VIII SAB/Wa 39/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Justyna Kapusta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2012 r. sprawy ze skargi K. L., I. L. na bezczynność Ministra Finansów w sprawie braku doręczenia orzeczenia po rozpoznaniu wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r. postanawia: 1) umorzyć postępowanie sądowe; 2) zwrócić skarżącym K. L. i I. L. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Pismem z [...] października 2011 r. K. L. i I. L. (dalej: "skarżący") złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Finansów polegającą – ich zdaniem - na uchylaniu się od doręczenia im orzeczenia wydanego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Izby Skarbowej w R. z [...] września 1998 r. nr [...] oraz z [...] grudnia 1998 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (VAT) za lata 1993-1994, w związku z postępowaniem prowadzonym na skutek ich wniosku z [...] stycznia 1999 r. Skarżący wnieśli o "przymuszenie" Ministra Finansów orzeczeniem Sądu do doręczenia im rozstrzygnięcia wydanego w związku z w/w wnioskiem z [...] stycznia 1999 r. oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, iż Minister Finansów postanowieniem z [...] maja 2011 r. powiadomił ich, iż wskazany wyżej wniosek z [...] stycznia 1999 r. zostanie rozpatrzony w terminie do [...] lipca 2011 r. Skarżący uznali zatem, iż Minister Finansów - mimo powyższego - pozostawał w bezczynności, gdyż nie powiadomił ich orzeczeniem o rozpoznaniu w/w wniosku. Jednocześnie podnieśli, iż wobec pozostawania Ministra Finansów w bezczynności, pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. wnieśli ponaglenie, ale bezskutecznie. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę podniósł, że pismem z [...] stycznia 1999 r. skarżący jako "współwłaściciele PWHU "[...]" (ul. W. [...],[...] R.), zamieszkali przy ul. W. [...] m [...][...] R.", wystąpili (w trybie art. 247 § 1 pkt 3 i pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa) o stwierdzenie nieważności ostatecznych decyzji Izby Skarbowej w R.: z [...] września 1998 r. o numerach od [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy lipiec - grudzień 1993 r. oraz z [...] grudnia 1998 r. nr [...] do [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wszystkie miesiące 1994 r. W trakcie prowadzonego przed Ministrem Finansów postępowania (w wykonaniu wyroku WSA w Warszawie z 9 grudnia 2010 r., VIII SA/Wa 918/10), pismem z [...] maja 2011 r. skarżący zwrócili uwagę, że decyzje, o stwierdzenie nieważności których wnioskowano, nie dotyczą K. L., ani I. L., tylko podatnika podatku od towarów i usług, tj. firmy PWHU "[...]" K. i I. L.. Nadto skarżący podnieśli, że pomimo okoliczności, iż tymi decyzjami ustalono zobowiązanie w podatku od towarów i usług dla podatnika PWHU "[...]" K. i I. L., to dotychczas nie wydano w oparciu o art. 40 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z art. 332 Ordynacji podatkowej decyzji o odpowiedzialności osób trzecich (K. i I. L.) za zobowiązania podatkowe, określone wyżej cytowanymi decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w R. z [...] września 1998 r. i z [...] grudnia 1998 r. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wskazał ponadto, iż pismem z [...] czerwca 2011 r. K. i I. małż. L. wyjaśnili, że przekazywana do nich korespondencja jest traktowana jako pisma doręczane im "do wiadomości". Skarżący nie dokonali korekty przedstawionych w piśmie danych adresowych, ani też nazwy firmy, pod jaką kontynuowana jest działalność gospodarcza (przy ul. W. [...] w R.). Minister Finansów wskazał, iż mając na uwadze powyższe okoliczności, wydane w sprawie (po rozpoznaniu wniosku z [...] stycznia 1999 r.) decyzje z [...] lipca 2011 r. nr [...] i nr [...] doręczył na wskazany w tym wniosku adres siedziby firmy. Decyzje te zostały nadane listami poleconymi w dniu [...] lipca 2011 r. Podniósł, iż okoliczność