I OZ 368/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SO/Bk 4/12 oddalające wniosek A. Z. o wyłączenie sędziego NSA Janiny Kosowskiej, sędziów WSA w Olszynie: Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Roszkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka, Andrzeja Błesińskiego, Zofii Skrzyneckiej, Wiesławy Pierechod, Włodzimierza Kędzierskiego, Renaty Kanteckiej, Tadeusza Piskozub, Ryszarda Maliszewskiego, Wojciecha Czajkowskiego oraz referendarzy sądowych: Agnieszki Biczyk, Krzysztofa Nesteruka od rozpoznania sprawy sygn. akt II SA/Ol 524/11 w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SO/Bk 4/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek A. Z. o wyłączenie sędziego NSA Janiny Kosowskiej, sędziów WSA w Olszynie: Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Roszkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka, Andrzeja Błesińskiego, Zofii Skrzyneckiej, Wiesławy Pierechod, Włodzimierza Kędzierskiego, Renaty Kanteckiej, Tadeusza Piskozub, Ryszarda Maliszewskiego, Wojciecha Czajkowskiego oraz referendarzy sądowych: Agnieszki Biczyk, Krzysztofa Nesteruka od rozpoznania sprawy sygn. akt II SA/Ol 524/11 w sprawie ze skargi A. Z. na postanowienie Wojewody Warmińsko – Mazurskiego z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący pismem procesowym z dnia 23 stycznia 2012 r. zgłosił wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy sygn. akt II SA/Ol 524/11 sędziego NSA Janiny Kosowskiej, sędziów WSA w Olsztynie: Marzenny Glabas, Alicji Jaszczak – Sikory, Bogusława Jażdżyka, Beaty Jezielskiej, Tadeusza Lipińskiego, Katarzyny Matczak, Adama Matuszaka, Hanny Roszkowskiej, Zbigniewa Ślusarczyka, Andrzeja Błesińskiego, Zofii Skrzyneckiej, Wiesławy Pierechod, Włodzimierza Kędzierskiego, Renaty Kanteckiej, Tadeusza Piskozub, Ryszarda Maliszewskiego, Wojciecha Czajkowskiego oraz referendarzy sądowych: Agnieszki Biczyk, Krzysztofa Nesteruka. Jako podstawę prawną swojego wniosku wskazał art. 19 i art. 18 § 1 pkt 6a Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że wniosek jest zasadny, albowiem w jego ocenie zachodzą okoliczności wywołujące wątpliwości co do bezstronności wnioskowanych do wyłączenia sędziów i referendarzy. Świadczy o tym przede wszystkim fakt, że sędziowie notorycznie i wyłącznie, w rozpoznawanych dotychczas sprawach skupiali się na argumentacji organu oraz NSA, pomijając stanowisko skarżącego. Wątpliwości co do bezstronności budzi również fakt oddalania wszystkich wniosków skarżącego o wyłączenie sędziów i referendarzy w oparciu o schematyczną argumentację o braku jakichkolwiek podstaw do wyłączenia, a opartą na autorytecie zajmowanej funkcji sędziego. Ocena wniosków skarżącego o wyłączenie sędziów odbywała się bez rzetelnej analizy jego uzasadnień. "Uzasadniona przesłanka stosunku osobistego" wnioskowanych do wyłączenia sędziów i referendarzy wobec skarżącego wynika również z podjętych przez niego działań polegających na zaskarżaniu orzeczeń do NSA jak również z faktu składania wniosków o wyłączenie. Wnioskowani do wyłączenia sędziowie i referendarze złożyli oświadczenia, z których wynika, że między nimi a stroną nie zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do ich bezstronności oraz że nie występuje żadna z przesłanek wskazanych w art. 18 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wedle których zachodziłaby podstawa do wyłączenia ich z mocy prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalając wniosek zaskarżonym postanowieniem wskazał, że nie można stwierdzić, aby w sprawie występowały okoliczności podważające bezstronność sędziów i referendarzy wskazanych we wniosku o wyłączenie. Argumentacja wniosku sprowadza się do wykazania, że wnioskowani do wyłączenia sędziowie i referendarze są do skarżącego uprzedzeni, albowiem w rozpoznawanych wcześniej sprawach z jego udziałem pomijali jego stanowisko. Uprzedzenie sędziów, zdaniem skarżącego, może również wynikać z faktu domagania się przez niego ich wyłączenia jak również z faktu zaskarżania orzeczeń do NSA. W ocenie Sądu z okoliczności wskazanych przez skarżącego nie można automatycznie wywodzić wniosku, że w kolejnej sprawie sędzia nie będzie obiektywny i że będzie uprzedzony z uwagi na działania strony podjęte w poprzednich sprawach. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. Z. zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 19, art. 20 § 1, art. 22 § 2 w zw. z art. 19 i art. 141 § 4 w zw. z art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 135 i art. 133 § 1 p.p.s.a. W obszernym uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał m. in., iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem przez niego odpowiednio uzasadnionych i skonkretyzowanych wyjaśnień. W przedmiotowej sprawie wyjaśnień takich nie złożono, bowiem osoby – których wniosek dotyczył – ograniczyły się jedynie do ogólnikowego oświadczenia, że nie istnieje między nimi a żadną ze stron tego postępowania okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznawanej sprawie. Skarżący podkreślił, że nie odniesiono się przy tym w ogóle do przesłanek wyłączenia z art. 18 p.p.s.a., co stanowiło naruszenie art. 22 § 2 p.p.s.a. W dalszej części uzasadnienia zażalenia skarżący szeroko odniósł się do regulacji i interpretacji przepisów dotyczących instytucji wyłączenia sędziego na tle orzecznictwa i doktryny. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wyczerpujący katalog przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy wymieniony został w art. 18 p.p.s.a. Natomiast art. 19 powołanej ustawy stanowi, że niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, wyłączenie sędziego następuje na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 22 § 2 p.p.s.a. wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Powyższe przepisy stosuje się odpowiednio do wyłączenia referendarza sądowego – art. 24 § 1 p.p.s.a. Sędziowie, których wniosek w niniejszej sprawie dotyczył, wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu, złożyli wymagane oświadczenia wskazując, że nie istnieją okoliczności tego rodzaju, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do ich bezstronności. Mając na uwadze to, że skarżący nie wskazał, ani też nie udowodnił żadnych okoliczności, które uzasadniałyby jego wniosek, należało uznać zarzuty w tej kwestii za nietrafne. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, iż skoro sędzia, którego przedmiotowy wniosek dotyczy złożył oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości, to wniosek o jego wyłączenie nie zasługuje na uwzględnienie. (por. postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2007 r., sygn. akt II OZ 1474/06, postanowienie NSA z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 441/08, postanowienie NSA z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 332/10). Należy także przywołać stanowisko Sądu Najwyższego, który uznał że "autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego" (postanowienie z 25.08.1971 r., I CZ 121/71, OSN 1972, poz. 55). Sąd w składzie orzekającym pogląd ten w pełni podziela. W ocenie NSA skarżący zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów jak i we wniesionym później zażaleniu nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie. Powoływane przez A. Z. okoliczności są w istocie jego subiektywnymi przemyśleniami i ocenami działań podejmowanych przez sędziów i referendarzy, których wyłączenia domaga się strona. Nie jest przy tym dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania. W tym stanie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.