II SA/Bd 1309/11
WyrokWSA w Bydgoszczy2012-03-07
Skład orzekający: Grzegorz Saniewski, Renata Owczarzak, Wojciech Jarzembski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo postąpił, rozpatrując wniosek strony o uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a., podczas gdy strona powołała się na nowelizację ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz na możliwość wznowienia postępowania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 61 § 1, 63 § 2 i art. 9 k.p.a., poprzez błędne ustalenie trybu rozpatrzenia wniosku strony. Organ powinien był zwrócić się do strony o sprecyzowanie, w jakim trybie ma być rozpatrzony jej wniosek, objaśniając możliwe do zastosowania tryby (art. 154 k.p.a., wznowienie postępowania, art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r.), a dopiero następnie rozstrzygnąć sprawę w wybranym przez stronę trybie.Stan faktyczny
Skarżący J. C. domagał się uchylenia decyzji odmawiających mu przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Po wcześniejszych odmowach i odrzuceniu skargi, skarżący złożył wniosek powołując się na nowelizację ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. oraz na art. 154 k.p.a. i "wznowienie" sprawy. Organ rozpatrzył wniosek w trybie art. 154 k.p.a., odmawiając uchylenia decyzji, uznając brak interesu społecznego lub słusznego interesu strony oraz brak przesłanek do uchylenia decyzji. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów ustaw.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Saniewski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Renata Owczarzak sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 lutego 2012 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [..]lipca 2011 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącego kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2011 r., [...], Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (zwany dalej w skrócie "Kierownikiem USKOR"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 2 pkt 2 lit. a) i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 1996 r., Nr 87, poz. 395 ze zm.; powoływanej dalej jako "ustawa o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej"), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2011 r., nr [...], którą odmówiono skarżącemu J. C. uchylenia decyzji Kierownika USKOR z dnia [...] 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2010 r., nr [...], a także decyzji wcześniejszych z dnia [...] 2004 r., nr [...], oraz z dnia [...] 2004 r., nr [...], o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] 2004 r., nr [...], Kierownik USKOR odmówił skarżącemu przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w przepisach ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II Rzeczypospolitej, wynikającego z art. 2 pkt 2 lit. a) w/w ustawy.
Decyzja ta została utrzymana w mocy ostateczną decyzją Kierownika USKOR z dnia [...] 2004 r., nr [...].
Skarga na decyzję z dnia [...] 2004 r. została odrzucona prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...] 2005 r. (sygn. akt [...]).
Pismem z dnia [...] 2010 r. skarżący zwrócił się do Kierownika USKOR z wnioskiem o uchylenie ostatecznej decyzji z dnia [...] 2004 r. Wnioskodawca wskazał, że teren gminy G., pow. Ł., gdzie znajduje się miejscowość B., w której w latach 1942-1945 wykonywał pracę przymusową w gospodarstwie rolnym osadnika niemieckiego, po zakończeniu działań wojennych w 1939 r. został włączony bezpośrednio do III Rzeszy tworząc Okręg W. – W. - twór oparty na niemieckich prawach i władzach. Kraj W. miał być całkowicie zgermanizowany, Polacy mieli zostać wywiezieni do Generalnej Guberni i wykorzystani jako siła robocza lub wymordowani. Z terenów tych wysiedlono polskich rolników i zasiedlono je Niemcami rumuńskimi. Oprócz produkcji rolnej na rzecz niemieckiego wojska osiedleńcy mieli zasilić szeregi Wehrmachtu. Wskazując na te fakty skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy zgodnie z obowiązującym stanem prawnym i uchylenie decyzji z dnia [...] 2004 r. Zwrócił przy tym uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. oceniając, iż zgodnie z tym orzeczeniem świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej należy się każdemu, kto pracował przymusowo i był wysiedlony z miejsca, w którym zamieszkiwał przed 1 września 1939r.
Decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...], Kierownik USKOR, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] 2010 r., na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 2 i art. 4 ust. 1, 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej – odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2004 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2004 r.