wysłania pism była skarżącym znana (co wynika z pisma z [...] sierpnia 2011 r.), jednak przesyłki nie zostały podjęte. Listy polecone zostały zwrócone przez Urząd Pocztowy Ministrowi Finansów w dniu [...] sierpnia 2011 r. (zgodnie z adnotacją mieszkanie było zamknięte - zawiadomienie o pozostawieniu pisma w Urzędzie Pocztowym umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata). Minister Finansów podkreślił, iż jak wynika z pism, okoliczność przesłania korespondencji z zawartością decyzji Ministra Finansów wydanych w sprawie, nadanej [...] lipca 2011 r. była skarżącym znana. Jednocześnie podniósł, iż w związku z ustaleniem na podstawie danych zawartych w Krajowej Ewidencji Podatników, że obecnie działalność gospodarcza jest prowadzona przez K. L. (ten sam NIP) oraz mając na uwadze wniesienie skargi z [...] października 2011 r. w przedmiocie żądania ponownego przesłania decyzji Ministra Finansów wydanych w sprawie, decyzje te przesłano powtórnie na wskazany adres domowy. Organ uznał, że można zgodzić się z poglądem, że pozostaje w bezczynności w związku z brakiem rozpatrzenia wniosku z [...] stycznia 1999 r. złożonym przez współwłaścicieli PWHU "[...]", jednak wnosił o umorzenie postępowania wszczętego skargą z [...] października 2011 r. jako bezprzedmiotowego, bowiem organ podatkowy ponownie doręczył wydane w sprawie decyzje na adres domowy skarżących. W piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2011 r. (przesłanym w odpowiedzi na zarządzenia Sądu) Minister Finansów wyjaśnił, iż decyzje tegoż organu z [...] lipca 2011 r. o numerach: [...] oraz [...] zostały włożone do jednej koperty, zaadresowanej do K. L., ul. W. [...] m [...],[...] R., co znalazło odzwierciedlenie w opisie potwierdzenia ich odbioru. Jak wynika z pisma Poczty Polskiej S.A. Centrum Poczty Oddział Rejonowy W. Centrum z [...] listopada 2011 r. nr [...], przesyłka o numerze nadawczym [...] nadana do K. L. na wskazany wyżej adres została wydana [...] października 2011 r., jako awizowana. Odbiór przesyłki pokwitował pełnomocnik I. L., co znajduje potwierdzenie na kopii duplikatu potwierdzenia odbioru ww. przesyłki poleconej, na którym wymieniono numer decyzji Ministra Finansów: [...]. Minister Finansów wyjaśnił także, iż na oryginale potwierdzenia odbioru wystawionego w Ministerstwie Finansów opisano, że przesyłka zawiera dwie decyzje z [...] lipca 2011 r. oraz wypisano dwa numery tych decyzji, tj. nr [...] i nr [...]. W książce nadania listów poleconych Kancelarii Głównej Ministerstwa Finansów widnieje zapis tylko jednej decyzji nr [...], co jest wynikiem oczywistej omyłki. W kontekście powyższego Minister Finansów stwierdził, że powyższe ustalenia Poczty Polskiej nie są zgodne z treścią oryginału potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej nr [...], którym dysponuje Minister Finansów. Na potwierdzeniu tym widnieją bowiem następujące dane: rodzaj pisma: decyzja x2, numer pisma: [...] (nr przekreślony) i [...], z [...] lipca 2011 r. Odbiór przesyłki w dniu [...] października 2011 r. pokwitował pełnomocnik I. L.. Minister Finansów powtórzył, iż nie są mu znane okoliczności wykreślenia danych w dokumencie potwierdzającym odbiór decyzji. Z przeprowadzonych czynności wyjaśniających wynika, iż czynności tej nie dokonali pracownicy Ministerstwa Finansów zajmujący się wysyłką przedmiotowej korespondencji. Na podstawie całokształtu okoliczności sprawy, w ocenie Ministra Finansów, nie budzi wątpliwości fakt doręczenia K. L. decyzji Ministra Finansów z [...] lipca 2011 r. nr [...], co dokumentuje oryginał potwierdzenia odbioru z [...] października 2011 r. Również decyzja Ministra Finansów z [...] lipca 2011 r. nr [...] została doręczona K. L., jak wynika z duplikatu potwierdzenia odbioru wystawionego przez Pocztę Polską S.A. Fakt doręczenia decyzji potwierdza również złożenie przez K. L. odwołania od obu decyzji Ministra Finansów (data nadania [...] listopada 2011 r., data wpływu do organu [...] i [...] listopada 2011 r.). W odwołaniu od decyzji z [...] lipca 2011 r. nr [...] K. L. potwierdziła fakt doręczenia tej decyzji za pośrednictwem Poczty w dniu [...] października 2011 r. Natomiast w odwołaniu od decyzji z [...] lipca 2011 r. nr [...] opisała okoliczności, w jakich otrzymała decyzję. Minister Finansów uznał, iż K. L. w terminie i prawidłowo wniosła wskazane odwołania od obu decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. o numerach: [...] oraz [...] i będzie procedował w przedmiocie rozpatrzenia tych odwołań. Minister Finansów w piśmie z dnia [...] grudnia 2011 r. wyjaśnił, iż dwie wskazane wyżej decyzje z [...] lipca 2011 r. zostały wysłane wyłącznie do K. L., bowiem jak wynika z danych zawartych w Krajowej Ewidencji Podatników jedynie K. L. występuje w ewidencji jako osoba prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą: PWHU "[...]" z siedzibą w R., ul. W. [...], NIP [...]. I. L. nie występuje w ewidencji jako podmiot prowadzący (lub współprowadzący) powyższą działalność, stąd nieuzasadnione było doręczanie mu decyzji dotyczącej podatnika podatku od towarów i usług pod nazwą PWHU "[...]" K. i I. L.. Sami skarżący w piśmie z dnia [...] maja 2011 r. skierowanym do Ministra Finansów wskazali, iż "...decyzje o które wnioskowali K. i I. małż. L. pismem z dnia [...].01.1999 r. o stwierdzenie ich nieważności, nie dotyczą K. L. ani I. L. a dotyczą podatnika podatku od towarów i usług tj. firmy PWHU "[...]" K. i I. L.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę na bezczynność organu, obowiązany jest w pierwszej kolejności ustalić, czy sprawa, w której została wniesiona skarga, była sprawą określoną w art. 3 § 2 punkt 1-4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Następnie winien rozważyć, czy dopuszczalność skargi uwarunkowana jest zachowaniem określonego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem doń skargi został wyczerpany. W dalszej kolejności, o ile wynik badania dwóch pierwszych kwestii będzie pozytywny, sąd musi ustalić, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 punkt 4 p.p.s.a. (wyrok NSA z dnia 18 maja 2010 r., II GSK 381/10, LEX nr 596787). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w punktach 1-4 "a" tego przepisu. Chodzi o przypadki, kiedy organ administracji publicznej jest obowiązany do wydania określonego aktu administracyjnego lub dokonania czynności, lecz obowiązku tego nie wykonuje. Celem skargi na bezczynność organu jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub dokonania wynikającej z przepisów prawa czynności w sprawie wszczętej żądaniem strony. Z treści powyższego przepisu wynika a contrario, że wykonanie przez organ tego obowiązku wyłącza możliwość uwzględnienia skargi nawet wówczas, gdy wydanie aktu lub dokonanie czynności nastąpiło z naruszeniem terminu przewidzianego do jej wydania (postanowienie NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99, LEX nr 54517). W przedmiotowej sprawie skarżący w dniu [...] października 2011 r. wnieśli skargę na bezczynność Ministra Finansów, który – w ich ocenie – uchyla się od doręczenia orzeczenia po rozpoznaniu ich wniosku z dnia [...] stycznia 1999 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1998 r. oraz z dnia [...] grudnia 1999 r. Z ustaleń faktycznych w sprawie wynika, że przedmiotowe decyzje zostały wydane w dniu [...] lipca 2011 r., a więc w terminie ustalonym postanowieniem Ministra Finansów z dnia [...] maja 2011 r., a następnie organ dokonywał czynności doręczenia decyzji stronom, aby mogły wejść do obrotu prawnego. Mając na uwadze art. 151 Op, organ najpierw dokonał doręczenia w dniu [...] lipca 2011 r. na adres: PWHU "[...]" K. i I. L., ul. W. [...],[...] R., tj. siedziby firmy, wskazany we wniosku, które okazało się nieskuteczne wobec braku podjęcia awizowanej przesyłki poleconej. Organ w październiku 2011 r. ponowił czynność doręczenia wydanych w dniu [...] lipca 2011 r. decyzji, po ustaleniu w Krajowej Ewidencji Podatników, kto na tamten czas prowadził działalność gospodarczą, jako kontynuację podmiotu PWHU "[...]" K. i I. L., ul. W. [...],[...] R.. W związku z ustaleniami, że działalność tę prowadzi wyłącznie K. L., to na jej adres domowy przesłano obie decyzje. Niewątpliwie jedna z nich o numerze [...] została odebrana przez pełnomocnika skarżącej I. L. w dniu [...] października 2011 r., natomiast doręczenie drugiej decyzji było przedmiotem reklamacji i wyjaśnień między Pocztą Polską a Ministrem Finansów. Faktem niespornym jest, że od obu decyzji skarżąca złożyła odwołania w dniach [...] i [...] listopada 2011 r., z datą nadania [...] listopada 2011 r. (pismo organu z dnia [...] grudnia 2011 r. k. [...]v). Skarżący dopiero w piśmie z dnia [...] lutego 2012 r., skierowanym do Ministra Finansów, wskazali, że podmiot gospodarczy: PWHU "[...]" K. i I. L., ul. W. [...],[...] R. został zlikwidowany, a w jego miejsce powstał nowy podmiot: PWHU "[...]" K. L., ul. W. [...],[...] R., istniejący do [...] stycznia 2010 r. (k. [...]). W piśmie z dnia [...] czerwca 2011 r., skierowanym do Ministra Finansów, skarżący wskazali jedynie, że podmiot o nazwie: PWHU "[...]" K. i I. L., ul. W. [...],[...] R. nie istnieje, ale nie podali nazwy, ani adresu siedziby nowego podmiotu gospodarczego. W sprawach ze skarg na bezczynność organów administracji Sąd orzeka, biorąc za podstawę stan prawny i faktyczny sprawy w czasie orzekania. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał decyzję dokonał wymaganej czynności, choćby z przekroczeniem ustawowych terminów, oznacza to, że organ ten nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi stosownie do uprawnień, jakie ma na podstawie art. 149 p.p.s.a. Nie może bowiem zobowiązać organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności, które przed dniem orzekania zostały wydane lub podjęte (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 467). W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w przypadku skargi na bezczynność organu, gdy określony akt lub czynność zostały dokonane po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpatrzeniem przez sąd, postępowanie sądowe podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, jak również wcześniejsze postanowienia NSA z 16 marca 2000 r., I SAB 201/99, LEX nr 54517; WSA w Gdańsku z 21 czerwca 2004 r., II SAB/Gd 153/02, LEX nr 220349, z 29 października 2004 r., II SAB/Gd 26/03, LEX nr 299473 oraz z 13 lutego 2008 r., II SAB/Gd 38/07, LEX nr 401785; WSA w Olsztynie z 31 sierpnia 2006 r., I SAB/Ol 3/06, LEX nr 237485). Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że Minister Finansów dokonał czynności doręczenia dwóch decyzji z dnia [...] lipca 2011 r. K. L., reprezentującej następcę podmiotu, którego dotyczyły decyzje, będące przedmiotem postępowania nieważnościowego. Wykonanie tej czynności miało miejsce w październiku 2011 r., po wpływie skargi na bezczynność, ale przed wydaniem orzeczenia przez Sąd. Nie jest możliwe więc zobowiązanie organu do doręczenia wydanych decyzji, jeśli one zostały już skutecznie doręczone. Skoro organ administracji pozostawał w bezczynności w dacie wniesienia skargi (bo nie doręczył skutecznie wydanych decyzji), ale przestał być bezczynny, należy uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zobowiązania organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe Sąd, zgodnie z art. 161 § 1 punkt 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym postanowienia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje oparcie w art. 201 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 p.p.s.a. Możliwość zasądzenia od organu na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania w tego rodzaju sytuacji została również potwierdzona w przywołanej wyżej uchwale NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08.