II OSK 1881/12

Dnia 10 stycznia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Robert Sawuła Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2012r. sygn. akt IV SA/Wa 31/12 w sprawie ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 32/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie wymeldowania, uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. Jak wynika z uzasadnienia wyroku decyzją z dnia [...] września 2011 r. Prezydent [...] na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu B. K. z pobytu stałego z lokalu [...] przy ul. [...] w W.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że postępowanie w sprawie wszczęto na wniosek M. K. – żony wymeldowanego, współwłaścicielki lokalu. W toku postępowania ustalono, że B. K. opuścił miejsce pobytu stałego w styczniu 2010 r. – co strony zgodnie oświadczyły i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Od tego momentu zamieszkuje w innych miejscach. Nie zgłosił pobytu czasowego. Mając na uwadze, że fakt niezamieszkiwania przez B. K. w miejscu zameldowania na pobyt stały został potwierdzony w ocenie organu zasadnym było wydanie decyzji o jego wymeldowaniu. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł do Wojewody [...] B. K.. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., po rozpoznaniu ww. odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalono, że w sprawie spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu przez odwołującego się, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. M. K. wyjaśniła, że B. K. wyprowadził się z miejsca pobytu stałego 4 stycznia 2010 r. i od tego czasu nie pojawił się w nim. B. K. potwierdził, że opuścił mieszkanie w ww. dacie. Oświadczył, że uczynił to z uwagi na stan zdrowia i konflikty z żoną. Podkreślił, że żona wymieniła drzwi i nie udostępniła mu kluczy. Wskazał także, że zamierza powrócić do lokalu po orzeczeniu rozwodu. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ odwoławczy uznał, że opuszczenie lokalu przez B. K. było dobrowolne i ma charakter trwały, a zatem decyzja organu I instancji o wymeldowaniu go jest zgodna z obowiązującym prawem. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. K.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2011 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji podkreślił, że sam fakt przejściowej nieobecności czy też występowanie nawet regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie upoważniają jeszcze do automatycznego stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu, jakie nadaje temu terminowi art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O stosownym opuszczeniu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że lokal, w którym był na stałe zameldowany, przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Sąd podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenia organów orzekających w przedmiocie wymeldowania winny się koncentrować wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Co istotne, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez Kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania, zważywszy na podniesione w skardze zarzuty, nie uzasadnia oceny prawnej dokonanej przez organy. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie skarżący nie przebywa od stycznia 2010 r. w miejscu pobytu stałego, istotnym w sprawie było jednak ustalenie – czy opuszczenie przez niego spornego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako konieczna przesłanka wymeldowania w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, powinna być bowiem rozumiana jako zaniechanie posiadania lokalu (miejsca pobytu) oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Jednak rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. W reasumpcji powyższych rozważań Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy wbrew ciążącemu na nich obowiązkowi dokładnego i wyczerpującego zbadania w oparciu o całokształt materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, jak również mając na uwadze słuszny interes obywateli (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a.) nie rozważyły wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Z akt sprawy w ocenie Sądu w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że skarżący nie opuścił lokalu w sposób trwały. Jego wyprowadzka ma charakter tymczasowy, jest wynikiem konfliktu trwającego pomiędzy nim a jego żoną, który w ocenie skarżącego zostanie zakończony w drodze orzeczenia rozwodu, a co za tym idzie rozstrzygnięcia o sposobie korzystania z lokalu stanowiącego współwłasność małżonków. Orzeczenie w powyższym zakresie w ocenie skarżącego umożliwi mu dalsze zamieszkiwanie w miejscu pobytu stałego. Sąd podkreślił, że skarżący na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. oświadczył, że cały czas regularnie opłaca czynsz (połowę) za mieszkanie w którym jest zameldowany na pobyt stały, co świadczy o tym, że nie zrezygnował on z prawa przebywania w tym lokalu. Pomimo tego, że stanowisko skarżącego w kwestii tymczasowości opuszczenia miejsca pobytu stałego było znane organom orzekającym w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, nie uwzględniły go przy rozstrzyganiu sprawy, co stanowi naruszenie wskazanych powyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Wojewoda Mazowiecki, zaskarżając tenże wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Wskazując na powyższy przepis skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w całości, względnie o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a także o zasądzenie od skrzącego na rzecz organu kosztów zastępstwa procesowego za II instancję. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za wadliwie skonstruowany uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego. Strona skarżąca kasacyjnie winna mieć na względzie, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i musi spełniać odpowiednie wymogi konstrukcyjne (materialne) przewidziane w art. 176 p.p.s.a. w tym m.in. wymóg wyraźnego sformułowania zarzutów – przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, tak by można było określić granice rozpoznania sprawy. Oparcie skargi kasacyjnej na podstawie kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., wymaga wykazania błędnej wykładni, jak i niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego. Przy czym oparcie zarzutu na błędnej wykładni powinno polegać na wykazaniu błędów wykładni dokonanych przez sąd administracyjny oraz wskazaniu w jaki sposób powinna zostać dokonana prawidłowa wykładnia. Ponadto w ramach ww. podstawy – strona skarżąca kasacyjnie powinna (ewentualnie) wykazać, że w niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, sąd administracyjny dokonał błędnego podstawienia (subsumcji) przepisu pod ustalony stan faktyczny sprawy. Poza tym strona skarżąca kasacyjnie powinna mieć na względzie, że oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie prawa materialnego jest jednak dopuszczalne w sytuacji gdy nie są kwestionowane ustalenia stanu faktycznego sprawy. Jak wynika ze sformułowanego w niniejszej sprawie zarzutu, jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej celem sformułowania zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych było wykazanie, że Sąd I instancji błędnie przyjął, że opuszczenie przez B. K. lokalu mieszkalnego było trwałe i dobrowolne. Taki sposób skonstruowania podstawy kasacyjnej powoduje jednak, że skarga kasacyjna nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku, ponieważ za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego próbuje się zwalczyć de facto wady postępowania, a nie – błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 2 ww. ustawy. Rozpoznając tak sformułowany zarzut wskazania wymaga, że bezskuteczność przywołanego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego wynika przede wszystkim z faktu, że na tle przesłanek przepisu, który został zdaniem strony skarżącej kasacyjnie naruszony, kwestionowane są wyłącznie ustalenia faktyczne poczynione w rozpoznawanej sprawie przez Sąd I instancji. Autor skargi kasacyjnej nie dowodzi bowiem w jej podstawie i uzasadnieniu wadliwej wykładni zarzuconego przepisu, lecz jego niewłaściwego zastosowania w aspekcie wadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy, wiążąc istotę naruszenia prawa materialnego z nieprawidłowymi ustaleniami okoliczności faktycznych. Ponadto zauważenia wymaga, że w zasadzie Sąd I instancji treść rozstrzygnięcia jednoznacznie powiązał z ustaleniami faktycznymi, z których wynika, że B. K. nie opuścił lokalu w sposób trwały, a jego wyprowadzka miała wyłączenie charakter tymczasowy. Na uwagę zasługuje, że ustalenia te zostały dokonane przez Sąd w sposób odmienny niż uczyniły to organy obu instancji. Obowiązujące ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości skutecznego stawienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, jeżeli z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że wadliwie, w ocenie strony skarżącej kasacyjnie, ustalone zostały okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie konkretnie normy postępowania zostały naruszone przez Sąd w procesie kontroli legalności decyzji. W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne co do charakteru wyprowadzki Bonifacego Kolasy, ale również – wykładnia i zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wobec powyższego, skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.