IV SA/Po 1267/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Sędziowie WSA Maciej Dybowski WSA Donata Starosta Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi C. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza na rzecz adwokat J. S.-B. od Skarbu Państwa (Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu) wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) zł podwyższone o kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) zł stawki podatku od towarów i usług przewidzianej dla tego rodzaju czynności – łącznie 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Prezydent Miasta P., działając na podstawie art.2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 3, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust. 1 i 2, art.41 pkt 1 i 2 oraz art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.u. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa) oraz §1 pkt 1 ppkt b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r Nr 127 poz. 1055) odmówił C. S. przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu z tytułu zwrotu kosztów opłaconego rachunku za zużycie rachunku za gaz w wysokości [...] zł oraz na zakup wirówki w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, iż dochód wnioskodawcy przekracza ustawowe kryterium dochodowe i tym samym nie kwalifikuje go do otrzymania pomocy w formie zasiłku celowego przewidzianego w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Dalej organ podniósł, iż zgodnie z art.41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany, specjalny zasiłek celowy lub zasiłek celowy pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku. Organ wyjaśnił, iż w miesiącu marcu wnioskodawca poniósł wydatki w łącznej wysokości [...]zł. Organ podkreślił, iż wnioskodawca systematycznie wspierany jest ze strony tut. Ośrodka świadczeniami pieniężnymi w bardzo szerokim zakresie. W miesiącu kwietniu 2011 r. zainteresowany otrzymał pomoc finansową w formie zasiłku celowego z odstąpieniem od żądania zwrotu w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na zakup leków i opłacenie czynszu oraz zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości [...]zł. Organ wskazał, iż świadczona pomoc odciąża budżet własny zainteresowanego wydatkiem na powyższe cele. Organ podniósł, iż obowiązkiem organu załatwiającego sprawę w oparciu o uznanie administracyjne jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi temu na przeszkodzie, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznania mu uprawnień i środków. Organ wskazał, iż przepis art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej w sposób nie mogący budzić wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku specjalnego. W ocenie organu sytuacja wnioskodawcy nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, który uzasadniałby przyznanie pomocy we wnioskowanym zakresie. Dalej organ wyjaśnił, iż zakup wirówki nie stanowi potrzeby pierwszoplanowej której niezaspokojenie zaburzy prawidłowe funkcjonowanie w środowisku i uniemożliwi utrzymanie odzieży w czystości. Zatem nie może być zaspokojona ze środków pomocy społecznej, bowiem tylko potrzeby pierwszoplanowe jako niezbędne mogą być przedmiotem wsparcia. Odnośnie pomocy pieniężnej na opłacenie rachunku za gaz organ wskazał, iż zaspokojenie wnioskowanej potrzeby przez zainteresowanego przed datą złożenia wniosku powoduje, iż traci ona przymiot niezbędnej i niezaspokojonej, a zatem nie mieści się w definicji potrzeb, w których zaspokojeniu wspierać może pomoc społeczna. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł C. S. wskazując, iż od wielu lat zmagał się z chorobą oczu – zaćmą oraz iż w ostatnich kilkunastu miesiącach stan jego oczu na tyle się pogorszył, że od marca 2010 r. przebywał stale na zwolnieniu lekarskim, a w czerwcu 2010 r. i w lutym 2011 r. konieczne było przeprowadzenie operacji usunięcia zaćmy. Skarżący wskazał także, iż w chwili obecnej jest w okresie rehabilitacji po drugiej operacji oraz iż zgodnie z zaleceniami pooperacyjnymi, nie wolno mu m.in. schylać się i wykonywać męczących prac fizycznych. W ocenie skarżącego w związku z tym niemożliwym jest dla niego wykonanie prania bez sprawnej wirówki. Odwołujący podniósł, iż z uwagi na awarię wirówki musiał ograniczyć pranie-do niezbędnego minimum, co zdecydowania obniża komfort jego życia. Skarżący podniósł również, iż od kilkunastu lat ma problemy z kręgosłupem i korzonkami, a tym samym niewskazane jest dla niego pochylanie się i noszenie cięższych rzeczy. Odwołujący wskazał również, iż w listopadzie 2010 r. stwierdzono u niego zmiany zwyrodnieniowe nadgarstka, a podczas ostatnich badań kontrolnych w dniu [...] maja 2011 r., okazało się, że ma początki zmian zwyrodnieniowych kolan. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż organ I instancji miał pełne podstawy do odmowy przyznania pomocy finansowej klientowi w formie zasiłku celowego, w oparciu o przepis art.39 ustawy o pomocy społecznej z uwagi na to, że dochód klienta przekracza kryterium dochodowe. W tej sytuacji należało rozważyć możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego. Dalej organ wskazał, iż klient zapłacił przedkładany rachunek za gaz w kwocie [...] zł zatem zaspokojenie wnioskowanej potrzeby przez odwołującego się przed datą złożenia wniosku powoduje, iż traci ona przymiot niezbędnej i niezaspokojonej potrzeby a to powoduje, że nie mieści się w kategorii potrzeb, w których zaspokajaniu wsparciem służy organ I instancji. Odnosząc się zgłaszanej potrzeby dotyczącej zakupu wirówki do prania, w ocenie organu II instancji, organ I instancji miał prawo uznać tę potrzebę za taką, która nie należy do grupy niezbędnych potrzeb bytowych, a tylko takie mogą być finansowane przez gminę ze środków pomocy społecznej. Osiągnięty wiek przez klienta wskazuje, że występujące i zgłaszane przez klienta dolegliwości zdrowotne są dolegliwościami generalnie przypisanymi do tego wieku i stąd też nie występują "szczególne okoliczności" które mogłyby być brane po uwagę przy przyznaniu tego świadczenia. Organ wskazał również, iż zmiany polityki społecznej i regulacji prawnych, wzbogacanie katalogu świadczeń i podnoszenie ich wartości wpłynęły na zmianę sposobu interpretowania niezbędnych potrzeb świadczeniom biorców. Jednym z kryteriów tej interpretacji powinno być obecnie stworzenie warunków do godnej egzystencji. Dalej organ wyjaśnił, iż pomoc społeczna w postaci zasiłku celowego czy celowego specjalnego nie ma charakteru obligatoryjnego lecz wyłącznie jest to świadczenie, którego przyznanie należy każdorazowo do uznania administracyjnego. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł C. S. zarzucając mu: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. naruszeniu art. 7, 8, 77 § 1 oraz 107 § 2 i 3, 80 Kpa, polegającym w szczególności na: - niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym nie wzięciu pod uwagę faktu, że oprócz choroby oczu cierpię na zmiany zwyrodnieniowe nadgarstka, - dowolności w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne jej uzasadnienie z którego nie wynika dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach, - nienależytym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, w szczególności poprzez dowolne przyjęcie, że zakup wirówki nie jest niezbędnym przedmiotem gospodarstwa domowego, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. naruszeniu art. 3, 8, 39, 41, ustawy o pomocy społecznej, polegającym w szczególności na: - błędnej interpretacji pojęcia niezbędnej potrzeby życiowej, a co za tym idzie, braku możliwości życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, - błędnej wykładni, polegającej na tym, że wirówka, o którą się staram nie należy niezbędnych przedmiotów użytku domowego, - błędne przyjęcie, że nie należy mi się zasiłek celowy specjalny, ponieważ moja sytuacja zdrowotna nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż organ II instancji nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, a co za tym idzie nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Skarżący wskazał, iż w dołączonych dowodach znalazły się zarówno dokumenty dotyczące choroby oczu - zaćmy, zabiegu, stanu zdrowia po operacji, a także pisma dotyczące choroby układu kostnego. Skarżący podniósł, iż organ II instancji ma obowiązek dokładnie ustalić i uwzględniać aktualny stan taktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania decyzji drugoinstancyjnej, a nierealizowanie tego obowiązku łączy się z