II GSK 1008/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Maria Myślińska Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 352/12 w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w K. na informację Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z budżetu Unii Europejskiej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od B. Spółki z o.o. w K. na rzecz Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 352/12, oddalił skargę B. Sp. z o.o. w K. na informację Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości w W. z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu, z następującym uzasadnieniem. W dniu [...] października 2009 r. B. Sp. z o.o. w organizacji z siedzibą w K. (dalej: Spółka lub Skarżąca) złożyła w Regionalnej Instytucji Finansującej – [...] Agencji Rozwoju Regionalnego S.A. w K. (dalej: RIF, GARR) wniosek o dofinansowanie projektu "[...]". Przedmiotowy wniosek dotyczył Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, 2007-2013 Działanie 8.1 "Wspieranie działalności gospodarczej w dziedzinie gospodarki elektronicznej". Pismem z dnia [...] marca 2010 r. Regionalna Instytucja Finansująca poinformowała Spółkę, że jej wniosek nie przeszedł pomyślnie etapu oceny merytorycznej wobec braku spełnienia wszystkich kryteriów tej oceny. Wskazano na niespełnienie kryteriów: nr 1. "Przedmiot projektu jest zgodny z celami PO IG oraz działania 8.1 PO IG", nr 2. "Projekt jest zgodny ze zdefiniowanymi potrzebami zidentyfikowanej grupy odbiorców"), nr 3. "Projekt polega na przygotowaniu, wdrożeniu i świadczeniu e-usługi"), nr 6. "Planowane wydatki są kwalifikowalne w ramach działania, uzasadnione, racjonalne i adekwatne do zakresu i celów projektu", nr 7. "Środki będą wykorzystywane w sposób efektywny (relacja nakład/rezultat)", nr 9. "Wskaźniki produktu i rezultatu są: obiektywnie weryfikowalne, odzwierciedlają założone cele projektu, adekwatne dla danego rodzaju projektu, realne do osiągnięcia". Pismem z dnia [...] kwietnia 2010 r. GARR poinformowała Spółkę, że złożony przez nią protest został rozstrzygnięty negatywnie wobec podtrzymania negatywnej oceny projektu w zakresie kryteriów nr 1, 3, 6, 7 i 9. Natomiast, zdaniem RIF, wniosek zgodny jest z wymaganiami kryterium nr 2: "Projekt jest zgodny ze zdefiniowanymi potrzebami zidentyfikowanej grupy odbiorców". Instytucja Pośrednicząca – Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w wyniku rozpatrzenia odwołania Spółki, rozstrzygnięciem podjętym w piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r., wydanym na podstawie art. 30b ustawy z 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (t.j.: Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712, dalej: u.z.p.p.r.), wskazał, że protest Spółki, w odniesieniu do ogólnej oceny wniosku, został rozpatrzony w sposób właściwy. Tym samym podtrzymał dokonaną uprzednio negatywną ocenę merytoryczną wniosku. Rozpoznający skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1543/10, stwierdził, iż ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę GARR do ponownego rozpatrzenia protestu oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sadowego. W świetle materiału dowodowego sprawy Sąd stwierdził, że nie przeprowadzono pełnej, wymaganej przepisami prawa, merytorycznej oceny podstawowego dla sprawy zagadnienia eliminującego wniosek skarżącej z dofinansowania. W ocenie Sądu brak odniesienia się do zarzutów zawartych w proteście i sposób jego rozpatrzenia bez należytego uzasadnienia zajętego stanowiska, zaakceptowany następnie przez MSWiA w rozstrzygnięciu w sprawie złożonego odwołania narusza § 17 ust. 1 lit. b Procedury odwoławczej PO IG. Doszło także do naruszenia art. 31 ust. 1 u.z.p.p.r., dopuszczającego możliwość udziału – w procesie wyboru projektów – ekspertów posiadających specjalistyczną wiedzę lub umiejętności z poszczególnych dziedzin objętych programem operacyjnym, a to w celu "zapewnienia rzetelnej i bezstronnej oceny projektów". Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przesądzając wyników ponownej oceny, wskazał, iż rozpatrując sprawę ponownie organ winien w sposób niebudzący wątpliwości rozstrzygnąć zagadnienie spełnienia lub nie kryteriów oceny merytorycznej projektu, a przede wszystkim rozstrzygającego kryterium nr 3 poprzez jednoznaczne ustalenie, czy projekt skarżącej polega, bądź nie na przygotowaniu, wdrożeniu i świadczeniu e-usługi. Sąd polecił organowi odniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącej, kwestionujących ocenę ekspertów a w szczególności ustalenie czy projektowana przez skarżącą usługa będzie (bądź nie) odbywać się w sposób zautomatyzowany, jak również ustalenie czy spełniona (bądź nie) będzie przesłanka negatywna braku jednoczesnej obecności stron w tej samej lokalizacji. Sąd wskazał też na konieczność rozważenia: czy targi on-line i konferencje on-line, rozumiane przez oceniających jako teleinformatyczna transmisja głosu, obrazu lub tekstu, z opisu projektu dają się zdefiniować (lub nie) jako możność dostępu do zgromadzonych w jednym miejscu na portalu internetowym baz danych. Jeżeli zaś nie, Sąd zalecił rozważenie czy prawidłowo Komisja Konkursowa dokonując oceny nie skorzystała z § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu przeprowadzania konkursu w ramach PO IG przewidującego możliwość zwrócenia się do wnioskodawców o wyjaśnienia treści wniosku. Ponadto wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy pomocne może okazać się skonfrontowanie – przy udziale eksperta spełniającego warunki określone w art. 31 u.z.p.p.r. – twierdzeń i wniosków zawartych w opiniach oceniających to kryterium dla przedmiotowego projektu. Po dokonaniu ponownej oceny, GARR pismem z dnia [...] grudnia 2010 r., poinformowała Skarżącą, że dofinansowanie na realizację złożonego przez Spółkę projektu nie może zostać przyznane, bowiem projekt nie spełnił wszystkich kryteriów oceny merytorycznej tzn. nie jest zgodny z celami PO IG oraz celem i zakresem merytorycznym działania 8.1 PO IG. Projekt nie polega na świadczeniu e-usługi. Organ zajął ponownie stanowisko, że oferowana usługa nie może zostać zaliczona do e-usług elektronicznych, ponieważ nie spełnia wymagań określonych w definicji stwierdzającej, że do e-usług nie zalicza się usług telekomunikacyjnych. GARR stwierdził, że usługa polegająca na organizowaniu wirtualnych spotkań on-line nie jest e-usługą. Również w zakresie wirtualnych targów on-line, jak i konferencji on-line oceniający zgłosił podobne zastrzeżenia. Zdaniem organu na podstawie informacji zawartych we wniosku nie można w żaden sposób stwierdzić, że targi on-line i konferencje on-line dają się zdefiniować, jako możliwość dostępu do zgromadzonych w jednym miejscu baz danych. Takie informacje we wniosku nie znalazły miejsca. Komisja nie zwróciła się do Spółki o wyjaśnienia, gdyż w tym zakresie żadne wątpliwości po stronie organu się nie pojawiły. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznający kolejny raz sprawę w wyroku z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 987/11, stwierdził, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazał sprawę GARR w K. do ponownego rozpatrzenia protestu oraz zasądził na rzecz Skarżącej zwrot kosztów postępowania sadowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że analiza zaskarżonego rozstrzygnięcia zawartego w piśmie z dnia [...] grudnia 2010 r. prowadzi do wniosku, iż nadal organ nie zajął stanowiska odnośnie zarzutów Skarżącej sformułowanych w proteście. GARR ograniczyła się bowiem w istocie do zacytowania fragmentów komentarza, jaki znalazł się w arkuszu oceny merytorycznej, której dokonał jeden z ekspertów. Organ pominął natomiast zupełnie ocenę drugiego eksperta. Z treści pisma z dnia [...] grudnia 2010 r. wynika wręcz, że ponownej oceny dokonał jedynie jeden ekspert, nazwany "Oceniającym I". W związku z tym – w ocenie Sądu – nie jest wiadomym, czy ocena drugiego eksperta została uznana za zbędną, czy też nieistotną ze względu na jej treść. Podkreślenia wymaga również i to, że Sąd rozpoznając skargę