III SA/Gl 1683/11
WyrokWSA w Gliwicach2012-03-19
Skład orzekający: Małgorzata Jużków, Mirosław Kupiec, Barbara Brandys-Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie obowiązków służbowych przez zastępcę kierownika ruchu zakładu górniczego, polegające na tolerowaniu niższych niż wymagane przepisy ilości powietrza w ścianie wydobywczej oraz zatrudnianiu nadmiernej liczby pracowników w strefie zagrożonej tąpaniami, uzasadnia nałożenie zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie obowiązków służbowych przez zastępcę kierownika ruchu zakładu górniczego, polegające na tolerowaniu niższych niż wymagane przepisy ilości powietrza w ścianie wydobywczej oraz zatrudnianiu nadmiernej liczby pracowników w strefie zagrożonej tąpaniami, stanowi podstawę do nałożenia zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego. Sąd podkreślił, że odpowiedzialność za bezpieczeństwo pracy spoczywa na kierownictwie, które jest zobowiązane do rzetelnego przestrzegania przepisów i wewnętrznych regulacji, a naruszenie tych postanowień pociąga za sobą konsekwencje dyscyplinarne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Z. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego zakazującą A. Z. wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego przez 12 miesięcy. Zarzucono mu naruszenie dyscypliny i porządku pracy poprzez niedopełnienie obowiązków związanych z zapewnieniem odpowiedniej ilości powietrza w ścianie wydobywczej oraz zatrudnianiem nadmiernej liczby pracowników w strefie zagrożonej tąpaniami. A. Z. kwestionował te zarzuty, podnosząc liczne naruszenia proceduralne i materialne ze strony organów administracji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Sędziowie Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2012 r. przy udziale – sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia kwalifikacji do wykonywania, dozorowania i kierowania pracami geologicznymi i górniczymi (zakazu wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego) oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r., znak [...], zakazującą A. Z. wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego, w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, na czas 12 miesięcy, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r.
Jako postawę prawną wskazano art. 113 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005r. Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.) oraz § 9 ust. 1, § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 139, poz. 1169, ze zm.).
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonych badań przyczyn i okoliczności zapalenia i wybuchu metanu, z udziałem pyłu węglowego oraz wypadku zbiorowego ([...] wypadków śmiertelnych, [...] wypadków ciężkich i [...] wypadków lekkich), zaistniałych w dniu [...] r. o godzinie [...] w "A" S.A. "B" w K. "C" w R. stwierdzono, że A. Z. - naczelny inżynier, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego w "A" S.A. "B" w K., naruszył dyscyplinę i porządek pracy, a w szczególności obowiązki określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki.
W konsekwencji Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. pierwotną decyzją z dnia [...] r., znak: [...], zakazał A. Z. wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego, w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny, na czas 12 (dwunastu) miesięcy, tj. od dnia [...] roku do dnia [...] roku. Jednakże w wyniku rozpatrzenia wniesionego przez stronę odwołania Prezes Wyższego Urzędu Górniczego decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił w/w decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nakazując przeprowadzenie analizy zakresu uprawnień, obowiązków i odpowiedzialności zawartych w zakresie czynności A. Z. i skonfrontowanie tego z ustalonym materiałem dowodowym. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi do tut. Sądu, który wyrokiem z 19 października 2011 r. o sygn. akt III SA/Gl 854/11 oddalił skargę stwierdzając prawidłowość decyzji kasacyjnej i konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego poprzez ustalenie czy A. Z., jako naczelny inżynier kopalni, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, naruszył obowiązki przypisane mu m.in. w zakresie czynności z dnia [...] r. Zaakcentowano, iż stawiając A. Z. zarzuty organ powinien powiązać je z konkretnymi punktami obowiązującego go zakresu czynności, gdyż wprawdzie w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej powołano zakres obowiązków (kompetencji) strony, ale nie sprecyzowano, jaki dokument organ I instancji miał na uwadze. Poza tym podzielono stanowisko zawarte w postanowieniu Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] wydanym na podstawie art. 24 § 3 w związku z art. 25 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmawiającym wyłączenia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. od prowadzenia postępowania o wydanie decyzji w trybie art. 113 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, w którym stroną jest Pan A. Z..
Organ I instancji, dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy, ustalił, że eksploatacja pokładu [...] na poziomie [...] m ścianą [...] prowadzona była w warunkach specjalnych tj. w III stopniu zagrożenia tąpaniami i poniżej poziomu udostępniania, na podstawie decyzji Dyrektora OUG w K. z dnia [...] r., zezwalającej na oddanie jej do ruchu oraz w oparciu o "Projekt techniczny eksploatacji ścianą [...] pokładu [...] "[...]" z dnia [...] r.", zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. W czasie prowadzenia eksploatacji wprowadzono Aneksami od Nr 1 do Nr 5 zmiany do w/w projektu technicznego. Po raz ostatni zmiany dokonane zostały w dniu [...] r., decyzją kierownika ruchu zakładu górniczego zatwierdzającą Aneks Nr 5 i nie zostały do dnia wypadku zmienione. Ujęte w tym aneksie korekty dotyczyły przede wszystkim konieczności zwiększenia ilości powietrza doprowadzonego do ściany [...] do wartości 1650 m3/min oraz co najmniej 300 m3/min powietrza doprowadzonego lutniociągiem doświeżającym do chodnika badawczego [...] wtórnego. Z uwagi na zbliżanie się frontu ścianowego do linii zakończenia eksploatacji, kierownik ruchu zakładu górniczego, w dniu [...] r., po zasięgnięciu opinii kopalnianego zespołu ds. tąpań, obudowy i kierowania stropem, wprowadził Kartą zmian Nr 1 do "Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...]" rygory dotyczące dalszego bezpiecznego prowadzenia robót górniczych w rejonie ściany. Zgodnie z tym dokumentem obowiązywały strefy szczególnego zagrożenia tąpaniami wyznaczone na całej długości chodnika badawczego [...], chodnika badawczego [...] wtórnego, przecinki [...], przecinki [...] oraz w do wierzchni badawczej [...], na odcinku pomiędzy przecinkami [...], a [...]. Na zmianach wydobywczych obowiązywał zakaz przebywania pracowników w strefach, za wyjątkiem: [...] pracowników zatrudnionych doraźnie w chodniku badawczym [...] przy przebudowie i wzmacnianiu obudowy skrzyżowania ściany z chodnikiem oraz [...] pracowników zatrudnionych doraźnie w chodniku badawczym [...] wtórnym przy przebudowie i wzmacnianiu obudowy skrzyżowania ściany z chodnikiem; pracownikom tym wolno było przebywać w strefach tylko wtedy, gdy kombajn znajdował się w odległości powyżej 30m od wyrobiska przyścianowego.
