I SA/Lu 89/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, Sędzia NSA Anna Kwiatek, Protokolant Starszy inspektor Magdalena Futyma, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 marca 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] października 2011 r. nr [...], II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz A. B. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Lu 89/12 UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...], mocą którego Dyrektora Izby Celnej , organ egzekucyjny, zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec A. B. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Dyrektora Izby Celnej [...] [...] Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że tytuł wykonawczy z [...] [...] został wystawiony na podstawie ostatecznej decyzji, określającej A. B. zobowiązanie w podatku od towarów i usług z tytułu importu w marcu 2005 r. W tytule wykonawczym wskazana została decyzja Naczelnika Urzędu Celnego z [...], utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej z [...]. Odpis tytułu wykonawczego A. B. otrzymał [...] / niesporne /. Postanowieniem z [...] w sprawie I SA/Lu 480/11 wstrzymane zostało wykonanie decyzji Dyrektora Izby Celnej z [...], utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z [...]. Następnie wyrokiem z dnia 30 września 2011 r. w sprawie I SA/Lu 480/11 zaskarżona decyzja została uchylona. Wyrok nie jest prawomocny. W tych okolicznościach wskazano, że art. 61 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.02.153.1270 ze zm. – p.p.s.a. / stanowiły przesłankę zawieszenia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 56 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji / Dz.U.05.229.1954 ze zm.- u.p.e.a. /. Przesłanka zawieszenia postępowania egzekucyjnego trwać będzie do czasu uprawomocnienia się wyroku w sprawie I SA/Lu 480/11 stosownie do art. 170 p.p.s.a. 2. A. B. złożył skargę na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Argumentował, że postanowienie w sprawie I SA/Lu 480/11 z 11 sierpnia 2011 r. i wyrok w tej sprawie z 30 września 2011 r. wyłączały prowadzenie egzekucji. W rezultacie uchylenia zaskarżonej decyzji tytuł wykonawczy z [...] [...] został pozbawiony podstawy prawnej. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że wyrok w sprawie I SA/Lu 480/11 nie jest prawomocny. Dlatego tytuł wykonawczy nie utracił podstawy prawnej. Do czasu uprawomocnienia się wyroku w sprawie I SA/Lu 480/11 postępowanie egzekucyjne w stosunku do A. B. podlega zawieszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżone postanowienie, poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego, nie odpowiadają prawu. 5. Jak wynika z przedstawionych akt postępowania egzekucyjnego oraz z akt sprawy I SA/Lu 88/11 w postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany zgłosił zarzut wykonania egzekwowanego obowiązku. Zobowiązany twierdził, że wykonał egzekwowany obowiązek przez zapłatę kwoty podatku w wykonaniu uprzedniej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, następnie uchylonej. Organ egzekucyjny, za nim organ drugiej instancji nie uwzględniły tego zarzutu przyjmując, że organ egzekucyjny będący wierzycielem nie był uprawniony do badania zarzutu tej treści, wykonania egzekwowanego obowiązku przez zobowiązanego jeszcze przed wystawieniem tytułu wykonawczego. W rezultacie sądowej kontroli legalności w sprawie I SA/Lu 88/11 wyrokiem z 16 marca 2012 r. postanowienie organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji zostały uchylone. Sąd przyjął, że prawidłowa wykładnia art. 29 § 1, art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 - § 4 u.p.e.a. zobowiązuje organ egzekucyjny będący wierzycielem do zbadania zarzutu zobowiązanego wykonania egzekwowanego obowiązku także przed wystawieniem tytułu wykonawczego. / Por. szerzej uzasadnienie wyroku w sprawie I SA/Lu 88/12 /. 