po raz pierwszy nakazał GARR rozważenie, czy targi on-line i konferencje on-line dają się zdefiniować, jako możliwość dostępu do zgromadzonych w jednym miejscu baz danych. Gdyby zaś okazało się to niemożliwe, zobligował GARR do szczegółowego uzasadnienia stanowiska w tej kwestii oraz rozważenia, czy zasadnym był brak skorzystania przez Komisję Konkursową dokonującą oceny z § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu przeprowadzenia konkursu w ramach PO IG przewidującego możliwość zwrócenia się do wnioskodawców o wyjaśnienia treści, które po ich ewentualnym złożeniu stanowiły jego integralną część. Analiza zaskarżonego rozstrzygnięcia w kontekście powyższego prowadzi do wniosku, że wytyczne Sądu także i w tej materii nie zostały przez GARR zrealizowane. Brak jest bowiem jakiegokolwiek stanowiska GARR w tej kwestii. W ocenie Sądu nie wiadomo zatem, czy uznano wykonanie wytycznych w tej części za zbędne, a jeśli tak, to czy z powodu treści opinii jednego oceniającego, czy też także z innych przyczyn. Uwzględniając skargę Sąd stwierdził naruszenie przez GARR przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 30c ust. 3 pkt 1 u.z.p.p.r. i wskazał, że ponownie rozpoznając protest GARR winna wypełnić wytyczne sformułowane w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r., odnieść się do wszystkich zarzutów sformułowanych w proteście, a nadto do ocen przedstawionych przez obu ekspertów (także J. N.). Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. [...] Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. poinformowała Skarżącą, że dofinansowanie na realizację złożonego przez Spółkę projektu nie zostało przyznane, ponieważ projekt nie spełnił wszystkich kryteriów oceny merytorycznej. Organ podkreślił, że ponowna ocena przeprowadzona została przy uwzględnieniu wszystkich zarzutów Wnioskodawcy zawartych w proteście oraz zaleceń wskazanych organowi w wyrokach Sądu z 18 sierpnia 2010 r. i 7 lipca 2011 r. W konsekwencji przedstawiona argumentacja została rozbudowana w ramach kryteriów stanowiących powód odrzucenia wniosku. Organ rozważył i wskazał, że nie uznał za uzasadnione skorzystania z opinii ekspertów zewnętrznych na podstawie art. 22 Procedury odwoławczej, ponieważ wiedza ekspertów dokonujących oceny była wystarczająca. Byli to bowiem eksperci wpisani na listę zatwierdzoną przez Prezesa PARP, wybrani na podstawie posiadanej wiedzy i doświadczenia w zakresie specjalizacji wymaganej dla dokonania oceny merytorycznej projektu. Były to osoby niezaangażowane w ocenę projektu na wcześniejszym etapie postępowania. Argumentując motywy negatywnej oceny projektu organ przytoczył opinie dwóch niezależnych ekspertów, opinie których – co do niespełnienia przez projekt wymaganych kryteriów – w swej istocie, są zbieżne. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził, że wbrew interpretacji w niej przedstawionej, wytyczne zawarte w uzasadnieniach poprzednich wyroków zawierały zobowiązania organu jedynie do rozważenia zasadności odwołania się do opinii ekspertów zewnętrznych czy też zażądania od wnioskodawcy dodatkowych wyjaśnień. W żadnej mierze nie zobowiązywały organu do bezwarunkowego podjęcia tych czynności. Zdaniem Sądu oceny kolejnych dwóch oceniających, odnoszące się do spornych kryteriów nr 1, 3, 6, 7 i 9, organ zasadnie uznał za obiektywne, wyczerpujące, rzetelne, niewymagające zastąpienia ekspertami zewnętrznymi. Prawidłowo organ przyjął, iż nie ma między opiniami oceniających wewnętrznych sprzeczności. W ocenie kluczowych kryteriów nr 3: "Projekt polega na przygotowaniu, wdrożeniu i świadczeniu e-usługi" i nr 6: "Planowane wydatki są kwalifikowalne w ramach działania, uzasadnione, racjonalne i adekwatne do zakresu i celów projektu" obaj oceniający są zgodni, iż projekt nie spełnia stanowiącego o istocie e-usługi warunku świadczenia wszystkich usług automatycznie i na indywidualne żądanie. W informacji z dnia [...] stycznia 2012 r. organ wyjaśnił proces powoływania oceniających, uwzględniający ich kwalifikacje i