W trakcie eksploatacji pokładu [...] ścianą [...] obowiązki naczelnego inżyniera, zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego, pełnił A. Z., który w dniu [...] r., przyjął do wiadomości i przestrzegania zakres czynności, zatwierdzony przez kierownika ruchu zakładu górniczego. Zgodnie z punktem I zakresu czynności A. Z. był bezpośrednim zwierzchnikiem - kierowników działów przetargów i koordynacji, robót górniczych, tąpań i obudowy, mierniczo-geologicznego, wentylacji, przeróbki mechanicznej, jakości produkcji i zbytu, enereomechanicznego, inwestycji, przygotowania i ekonomiki produkcji; oddziału gospodarki maszynami, remontami i zarządzania majątkiem trwałym; laboratorium w zakładzie przeróbczym, dyspozytorów ruchu i metanometrii, kierownika służby strzałowej i zespołu obsługi energii kopalni. Był uprawniony do: "koordynowania i pełnienia nadzoru nad działalnością pionu technicznego kopalni"; "wydawania poleceń natychmiastowego wstrzymania robót w razie: stwierdzenia stanu zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi w związku z występowaniem górniczych zagrożeń naturalnych lub prowadzonymi robotami, możliwości wystąpienia szkód materialnych w znacznym stopniu". Natomiast zgodnie z punktem III zakresu czynności, do obowiązków należało m. in. "planowanie i prowadzenie ruchu kopalni zgodnie z przepisami prawa geologicznego i górniczego, zasadami wiedzy i sztuki górniczej oraz przepisami szczególnymi, zarządzeniami, poleceniami i wytycznymi przedsiębiorcy oraz organów nadzoru górniczego i technicznego"; "sprawowanie nadzoru i kontroli wszystkich robót prowadzonych pod ziemią i na powierzchni w zakresie dotyczącym ich zgodności z planem ruchu kopalni i w sposób zapewniający ciągłość ruchu kopalni"; "nadzór i kontrola działalności komórek organizacyjnych i stanowisk pracy podporządkowanych naczelnemu inżynierowi zgodnie z regulaminem i schematem organizacyjnym kopalni". Z mocy punktu IV zakresu czynności ponosił odpowiedzialność za: "prowadzenie działalności techniczno-ruchowej i produkcyjnej kopalni zgodnie z zatwierdzonym planem zagospodarowania złoża, planem ruchu oraz obowiązującymi w tym zakresie przepisami"; "funkcjonowanie podległych służb zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz ustalonymi dla nich zakresami działania"; "stan bezpieczeństwa prowadzonych robót górniczych i eksploatacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem działalności profilaktycznej w zakresie zapobiegania skutkom górniczych zagrożeń naturalnych oraz przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy"; "skutki i następstwa swoich decyzji dotyczących ruchu kopalni, eksploatacji i planów inwestycyjnych".
Ponadto, na podstawie Zarządzenia wewnętrznego Nr [...] kierownika ruchu zakładu górniczego "A" S.A. "B" w K. z dnia [...] r., w sprawie powołania w ramach Rady Konsultacyjnej Zarządzania Bezpieczeństwem i Kontroli Strat, zespołów opiniotwórczych dla rozpoznawania i zwalczania zagrożeń naturalnych występujących w "B", w tym kopalnianego zespołu ds. zagrożeń metanowych - w roku [...] A. Z. - naczelny inżynier, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego pełnił funkcję przewodniczącego tych zespołów i zgodnie z § 3 tego Zarządzenia - zadaniem zespołów było analizowanie całokształtu działań zmierzających do utrzymania właściwego stanu bezpieczeństwa kopalni przy uwzględnieniu wymagań systemu zarządzania bezpieczeństwem pracy; ocena zgodności zagadnień związanych z rozpoznawaniem i zwalczaniem zagrożeń występujących w "B", wprowadzanych nowych technologii z dokumentem bezpieczeństwa i procedurami; analizowanie i opiniowanie zagadnień związanych z rozpoznawaniem i zwalczaniem zagrożeń występujących w "B", wprowadzaniem nowych technologii oraz minimalizacją wpływu zagrożeń na środowisko.