uchybieniem zasadzie prawdy obiektywnej. Skarżący zwrócił uwagę, iż uzasadnienie decyzji organu II instancji jest bardzo enigmatyczne i nie bierze pod uwagę jego sytuacji życiowej, w jakiej się znalazłem. Skarżący podniósł, iż brak definicji takich pojęć jak "trudna sytuacja życiowa", "niezbędna potrzeba" wymagają indywidualnego podejścia do każdej ze spraw. Zdaniem skarżącego pozbawienie go możliwości zakupu wirówki przy obecnym stanie zdrowia bezsprzecznie narusza godność człowieka i nie stwarza warunków do godnej egzystencji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 lutego 2000 r. podkreślił, że celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwienie im bytowania w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżący wskazał, iż pomoc inwalidzie na przykład w zakupie pralki może okazać się tym czynnikiem, który pozwoli mu na stworzenie godnych warunków bytowych. Skarżący zwrócił również uwagę, iż nie starał się o pralkę, lecz o wirówkę aby nie nadużywać pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Skarżący zwrócił również uwagę, iż jego choroba może stanowić szczególnie uzasadniony przypadek. Skarżący wskazał, iż do momentu prawidłowego zagojenia się rany pooperacyjnej dostał zalecenia aby zrezygnować z wykonywania niektórych czynności, co może to potrwać nawet kilka miesięcy. Skarżący podkreślił, iż po zabiegu nie wolno mu dźwigać ciężkich przedmiotów, schylać się, uprawiać sportu oraz iż musi uważać na wzrost ciśnienia w gałce ocznej, a wykonywanie skłonów powoduje taki wzrost. Dodatkowo skarżący wskazał, iż cierpi na zwyrodnienie stawów, co utrudnia mu normalne funkcjonowanie i wykonywanie prac domowych, nawet tych najprostszych, a przez brak wirówki będzie zmuszony przeprowadzać pewne czynności "ręcznie", co jest w obecnym stanie jego zdrowia niemożliwe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, iż organ w sposób wystarczający uzasadnił odmowę przyznania wnioskowanej pomocy. W piśmie z dnia [...] marca 2012 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę oraz wskazał, iż Istota przyznawania specjalnego zasiłku celowego polega na tym, że osoba znajdująca się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, pomimo iż jej dochód przekracza kryterium dochodowe ustanowione w ustawie o pomocy społecznej, może ubiegać się o zasiłek w formach przewidzianych w pkt. 1 i 2 art. 41 tejże ustawy. Celem takiej regulacji jest stworzenie możliwości ubiegania się przez stronę o udzielenie pomocy w takich indywidualnych sytuacjach życiowych, które nie poddają się ustawowej klasyfikacji. Ustawodawca nie wyjaśnia pojęcia "przypadku szczególnie uzasadnionego", jednakże należy je odnosić do zaspokajania podstawowych potrzeb bytowych. Aby można było ocenić, czy w danej sprawie zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, organ administracji winien wnikliwie ustalić sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową strony, w tym faktyczny dochód miesięczny, wydatki strony związane z jej utrzymaniem - z uwzględnieniem stanu zdrowia strony (członków jej rodziny) i kosztów ponoszonych na mieszkanie. Dopiero ustalenie tych elementów pozwala na ocenę, czy sytuacja strony jest szczególna, tj. czy w danej sprawie, w konkretnych okolicznościach faktycznych, strona winna otrzymać pomoc społeczną w formie specjalnego zasiłku celowego. Dalej pełnomocnik wskazał, iż bezspornym jest, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku celowego określonego w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Bezsporna winna być również sytuacja życiowa, w jakiej znajduje się skarżący, w szczególności ze względu na stan zdrowia. Pełnomocnik wskazał, iż skarżący jest osobą chorującą na przewlekłą chorobę oczu, jaką jest zaćma oraz iż skarżący cierpi również na chorobę wieńcową oraz nerwicę. Nadto skarżący ma zwyrodnienie stawów oraz problemy z kręgosłupem. Pełnomocnik podkreślił, iż z medycznych zaleceń wynika, że skarżący nie może się schylać oraz wykonywać prac fizycznych. Niemożliwe jest m.in. robienie przez skarżącego prania bez sprawnej wirówki - noszenie mokrych, ciężkich ubrań i ich ręczne wykręcanie wiąże się dla w/w nie tylko z bólem, ale przede wszystkim z ryzykiem pogorszenia stanu zdrowia, w szczególności