II SA/Gl 26/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka,, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w K. wystąpił do Starosty [...] o sprawdzenie kwalifikacji D. S. w zakresie posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. W podstawie prawnej tego wniosku podał art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( dalej: u.p.r.d.). W uzasadnieniu natomiast wskazał, że D. S. w okresie od [...] r. do [...] r. dwukrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego, za co łącznie otrzymał 25 punktów karnych. Pismem z dnia [...] r. Starosta [...] zawiadomił D. S. o wszczęciu postępowania w sprawie, a następnie sporządził w dniu [...] r. decyzję nr [...], którą skierował go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Decyzja ta nie została jednak doręczona D. S. nie weszła zatem do obrotu prawnego. Pismem z dnia [...] r. D. S., zastępowany przez adwokata M. O., wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o umorzenie postępowania w przedmiotowej sprawie, podnosząc, że w odbył szkolenie, w którego wyniku należało zmniejszyć o 6 liczbę naliczonych mu punktów karnych. Do pisma tego dołączył zaświadczenie z dnia [...] r. wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w C. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta [...] uwzględnił jednak wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. i skierował D. S. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie posiadanego przez niego praw jazdy kategorii A,B,C,BE,CE,T w związku z przekroczeniem 24 punktów naliczonych mu za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji wskazał art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.p.r.d. W odwołaniu od tej decyzji skarżący zastępowany przez wskazanego wyżej pełnomocnika, wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem: - art. 130 ust. 3 u.p.r.d. przez błędną jego wykładnię, - § 4 pkt 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego przez jego niewłaściwe zastosowanie, - art. 9 k.p.a. przez nienależyte poinformowanie odwołującego się o ilości posiadanych przez niego punktów karnych, co uniemożliwiło mu skorzystanie z prawa do kursu doszkalającego w odpowiednim czasie i - art. 40 § 2 kpa przez niedoręczenie zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi pomimo że został ustanowiony w sprawie. W uzasadnieniu odwołania D. S. poddał przede wszystkim w wątpliwość konstytucyjność przepisu, na którego podstawie odmówiono mu zmniejszenia naliczonych punktów karnych. W tej kwestii odwołujący się wskazał na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 885/09. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ ten podał, że zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) u.p.r.d. kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba skierowana decyzją starosty, na wniosek właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 powołanej ustawy. Stosownie zaś do art. 130 ust. 2 u.p.r.d. punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty. W ustawie wskazano na roczny okres czasu liczony od dnia pierwszego naruszenia przepisów, za które zostały naliczone punkty karne. Tym samym skoro D. S. dopuścił się pierwszego naruszenia przepisów w dniu [...] r. to zdaniem organu usunięcie punktów karnych z rejestru nastąpiłoby w jego przypadku z upływem dnia [...] r., o ile w tym okresie nie przekroczyłby 24 punktów karnych. Tymczasem odwołujacy się w dniu [...] r. naruszył przepisy ruchu drogowego, za które naliczono mu kolejne 19 punktów karnych, co dało łącznie liczbę 25 punktów. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że w toku postępowania o skierowanie na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami organ I instancji nie jest uprawniony do badania oraz kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć stwierdzających fakt popełnienia przez stronę wykroczeń oraz nakładających na niego kary za popełnienie tych wykroczeń. Tym samym należało uznać, że organ ten był zobowiązany skierować skarżącego na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami, bowiem decyzja w tym zakresie nie ma charakteru uznaniowego . W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniesionej na decyzję SKO w C. D. S., reprezentowany w dalszym ciągu przez adwokata M. O. powtórzył zarzuty zawarte w odwołaniu, a ponadto zarzucił także naruszenie § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. przez