Dalej organ zaakcentował, że w okresie od [...] r. do [...] r. ściana [...] przewietrzana była powietrzem w ilości mniejszej od 1650 m3/min, przyjętej w w/w Aneksie Nr [...] do projektu technicznego; ilość powietrza doprowadzana lutniociągiem do chodnika badawczego [...] wtórnego również nie była zgodna z założeniami tego Aneksu, który przewidywał co najmniej 300 m3/min; na co miało wpływ wykonanie przekopu do pokładu [...], w [...] r., stanowiącego drugą drogę odprowadzenia powietrza z rejonu pokładu [...], do wyrobisk wentylacyjnych. O mniejszej ilości powietrza w rejonie i samej ścianie [...] świadczą wyniki pomiarów wykonywanych w wyrobiskach podziemnych, przez pracowników zatrudnionych w dziale wentylacji, którego kierownik był bezpośrednim podwładnym A. Z.. Potwierdzeniem tego są analizy dokonywane przez kopalniany zespół ds. zagrożenia metanowego na posiedzeniach w [...] i [...] r. oraz opracowanie pt.: "Analiza zagrożenia metanowego i zabezpieczeń gazometrycznych w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] na poziomie [...] m w "A" S.A. "B" "C" w R.", wykonane przez zespół [...] w K., w [...] r. Wyniki pomiarów były archiwizowane i z ich zapisów wynikało, że każda z podanych wartości była mniejsza od określonej w Aneksie Nr [...]; potwierdzeniem mniejszej ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...] w [...] i [...] r. od wymaganej Aneksem Nr [...], tj. 1650m3/min, były stwierdzenia zawarte w protokołach z posiedzeń kopalnianego zespołu ds. zagrożeń metanowych, któremu przewodniczył A. Z.; protokole Nr [...] z dnia [...] r., protokole Nr [...] z dnia [...] r. Niedotrzymanie wymaganej ilości powietrza przewietrzającego ścianę [...], w okresie od [...] do [...] r., zostało potwierdzone przez świadków: R. D., K. K., A. L., L. B., A. W. i B. K..
Również w opracowaniu wykonanym przez zespół Akademii Górniczo-Hutniczej w K. w [...] r. pt.: "Analiza zagrożenia metanowego i zabezpieczeń gazometrycznych w rejonie ściany [...] w pokładzie [...] na poziomie [...] m w "A" S.A. "B" "C" w R." wskazano, że ilość powietrza przepływającego przez ścianę [...] w żadnym przypadku nie była zgodna z ustaleniami Aneksu Nr [...].
Na podstawie powyższego materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że, od [...] r. do [...] r. ściana [...] w pokładzie [...] na poziomie [...] m, przewietrzana była niezgodnie z ustaleniami jej projektu technicznego (Aneksu Nr [...]). A. Z. z tytułu zajmowanego stanowiska uczestniczył w posiedzeniach kopalnianego zespołu, na których podawane były wartości powietrza, a zatem posiadał wiedzę o istniejących nieprawidłowościach. Skoro zatem jako naczelny inżynier, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego, zgodnie ze swoim zakresem czynności (pkt IV. 3.), odpowiadał za stan bezpieczeństwa prowadzonych robót górniczych i eksploatacyjnych oraz przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy; ponosił odpowiedzialność (pkt IV. 1. zakresu czynności) za prowadzenie działalności techniczno-ruchowej i produkcyjnej kopalni zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami to niedochowanie wymogu przestrzegania przepisu § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki stanowiło o naruszeniu obowiązków służbowych.
Nadto ustalono, że w dniu [...] r. A. Z. był najwyższą funkcyjnie osobą, uczestniczącą w odprawie porannej osób dozoru i kierownictwa ruchu zakładu w "C". Organ uznał za wiarygodne zeznania świadka – A. N., który podał, że stronę o zakresie robót zaplanowanych do wykonania w chodniku badawczym [...] i przecince [...] w pokładzie [...], co zostało przez niego zaakceptowane. Zatrudnienie pracowników w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami w tym dniu na zmianie I potwierdzone zostało także przez innych świadków.
Organ zwrócił uwagę, że akceptacja naczelnego inżyniera zakresu robót dot. spągowania i wydawania zbędnych materiałów, przewidzianych do wykonania w chodniku badawczym [...] i przecince [...], objętych strefą szczególnego zagrożenia tąpaniami, wymagała zatrudnienia łącznie [...] pracowników, podczas gdy zatrudnienie na zmianie wydobywczej osób w tych wyrobiskach do prac nie związanych ze wzmacnianiem obudowy skrzyżowania - stanowiło naruszenie jednego z podstawowych rygorów projektu technicznego ściany, a tym samym naruszenie § 40 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki. Podkreślono, że podczas prowadzenia urabiania w ścianie, w odległości mniejszej niż 30 m od chodnika badawczego [...], obowiązywał całkowity zakaz przebywania osób w tym wyrobisku i przecince [...]. Zatem zdaniem Organu, brak jakichkolwiek zastrzeżeń do powyższych ustaleń przez A. Z. - naczelnego inżyniera, zastępcę kierownika ruchu zakładu górniczego, biorącego udział w odprawie - był równoznaczny z akceptacją zamierzeń, a więc wyznaczeniem konkretnych zadań do wykonania, wymagających stałego przebywania [...] pracowników w wyrobiskach objętych strefą szczególnego zagrożenia tąpaniami, co spowodowało naruszenie obowiązków z pkt IV.5 i pkt IV. 3. zakresu czynności.
