I OZ 426/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 17/12 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie gorących posiłków postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 17/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił P. G. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 9 lutego 2012 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w dniu 18 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (wraz ze skargą kasacyjną) wskazując, że korespondencję informującą o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem z urzędu z Okręgowej Izby Radców Prawnych otrzymała w dniu 19 marca 2012 r. W dniu 23 marca 2012 r. wstępnie zapoznała się z aktami sprawy i tego samego dnia wystosowała pismo do skarżącego w celu omówienia sprawy, ustalenia linii postępowania, wyjaśnienia wymogów do wywiedzenia skargi kasacyjnej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu nie uzasadniają jego przywrócenia. Skarżący otrzymał odpis wyroku z uzasadnieniem w dniu 12 marca 2012 r. a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 11 kwietnia 2012 r. Ponadto z wniosku nie wynika w istocie rzeczy, z jakich konkretnie powodów skarga kasacyjna została wniesiona w siedem dni po terminie (18 kwietnia 2012 r.) jak również wniosek ten nie zawiera żadnej przekonującej argumentacji świadczącej o tym, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony skarżącej. Taką okolicznością nie może być, w ocenie Sądu I instancji, samo skierowanie przez pełnomocnika do skarżącego pisma w dniu 23 marca 2012 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł P. G., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz przyznania kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, które nie zostały uiszczone. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego skutkujących nie uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.: a) art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; b) art. 3 ust. 2, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65); c) art. 7, art. 9, art. 11 – 15 uchwały nr 8/VIII/10 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie ogłoszenia tekstu jednolitego Kodeksu Etyki Radcy Prawnego; d) art. 48a ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159); e) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.); f) § 25 ust. 2, § 45 i § 46 uchwały nr 171 Zarządu Poczty Polskiej S. A. z dnia 19 lipca 2011 r. wprowadzającej tekst jednolity – Regulamin świadczenia powszechnych usług pocztowych; przez przyjęcie, iż przepisy powyżej wskazane nie odnoszą się do sytuacji w jakiej znalazł się ustanowiony pełnomocnik z urzędu dla skarżącego. 2) przepisów prawa procesowego skutkujących uchybieniami mającymi istotne znaczenie w postępowaniu, skutkującym pozbawieniem skarżącego jak i ustanowionego pełnomocnika z urzędu ich praw wynikających z ustawowych przepisów prawa, a w szczególności: a) art. 83 § 3, art. 84, art. 86 § 2, art. 87 § 1, 2 i 4, art. 88, art. 106 § 3, 4 i 5, art. 134 § 1 i 2, art. 177 § 1 oraz art. 244 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." poprzez odmowę przywrócenia terminu w sytuacji gdy pełnomocnik z urzędu wykazał, iż nie z własnej winy uchybił terminowi wskazanemu w treści art. 177 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Zatem wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Jednocześnie stosownie do treści art. 87 § 1 powołanej ustawy pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z powyższego wynika, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu liczy się od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, przy czym w orzecznictwie sądowym wskazuje się, że mimo iż art. 87 § 1 P.p.s.a. zastrzega, że żądanie przywrócenia terminu należy zgłosić w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, to uwzględnienia wymaga fakt, iż zgodnie z § 4 art. 87 wskazanej wyżej ustawy równocześnie z wnioskiem strona jest zobowiązana dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 tej ustawy, dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, niepubl., postanowienie NSA z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11). Prezentowana koncepcja z jednej strony gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, z drugiej zaś nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 omawianej ustawy. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż radca prawny E. M. o ustanowieniu jej pełnomocnikiem z urzędu dla P. G. dowiedziała się w dniu 19 marca 2012 r., a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożyła w dniu 18 kwietnia 2012 r. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od opisanego orzeczenia został złożony w terminie. Mając na uwadze powyższe i uznając wniesiony w sprawie wniosek o przywrócenie terminu za usprawiedliwiony, orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.