jego niewłaściwe zastosowanie. W oparciu o te zarzuty wniósł on o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem w ocenie Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. i poprzedzająca ją decyzja Starosty [...] zapadły z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kierując się wskazanym kryterium, sądy administracyjne dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Z kolei, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, co oznacza, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze. Zaskarżona do sądu decyzja została wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm. dalej zwanego u.p.r.d.). W świetle tego przepisu, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 u.p.r.d. Ostatnio powołany przepis stanowi, że Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Stosownie natomiast do § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego ( Dz. U. Nr 236, poz. 1998 ze zm. – dalej zwanego rozporządzeniem MSWiA) przedmiotową ewidencję prowadzi komendant wojewódzki Policji właściwy ze względu na miejsce zamieszkania ewidencjonowanych. Z kolei w myśl § 4 ust. 1 omawianego rozporządzenia wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu, mandatem karnym albo orzeczeniem dyscyplinarnym w sprawie o naruszenie rozpatrywane w postępowaniu dyscyplinarnym. Stosownie zaś do ust. 2 tego paragrafu przed wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w ust. 1, do ewidencji wprowadza się, niezwłocznie po ujawnieniu naruszenia, wpis tymczasowy. Wpis tymczasowy zawiera informację o liczbie punktów, które zostaną ostatecznie przypisane w przypadku potwierdzenia naruszenia tym rozstrzygnięciem. Właściwy komendant wojewódzki Policji występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy, w razie przekroczenia przez niego 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego ( § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MSWiA). W kontrolowanym postępowaniu jest bezsporne, że skarżący w okresie między [...] r. a [...] r. dopuścił się naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które przypisanych zostało mu łącznie 25 punktów. W sprawie nie zaistniała zatem przesłanka wskazana w art. 130 ust. 2 u.p.r.d. nakazująca usunięcie wpisanych do ewidencji punków po upływie 1 roku od dnia naruszenia przepisów ruchu drogowego, bowiem przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyła 24 punkty. Sporna w sprawie była natomiast możliwość zastosowania w niej przepisu art. 130 ust. 3 u.p.r.d. Zgodnie z tym przepisem kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy. W świetle § 8 ust. 4 rozporządzenia MSWiA kierowcy wpisanemu do ewidencji, po przedstawieniu zaświadczenia o odbyciu szkolenia, organ, o którym mowa w § 3, zmniejsza o 6 liczbę posiadanych punktów, odejmując je według kolejności wpisów. Jak wynika z akt sprawy skarżący po wszczęciu postępowania w sprawie skierowania go na egzamin sprawdzający posiadane przez niego kwalifikacje, a jednocześnie przed wydaniem decyzji, o jakiej mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) u.p.r.d. odbył szkolenie w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w C., na mocy którego o 6 powinny zostać zmniejszone punkty uzyskane przez niego za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zaświadczenie potwierdzające odbycie takiego szkolenia zostało przekazane przez WORD w C. do wiadomości Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w K. oraz przedłożone Staroście [...]. Jak wynika z pisma Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. odbyte przez skarżącego w dniu [...]r. szkolenie nie doprowadziło do zmniejszenia liczby punktów otrzymanych przez niego za naruszenia przepisów ruchu drogowego, które zostały wpisane do prowadzonej przez ten organ ewidencji, o jakiej jest mowa w art. 130 ust. 1 u.p.r.d. W ocenie działającego z upoważnienia tego organu Z-cy Naczelnika Wydziału Ruchu Drogowego KW Policji w K. na przeszkodzie temu stał bowiem przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA stanowiący, że odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i wpisanych tymczasowo przekroczyła 24. Do kwestii odbytego przez skarżącego w dniu [...] r. szkolenia nie odniósł się Starosta [...] w wydanej przez siebie decyzji. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. uznało, że brzmienie § 8 ust. 6 rozporzadzenia MSWiA nie pozostawia wątpliwości co do tego, że zmniejszenie liczby punktów przyznanych kierowcy w wyniku szkolenia, o jakim jest mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy kierowca odbył takie szkolenie przed dopuszczeniem się naruszeń przepisów ruchu drogowego, za które uzyskał liczbę punktów nie przekraczającej sumy 24 punktów. Organ ten uznał się także za związany stanowiskiem Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. stwierdzając, że orzekające w sprawie organy administracji nie są uprawnione do badania oraz kwestionowania prawomocnych rozstrzygnięć stwierdzających fakt popełnienia przez kierowcę wykroczeń oraz nakładających na niego kary za popełnienie tych wykroczeń. Odnosząc się do stanowiska Kolegium zajętego w tej spornej sprawie wskazać należy, że czym innym jest niekwestionowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym pogląd o braku podstaw do badania prawidłowości nałożonych przez funkcjonariuszy Policji mandatów karnych za wykroczenia przeciwko zasadom ruchu drogowego czy też prawomocnych orzeczeń sądowych stwierdzających fakt popełnienia przez kierowcę tego rodzaju wykroczeń, a czym innym jest kwestia oceny zgodności z prawem stanowiska kwestionującego możliwość odliczenia punktów za tego rodzaju naruszenia w wyniku odbycia szkolenia, o jakim jest mowa w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. W tej ostatniej kwestii skład orzekający podziela stanowisko zajęte m.in. przez NSA w wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., I OSK 885/09 [w:] Lex Nr 706215, oraz w wyrokach WSA w Gdańsku z dnia 19 marca 2009 r., III SA/Gd 475/08, [w:] Lex Nr 544006 i WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 7 października 2010 r., II SA/Ol 786/10 [w:] Lex Nr 754068. W wyrokach tych wskazano, że skoro przepis art. 130 ust. 3 u.p.r.d. określa kategorycznie jako zasadę, że odbycie określonego szkolenia powoduje zmniejszenie ilości punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego i wskazuje na jeden wyjątek - dotyczący kierowcy o stażu liczonym od daty uzyskania prawa jazdy krótszym niż 1 rok, to uznać należy, że wprowadzenie jakiegokolwiek innego wyjątku od powyższej zasady wymagałoby istnienia przepisu szczególnego rangi ustawowej, ewentualnie przepisu rozporządzenia wydanego na podstawie należytej delegacji ustawowej. Norma wynikająca z przepisu podustawowego, jakim jest § 8 ust. 6 rozporzadzenia MSWiA tymczasem poszerza zakres wyłączenia określony powołanym wyżej unormowaniem rangi ustawowej. W ocenie Sądu przepis § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA został także wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 130 ust. 4 pkt 5 u.p.r.d. Powołany przepis ustawy zezwala bowiem jedynie na określenie w rozporządzeniu wykonawczym liczby punktów odejmowanych z tytułu odbytego szkolenia, a nie określania okoliczności, w jakich odbycie takiego szkolenia nie może skutkować zmniejszeniem liczby uzyskanych punktów. Dodać wreszcie należy, że art. 178 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Z tego unormowania zawartego w ustawie zasadniczej wyprowadzić należy prawo sędziów do kontrolowania zgodności z ustawami aktów niższego rzędu, i odstąpienie od ich stosowania w razie stwierdzenia ich sprzeczności z ustawą. Powyższe stanowisko znajduje swoje oparcie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. m.in. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., OPS 4/05, opubl. ONSA i WSA z 2006 r. nr 2, poz. 39). Ponownie rozpatrując sprawę Starosta [...] zastosuje się do przeprowadzonej przez Sąd wykładni przepisu w art. 130 ust. 3 u.p.r.d. oraz stwierdzonej niekonstytucyjności przepisu § 8 ust. 6 rozporządzenia MSWiA. Rozpatrując zatem ponownie wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. organ ten odmówi w drodze decyzji skierowania skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, o jakim jest mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit b) u p.r.d. na podstawie wniosku Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] r. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzje i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...]. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a.. W przedmiocie zwrotu kosztów postępowania obejmujących: wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłatę skarbową od udzielonego pełnomocnictwa Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).