Biorąc jednak pod uwagę wieloletni przebieg pracy A. Z. organ, w granicach uznania administracyjnego, dostosował wymiar kary do rodzaju naruszenia obowiązków pracowniczych i stopnia winy poprzez naruszenie § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki w związku z punktem III. pkt 1 i 26, punktem IV. pkt 1, 2, 3 i 5 zakresu czynności oraz §10 pkt 1 i § 40 ust. 1 ww. rozporządzenia - orzekając zakaz wykonywania czynności osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny na czas 12 miesięcy, tj. od dnia [...] r. do dnia [...] r., jako właściwy środek prewencyjny.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na mocy art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, względnie o jej uchylenie i zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargi na powołaną decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r.; względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zarzucono naruszenie prawa materialnego art. 113 ust. 1 pkt 3 Pgg w związku z §§ 10 pkt 1 i 40 ust. 1 rozporządzenia, poprzez uznanie, że odwołujący się naruszył dyscyplinę i porządek pracy oraz ciążące na nim obowiązki; Aneksu nr [...] do projektu technicznego eksploatacji ściany [...] poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pracownicy działu wentylacji odpowiedzialni za przewietrzanie ww. ściany nie mieli możliwości i obowiązku dostosowywania ilości dostarczanego do ściany powietrza do bieżącego zagrożenia metanowego oraz naruszenie przepisów postępowania art. 24 § 3 Kpa w związku z art. 25 § 1 Kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 1 Kpa poprzez wydanie decyzji przez organ, który podlegał wyłączeniu z uwagi na brak bezstronności i obiektywizmu, co winno skutkować stwierdzeniem nieważności decyzji organu I instancji; art. 10 § 1 Kpa w związku z art. 9 Kpa poprzez uniemożliwienie odwołującemu się czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji po uchyleniu poprzedniej decyzji oraz niepoinformowaniu odwołującego się o zebraniu materiału dowodowego i uniemożliwienie jemu zapoznania się z tym materiałem i wypowiedzenia co do jego treści przed wydaniem decyzji; art. 61 § 4 Kpa w związku z art. 79 § 1 i 2 Kpa i w związku z art. 81 Kpa poprzez przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego wobec strony, co uniemożliwiło czynny udział w tej części postępowania oraz wadliwie zostało uznane za podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych; art. 80 Kpa w związku z art. 7 Kpa poprzez poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o wybiórczą i niepełną ocenę zebranego materiału dowodowego, polegającą na przyjęciu ustaleń opisanych w odwołaniu na stronach 2 i 3; art. 78 § 1 Kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniających zeznań świadka C. B. na okoliczność przebiegu odprawy w dniu [...] r.; art. 84 § 2 Kpa w związku z art. 78 § 1 Kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub instytutu naukowo-badawczego na okoliczność, czy ilości powietrza dostarczanego i płynącego przez ścianę [...] w pokładzie [...] w OG R. w okresie od [...] r. do [...] r. były dostosowane do bieżącego zagrożenia metanowego, a co za tym idzie - czy były zgodne z końcowymi założeniami aneksu nr [...] do projektu technicznego eksploatacji ściany [...].
Wskazano także na błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że z protokołów nr [...] [[...]] z dnia [...] r. oraz nr [...] z dnia [...] r. posiedzeń Kopalnianego Zespołu ds. Zagrożenia Metanowego wynika, że odwołujący się akceptował wykazane w części II pn. "Stwierdzenia" zbyt małe ilości powietrza doprowadzane do ściany; błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że z ww. protokołów Kopalnianego Zespołu ds. Zagrożenia Metanowego wynikają niższe od ustalonych ilości powietrza doprowadzanego do ściany [...] oraz naruszenie art. 107 § 3 Kpa poprzez niewskazanie w uzasadnieniu decyzji jakim dowodom organ I instancji nie dał wiary i z jakich przyczyn.
Prezes Wyższego Urzędu Górniczego rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, podtrzymał stanowisko organu I instancji. Stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy jest wystarczający, odpowiedni i wskazuje jednoznacznie na zasadność postawionych odwołującemu się zarzutów; powołane dowody, stanowiące uzasadnienie dla treści poszczególnych zarzutów, wskazują wyraźnie, że A. Z. jako naczelny inżynier, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego w "A" S.A. "B" w K., "C" w R., nie dopełnił ciążących na nim obowiązków osoby kierownictwa ruchu zakładu górniczego w podziemnych zakładach górniczych wydobywających węgiel kamienny w zakresie objętym tymi zarzutami. Przeprowadzając ponowne postępowanie wyjaśniające organ I instancji wyjaśnił wątpliwe poprzednio okoliczności, a ustalając wymiar kary wobec odwołującego się, odniesiono się do rodzaju naruszenia obowiązków służbowych, uwzględniono stopień winy pracownika jako osoby o jednej z najwyższych funkcji w kierownictwie zakładu górniczego, a także przebieg pracy zawodowej, ustalony na podstawie dokumentów zebranych podczas prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w tym ukarania A. Z. przez Sąd Rejonowy w K. karą grzywny w związku z brakiem właściwego zabezpieczenia rejonu wentylacyjnego kopalni zaporami przeciwwybuchowymi głównymi. Zauważono, że odwołujący się nie jest jedyną osobą, której postawiono zarzuty w związku z badaniem przyczyn i okoliczności zdarzenia. Zasada indywidualizacji odpowiedzialności odwołującego się została zachowana i udowodniona poprzez wskazanie i udowodnienie odwołującemu się, że nie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków przypisanych indywidualnie jego osobie - naczelnemu inżynierowi, zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego. Podkreślono także, że tryb określony w art. 113 ust. 1 pkt 3 Pgg nie służy do rozstrzygania kwestii związku przyczynowego pomiędzy stwierdzonymi naruszeniami dyscypliny i porządku pracy, a zaistniałym w dniu [...] r. zdarzeniem - zapaleniem i wybuchem metanu, z udziałem pyłu węglowego oraz wypadkiem zbiorowym w "A" S.A. "B" w K., "C" w R.. Zarzuty postawione m.in. odwołującemu się w wyniku badania przyczyn i okoliczności wyżej wymienionego zdarzenia, nie stanowią o związku z tym zdarzeniem i są wynikiem stwierdzenia w toku badania przyczyn i okoliczności tego zdarzenia nieprawidłowości w pracy odwołującego się (oraz innych osób), stanowiących naruszenie porządku i dyscypliny pracy oraz przepisów obowiązujących w ruchu zakładu górniczego.
Organ II instancji analizując poszczególne zarzuty odwołania stwierdził ich bezzasadność. Zaakcentował, że powietrze doprowadzane do ściany [...] w okresie objętym zarzutem stawianym odwołującemu się nie spełniało wymogów aneksów do projektu technicznego, a odwołujący się, który ponosił odpowiedzialność za całokształt prawidłowego prowadzenia robót górniczych w kopalni, znał wartości powietrza w rejonie ściany [...] w okresie od [...] do [...] r. i nie dokonał zmian w projekcie technicznym eksploatacji tej ściany.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa procesowego zauważono, że sprawa wyłączenia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. od prowadzenia postępowania o wydanie decyzji w trybie art. 113 ust. 1 pkt 3 Pgg, w którym stroną jest A. Z. - była rozpatrywana przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, który w dniu [...] r. wydał postanowienie znak [...] o odmowie.
Organ odwoławczy nie potwierdził także zarzutów naruszenia art. 10 § 1 Kpa w związku z art. 9 Kpa, stwierdził, że strona ostała poinformowana o wszczęciu postępowania pismem z dnia [...] r., którego odbiór potwierdziła i nie wniosła zastrzeżeń; zapoznając się z aktami sprawy w dniu [...] r. strona miała możliwość wypowiedzenia się i wniesienia uwag do zgromadzonego materiału dowodowego. Dalej zauważono, że organ I instancji nie zarzucił odwołującemu się podjęcia decyzji o zatrudnieniu w strefie zagrożenia tąpaniami większej ilości osób, niż przewidziana w "Karcie zmian nr 1 do Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...] pokładu [...] - [...]", lecz właśnie brak reakcji jako najwyższej funkcyjnie osoby biorącej udział w porannej odprawie osób dozoru i kierownictwa w "C" stanowi o uchybieniu obowiązkom służbowym.
Organ II instancji nie podzielił podniesionego przez odwołującego się zarzutu, że organ I instancji pominął stwierdzenia i wnioski zawarte w "Sprawozdaniu Komisji powołanej dla zbadania przyczyn i okoliczności zapalenia i wybuchu metanu oraz wypadku zbiorowego, zaistniałych w dniu [...] r. w "A" S.A. "B" w K., "C" w R.". Zauważył, że ustalenia zawarte w przedmiotowym sprawozdaniu Komisji nie zamykały drogi do podejmowania przez organ I instancji samodzielnych ustaleń co do stanu faktycznego na podstawie materiału dowodowego, zebranego podczas postępowania administracyjnego, i dokonywania oceny stwierdzonych faktów.
Poza tym organ II instancji podkreślił, że wiedza uzyskana w związku z uczestniczeniem w pracach zespołów miała znaczenie dla pracy odwołującego się jako naczelnego inżyniera, zastępcy kierownika ruchu zakładu górniczego, odpowiedzialnego - zgodnie z pkt IV.3 zakresu czynności - za "stan bezpieczeństwa prowadzonych robót górniczych eksploatacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem działalności profilaktycznej w zakresie zapobiegania skutkom górniczych zagrożeń naturalnych oraz przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy".
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący, wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie decyzji organów obu instancji i nakazanie przekazania sprawy do rozpoznania innemu organowi I instancji, zarzucił w szczególności naruszenie przepisów postępowania:
a) art. 140 Kpa wzw.z art. 24 § 3 Kpa w zw. z art. 25 § 1 Kpa poprzez nieuwzględnienie faktu, że decyzja organu I instancji została wydana przez organ, który podlegał wyłączeniu z uwagi na brak bezstronności i obiektywizmu;
- art. 10 § 1 Kpa w zw. z art. 9 Kpa poprzez uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym przed organem I instancji po uchyleniu poprzedniej decyzji oraz niepoinformowanie skarżącego o zebraniu przez organ I instancji materiału dowodowego i uniemożliwienie jej zapoznania się z tym materiałem i wypowiedzenia co do jego treści przed wydaniem decyzji;
b) art. 61 § 4 Kpa w związku z art. 79 § 1 i 2 Kpa i w zw. z art. 81 Kpa oraz art. 10 Kpa poprzez uznanie za prawidłowe dopuszczenie w postępowaniu jako dowodu z dokumentu w miejsce przesłuchania świadków protokołów z zeznań świadków: A. N., R. D., A. L., A. B. i innych, przesłuchanych jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego wobec A. Z., co uniemożliwiło skarżącemu czynny udział w tej części postępowania oraz wadliwie zostało uznane za podstawę poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych;
c) art. 84 § 2 Kpa w zw. z art. 78 § 1 Kpa poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego lub instytutu naukowo-badawczego na okoliczność czy ilości powietrza dostarczanego i płynącego przez ścianę [...] pokład [...] w OG R. w okresie od [...] r. do [...] r. były dostosowane do bieżącego zagrożenia metanowego, a co za tym idzie - czy były zgodne z końcowymi założeniami aneksu nr 5 projektu technicznego eksploatacji ściany nr [...], a który to dowód w istotny sposób mógł przyczynić się do poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych w postępowaniu i wadliwe uznanie, że powołanie się przez organ I instancji na opracowanie [...] w K. sporządzone na potrzeby innego postępowania stanowi dowód w rozumieniu art. 84 §1 Kpa;
d) art. 80 Kpa w zw. z art. 7 Kpa poprzez uznanie za prawidłowe poczynienie ustaleń faktycznych w oparciu o wybiórczą i niepełną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na
1) ustaleniu, że :
1a) akceptacja przez skarżącego ustalonego przez kierownika zakresu robót na zmianie niewydobywczej skutkowała zatrudnieniem [...] osób w strefie zagrożonej tąpaniami, podczas gdy z zeznań świadków A. B., A. R., M. L., T. D., A. N. wynika jednoznacznie że na odprawie w dniu [...] r. A. Z. nie wydawał żadnych poleceń ani nie akceptował w żaden sposób ilości osób zatrudnionych w ścianie [...], zaś decyzje w tym zakresie należały do odpowiednich osób dozoru średniego i wyższego,
1b) zmiana A rozpoczynająca pracę w ścianie [...] w dniu [...] r. była zmianą wydobywczą, co miało wpływ na dopuszczalną ilość osób przebywających w jej rejonie, podczas gdy z zeznań skarżącego oraz m.in. świadka R. P., T. S., A. R. wynika, że zmiana ta rozpoczynała pracę jako zmiana niewydobywcza (remontowa) bowiem usuwano awarię odstawy, a zatem dopuszczalna ilość osób była wyższa od ustalonej przez organ I instancji,