oczu. Błędne jest zatem twierdzenie organu administracji drugiej instancji, według którego dolegliwości zdrowotne skarżącego są dolegliwościami generalnie przypisanymi do jego wieku, co w konsekwencji doprowadziło organ administracji do błędnego ustalenia, że nie zachodzą szczególne okoliczności, które mogłyby być brane pod uwagę przy przyznaniu specjalnego zasiłku celowego. Pełnomocnik wyjaśnił, iż wirówka stanowi bowiem niezbędny przedmiot użytku domowego, element niezbędny do zapewnienia skarżącemu minimum egzystencji. Na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji Prezydenta Miasta P. o odmowie przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku celowego, zasiłku celowego specjalnego, zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu z tytułu zwrotu kosztów opłaconego rachunku za gaz oraz na zakup wirówki. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięć administracyjnych podjętych w niniejszej sprawie były przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Ponadto zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). Natomiast w myśl art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej może być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Jednym z podstawowych warunków przyznania zasiłku celowego o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest spełnienie kryterium dochodowego, które w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynosi 477,00 zł miesięcznie (art. 8 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz.U. nr 135, poz. 950), przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej. Powołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny określają przesłanki, jakie muszą zostać spełnione przez osobę ubiegającą się o tę formę pomocy społecznej. Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż skarżący nie spełnia przesłanek do przyznania mu wnioskowanej pomocy z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Należy wskazać, że wniosek o zasiłek skarżący złożył [...] kwietnia 2011 r. Wobec powyższego co do zasady, zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej sytuację materialną wnioskodawcy należało ocenić z uwzględnieniem wszystkich przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do tak ustalonego dochodu nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. W niniejszej sprawie organ zasadnie uznał, iż dochodem skarżącego jest zarówno świadczenie rehabilitacyjne w kwocie [...] zł jak i uzyskana przez skarżącego pożyczka w kwocie [...] zł. Zatem łączny dochód skarżącego wyniósł [...] zł. Co prawda organ przyjął, iż łączny dochód skarżącego wyniósł [...] zł błędnie przyjmując, że skarżącemu przysługuje świadczenie rehabilitacyjne w kwocie [...] zł, to jednakże powyższa okoliczność nie ma wpływu na ocenę, iż w niniejszej sprawie kryterium dochodowe zostało przekroczone. Sąd jedynie na marginesie wskazuje, iż oświadczenia skarżącego jak i pocztowego potwierdzenia wypłaty jednoznacznie wynika, iż jako dochód ze świadczenia rehabilitacyjnego organ winien przyjąć kwotę [...] zł. Skarżącemu przysługuje świadczenie rehabilitacyjne w kwocie [...] zł co po pomniejszeniu o kwotę podatku dochodowego daje kwotę [...] zł i to tę kwotę należało uznać za dochód skarżącego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż skarżącemu nie przysługiwał zasiłek o którym mowa w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się natomiast do odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oraz zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu wskazać w pierwszej kolejności należy, iż powyższe świadczenia w myśl art. 3 ustawy o pomocy społecznej mogą być przyznane celem zaspokojenia niezbędnych potrzeb oraz umożliwienie beneficjentom pomocy społecznej życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organ I instancji odmawiając przyznania zasiłku na zakup wirówki wskazał, iż zakup wirówki nie stanowi potrzeby pierwszoplanowej, której niezaspokojenie zaburzy prawidłowe funkcjonowanie w środowisku i uniemożliwi utrzymanie odzieży w czystości. Natomiast organ II instancji wskazał, iż w jego ocenie, organ I instancji miał prawo uznać tę potrzebę za taką, która nie należy do grupy niezbędnych potrzeb bytowych, a tylko takie mogą być finansowane