienia pozycji dotyczącej NIP, REGON, PESEL, czy też określenia gminy. Nie są to bowiem elementy, których brak decyduje o niespełnieniu przez tytuł wykonawczy wymogów nałożonych przez art. 27 powołanej ustawy. Organ odwoławczy nie zgodził się również z zarzutem błędnego wskazania okresu niewniesienia opłat. Skoro w pozycjach 32, 42, 52, 62 tytułu należy wskazać rok lub okres niewniesienia opłat, to prawidłowo wskazano na rok, którego dotyczy nieopłacony postój. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Sp. z o.o. w W. wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia wobec naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu Spółka zarzuciła: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego – art. 13 ustawy o drogach publicznych poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że osobą zobowiązaną do uiszczenia opłaty za parkowanie jest właściciel pojazdów, a nie ich faktyczni użytkownicy, pomimo poinformowania wierzyciela o osobach, które korzystały z pojazdów; 2) naruszenie przepisów postępowania – art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego – poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz podważenie zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej w związku z wydaniem orzeczenia bez podstawy prawnej. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że zarówno w zarzutach, jak i w zażaleniu poinformowała, że jest podmiotem zajmującym się profesjonalnie działalnością leasingową i nigdy nie użytkowała przedmiotowych samochodów, gdyż po ich nabyciu oddawała je w leasing korzystającym. Zarzuciła, że organy egzekucyjne pominęły zupełnie charakter umowy leasingu wynikający z art. 709¹ kodeksu cywilnego. Spółka podniosła, że w zarzutach wskazała imiona, nazwiska, pełne nazwy podmiotów, którym samochody zostały oddane w leasing, jak również dokładne adresy korzystających. Podała zatem precyzyjne dane faktycznych użytkowników pojazdów. Dodatkowo w dwóch przypadkach, gdzie umowy leasingu zostały zakończone przedłożyła kopie faktur potwierdzające, że korzystający po zakończeniu leasingu wykupił pojazd. Podała zatem dane faktycznych użytkowników pojazdów w taki sposób, aby umożliwić wierzycielowi dochodzenie wobec nich należności. W konsekwencji obaliła domniemanie faktyczne, że to właściciel samochodu jest korzystającym z dróg publicznych. Na potwierdzenie swojego stanowiska, skarżąca przedłożyła wraz ze skargą kopie zawartych umów leasingowych: 1) umowę leasingu nr [...] dotyczącą pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]; 2) umowę leasingu nr [...] dotyczącą pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] wraz z protokołem wydania samochodu; 3) umowę leasingu nr [...] dotyczącą pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] wraz z protokołem wydania samochodu; 4) umowę leasingu nr [...] dotyczącą pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] wraz z protokołem wydania samochodu. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W ocenie Sądu postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i poprzedzające je postanowienie wierzyciela – Zarządu Dróg Miejskich wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania egzekucyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). Istota sporu między stornami, co wynika ostatecznie z treści podniesionych w skardze zarzutów, sprawdza się do oceny zasadności zgłoszonego przez Spółkę zarzutu błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 1991 r . Nr 36, poz. 161 ze zm.), zwanej dalej u. p.e.a. Błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, gdy egzekucja kierowana jest do podmiotu, który nie jest faktycznie zobowiązany do realizacji danego obowiązku. Obowiązek ponoszenia opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania wynika wprost z art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.), zgodnie z którym korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania. Korzystającym z dróg publicznych, obowiązanym do ponoszenia opłat za parkowanie, jest niewątpliwie osoba kierująca pojazdem, która pozostawia pojazd w strefie płatnego parkowania. Praktycznie bowiem tylko taka osoba może w danym momencie dokonać technicznej czynności uiszczenia opłaty i umieszczenia dowodu dokonania tej opłaty w widocznym miejscu w pojeździe. Jeżeli jednak opłata taka nie zostanie dokonana a więc powstanie obowiązek uiszczenia opłaty dodatkowej, wezwanie do jej uiszczenia niewątpliwie powinno być kierowane do właściciela pojazdu. Organ egzekucyjny nie prowadzi bowiem postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie osoby korzystającej z drogi publicznej i parkującej pojazd w strefie płatnego parkowania, ponieważ na to nie pozwalają przepisy postępowania egzekucyjnego w administracji. Organ ma zatem w tej sytuacji prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych był właściciel samochodu. Jak jednak wielokrotnie wskazywano w orzeczeniach sądów administracyjnych, w sytuacji, kiedy korzystającym z drogi publicznej jest inna osoba, a nie właściciel pojazdu, ten ostatni może dochodzić swoich racji, podnosząc w toku postępowania egzekucyjnego zarzut błędu co do osoby zobowiązanego - art. 33 pkt 4 u.p.e.a., (por. wyroki NSA m.in. z dnia 7 grudnia 2005 r. sygn. akt FSK 2580/04; z dnia 12 czerwca 2007 r. sygn. akt I OSK 209/07; z dnia 11 marca 2009 r. sygn. akt I OSK 1514/08; z dnia 18 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 591/08; z dnia 12 marca 2010 r. sygn. akt I OSK 1683/09). Właściciel pojazdu, chcąc zatem uchylić się od odpowiedzialności wynikającej z art. 13 ustawy o drogach publicznych, zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, winien wskazać osobę zobowiązaną. W przedmiotowej sprawie spółka, zgłaszając zarzut błędu co do osoby zobowiązanego, złożyła wyjaśnienia i wskazała na osoby, które na podstawie zawartych z nią umów leasingu, korzystały z pojazdu w okresie, za który naliczono opłaty za nieopłacony postój. Ponadto, przedłożyła kserokopie faktur dotyczących samochodu o nr rejestracyjnym [...] (faktura VAT nr [...] z dnia 31.08.2006 r. - k. 37 akt adm.) oraz [...] ( faktura VAT nr [...] z dnia 17.12.2010 r. – k. 38 akt adm.), wskazujących na zakończenie umów leasingu. Nie budzi wątpliwości, że spółka wskazała konkretne osoby i ich dane. W ocenie Sądu, trudno zatem zgodzić się z organami obu instancji, że wyjaśnienia te były niewystarczające, gdyż strona, pomimo wezwania, nie przedłożyła umów leasingu ani protokołów przekazania pojazdów. Przedmiotem działalności Spółki, co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy odpisu Krajowego Rejestru Sądowego, jest leasing finansowy. Spółka, jako finansujący (leasingodawca) oddaje korzystającemu (leasingobiorcy) rzecz, nabytą wcześniej do używania na czas zazwyczaj odpowiadający okresowi gospodarczej używalności rzeczy (pełnej amortyzacji), a korzystający zobowiązuje się uiszczać opłaty leasingowe i inne związane z tym koszty. Używanie samochodu na podstawie umowy leasingu przez osobę, która pozostawiła pojazd w strefie płatnego parkowania, jest sytuacją szczególną, która niewątpliwie powoduje, że obowiązek uiszczenia opłaty za parkowanie pojazdu obciąża tę osobę, nie zaś właściciela pojazdu, którym jest firma leasingowa. Skarżąca wraz ze skargą przedłożyła kopie umów leasingu dotyczące wszystkich samochodów, za parkowanie których nie uiszczono wymaganej opłaty, co ostatecznie potwierdza słuszność stanowiska skarżącej przedstawionego w zgłoszonych zarzutach, jak i w skardze wniesionej do Sądu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organy zobowiązane będą uwzględnić powyższe rozważania, które jednocześnie stanowią wskazania, do dalszego postępowania. W tym stanie sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł , jak w sentencji.