1c) skarżący w dniu [...] r. został poinformowany przez A. N. o zakresie robót zaplanowanych na ten dzień, co skutkowało zatrudnieniem w strefie niedopuszczalnej ilości pracowników, co ustalono w oparciu o zeznania A. N. z dnia [...] r. (jeszcze przed wszczęciem postępowania), podczas gdy z zeznań ww. świadka, złożonych w dniu [...] r. (już po wszczęciu postępowania), wynika jednoznacznie, że nie ustalał on żadnego zakresu robót z naczelnym inżynierem A. Z., zaś decyzje w tym zakresie podejmował prowadzący odprawę kierownik robót,
1d) do wykonywania prac ustalonych w czasie odprawy niezbędne było wyznaczenie [...] pracowników, podczas gdy ustalenie takie jest całkowicie dowolne i nie wynika z żadnych dowodów zgromadzonych w sprawie, zaś skierowanie takiej ilości osób do ściany [...] było skutkiem decyzji podjętych już na dole kopalni przez osoby bezpośrednio pracujące w ścianie [...],
2) oraz pominięciu
2a) zeznań świadków: K. K., R. D., A. L., A. B., M. L., A. R. w zakresie, w jakim świadkowie ci stwierdzali, że skarżący nie zatwierdzał ani nie ustalał zmian w zakresie zmniejszenia ilości powietrza do ściany [...] od [...] do [...] r. oraz nie polecał w dniu [...] r. wykonywania robót w ścianie [...] przez pracowników w ilości większej niż była dopuszczalna w strefach szczególnego zagrożenia tąpaniami,
2b) tych stwierdzeń i wniosków zawartych w sprawozdaniu Komisji powołanej przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego dla zbadania przyczyn zdarzenia z dnia [...] r. w "B", z których wynika, że skarżący nie jest osobą odpowiedzialną za stwierdzone przez tę Komisję zaniedbania (str. 65 pkt 9 i str. 67 sprawozdania);
3) art. 78 § 1 Kpa poprzez
3a) nieprzeprowadzenie dowodu z uzupełniających zeznań świadka C. B. na okoliczność przebiegu odprawy w dniu [...] r., a zwłaszcza, czy poczyniono wówczas ustalenia odnośnie zakresu robót skutkujące koniecznością zatrudnienia nadmiernej ilości osób w strefach szczególnego zagrożenia tąpaniami oraz czy wnioskowany świadek, jako inżynier ds. tąpań uznawał takie ewentualne ustalenia za niegodne z obowiązującym projektem;
3b) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że:
* z protokołów nr [...] z dnia [...] r. oraz nr [...] z dnia [...][...] r. posiedzeń zespołu ds. zagrożenia metanowego wynika, że skarżacy akceptował wykazane w części 1 pn. "Stwierdzenia" zbyt małe ilości powietrza doprowadzanego do ściany, podczas gdy z protokołów tych wynika jednoznacznie, że zespół ds. zagrożeń metanowych nie zadecydował ani nie ustalił niższych od wymaganych aneksem nr 5 ilości powietrza w ścianie, natomiast każdorazowe decyzje i ustalenia zespołu (pkt 11 protokołów) były zgodne z obowiązującymi przepisami i zasadami profilaktyki metanowej,
* z ww. protokołów zespołu ds. zagrożeń metanowych wynikają niższe od ustalonych ilości powietrza doprowadzanego do ściany nr [...], podczas gdy z załączonych do protokołów i stanowiących podstawę dla wszystkich wyliczeń (w tym także powoływanych w decyzji opracowań) tabel wynika jednoznacznie, że ilości powietrza, które były przedmiotem analizy zespołu były zgodne z założeniami aneksu nr 5;
2. naruszenie prawa materialnego, a to:
a) art. 113 ust. 1 pkt 3 Pgg w zw. z §§ 10 pkt 1 i 40 ust. 1 rozporządzenia, a to poprzez uznanie, że skarżący naruszył dyscyplinę i porządek pracy oraz ciążących na nim obowiązków, podczas gdy analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżący w żaden sposób nie dopuścił się naruszenia swych obowiązków oraz obowiązujących przepisów i sankcje nałożone zaskarżoną decyzji są rażąco surowe,
b) aneksu nr 5 do projektu technicznego eksploatacji ściany [...] poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pracownicy działu wentylacji odpowiedzialni za przewietrzanie ww. ściany nie mieli możliwości i obowiązku dostosowywania ilości dostarczanego do ściany powietrza do bieżącego zagrożenia metanowego, podczas gdy z treści tego aneksu wynika to w sposób jednoznaczny, zaś także inspektorzy Okręgowego Urzędu Górniczego w K. przeprowadzający kontrolę limitowaną w dniach [...] -[...] r. oraz w dniach [...] -[...] r. także nie zgłaszali żadnych zastrzeżeń do dostarczanej do ściany [...] ilości powietrza, pomimo, że wiedzieli, że była ona niższa od zakładanej w aneksie nr 4 i 5, co oznacza, że uznawali możliwość dostosowywania tej ilości do bieżącego zagrożenia metanowego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje:
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyj-ny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.
Art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r. Nr 228, poz. 1947, ze zm.) stanowi, że przy wykonywaniu nadzoru i kontroli organ nadzoru górniczego może zakazać, na czas nieprzekraczający dwóch lat, wykonywania określonych czynności w ruchu zakładu górniczego osobom, o których mowa w art. 68 ust. 1 oraz w art. 70 ust. 1, albo wykonywania określonych czynności osobom, o których mowa w art. 75a ust. 1, w razie stwierdzenia naruszenia przez te osoby dyscypliny i porządku pracy, a zwłaszcza obowiązków określonych ustawą i wydanymi na jej podstawie przepisami. Cytowana norma prawna ma jednak charakter fakultatywny i decyzje wydawane w tych sprawach mają charakter uznaniowy. Uznanie administracyjne odnosi się do ostatniego etapu stosowania prawa, jakim jest ustalenie konsekwencji prawnych udowodnionych faktów sprawy na podstawie stosowanego przepisu prawa materialnego. Decyzja taka posiada tzw. luz decyzyjny w postaci szeregu konsekwencji prawnych możliwych do wyboru, przy czym wybranie jednej z tych konsekwencji wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wybór zaś danego rozstrzygnięcia winien być poprzedzony wszechstronnym rozważeniem interesu strony i słusznego interesu społecznego.