6. W tych okolicznościach kontrolowanego postępowania egzekucyjnego przedwczesnym było rozważanie i stosowanie przesłanek zawieszenia z art. 56 § 1 u.p.e.a. Pierwszorzędne znaczenie miała okoliczność czy zobowiązany wykonał egzekwowany obowiązek, jak twierdzi w zgłoszonych zarzutach, w konsekwencji czy postępowanie egzekucyjne co do zasady może się toczyć w warunkach legalności. Postępowanie egzekucyjne może mieć za przedmiot egzekucję wyłącznie obowiązku niewykonanego. Tylko postępowanie egzekucyjne, które ma za przedmiot niewykonany obowiązek ulega zawieszeniu w warunkach art. 56 § 1 u.p.e.a. Natomiast nie odpowiada prawu stanowisko przyjęte w kontrolowanych postanowieniach. Zaakceptowanie stanowiska zaprezentowanego przez organ egzekucyjny, za nim organ drugiej instancji, może prowadzić do zastosowania art. 56 § 1 u.p.e.a. i zawieszenia postępowania egzekucyjnego także w sytuacji, w której zobowiązany wykonał egzekwowany obowiązek. Takie zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie spełnia kryterium legalności. Wykonanie egzekwowanego obowiązku wyklucza prowadzenie postępowania egzekucyjnego. 7. Sąd orzekający w tej sprawie jest zdania, że uprawnione jest stosowanie przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego z art. 56 § 1 u.p.e.a. wyłączne w sytuacji, w której organ egzekucyjny będący wierzycielem w warunkach legalności stwierdził stan niewykonania egzekwowanego obowiązku. Organ egzekucyjny będący wierzycielem ma obowiązek przy wystawieniu tytułu wykonawczego prawidłowo wyjaśnić kwestię wykonania obowiązku. Taki obowiązek organu egzekucyjnego będącego wierzycielem ma podstawę prawną w art. 29 § 1 u.p.e.a. do średnika. Natomiast nie spełnia kryterium legalności zastosowanie art. 56 § 1 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym, w którym organ egzekucyjny będący wierzycielem co do zasady zaniechał wyjaśnienia podstawowej kwestii, mianowicie czy egzekwowany obowiązek został wykonany wobec wskazywanej zapłaty przez podatnika, nim uzyskał status zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym / wobec twierdzenia o zapłacie kwoty podatku, wynikającego z uprzedniej decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, następnie uchylonej /. 8. W tych okolicznościach kontrolowanego postępowania egzekucyjnego, na obecnym etapie tego postępowania, przedwczesne jest stosowanie art. 56 § 1 u.p.e.a. z odwołaniem do postanowienia z 11 sierpnia 2011 r. i wyroku z 30 września 2011 r. w sprawie I SA/Lu 480/11. Zastosowanie art. 56 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny miał obowiązek poprzedzić prawidłowym, w warunkach legalności stwierdzeniem, że egzekwowany obowiązek nie został wykonany, także przed wystawieniem tytułu wykonawczego. Na obecnym etapie kontrolowanego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny będący wierzycielem co do zasady uchylił się od dokonania oceny czy zobowiązany wykonał egzekwowany obowiązek, czy tytuł wykonawczy został wystawiony w warunkach legalności i czy egzekucja jest dopuszczalna. Takie postępowanie organu egzekucyjnego będącego wierzycielem zostało ocenione jako istotne naruszenie art. 29 § 1, art. 33 pkt 1 i art. 34 § 1 - § 4 u.p.e.a. w sprawie I SA/Lu 88/12 / por. uzasadnienie w sprawie I SA/Lu 88/12 /. W tych okolicznościach organ egzekucyjny będący wierzycielem zastosował instytucję z art. 56 § 1 u.p.e.a. przedwcześnie. Zawiesił postępowanie egzekucyjne przy zaniechaniu badania zasadniczej kwestii dla legalności prowadzenia egzekucji, czy przedmiotem postępowania egzekucyjnego jest obowiązek niewykonany. 9. Z tych względów zaskarżone postanowienie i postanowienie organu egzekucyjnego podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ i art. 135 przy zastosowaniu art. 152 p.p.s.a. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia art. 200 p.p.s.a.