doświadczenie zawodowe, przedstawił tryb zapewniający ich bezstronność. Nadto analiza treści zaskarżonej informacji oraz pełne przytoczenie opinii obu oceniających – którzy w żadnym fragmencie oceny nie sygnalizowali wątpliwości co do jednoznaczności informacji zawartych w projekcie, pozwoliło Sądowi na pozytywną weryfikację stanowiska organu, że nie było uzasadnionych podstaw ani do zwracania się do Skarżącej o dodatkowe wyjaśnienia ani do korzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych. Sąd stwierdził, że przedstawione przez organ rozważania, prowadzące do tego wniosku, uzasadniają ocenę, że organ wykonał wytyczne zobowiązujące go do rozważenia zasadności zwrócenia się do Skarżącej o dodatkowe wyjaśnienia czy skorzystania z pomocy ekspertów zewnętrznych. Oceniając postępowanie organu jako prawidłowe i zgodne z wiążącymi go wskazaniami Sąd nie podzielił zarzutu Skarżącej, co do błędnie ustalonego stanu faktycznego, sprzecznego z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia, uznającego, iż targi on-line, konferencje on-line i biuro spotkań biznesowych (e-meeting Office) nie spełniają warunku automatyzacji i świadczenia e-usługi na indywidualne życzenie usługobiorcy oraz uznanie, że kontakt między stronami odbywa się on-line, czyli w rzeczywistym czasie, co wymaga umówienia się dwóch stron. Odnosząc się do zarzutu skargi, że w zaskarżonej informacji brak jest szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów Skarżącej zawartych w proteście, Sąd przychylił się do stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę, iż Spółka nie wskazuje jednoznacznie do jakich zarzutów protestu organ nie odniósł się, co czyni ten zarzut bardzo ogólnym, niedoprecyzowanym i trudnym do kontroli. Skargą kasacyjną B. Sp. z o.o. w K. zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Spółka na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie przepisu art. 153 oraz art. 170 p.p.s.a. – poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż organ administracji dostosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 lipca 2011 r., sygn. akt V SA 987/11 oraz z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 1543/10, podczas, gdy w rzeczywistości organ administracji uchylił się od szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów Skarżącej zawartych w proteście oraz nie rozważył, czy prawidłowo Komisja Konkursowa, dokonując oceny, nie skorzystała z § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu przeprowadzania konkursu w ramach PO IG, przewidującego możliwość zwrócenia się do wnioskodawców o wyjaśnienia treści wniosku, które po złożeniu stanowią jego integralną część – w sytuacji, w której takie było wskazanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyrokach, o których mowa powyżej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono fragmenty wydanych w sprawie wyroków, podkreślając, że WSA zalecił odniesienie się do wszystkich zarzutów kwestionujących ocenę projektu i rozważenie czy Komisja Konkursowa prawidłowo nie skorzystała z § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu /.../, przewidującego możliwość zwrócenia się do wnioskodawców o wyjaśnienie treści wniosku. W ocenie Spółki zagadnienie związane z powołanym unormowaniem Regulaminu zostało w całości pominięte przez organ, Skarżąca nie może zatem zweryfikować argumentacji faktycznej i prawnej w tym zakresie i uchybia to zasadzie przekonywania stron. Strona wnosząca skargę kasacyjną nie zgodziła się też z poglądem Sądu I instancji, jakoby zarzut braku szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów Skarżącej zawartych w proteście jest zarzutem "[...] bardzo ogólnym, niedoprecyzowanym i trudnym do kontroli". Według Spółki organ administracji, w informacji z dnia 20 stycznia 2012 r. nie odniósł się do wszystkich zarzutów protestu, które w sposób jednoznaczny, wyraźny i bezsporny wskazują, iż usługi, które miałyby zostać stworzone przez Skarżącą polegają na usłudze świadczonej "[..:] w sposób zautomatyzowany przez użycie technologii Informacyjnych; za pomocą systemów teleinformatycznych w publicznych sieciach telekomunikacyjnych [...] bez jednoczesnej obecności stron w tej samej lokalizacji". W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono też stanowisko, jakie Spółka prezentowała na etapie wszystkich postępowań w kwestii objętych projektem e-usług. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyrażona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że zaskarżony wyrok sądu I instancji kontrolowany może być tylko i wyłącznie pod kątem ustalenia czy jest on wadliwy w zakresie objętym zarzutami wyartykułowanymi w skardze kasacyjnej – poza przypadkami nieważności postępowania, której w niniejszej sprawie nie dopatrzono się. W świetle zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej istota sporu dotyczy zatem prawidłowości zastosowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 153 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie /.../ było przedmiotem zaskarżenia. Poza sporem przez ocenę prawną rozumie się powszechnie wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią zaś z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości, przy czym – co oczywiste – nie mogą z góry narzucać sposobu rozstrzygnięcia konkretnych kwestii związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia sprawy (v. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV, Lex 2011; komentarz do art. 153). W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej sformułowane w jej petitum naruszenie art. 153 p.p.s.a. upatruje w błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że organ dostosował się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, podczas gdy w rzeczywistości organ uchylił się od szczegółowego odniesienia do wszystkich zarzutów Skarżącej zawartych w prostocie oraz nie rozważył czy prawidłowo Komisja Konkursowa dokonując oceny nie skorzystała z § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu /.../. Uzasadnienie skargi kasacyjnej także wskazuje, że zarzut wadliwej oceny przez Sąd czy organ podporządkował się wyrokom uprzednio wydanym w sprawie, w istocie nie dotyczy oceny prawnej, lecz ogranicza się do określonych wyżej wskazań co do dalszego postępowania. Mając powyższe na uwadze skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdził, że tak sformułowane zarzuty nie usprawiedliwiają wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku. Zgodnie z § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu przeprowadzania konkursu w ramach PO IG stanowiącego zasady dokonywania oceny wniosków o dofinansowanie na etapie oceny merytorycznej w trakcie tej oceny na wniosek członków oceniających Komisji Konkursowej (KK) Przewodniczący tej komisji może zwrócić się do Wnioskodawców /.../ o wyjaśnienie treści wniosku a złożone wyjaśnienia stanowią integralną część wniosku. Z uzasadnień wydanych w sprawie wyroków w sposób niebudzący wątpliwości wynika jednak, że rozważenie, czy zasadnym był brak skorzystania przez Komisję Konkursową dokonującą oceny z § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu /.../ zalecono na wypadek, gdyby okazało się niemożliwe rozważenie, czy targi on-line i konferencje on-line dają się zdefiniować, jako możliwość dostępu do zgromadzonych w jednym miejscu baz danych. Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku – w świetle treści ww. informacji – miał tymczasem uzasadnione podstawy by przyjąć, że obaj oceniający obiektywnie, wyczerpująco, rzetelnie i bez wewnętrznych sprzeczności dokonali oceny projektu, zgodnie stwierdzając, że projekt nie spełnia stanowiącego o istocie e-usługi warunku świadczenia wszystkich usług automatycznie i na indywidualne żądanie. Nie jest przy tym sporne, że oceniający nie wyrazili opinii, że dla sformułowania oceny konieczne jest złożenie przez wnioskodawcę dodatkowych wyjaśnień. Podkreślenia wymaga nadto, że w zaskarżonej do WSA informacji z [...] stycznia 2012 r. jednoznacznie wskazano – co kwestionowane skargą kasacyjną nie jest – że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie zadaniem wnioskodawcy jest na tyle precyzyjne scharakteryzowanie poszczególnych e-usług, by umożliwić ocenę czy wszystkie warunki wynikające z definicji e-usługi zostaną spełnione przez każdą z nich z osobna. Z kolei powoływany już § 7 ust. 2 pkt 7 wprowadza zasadę, że wyjaśnienia wnioskodawcy nie mogą prowadzić do modyfikacji treści złożonego wniosku (zdanie 5-te). W tym stanie rzeczy – skoro w oparciu o treść wniosku poczyniono stosowne rozważania i ustalenia w kwestii objętych projektem e-usług – zarzut, że z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. organ nie odniósł się do zasadności zwrócenia się przez Komisję Konkursową do wnioskodawcy o dodatkowe wyjaśnienia na podstawie § 7 ust. 2 pkt 7 Regulaminu /.../ uznać należy za nietrafny. Usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej nie stanowi też zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie przez WSA, że organ odniósł się do wszystkich zarzutów zawartych w proteście. Przede wszystkim – jak wynika z uzasadnienia wyroków – zalecenie odniesienia się do wszystkich zarzutów Skarżącej, dotyczyło zarzutów kwestionujących ocenę ekspertów, a w szczególności co do ustalenia czy projektowana przez Skarżącą usługa będzie (bądź nie) odbywać się w sposób zautomatyzowany, jak również ustalenie czy spełniona (bądź nie) będzie przesłanka negatywna braku jednoczesnej obecności stron w tej samej lokalizacji. W związku z powyższym pozostawało zalecenie rozważenia, czy targi on-line i konferencje on-line, rozumiane przez oceniających jako teleinformatyczna transmisja głosu, obrazu lub tekstu, z opisu projektu dają się zdefiniować (lub nie) jako możność dostępu do zgromadzonych w jednym miejscu na portalu internetowym baz danych. Informacja z dnia [...] stycznia 2011 r. – co istotne – zawiera nowe oceny dwóch oceniających. Kwestie wskazane w zaleceniach – jak wynika z przytoczonych w informacji z dnia [...] stycznia 2011 r. ocen obu oceniających – były przedmiotem szczegółowych rozważań, także w relacji do treści wniosku a nawet w odniesieniu do wywodów zawartych w środkach odwoławczych. W oparciu o powyższe stwierdzono, że proces dotyczący targów, konferencji i spotkań pomiędzy usługobiorcami odbywa się on-line, ale jednocześnie wymaga obecności dwóch stron – nie można zatem mówić o automatycznym świadczeniu usług oraz o świadczeniu usług na indywidualne żądanie, skoro spotkania odbywają się w umówionym terminie. Tak zaprezentowane stanowisko w istocie stanowi odniesienie do zarzutów stawianych przez Skarżącą i podważa ich zasadność. Podtrzymywanie przez Spółkę twierdzeń, że proponowana projektem usługa odpowiada definicji e-usługi, określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia (zgodnie z którym przez e-usługę należy rozumieć usługę świadczoną w sposób zautomatyzowany przez użycie technologii informacyjnych, za pomocą systemów teleinformatycznych w publicznych sieciach telekomunikacyjnych, na indywidualne żądanie usługobiorcy, bez jednoczesnej obecności stron w tej samej lokalizacji) stanowi jedynie polemikę z ustaleniami oceniających. Skargi kasacyjnej nie uzasadnia też zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia – w rozumieniu przytoczonego przepisu – co do zasady dotyczy rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia. Istota tak ustanowionego związania prawomocnym orzeczeniem wyraża się w tym, że określone przepisem podmioty muszą brać pod uwagę istnienie treści prawomocnego orzeczenia. Tego typu związanie zdecydowanie różni się jednak od regulacji objętej art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którą moc wiążącą wykazuje uzasadnienie, i to w zakresie w jakim zawiera ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania. Tak więc zarzut nieuwzględnienia wskazań co do dalszego postępowania nie może znaleźć skutecznego wsparcia w art. 170 p.p.s.a. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw podlegała oddalaniu. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.