VIII SAB/Wa 38/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. L., I. L. na bezczynność Ministra Finansów w sprawie nierozpoznania wniosku z dnia [...] maja 2011 r. oddala skargę. Pismem z dnia [...] września 2011 r. K. L. i I. L. (dalej: "skarżący") złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów polegającą – ich zdaniem - na uchylaniu się od rozpoznania wniosku skarżących z [...] maja 2011 r. dotyczącego uzupełnienia postanowienia Ministra Finansów z [...] kwietnia 2011 r. Skarżący wnieśli o "przymuszenie" Ministra Finansów orzeczeniem Sądu do rozpoznania ich wniosku z [...] maja 2011 r. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż Minister Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] ustalił, iż stroną postępowania wszczętego z wniosku skarżących z [...] stycznia 1999 r. są skarżący i Dyrektor Izby Skarbowej w R.. Z kolei z postanowienia Ministra Finansów z [...] maja 2011 r. nr [...] wynika, iż z tego samego wniosku skarżących z [...] stycznia 1999 r. wszczął on postępowanie wobec PWHU "[...]" K. L. i I. L. (ul. W. [...],[...] R.). Nadto ustalił, że stroną tego postępowania, obok skarżących jest PWHU "[...]" K. L. i I. L. (tj. nieistniejący podatnik od towarów i usług, jak i nieistniejący podmiot gospodarczy od [...] stycznia 2006 r.). Natomiast postanowieniem z [...] maja 2011 r. nr [...] kolejny raz rozszerzył stronę tego postępowania ustalając, iż stroną w tym postępowaniu, obok skarżących, jest nadto Dyrektor Izby Skarbowej w W.. Skarżący wskazali, iż w świetle powyższych postanowień podjęli wątpliwość co do rozstrzygnięcia wskazanego postanowienia Ministra Finansów z [...] kwietnia 2011 r., dlatego też wnioskiem z [...] maja 2011 r. wnieśli o uzupełnienie tego postanowienia co do rozstrzygnięcia. Jednocześnie podnieśli, iż wobec pozostawania Ministra Finansów w bezczynności, polegającej na nieuzasadnionej zwłoce w wydaniu orzeczenia w związku z ich wnioskiem z [...] maja 2011 r., skarżący wnieśli do Ministra Finansów pismem z [...] czerwca 2011 r. ponaglenie, ale bezskutecznie. Pismem z dnia [...] października 2011 r. skarżący złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie drugą skargę na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie uchylania się od doręczenia skarżącym orzeczenia po rozpoznaniu ich wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r. w sprawie stwierdzenia nieważności dwóch decyzji Izby Skarbowej w R.: – z [...] września 1998 r. nr [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 1993 r. oraz – z [...] grudnia 1998 r. nr [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wszystkie miesiące 1994 r. (sygnatura sprawy WSA w Warszawie VIII SAB/Wa 39/11). Minister Finansów pismem z dnia [...] października 2011 r. udzielił odpowiedzi jednocześnie na obie skargi wniesione przez skarżących na bezczynność tego organu. W uzasadnieniu odpowiedzi chronologicznie przedstawił przebieg postępowania. Wskazał, iż pismem z [...] stycznia 1999 r. skarżący jako "współwłaściciele PWHU "[...]" (ul. W. [...],[...] R.), zamieszkali przy ul. W. [...] m [...][...] R., wystąpili (w trybie art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa) o stwierdzenie nieważności w/w ostatecznych decyzji Izby Skarbowej w R.. W trakcie prowadzonego przed Ministrem Finansów postępowania (w wykonaniu wyroku WSA w Warszawie z 9 grudnia 2010 r., VIII SA/Wa 918/10), pismem z [...] maja 2011 r. "K. i I. małż. L." zwrócili uwagę, że decyzje, o stwierdzenie nieważności których wnioskowano, "nie dotyczą K. L. ani I. L., a dotyczą podatnika podatku od towarów i usług, tj. firmy PWHU "[...]" K. i I. L.. Nadto mimo że tymi decyzjami ustalono zobowiązanie w podatku od towarów i usług dla podatnika PWHU "[...]" K. i I. L., to dotychczas nie wydano decyzji o odpowiedzialności osób trzecich, tj. K. i I. L. za zobowiązania podatkowe określone decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w R. z [...] września 1998 r. nr [...] i z [...] grudnia 1998 r. nr [...] (na podstawie art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z art. 332 Ordynacji podatkowej)". Minister Finansów wskazał ponadto, iż pismem z [...] czerwca 2011 r. "K. i I. małż. L." wyjaśnili, że przekazywana do nich korespondencja jest traktowana jako pisma doręczane tym osobom "do wiadomości". Skarżący nie dokonali korekty przedstawionych w piśmie danych adresowych, ani też nazwy firmy, pod jaką kontynuowana jest działalność gospodarcza (przy ul. W. [...] w R.). Minister Finansów wskazał, iż mając na uwadze powyższe okoliczności, przekazał wydane w sprawie (po rozpoznaniu wniosku z [...] stycznia 1999 r.) decyzje z [...] lipca 2011 r. nr [...] i nr [...] na wskazany we wniosku z [...] stycznia 1999 r. adres siedziby firmy. Decyzje te zostały nadane listami poleconymi [...] lipca 2011 r. Podniósł, iż okoliczność wysłania pism była skarżącym znana (co wynika z ich pisma z [...] sierpnia 2011 r.), jednak przesyłki nie zostały podjęte. Listy polecone zostały zwrócone przez Urząd Pocztowy Ministrowi Finansów w dacie [...] sierpnia 2011 r. (zgodnie z adnotacją mieszkanie było zamknięte - zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata). Minister Finansów podkreślił, iż jak wynika z pism, okoliczność przesłania korespondencji (ww. decyzji Ministra Finansów wydanych w sprawie) nadanej [...] lipca 2011 r. była skarżącym znana. Jednocześnie podniósł, iż w związku z ustaleniem na podstawie danych zawartych w Krajowej Ewidencji Podatników, że obecnie działalność gospodarcza jest prowadzona przez K. L. (ten sam NIP) oraz mając na uwadze wniesienie skargi z [...] października 2011 r. w przedmiocie żądania ponownego przesłania decyzji Ministra Finansów wydanych w sprawie, decyzje te przesłano powtórnie, na wskazany adres domowy. Reasumując podniósł, iż można zgodzić się z poglądem, że Minister Finansów pozostaje w bezczynności w związku z brakiem rozpatrzenia wniosku z [...] stycznia 1999 r. złożonym przez współwłaścicieli PWHU "[...]". Tym samym, w jego opinii zasadne jest umorzenie postępowania wszczętego skargą z [...] września 2011 r., jak i umorzenie postępowania wszczętego skargą z [...] października 2011 r. Minister Finansów wskazał, iż organ podatkowy przychylił się do wniosku przedstawionego w sprawie przekazując ponownie wydane w sprawie decyzje na adres domowy skarżących. Wobec treści pisma z [...] października 2011 r., zarządzeniem z dnia [...] stycznia 2012 r. wezwano Ministra Finansów do udzielenia odpowiedzi na skargę w przedmiocie bezczynności Ministra Finansów w sprawie nierozpoznania wniosku skarżących z [...] maja 2011 r. o uzupełnienie postanowienia tegoż organu z [...] kwietnia 2011 r. z uwagi na fakt, iż przekazana pismem z [...] października 2011 r. odpowiedź dotyczyło wyłącznie skargi skarżących na bezczynność Ministra Finansów w przedmiocie niedoręczenia im orzeczenia wydanego po rozpoznaniu ich wniosku z [...] stycznia 1999 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w R. z [...] września 1998 r. oraz z [...] grudnia 1998 r. W odpowiedzi na powyższe Minister Finansów w piśmie z dnia [...] stycznia 2012 r. podniósł, iż odpowiedź na pismo skarżących z [...] maja 2011 r. została im udzielona w piśmie z [...] maja 2011 r. (nr [...]), odebranym przez skarżących w dniu [...] czerwca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę na bezczynność organu, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 punkt 1-4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 punkt 4 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r., II GSK 381/10, LEX nr 596787). Zgodnie z art. 3 § 2 punkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4"a" tego przepisu. Z dyspozycji art. 52 § 3 p.p.s.a. wynika natomiast, iż jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4 "a" p.p.s.a. można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności – do usunięcia naruszenia prawa. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przewidziany w ustawie (§ 2 art. 52 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest bezczynność Ministra Finansów polegająca na uchylaniu się od rozpoznania wniosku skarżących z [...] maja 2011 r. dotyczącego uzupełnienia co do rozstrzygnięcia postanowienia Ministra Finansów z [...] kwietnia 2011 r. nr [...]. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowią m.in. przepisy ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "Op"). Na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie przepisy Ordynacji podatkowej przewidują środek wymuszający, określany jako ponaglenie, który przysługuje do organu podatkowego wyższego stopnia (art. 141 § 1 pkt 1 Op) lub do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej lub dyrektora izby celnej (art. 141 §1 pkt 2 Op). Obowiązek wykorzystania środka prawnego w postaci ponaglenia nie dotyczy bezczynności samorządowego kolegium odwoławczego i ministra właściwego do spraw finansów publicznych, ponieważ w ich przypadku nie ma organów wyższego stopnia, do którego można byłoby wnieść stosowne ponaglenie (por. Z. Kmieciak, Przewlekłość postępowania administracyjnego, "Państwo i Prawo", 2011, nr 6, s. 40; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 162). Takie samo stanowisko w powyższej kwestii zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 14 lipca 2011 r. (II FSK 1262/11). Jednocześnie wskazał, iż wobec brzmienia art. 52 § 3 p.p.s.a., należy przyjąć, że skargę na bezczynność ministra właściwego do spraw finansów publicznych, wnosi się do sądu administracyjnego bez potrzeby uprzedniego ich wzywania do usunięcia naruszenia prawa. Powyższe otwiera zatem sądowi drogę do merytorycznego rozpoznania skargi na bezczynność Ministra Finansów. W przypadku skargi na bezczynność Sąd kontroluje, czy istotnie organ administracji publicznej pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy w ten sposób, że w prawnie ustalonym terminie nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub pomimo prowadzenia postępowania w sprawie, nie zakończył postępowania wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu albo nie podjął stosownej czynności. Przy czym zasadnym jest wyjaśnienie, że w sprawach ze skarg na bezczynność organów administracyjnych sąd administracyjny orzeka biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy istniejący w dniu orzekania, a właściwie w chwili zamknięcia rozprawy (J.Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie 3, Warszawa 2008, s. 329). Orzekając więc w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności czy też nie. Stwierdzenie bezczynności obliguje Sąd do zobowiązania organu do dokonania czynności, której zaniechał, jeżeli nie wykaże, że wykonanie nie było możliwe. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę Minister Finansów nie pozostaje w bezczynności. Z materiału dowodowego zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie wynika, iż organ ten postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. nr [...] poinformował skarżących o przysługującym im jako stronie prawie do wzięcia czynnego udziału w postępowaniu oraz do wypowiedzenia się co do zgłoszonych żądań w terminie 3 dni od daty jego otrzymania, w sprawie wszczętej z ich wniosku z [...] stycznia 1999 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej w R. z [...] września 1998 r. oraz z [...] grudnia 1998 r. wydanych w przedmiocie podatku od towarów i usług. Wnioskiem z [...] maja 2011 r. skarżący wnieśli o "uzupełnienie wskazanego postanowienia z [...] kwietnia 2011 r. co do rozstrzygnięcia, tj. czy K. L. i I. L. uznani zostali tym postanowieniem za stronę wszczętego niniejszym postanowieniem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w R. z [...] września 1998 r. oraz z [...] grudnia 1998 r.". W odpowiedzi na powyższy wniosek, Minister Finansów udzielił odpowiedzi pismem z dnia [...] maja 2011 r., w którym podniósł, iż postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 r. zostało do nich skierowane, aby zagwarantować wnioskodawcom pełne skorzystanie z praw, wynikających z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Podniósł również, że na wcześniejszych etapach postępowania K. i I. L. pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wystąpili do Ministra o rozpoznanie ich wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r., a następnie skutecznie zaskarżyli rozstrzygnięcie Ministra Finansów do sądu administracyjnego. Nadto Minister wskazał, że prowadzone jest postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem z dnia [...] stycznia 1999 r., który został podpisany przez współwłaścicieli PWHU "[...]" (ul. W. [...],[...] R. zam. ul. W. 1[...] m [...],[...] R.) K. i I. L., a nie - jak skarżący uważają - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. W związku z powyższymi faktami organ uznał za niezrozumiałe stanowisko skarżących, wyrażające wątpliwość, czy przysługuje im prawo do wypowiedzenia się w zainicjowanej przez nich sprawie. W ocenie Sądu wątpliwość skarżących jest tym bardziej niezrozumiała, że w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. sami wskazali, że to oni (K. i I. L.) wnioskowali w dniu [...] stycznia 1999 r. o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczących firmy pod nazwą PWHU "[...]". Postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2011 r. nie stanowiło więc wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 1998 r. i [...] grudnia 1998 r., zainicjowanego wnioskiem skarżących z dnia [...] stycznia 1999 r. Z treści kwestionowanego postanowienia wynika jednoznacznie, że małżonkowie L. mogą skorzystać z uprawnień strony. Nie było więc potrzeby, zdaniem Sądu, uzupełniać jego treści zgodnie z treścią wniosku skarżących z dnia [...] maja 2011 r. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, że Minister Finansów nie pozostawał w bezczynności, gdyż wykazał, iż przedmiotowy wniosek skarżących nie został pozostawiony w aktach sprawy bez rozpoznania. Odpowiedź Ministra Finansów udzielona skarżącym na przedmiotowy wniosek pismem z dnia [...] maja 2011 r., w ocenie Sądu, nie musiała mieć formy postanowienia. Na marginesie należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 2011 r. nastąpiła zmiana w organizacji izb skarbowych - likwidacja ośrodków zamiejscowych, m.in. w R. (Zarządzenie Ministra Finansów nr 39 z dnia 21 września 2010 r. w sprawie organizacji urzędów i izb skarbowych oraz nadania im statutów, Dz.Urz. Min.Fin. Nr 10, poz. 45 z 2010 r.). W związku z powyższym Minister Finansów winien doręczyć postanowienie z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. jako jednej ze stron, a nie Dyrektorowi Izby Skarbowej w R.. Jednak to uchybienie proceduralne nie ma wpływu na wynik sprawy, bowiem treść tegoż postanowienia dotyczyła przede wszystkim skarżących, natomiast decyzje z dnia [...] lipca 2011 r., będące wynikiem rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r., zostały już doręczone właściwej stronie – Dyrektorowi Izby Skarbowej w W.. Bez znaczenia na ocenę przedmiotowej skargi ma również okoliczność, że Minister Finansów w nagłówku postanowienia z dnia [...] maja 2011 r., w którym zawiadomił skarżących, że ich wniosek z dnia [...] stycznia 1999 r. zostanie rozpatrzony w terminie do [...] lipca 2011 r., umieścił podmiot: PWHU "[...]" K. i I. L., ul. W. [...],[...] R.. Należy mieć na uwadze, że prowadzone postępowanie nieważnościowe dotyczyło podmiotu gospodarczego o takiej nazwie w dacie złożenia wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r., który był podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego w tym zakresie. Podmiot ten wówczas był reprezentowany przez K. i I. małżonków L.. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.