przez gminę ze środków pomocy społecznej. Z powyższym nie można się zgodzić. Co prawda zakup wirówki czy pralki nie można uznać za potrzebę pierwszoplanową, gdyż bardziej istotny jest zakup żywności oraz leków, to jednakże w ocenie Sądu powyższe mieści się w katalogu niezbędnej potrzeby umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W orzecznictwie wskazuje się, iż pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za niezbędną potrzebę bytową należy uznać taką, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka (wyrok NSA z 3 października 2008 r., I OSK 1523/07, LEX nr 529118). Niezbędna potrzeba to taka bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (wyrok NSA z 30 września 2008 r., I OSK 1451/07, LEX nr 489096). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 116/10, LEX nr 594935) wskazał, iż w sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej - kryteria ustawowe sformułowane w art. 2 - 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ rozpoznając wniosek skarżącego w zakresie zakupu wirówki winien mieć na uwadze, iż posiadanie czystej odzieży stanowi jeden z elementów, które zapewniają godne życie. Organ rozpoznając sprawę w tym zakresie winien mieć również na uwadze stan zdrowia skarżącego. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż osiągnięty wiek przez klienta wskazuje, że występujące i zgłaszane przez klienta dolegliwości zdrowotne są dolegliwościami generalnie przypisanymi do tego wieku i stąd też nie występują "szczególne okoliczności", które mogłyby być brane po uwagę przy przyznaniu tego świadczenia. W ocenie składu orzekającego fakt wystąpienia choroby, utrudniającej codzienne egzystowanie, bez względu na wiek w jakim wystąpiła stanowi szczególną okoliczność. Podstawą odmowy nie może być stwierdzenie przez organ, iż choroba skarżącego jest charakterystyczna dla osób w jego wieku. Takie stanowisko organu przeczy instytucji pomocy społecznej. Różnicowanie beneficjentów pomocy ze względu na wiek nie znajduje uzasadnienia w ustawie o pomocy społecznej, a wręcz przeciwnie jest sprzeczne z postanowieniami tej ustawy jak i Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z art. 30 Konstytucji przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Natomiast w myśl art. 32 Konstytucji Rp wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Wskazać również należy, iż art. 67 Konstytucji stanowi, że obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego niezmienna pozostała zaś formuła, że konstytucyjna zasada równości polega na tym, iż wszyscy adresaci norm prawnych, charakteryzujący się w równym stopniu daną cechą istotną, mają być traktowani równo. Równe traktowanie znaczy traktowanie według jednakowej miary, bez zróżnicowań tak dyskryminujących, jak i faworyzujących. (zob. m.in. orzeczenia z: 9 marca 1988 r., sygn. U 7/87, OTK ZU w 1988 r., poz. 1; 20 grudnia 1994 r., sygn. K 8/94, OTK ZU w 1994 r., poz. 43; wyroki z: 22 lutego 2005 r., sygn. K 10/04, OTK ZU nr 2/A/2005, poz. 17; 23 marca 2006 r., sygn. K 4/06, OTK ZU nr 3/A/2006, poz. 32). W orzecznictwie Trybunału podkreśla się, że nierówne potraktowanie podmiotów przynależnych do tej samej klasy oznacza, że doszło do wprowadzenia zróżnicowania. Wówczas mamy do czynienia z odstępstwem od zasady równości, co jednak nie zawsze jest równoznaczne z istnieniem dyskryminacji lub uprzywilejowania (wyrok TK z 24 lutego 1999 r., sygn. SK 4/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 24). Argumenty uzasadniające odstępstwa od nakazu równego traktowania muszą mieć charakter relewantny, czyli pozostawać w bezpośrednim związku z celem i zasadniczą treścią przepisów, w których zawarta jest kontrolowana norma, oraz służyć realizacji tego celu i treści. Muszą ponadto spełniać wymóg proporcjonalności, wyrażający się w tym, że waga interesu, któremu ma służyć zróżnicowanie musi pozostawać w odpowiedniej proporcji do wagi interesów, które zostaną naruszone w wyniku nierównego potraktowania podmiotów podobnych. Wreszcie, zróżnicowanie musi pozostawać w związku z innymi wartościami, zasadami czy normami konstytucyjnymi, uzasadniającymi odmienne potraktowanie podmiotów podobnych (zob. orzeczenie TK z 3 września 1996 r., sygn. K 10/96, OTK ZU nr 4/1996, poz. 33; wyrok sygn. K 10/04). W ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie argumentacja organu odnosząca się do choroby skarżącego wskazuje, iż organ w ten sposób zróżnicował klientów pomocy społecznej ze względu na wiek, co jak wskazano wyżej uznać należy za niedopuszczalne. Organ odmawiając przyznania zasiłku na opłacenie rachunku za gaz wskazał, iż zaspokojenie wnioskowanej potrzeby przez zainteresowanego przed datą złożenia wniosku powoduje, iż traci ona przymiot niezbędnej i niezaspokojonej, a zatem nie mieści się w definicji potrzeb, w których zaspokojeniu wspierać może pomoc społeczna. Odnosząc się do powyższego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż zasiłek z art. 41 ustawy o pomocy społecznej może zostać przyznany na zaspokojenie potrzeby niezbędnej, której strona we własnym zakresie, wykorzystując własne możliwości, nie może zaspokoić. Zatem o potrzeby przyszłe. Podkreślić należy, iż w ustawie o pomocy społecznej brak jest zapisu, z którego wynikałby obowiązek organu do zwrotu poniesionych kosztów celem zaspokojenia potrzeby bytowej, to jednakże z powyższego nie wynika, iż taki zasiłek nie może zostać przyznany w szczególności jeżeli chodzi o przyznanie pomocy na opłacone rachunki. Wskazać w tym miejscu należy, iż strona ubiegając się o przyznanie zasiłku celowego na opłacenie rachunków winna określić ich wysokość, co w przypadku gazu czy energii elektrycznej nie jest proste z uwagi na fakt, że wysokość tej opłaty uzależniona jest od faktycznego zużycia. Dlatego też strona domagając się przyznania pomocy na opłacenie rachunku za gaz winna do wniosku dołączyć ten rachunek aby można było określić wysokość wnioskowanej pomocy. Jednakże nie można oczekiwać od strony, iż do czasu rozpoznania jej wniosku, co w niniejszej sprawie nastąpiło prawie po upływie miesiąca od złożenia wniosku, będzie czekać z opłaceniem rachunku ryzykując tym samym, że nieopłacenie tego rachunku spowoduje odcięcie m.in. dostępu do gazu, a co w dalszej konsekwencji, w szczególności w okresie zimowym, może skutkować znacznym pogorszeniem warunków życiowych wnioskodawcy. W tym miejscu przypomnieć należy, iż celem pomocy społecznej jest m.in. umożliwienie beneficjentowi takiej pomocy życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem, co do zasady świadczenia z pomocy społecznej mogą być przyznane wyłącznie na zaspokojenie przyszłych potrzeb, to jednakże w niektórych sytuacjach nie można wykluczyć, iż takie świadczenie może zostać przyznane pomimo zaspokojenia wnioskowanej potrzeby. Jednakże powyższe nie może dotyczyć potrzeb zaspokojonych przed złożeniem stosownego wniosku. W tym miejscu zauważyć należy, iż zaspokojenie wnioskowanej potrzeby po złożeniu wniosku nie może prowadzić do uznania, iż traci ona przymiot niezbędności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż rachunek za gaz pochodzi z dnia [...] marca 2011 r. Termin zapłaty został zakreślony do dnia [...] marca 2011 r., a rachunek ten został opłacony w dniu [...] marca 2011 r. Natomiast skarżący ze stosownym wnioskiem wystąpił dopiero w dniu [...] kwietnia 2011 r. Zatem zasadnie organ uznał, iż zaspokojenie wnioskowanej potrzeby przed złożeniem wniosku powoduje, iż traci ona przymiot niezbędnej i niezaspokojonej potrzeby, a to powoduje, że nie mieści się w kategorii potrzeb, w których zaspokajaniu wsparciem służy pomoc społeczna. Abstrahując od powyższego jednakże wskazać należy, iż przedkładając opłacony rachunek skarżący może wnioskować m.in. o przyznanie zasiłku w wysokości wskazanej w rachunku aby pieniądze uzyskane w ten sposób przekazać następnie osobie trzeciej tytułem zaciągniętych zobowiązań na zapłatę tego rachunku, czy też intencją skarżącego było uzyskanie pomocy na przyszłe płatności za gaz, a przedłożony rachunek miał wskazywać jedynie ewentualną wysokość zobowiązania. Wyjaśnić należy, iż istotną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną między innymi w art. 63, 128 i 140 Kpa jest jego odformalizowanie tak, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Stosownie do treści art. 61 § 1 Kpa żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, a w razie wątpliwości sprecyzowanie żądania należy do strony, nie zaś do organu administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 1990 roku, sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990, Nr 2-3, poz. 47). Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości, co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. W przedmiotowej sprawie organ wbrew obowiązującym regułom, nie podjął kroków niezbędnych w celu ustalenia rzeczywistego żądania wniosku. Zdaniem Sądu obowiązkiem organu było co najmniej zwrócenie się do strony o sprecyzowanie żądania (art. 7-9 Kpa ). Przepis art. 7 Kpa wymaga załatwienia wniosku po myśli strony, z uwzględnieniem jej słusznego interesu, a wszelkie niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na jej niekorzyść. Jednocześnie art. 8 Kpa nakazuje prowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zatem na gruncie niniejszej sprawy skoro skarżący przedłożył opłacony rachunek za gaz i jednocześnie oświadczył, iż zapożyczył się u osób trzecich obowiązkiem organu było ustalenie faktycznej treści żądania czy nie stanowi on m.in. żądania o przyznanie zasiłku w wysokości wskazanej w rachunku aby pieniądze uzyskane w ten sposób przekazać następnie osobie trzeciej tytułem zaciągniętych zobowiązań na zapłatę tego rachunku. Powyższe rozważania nie prowadzą do uznania, iż skarżącemu wnioskowana pomoc się należy. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, zaś potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom oraz możliwościom pomocy społecznej. Również okoliczność, iż wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. organ uznał, że skarżący znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu zasiłku zwrotnego i z jednoczesnym odstąpieniem od żądania zwrotu tego zasiłku, to jednakże powyższe nie oznacza, że również w niniejszej sprawie zostanie przyznana wnioskowana pomoc. W tym miejscy podkreślić należy, iż kwestia przyznania zasiłku celowego oraz jego wysokości pozostawiona została uznaniu organów. Z przepisów regulujących tryb przyznania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jest okolicznością powszechnie znaną, iż organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. Bezsprzecznym bowiem jest, że przyznana konkretna pomoc musi mieć pokrycie w środkach finansowych, gdyż w przeciwnym wypadku nie mogłaby zostać faktycznie zrealizowana. W tym miejscu wskazać należy, iż decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli jest inaczej ukształtowany - Sąd bada bowiem zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. np.: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 494-495, wraz z powoływanym tam orzecznictwem NSA). Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji spełniona została zawarta w art. 7 Kpa powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony oraz czy respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. Nadto zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia, że stan faktyczny sprawy został wszechstronnie wyjaśniony (por. art. 10 § 1 i 77 Kpa) w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie. A zatem organ administracji publicznej, działając w granicach uznania administracyjnego, przed podjęciem rozstrzygnięcia, ma również obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy. Podnieść należy, że okoliczność, iż przepis prawa materialnego pozostawia sposób rozstrzygnięcia uznaniu organu administracji, nie zwalnia sama przez się tego organu od obowiązku uzasadnienia faktycznego decyzji. Nie może ono opierać się na ogólnych stwierdzeniach, lecz musi zawierać konkretne ustalenia faktyczne, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Decyzje uznaniowe wymagają również uzasadnienia odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 Kpa. Organ administracji publicznej jest także zobowiązany do podania pełnego uzasadnienia prawnego, w szczególności wyjaśnienia motywów skorzystania ze swych uprawnień. Inaczej rzecz ujmując organ administracji publicznej w każdym wypadku musi przedstawić przesłanki, jakimi kierował się działając w granicach uznania administracyjnego. Należy podkreślić, że załatwienie sprawy poprzez wydanie decyzji uznaniowej nie upoważnia organu do podejmowania rozstrzygnięć mających cechy dowolności. Ponadto wskazać należy, iż w orzecznictwie zwraca się uwagę, iż osoby, które zwracają się o przyznanie zasiłku celowego specjalnego, a więc osoby, którym pomoc społeczna jest przyznawana w drodze wyjątku winny zdawać sobie sprawę, ze w stosunku do nich "uznanie administracyjne" oceniane przez sąd administracyjny poddane jest innym rygorem niż wobec osób, które spełniają kryterium przyznania zasiłku celowego w rozumieniu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Nie może w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe dochodzić do takiej sytuacji, że osoby, które spełniają kryterium z ustawy o pomocy społecznej spotkają się z odmową przyznawania świadczenia z uwagi, na rozdysponowanie środków finansowych, na rzecz osób, które przekraczają kryterium bowiem istotą specjalnego zasiłku celowego o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej jest jego wyjątkowość o czym świadczy brzmienie przepisu, który pozwala na przyznanie tegoż zasiłku "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" (zob. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 1911/10, Lex nr 896581). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż powołanie się przez organ na ograniczone możliwości finansowe może uzasadniać odmowę przyznania wnioskowanej pomocy, w szczególności jeżeli chodzi o zasiłki o których mowa w art. 41 ustawy o pomocy społecznej, przyznawane w wyjątkowych sytuacjach, to jednakże organ winien wykazać, iż faktycznie sytuacja ośrodka nie pozwala na przyznanie wnioskowanej pomocy. Powoływanie się przez organ na ograniczone środki bez poparcia ich konkretnymi wskazaniami i wyliczeniami, są gołosłowne. W przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wskazał, w jakiej sytuacji finansowej był Ośrodek w dniu podejmowania decyzji oraz jakie zadania miała do spełnienia wobec innych podopiecznych. Te ostatnio wymienione okoliczności, wskazujące na możliwość Ośrodka, z uwagi na treść przepisów art. 7, 77, 107 Kpa powinny być, zdaniem Sądu, poparte konkretnymi danymi liczbowymi. Organy w uzasadnieniach decyzji nie wskazały precyzyjnie faktycznego stanu funduszy przeznaczonych na świadczenia z pomocy społecznej oraz nie przedstawiły liczby wniosków, które zostały rozstrzygnięte pozytywnie i na podstawie, których udzielono pomocy innym uprawnionym. Konsekwencją błędów w postępowaniu organu I instancji były także uchybienia w pracy organu odwoławczego, który oparł się w pełni na twierdzeniach zawartych w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, mimo że dokonując kontroli rozstrzygnięcia organu niższej instancji, powinien w toku postępowania administracyjnego wszechstronnie i wnikliwie zebrać materiał dowodowy i ocenić go stosownie do wymogów art. 80 Kpa, co winno następnie znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, sporządzony zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. SKO nie dokonało jednak tej kontroli w sposób prawidłowy i w uzasadnieniu decyzji, z obrazą art. 107 § 3 Kpa, nie przedstawiło motywów, jakimi kierowało się przy wydawaniu nieprzychylnej dla strony decyzji. Zdaniem Sądu, jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Konieczność taka związana jest z jednej strony z obowiązującą w postępowaniu administracyjnym zasadą przekonywania (art. 11 Kpa), z drugiej zaś z koniecznością umożliwienia Sądowi przeprowadzenia kontroli legalności. Strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem- zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z podstawowych warunków skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd administracyjny. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 250 Ppsa w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm. ). Art. 152 Ppsa nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie organ mając na uwadze, iż wnioskowana pomoc na zakup wirówki mieści się w kategorii niezbędnej potrzeby bytowej, ponownie rozpozna wniosek skarżącego mając na uwadze jego stan zdrowia i sytuację życiową, wydając stosowne orzeczenia dając następnie wyraz swoim ustaleniom w należycie sporządzonym uzasadnieniu. Natomiast odnośnie wniosku skarżącego dotyczącego rachunku za gaz organ zgodnie w argumentami zawartymi w niniejszym wyroku winien w pierwszej kolejności ustalić faktyczne żądanie skarżącego, a następnie wydać stosowne orzeczenie. MZ