Przenosząc przedstawione rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy i kolejnych zarzutów stawianych skarżącemu Sąd w pełni podzielił stanowisko organów oparte na obszernie zebranym materiale dowodowym niniejszej sprawy: m.in. na "Projekcie technicznym eksploatacji ścianą [...]", jego Aneksie nr 5, "Analizie zagrożenia" opracowaną przez [...]; przesłuchaniach świadków, zakresie czynności A. Z. z [...] r. W konsekwencji zatem poczynionych przez organy orzekające ustaleń należy zauważyć, że zasadnie uznano, iż A. Z. jako naczelny inżynier, zastępca kierownika ruchu zakładu górniczego w "A" S.A. "B" w K. naruszył § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki w związku z punktem III. pkt 1 i 26, punktem IV. pkt 1, 2, 3 i 5 jego zakresu czynności z dnia [...] r., oraz § 10 pkt 1 i § 40 ust. 1 tego rozporządzenia przez niedopełnienie obowiązków dotyczących: planowania i prowadzenia ruchu kopalni zgodnie z zasadami wiedzy i sztuki górniczej oraz przepisami szczególnymi; prowadzenia działalności techniczno-ruchowej i produkcyjnej kopalni zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami; funkcjonowania podległych służb zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz ustalonymi dla nich zakresami działania, stanu bezpieczeństwa prowadzonych robót górniczych i eksploatacyjnych ze szczególnym uwzględnieniem działalności profilaktycznej w zakresie zapobiegania skutkom górniczych zagrożeń naturalnych oraz przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, w wyniku czego dopuścił i tolerował prowadzenie robót w ścianie [...] i jej rejonie niezgodnie z ustaleniami projektu technicznego, co polegało na tym, że od [...] r. do [...] r. przez ścianę [...] w pokładzie [...] przepływało powietrze w ilości od 1200 m3/min do 1600 m3/min, zamiast co najmniej 1650 m3/min, a do chodnika badawczego [...] wtórnego doprowadzano lutniociągiem powietrze w ilości 200 m3/min, zamiast co najmniej 300 m3/min; w dniu [...] r., wydawano zbędne materiały i urządzenia z przecinki [...] oraz spągowano chodnik badawczy [...] i przecinkę [...] w pokładzie [...], co wymagało stałego przebywania [...] osób w wyrobiskach objętych strefą szczególnego zagrożenia tąpaniami, w których obowiązywał zakaz zatrudniania pracowników na zmianach wydobywczych, za wyjątkiem trzech, doraźnie przy przebudowie i wzmacnianiu obudowy skrzyżowania ściany z chodnikiem badawczym [...] i tylko wtedy, gdy kombajn ścianowy znajdował się w odległości powyżej 30m od tego chodnika.
Odnosząc się do pierwszego zarzutu naruszenia obowiązków pracowniczych A. Z. zauważyć należy, że z analizy "Projektu technicznego eksploatacji ścianą [...]" i "Aneksu nr 5" do niego jednoznacznie wynikało, że dla zapewnienia najkorzystniejszych warunków klimatycznych dla załogi zatrudnionej w ścianie [...] minimalna ilość powietrza przewietrzającego tę ścianę winna wynosić 1650 m3/min. Natomiast z przeprowadzonej przez [...] "Analizy zagrożenia metanowego i zabezpieczeń gazometrycznych" wynika, że w krytycznym okresie, objętym zaskarżonymi decyzjami, ilość powietrza w ścianie [...] utrzymywała się na poziomie 1400m3/min bądź poniżej – [...] i [...] 1300 i 1350 m3/min, a w następnych dniach została zmniejszona do 1200 – 1250 m3/min. Zatem roboty w ścianie [...] prowadzone były w warunkach wysokiej metanowości; przy dużym zagrożeniu metanowym, o czym świadczy bardzo duża liczba przekroczeń zarejestrowana przez czujniki metanometrii automatycznej. Powyższą okoliczność potwierdzają także wykresy, tablice parametrów metanowych i metanowości kryterialnej ściany [...] oraz zeznania powoływanych w decyzji I instancji świadków.
Również za zasadny należy uznać drugi zarzut postawiony stronie – tj., że w dniu [...] r., wydawano zbędne materiały i urządzenia z przecinki [...] oraz spągowano chodnik badawczy [...] i przecinkę [...] w pokładzie [...], co wymagało stałego przebywania [...] osób w wyrobiskach objętych strefą szczególnego zagrożenia tąpaniami, w których obowiązywał zakaz zatrudniania pracowników na zmianach wydobywczych, za wyjątkiem trzech, doraźnie przy przebudowie i wzmacnianiu obudowy skrzyżowania ściany z chodnikiem badawczym [...] i tylko wtedy, gdy kombajn ścianowy znajdował się w odległości powyżej 30m od tego chodnika. Okoliczność tą potwierdzają obszerne zeznania świadków – m.in. T. D., A. N. i A. R.. Także K. K. – kierownik ruchu zakładu górniczego - szczegółowo opisał zasady i tryb odpowiedzialności za koordynację robót i kierowanie określonej liczby ludzi w rejon ściany [...] oraz wyznaczenie stref szczególnego zagrożenia tąpaniami w rejonie ściany [...] i zasad poruszania się w tych strefach. Podkreślił, że w dniu [...] r. zmiana była wydobywczą, pomimo awarii na zmianie poprzedniej; a liczba osób, które znajdowały się w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami w chodniku badawczym [...] i przecince [...] (w chwili zdarzenia) przekraczała każdą z dopuszczalnych nawet dla zmiany niewydobywczej.