Kierownik USKOR wskazał, że we wniosku z dnia [....] 2010 r. strona nie sprecyzowała żądania odnośnie trybu jego rozpatrzenia, w związku z czym zakwalifikowano to pismo jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał, że za uchyleniem ostatecznej decyzji przemawia interes społeczny lub jego słuszny interes, jak wymaga ww. przepis. Przyznał, iż wyrokiem z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07), Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, w zakresie, w jakim pomija przesłankę deportacji (wywiezienia) do pracy przymusowej w granicach przedwojennego państwa polskiego, z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zaznaczając jednocześnie, że w świetle treści uzasadnienia tego orzeczenia niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wykonywania pracy przymusowej połączonej z wysiedleniem (wyrwaniem) z dotychczasowego środowiska, co oznacza, iż nie każda praca przymusowa w okresie okupacji uprawnia do przyznania świadczenia pieniężnego. Zwracając uwagę na powyższe organ wskazał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w bezpośrednim sąsiedztwie stałego miejsca zamieszkania w miejscowości B. Praca ta nie przybrała, zatem szczególnie dotkliwej formy, o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r., tzn. nie była połączona z wysiedleniem (przymusową zmianą miejsca pobytu) i "wyrwaniem" z dotychczasowego środowiska. Brak w związku z tym przesłanek do uchylenia decyzji odmawiających przyznania stronie wnioskowanego świadczenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik USKOR, decyzją z dnia [...] 2010 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] 2010 r.
Skargę J. C. na decyzję Kierownika USKOR z dnia [...] 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił prawomocnym postanowieniem z dnia [...] 2010 r. (sygn. akt [...])
Pismem z dnia [....] 2011 r., (k. 134 akt administracyjnych) skarżący zwrócił się do Kierownika USKOR o "przywrócenie terminu", o wznowienie jego sprawy oraz o zmianę decyzji z dnia [...] 2010 r. (nr [...]) i przyznanie mu świadczenia do emerytury. Jako podstawę wniosku skarżący wskazał ustawę z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (art. 2 pkt 2) oraz art. 154 k.p.a.
Decyzją z dnia [...] 2011 r., nr [...], Kierownik USKOR, na podstawie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 2, art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia [....] 2011 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] 2010 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2010 r., nr [...], a także decyzji wcześniejszych z dnia [...] 2004 r., nr [...], oraz z dnia [...] 2004 r., nr [....], o odmowie przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego określonego w art. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.
W uzasadnieniu organ I instancji ocenił, że strona zażądała rozpatrzenia wniosku złożonego w trybie art. 154 k.p.a. Kierownik USKOR stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał, że za uchyleniem ostatecznej decyzji przemawia interes społeczny lub jego słuszny interes, czego wymaga ww. przepis. Ponadto zdaniem organu, powołującego się na treść znowelizowanego art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r. (sygn. akt K 49/07) niezbędnym warunkiem uzyskania prawa do świadczenia pieniężnego określonego w ustawie jest udowodnienie wysiedlenia do pracy przymusowej i jej wykonywanie na tym wysiedleniu przez okres co najmniej 6 miesięcy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że strona w okresie okupacji wykonywała pracę przymusową w bezpośrednim sąsiedztwie stałego miejsca zamieszkania w miejscowości B. Praca ta nie przybrała, zatem szczególnie dotkliwej formy, o której mówi Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2009 r.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...] 2011 r. skarżący podniósł, że wydając decyzję odmową nr [...] (z dnia 20 lipca 2011 r.) organ nie uwzględnił zmian prawnych, jakie zostały wprowadzone ustawą z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej. Jego zdaniem nowelizacja ustawy nie wprowadza innych warunków deportacji aniżeli wywiezienie poza miejsce dotychczasowego zamieszkania. Parlament RP w swojej regulacji nie uznał za stosowne ustawowego zdefiniowania pojęcia "deportacja" według sugestii Trybunału Konstytucyjnego, a tym samym uznał, że każda deportacja jest represją. W ustawie brak również delegacji dla uprawnionych organów umożliwiającej doprecyzowanie zapisów ustawy w drodze rozporządzenia, a więc należy ustawę stosować wprost. Wskazując na powyższe skarżący ocenił, iż zmiana regulacji ustawowej zmienia jego sytuację prawną, tzn. może zostać uznany za osobę deportowaną z miejsca dotychczasowego zamieszkania w celu wykonywania pracy przymusowej. Tym samym Urząd może podjąć stosowną decyzję bez naruszania prawa oraz jego uprawnień i słusznego interesu, w oparciu o art. 154 § 1 k.p.a.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik USKOR wydał wskazaną na wstępie decyzję z dnia [...] 2011 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] 2011 r.
Organ wskazał, że wobec powołania się przez skarżącego we wniosku z dnia [...] 2011 r. na tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 154 k.p.a. zakwalifikował jego pismo jako wniosek o uchylenie decyzji własnej w trybie art. 154 k.p.a.
Rozpatrując ponownie sprawę Kierownik USKOR podniósł, że konstrukcja art. 154 k.p.a. powoduje, iż prowadzone w oparciu o tę podstawę prawną postępowanie administracyjne nie ma na celu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, która została już rozstrzygnięta co do istoty w postępowaniu administracyjnym głównym - rozpoznawczym, lecz koncentruje się na ocenie (weryfikacji) wydanej uprzednio decyzji pod względem kryteriów przewidzianych przepisem art. 154 k.p.a. Tymi kryteriami są interes społeczny lub słuszny interes strony. Ocena dowodów przedstawionych przez stronę na okoliczność wykazania istnienia przesłanek decydujących o przyznaniu uprawnienia do świadczenia pieniężnego została przeprowadzona w trakcie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika USKOR z dnia [...] 2010 r. Kierownik USKOR rozpoznając sprawę ustalił, iż strona nie podlegała represjom, o których mowa w art. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.
Zdaniem organu w rozpatrywanym obecnie wniosku strona nie wskazała, aby w przedmiotowej sprawie zaistniały jakiekolwiek nowe okoliczności faktyczne i prawne uzasadniające uchylenie decyzji. Nie można zaś uznać za słuszny interes strony w świetle art. 154 k.p.a. jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją. Słuszny interes strony nie może prowadzić do obchodzenia przepisów prawa, tj. w niniejszej sprawie art. 2 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze J. C., zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz przepisów ustawy 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej – wniósł o uchylenie decyzji Kierownik USKOR z dnia [...] 2011 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] 2011 r. a także o przyznanie mu świadczenia pieniężnego na podstawie art. 2 pkt 2 ustawy 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej.
W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie podniósł, że jako dziecko był deportowany z domu rodzinnego i zmuszony do niewolniczej pracy, przy czym zakazano mu kontaktu z domem rodzinnym, nie mógł uczęszczać do szkoły, był codziennie głodzony, poddawany karom cielesnym i pozbawiony możliwości leczenia, co skutkowało naruszeniem jego psychiki i zahamowaniem normalnego rozwoju fizycznego.
Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że wskutek nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej nie ma obecnie innych warunków uznania, iż doszło do deportacji poza stwierdzeniem faktu wywiezienia poza miejsce dotychczasowego zamieszkania. Ustawa nie określa w szczególności warunku wywiezienia na określoną odległość. Skarżący powtórnie podkreślił, że w nowelizacji nie doszło do zdefiniowania pojęcia "deportacja" według sugestii Trybunału Konstytucyjnego, a więc każda deportacja jest represją. Wobec tego narusza przepisy ww. ustaw takie stanowisko Kierownik USKOR, że bliska deportacja nie była represją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż wskazuje skarżący.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w skrócie "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.
Ponadto badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, sąd administracyjny czyni to w określonej kolejności. Stwierdzenie istnienia danego typu wad decyzji może bowiem eliminować potrzebę ustalania innych wad, co ma niewątpliwy wpływ na racjonalizację działalności kontrolnej sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności Sąd bada ewentualne istnienie wad powodujących nieważność decyzji. Następnie kontroluje przestrzeganie przez organ administracji przepisów o postępowaniu administracyjnym (w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a.). Dopiero w ostatniej kolejności kontrolowane jest przestrzeganie przez organy administracyjne norm prawa materialnego (por. T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 460 – 461).
Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji w powyższy sposób Sąd uznał, iż organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie z naruszeniem przepisów art. 61 § 1, 63 § 2 i art. 9 k.p.a. ustalił tryb rozstrzygania przedmiotowej sprawy.
Należy zwrócić uwagę, że organ administracji jest zobowiązany rozstrzygnąć konkretną sprawę w ramach konkretnej procedury wyznaczonej przez ustawodawcę. W przypadku, jeżeli organ działa na wniosek strony jest związany tym wnioskiem, w szczególności, co do wskazania wnioskodawcy, jaka konkretna sprawa, w jakiej procedurze ma być przez organ załatwiona. W tej kwestii należy zwrócić uwagę na treść art. 61 i art. 63 k.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie zaś do art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. W myśl natomiast art. 63 § 2 k.p.a. podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z powołanych powyżej przepisów wynika, iż z jednej strony organ może rozstrzygać sprawę wszczętą wnioskiem strony tylko w granicach żądania zawartego we wniosku (w przeciwnym przypadku będzie prowadził postępowania z urzędu, co wymaga spełnienia szczególnych przesłanek określonych w art. 61 § 2 k.p.a.), z drugiej zaś strony – wnioskodawca winien sprecyzować swoje żądanie, w przeciwnym bowiem razie wobec braku uzupełnienia wniosku może on zostać pozostawiony bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Przy precyzowaniu żądania organ jest jednak zobowiązany udzielić wnioskodawcy wyczerpującej informacji odnośnie istniejących procedur (art. 9 k.p.a.)
Powyższy pogląd Sądu ma swoje odbicie także w doktrynie. W szczególności należy wskazać na pogląd B. Adamiak wyrażony w "Systemie prawa administracyjnego" pod red. R. Hausera, Z Niewiadomskiego i A.Wróbla (tom 9 "Prawo procesowe administracyjne" Wydawnictwo C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2010, str.136): "Organ administracji publicznej nie może zmienić przedmiotu żądania, a jedynie pośrednio przez udzielenie informacji prawnej, zgodnie z zasadą ogólną udzielania informacji faktycznych i prawnych (art. 9 KPA, art. 121 § 2 OrdPodU), wpływa na dokonanie przez stronę zmiany przedmiotu żądania. Wymaga to zawsze jednak czynności procesowej strony, co do której obowiązują wszystkie wymagania odnośnie do treści i formy. Wyłącza to przyjęcie domniemania czynności strony zmiany treści żądania."
Postępowanie w przedmiotowej sprawie zainicjował wniosek skarżącego z dnia [...] 2011 r. (wpływ do organu – [...] 2011 r., ponownie rozpatrując sprawę organ mylnie podaje datę [...] 2011 r.). We wniosku tym skarżący nie sprecyzował swojego żądania co do trybu, w jakim ma być ono rozpatrzone. Wskazał, bowiem zarówno na przepis art. 154 k.p.a., jak też wnosił "o wznowienie" jego sprawy, co sugerowałoby tryb z art. 145 k.p.a., a nadto powołał się na ustawę z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. W istocie, zatem skarżący wskazywał na trzy różne tryby, a każdy z nich wymaga odmiennego sposobu rozpatrywania sprawy przez organ. Organ tymczasem nie zwrócił się do strony o sprecyzowanie, o jaki tryb rozpatrzenia sprawy wnosi, w szczególności czy wnosi o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich jest przepisem szczególnym w stosunku do uregulowanych w k.p.a. nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Złożenie wniosku z powołaniem się na ww. ustawę z dnia 15 lutego 2011 r. (precyzyjnie składany wniosek powinien powołać się na art. 2 tej ustawy) zobowiązuje organ do dokonania na nowo oceny stanu faktycznego i dokonania subsumcji do aktualnego brzmienia art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich [por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Bd 1179/11 i z dnia 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Bd 1178/11 oraz WSA w Krakowie z dnia 8 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Kr 1241/11 – opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (w skrócie - CBOSA) dostępnej poprzez stronę internetową http://orzeczenia.nsa.gov.pl/]. Co więcej – okoliczność, że w poprzednio wydanej decyzji z dnia [...] 2010 r. (utrzymującej w mocy decyzję z dnia [...] 2010 r.) Kierownik USKOR uwzględnił treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 grudnia 2009 r., nr K 49/07 (OTK-A 2009/11/169) nie wyłącza prawa skarżącego do złożenia - po zmianie treści normy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, wniosku o zmianę decyzji opartego na przepisie art. 2 ustawy zmieniającej z dnia 25 lutego 2011 r. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 835/11, dostępny w CBOSA).
Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. należało orzec jak w pkt 1 sentencji wyroku.
W ponownym postępowaniu organ, stosownie do powyższych wskazań Sądu, winien najpierw zwrócić się do skarżącego o sprecyzowanie w jakim trybie ma być rozpatrzony jego wniosek, objaśniając możliwe do zastosowania tryby postępowania, do których nawiązuje w dotychczasowych swoich pismach (tj. tryb art. 154 k.p.a., tryb wznowienia postępowania i tryb art. 2 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich) – i dopiero wówczas, na podstawie wyboru dokonanego przez wnioskodawcę, w odpowiednim trybie rozstrzygnąć sprawę.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku podjęto zgodnie z treścią art. 152 p.p.s.a.
O kosztach (pkt 3 wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., biorąc pod uwagę wysokość wniesionego wpisu.
W. Jarzembski G. Saniewski R. Owczarzak
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło