II SA/Sz 60/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej B. Ł. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na B. Ł. grzywnę w celu przymuszenia w kwocie [...] zł i jednocześnie wezwał ww. do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia [...] r., znak: [...], polegającego na rozbiórce samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego na działce [...], na terenie ROD "[...]" w [...] B. Ł. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia strona podała, że w okresie od dnia [...] r. do [...]r. była hospitalizowana w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym Nr [...] w [...] a postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia zostało jej doręczone, wskutek osobistych starań, dopiero w dniu [...] r., w sekretariacie Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego. Jako dowód pobytu w szpitalu B. Ł. przedłożyła kartę informacyjną leczenia z dnia [...] r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż stosownie do treści przepisu art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przesłanką odmowy przywrócenia uchybionego terminu jest wina strony, co wymaga jednoznacznego wykazania, że strona swym działaniem lub zaniedbaniem, w postaci braku należytej staranności, uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. Postanowienie organu pierwszej instancji zawierało prawidłowe pouczenie, o możliwości wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia (art.141Kpa). W aktach sprawy organu powiatowego znajduje się egzemplarz ww. postanowienia PINB z dnia [...] r., z załączoną do niego kopertą, wraz ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru przesyłki poleconej. Z zapisów na przedmiotowej kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika, że doręczyciel w dniu [...] r. nie zastał adresata przesyłki, w związku z czym pozostawił awizo. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł dalej, iż B.Ł. wnosząc o przywrócenie terminu podała, że hospitalizowana została dopiero w dniu [...] r., ale nie wskazała, aby istniały jakieś obiektywne przyczyny uniemożliwiające jej podjęcie ww. postanowienia w dniach od [...] r. Zdaniem organu odwoławczego przyjąć należy, iż strona mogła podjąć postanowienie w dniach od [...] r. i złożyć na nie zażalenie, albo ustanowić pełnomocnika. W świetle powyższego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że strona z własnej winy, polegającej na niedochowaniu należytej staranności w odbieraniu korespondencji lub chociażby podejmowaniu wiadomości w tym zakresie, w terminie umożliwiającym wniesienie środka zaskarżenia, uchybiła terminowi do złożenia zażalenia i nie wykazała zaistnienia obiektywnych okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu. B.Ł., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika adwokata T. M., zaskarżyła powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 58 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie przez organ, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, podczas gdy prawidłowa analiza akt sprawy jednoznacznie wskazuje, iż uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło bez winy strony. Uzasadniając skargę B.Ł. podała, że jest osobą bardzo schorowaną, której egzystencja z powodu jej złego stanu zdrowia co chwila przerywana jest pobytami w szpitalu. Ponadto w związku z faktem, że choroba dotyczy przede wszystkim kończyn skarżąca ma znacznie ograniczoną zdolność poruszania się w obrębie mieszkania, a tym bardziej, czy wręcz niemożliwe, jest poruszanie się poza mieszkaniem. W opinii skarżącej, nie sposób zgodzić się z wnioskowaniem organu, iż skoro przebywała w szpitalu dopiero od [...]., to w terminie od [...] r. mogła odebrać przesyłkę. Powyższe wnioskowanie stoi bowiem w sprzeczności z okolicznością, iż skarżąca nie mogła się w ogóle poruszać w tym czasie i nie była w stanie wyjść poza obręb domu, a tym bardziej udać się po odbiór przesyłki do placówki pocztowej. Odnosząc się do sugestii organu odnośnie ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji B.Ł. podniosła, iż organ nie zdaje sobie sprawy z wymogów udzielenia takiego pełnomocnictwa. Poczta Polska nie uznaje bowiem pełnomocnictwa udzielonego przez mocodawcę pełnomocnikowi na piśmie, ale stosownie do treści § 28 w zw. § 29 Regulaminu świadczenia powszechnych usług pocztowych, wymaga aby pełnomocnictwo takie udzielone było na specjalnym formularzu, w obecności pracownika poczty i mocodawcy. Tym samym skoro skarżąca nie miała możliwości samodzielnego udania się na pocztę celem odbioru przesyłki, to tym bardziej nie mogła udzielić osobiście pełnomocnictwa do odbioru przesyłek w placówce poczty. Takie wewnętrzne uregulowanie poczty uniemożliwiło skarżącej udzielenie pełnomocnictwa osobie trzeciej. Zdaniem skarżącej ze stanu faktycznego sprawy jednoznacznie wynika, że uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jej winy. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Dodatkowo organ zauważył, że we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia skarżąca nie podniosła faktu, iż w ogóle nie może się poruszać, a tym samym nie przedstawiła dowodów na tę okoliczność. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonego postanowienia z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonego postanowienia. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., odmawiające skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji. Jako podstawę prawną odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia organ przywołał przepis art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej zwanej "K.p.a.". Zgodnie z ww. art. 58 K.p.a., w razie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu strona wniesie w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby o przywrócenie terminu strona winna dopełnić czynności, dla której określony był termin. W rozpoznawanej sprawie organ odmówił skarżącej przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia uznając, iż nie uprawdopodobniła ona braku winy w uchybieniu terminu. Na wstępie wskazać trzeba, że o przywróceniu uchybionego terminu można orzec jedynie w przypadku łącznego spełnienia wszystkich przesłanek wymienionych w przywołanym wyżej art. 58 K.p.a., w pierwszej kolejności należało jednak rozstrzygnąć ponad wszelką wątpliwość, czy w niniejszej sprawie doszło do prawidłowego i skutecznego doręczenia skarżącej postanowienia organu I instancji. Dodać należy, że organ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia nie ustalił daty doręczenia postanowienia B. Ł.. Sposób doręczania pism w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy art. 39-45 K.p.a. Pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 42 § 1 K.p.a.). Osobie fizycznej, pisma w postępowaniu administracyjnym należy doręczać zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 - § 3 K.p.a., zastosowanie znajdzie tu także art. 43 i art. 44 § 1 - § 4 K.p.a. Skuteczność doręczenia dokonanego w trybie art. 44 K.p.a., zależy od łącznego spełnienia wszystkich przesłanek w tym przepisie określonych, a więc niemożności doręczenia pisma adresatowi (w trybie art. 42 § 1- § 3 K.p.a.), jego dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy (w trybie art. 43 K.p.a.), pozostawienia przesyłki dla adresata w oddawczym urzędzie pocztowym, umieszczenia zawiadomienia o dacie i miejscu pozostawienia przesyłki w skrzynce na korespondencję (lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 K.p.a.) oraz upływu czternastodniowego terminu przechowywania pisma w placówce pocztowej (art. 44 § 1 pkt 1 K.p.a.). Wszystkie te okoliczności muszą być ustalone w sposób niebudzący wątpliwości i wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia poświadczenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, bowiem to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich, wskazanych przez powołany przepis, warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia. Przepis ten stanowi bowiem wyjątek od zasady bezpośredniego doręczania pism adresatowi i z uwagi na ustanowienie w nim tzw. fikcji prawnej doręczenia, wymienione w nim warunki muszą być spełnione w sposób nie nasuwający wątpliwości (vide: wyrok WSA w Gliwicach, z dnia 10 grudnia 2010r., sygn. akt IV SA/Gl 150/10, Lex nr 758309). Jeśli zatem w niniejszej sprawie domniemanie doręczenia w trybie art. 44 K.p.a. byłoby uzasadnione, to należałoby rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu, co w świetle art. 58 § 1 K.p.a. wymagałoby ustalenia okoliczności uprawdopodabniających brak winy strony w uchybieniu terminu. Jeśli natomiast nie zostały spełnione warunki szczegółowo wskazane w art. 44 § 1-3 K.p.a., np. nie ma adnotacji o datach awizowania przesyłki czy miejscu pozostawienia zawiadomienia zawierającego informację o możliwości odbioru pisma, to nie można przyjąć fikcji doręczenia, a zatem nie zaczął biec termin do wniesienia danej czynności i wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest bezprzedmiotowy. Analizując znajdujący się w aktach sprawy dowód doręczenia przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie o nałożeniu na B. Ł. grzywny w celu przymuszenia (koperta oraz zwrotne potwierdzenie odbioru pisma), skład sądu orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że ww. dowód nie zawiera informacji o miejscu pozostawienia przez doręczającego zawiadomienia o możliwości odbioru listu w oddawczym urzędzie pocztowym. Dowód doręczenia winien bowiem zawierać określenie miejsca pozostawienia informacji o przesyłce, tj. w skrzynce na korespondencję lub w innych miejscach wskazanych w art. 44 § 2 K.p.a. W tym miejscu podkreślić należy, że jeżeli nie wiadomo lub istnieją rozbieżności co do tego, jak działał doręczający, albo nie dopełnił on wskazanych wyżej warunków co do miejsca umieszczenia awiza w określonych miejscach, to doręczenia nie można uważać za dokonane i nie można tym samym uznać, że skarżąca nie zachowała terminu do wniesienia zażalenia (por. wyrok WSA z dnia 21 maja 2008r., II SA/Wr 105/08, Lex nr 516103). Reasumując brak określenia miejsca pozostawienia przesyłki, w ocenie sądu, prowadzi do wniosku, że nie nastąpiło skuteczne doręczenie B. Ł. postanowienia organu I instancji. Z kolei nieprawidłowość doręczenia przesyłki nie jest przesłanką przywrócenia terminu. Jeśli bowiem przesyłka zawierająca postanowienie nie była prawidłowo awizowana, to w takim przypadku termin do wniesienia zażalenia nie rozpoczął biegu, a tym samym nie doszło do uchybienia terminu i bezprzedmiotowe jest żądanie jego przywrócenia. Na marginesie należy zauważyć, że stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżąca mogła odebrać pismo w urzędzie pocztowym bezpośrednio po pierwszej próbie doręczenia jej przesyłki i przed pobytem w szpitalu, jest nie do przyjęcia i całkowicie sprzeczne z przepisami K.p.a. oraz ugruntowanym orzecznictwem administracyjnym. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art.205 ww. ustawy.