Przenosząc opisane wyżej ustalenia do wymierzonej skarżącemu sankcji zaakcentować należy, że postępowanie w sprawach związanych z ruchem i prawidłowym funkcjonowaniem podziemnych zakładów górniczych jest procesem administracyjnym, rządzącym się swoistymi, charakterystycznymi, bardzo sztywnymi regułami i podlegającym konkretnym reżimom prawnym. Skoro zatem określone wymogi co do stężenia metanu, przewietrzania ścian oraz dopuszczalnej liczby ludzi w danym rejonie szczególnego zagrożenia wynikały z wewnętrznych regulacji "A" SA "B" to wszelkie naruszenia w tym zakresie musiały skutkować odpowiedzialnością w trybie art. 113 prawa górniczego i geologicznego w zw. z przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych.
Orzeczony zatem skarżącemu wymiar kary wynika przede wszystkim ze stwierdzonych powyżej uchybień w prawidłowym zarządzaniu ruchem kopalni oraz z postanowień zakresu czynności A. Z. i schematu organizacyjnego zakładu. Bezspornym jest, że odpowiedzialność za prawidłową organizację i prowadzenie ruchu zakładu górniczego spoczywa na kierownictwie ruchu zakładu górniczego. Tym samym osoby te są zobligowane do rzetelnego przestrzegania postanowień zawartych w specjalnie ustanowionych aktach, umowach, zakresach czynności i postanowieniach dot. funkcjonowania zakładu. Naruszenie tych postanowień pociąga za sobą określone konsekwencje dyscyplinarne w ramach regulacji resortowych. Dlatego też nie ma znaczenia w niniejszej sprawie czy strona wyrażała akceptację takiego stanu, czy wydawała w tym zakresie wyraźne polecenia służbowe, czy miała wiedzę na temat naruszenia zasad bezpieczeństwa ruchu zakładu ale nie podjęła żadnych środków aby temu przeciwdziałać. Jako bowiem osoba piastująca jedno z najwyższych stanowisk w kierownictwie kopalni była odpowiedzialna za podległe jej piony organizacyjne, służby techniczne i właściwe funkcjonowanie zakładu. Trudno bowiem obciążać winą za zaistniałe naruszenia jedynie bezpośredni dozór niższego czy średniego szczebla, skoro czuwanie nad higieną i bezpieczeństwem pracowników obciąża przede wszystkim osoby kierujące zakładem, które jednie władne są do podejmowania stosownych decyzji w tym zakresie; łącznie z rozliczaniem osób dozoru za czuwanie nad należytymi warunkami pracy w pionie przez siebie nadzorowanym/kierowanym. Tym samym wymiar kary uwzględniał podstawowe zasady wynikające z obowiązującego prawa, chociażby taką, która wynika z art. 111 Kodeksu pracy - by przy wymierzaniu kary za naruszenie dyscypliny i porządku pracy uwzględniać rodzaj naruszenia obowiązków pracowniczych, stopień winy pracownika i jego dotychczasowy stosunek do pracy (Vide: wyroki WSA w Gliwicach o sygn. akt III SA/GL 1569/09 i III SA/GL 424/08).
Za bezzasadny uznano także zarzut uniemożliwienia stronie czynnego udziału. Procedura administracyjna oparta jest na gromadzeniu dokumentów w formie pisemnej, a zatem protokoły z zeznań świadków zostały włączone do akt sprawy i skarżący miał możliwość zaznajomienia się z nimi. Natomiast "Projekt techniczny eksploatacji ścianą [...]", jego Aneks nr 5, "Analiza zagrożenia" opracowana przez [...], zakres czynności z [...] r. były znane A. Z. z racji zajmowanego stanowiska. Podobnie chybiony jest argument zgromadzenia dowodów w sprawie przed jej wszczęciem. Z uwagi bowiem na zasadność i ekonomikę procesu żeby mogło być prowadzone postępowanie administracyjne najpierw organ musi mieć uzasadnione podstawy do jego wszczęcia. Stąd też konieczne jest sprawdzenie okoliczności sprawy i uznanie ich za wystarczające do wszczęcia postępowania i potem jego prowadzenia zgodnie z naczelnymi zasadami zawartymi w przepisach od art. 7 do art. 10 Kpa. Nawet gdyby uznać, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ naruszył zasadę z art. 10 Kpa, jak wywodzi to strona skarżąca, to powyższe i tak nie miało wpływu na wynik sprawy. W konsekwencji bowiem poczynionych przez organy ustaleń Sąd uznał, że tolerowanie przez A. Z. niższego od zatwierdzonego poziomu dopowietrzania ściany [...] oraz akceptacja większej ilości pracowników w strefie szczególnego zagrożenia tąpaniami stanowiło działanie niezgodne z § 9 ust. 1, § 10 pkt 1 oraz § 40 ust 1 wskazywanego na wstępie rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych, zgodnie z którymi: § 9 ust. 1 - osoba kierownictwa i dozoru ruchu powinna przestrzegać ustalonego dla niej i zatwierdzonego przez kierownika ruchu zakładu górniczego zakresu czynności, określającego jej obowiązki, uprawnienia i zakres odpowiedzialności; § 10 pkt 1 - osoby kierownictwa i dozoru ruchu oraz inne osoby kierujące zespołami pracowników powinny organizować i prowadzić pracę, w sposób zapewniający bezpieczeństwo pracowników, zakładu górniczego i środowiska; § 40 ust. 1 - roboty górnicze prowadzi się na podstawie dokumentacji określającej w sposób szczegółowy sytuację geologiczną i górniczą.
Zatem prawidłowo organy dokonały subsumcji czyli właściwie przyporządkowały stan faktyczny ustalony w procesie do sformułowanej w wydanym rozstrzygnięciu wykładni zastosowanej normy prawnej, czego skutkiem było stwierdzenie, że skarżący A. Z. - zatrudniony na stanowisku zastępcy Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego nie dopełnił obowiązków wynikających z jego zakresu czynności oraz przepisów powoływanego rozporządzenia Ministra Gospodarki.
Mając na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy stwierdzić, że organ nie naruszył prawa i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło