II OSK 1755/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-19
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Aleksandra Łaskarzewska, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, oparty na zarzucie wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, może być skutecznie oparty na opinii taksacyjnej dotyczącej stanu zadrzewienia w dacie późniejszej niż data wydania decyzji ostatecznej?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił brak podstaw do wznowienia postępowania. Opinia taksacyjna, dokumentująca stan zadrzewienia na dzień późniejszy niż data wydania decyzji ostatecznej, nie stanowiła nowego dowodu ani nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ istotny był stan faktyczny w chwili wycinki drzew, a nie w dacie sporządzenia opinii. Ponadto, sąd administracyjny nie jest zobowiązany do przeprowadzania dowodów uzupełniających, jeśli nie budzą one istotnych wątpliwości co do legalności zaskarżonego aktu, a wniosek dowodowy służyłby merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła kary pieniężnej nałożonej za wycinkę drzew bez zezwolenia. Po prawomocnym oddaleniu skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na nowe dowody i okoliczności, w tym opinię taksacyjną wskazującą, że wycięte drzewa rosły na gruncie spełniającym definicję lasu. Kolegium odmówiło uchylenia decyzji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na tę decyzję. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie prawa europejskiego, krajowego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 19 grudnia 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok Protokolant : asystent sędziego Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Ol 166/12 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją nakładającą karę za wycinkę drzew oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 166/12 oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia kary za wycinkę drzew - odmowy uchylenia decyzji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że pismem z dnia 9 sierpnia 2006 r. Wójt Gminy S. powiadomił J. i J. K. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej za wycinkę drzew bez wymaganego zezwolenia na terenie Ośrodka Wczasowego w M., na dz. ew. [...].
Pismem z dnia 11 sierpnia 2006 r. J. K. powiadomił Wójta Gminy S. o dokonanej "przecince" drzew bez zezwolenia Urzędu Gminy. Podał, iż nastąpiło to w wyniku nieporozumienia. Wyraził gotowość dobrowolnego poddania się karze. Poinformował również, iż na terenie Ośrodka posadzono 350 świerków i drzew ozdobnych.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. Wójt Gminy S. nałożył na J. K. karę pieniężną w wysokości 2850891,17 zł za usunięcie bez zezwolenia 133 drzew z terenu działek o nr ew. [...] obręb M. gm. S. Od tej decyzji J. K. odwołał się, zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. uchyliło decyzję Wójta Gminy S. w części odnoszącej się do wysokości kary i orzekło karę w wysokości 2821192,17 zł.
Powyższą decyzję Kolegium J. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 46/09 (prawomocnym z dniem 7 lipca 2009 r.), skargę oddalił. W dniu 4 lutego 2010 r. J. K. złożył do Urzędu Gminy S. podanie o wznowienie, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] kwietnia 2008 r. Powyższej decyzji zarzucił:
- błąd w ustaleniach faktycznych polegający na pominięciu, iż dokonał wycięcia drzew na plantacji, - pominięcie art. 125 ust 3 i 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220) przewidującego przypadki, kiedy usunięcie drzew jest zgodne z prawem, - pominięcie przepisów dyrektywy RADY 92/43/EWG, z dnia 21 maja 1992 r., w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, - sprzeczność przepisów prawa krajowego -ustawy o ochronie przyrody z przepisami dyrektywy RADY 92/43/EWG, - pominięcie załączników I, II, III, IV i V dyrektywy Rady 92/43/EWG wskazujących, że wycięte przez skarżącego drzewa, nie będące gatunkiem dziko rosnącym ani zagrożonym na terenach wskazanych przez Wspólnotę, nie podlegają ochronie i z uwagi na zbyt daleko idące restrykcje przepisów krajowych nie powinny mieć zastosowania, -naruszenie art. 7, 8, 9, 75, 77 § 1, 80, oraz 107 § 3 k.p.a., 145 k.p.a. poprzez nie dopuszczenie dowodu z wykonania nasadzeń nowych drzew i krzewów, oraz pominięcie wyjaśnień strony w tym przedmiocie, a zatem nie rozpoznanie istoty wniosku w całości.
W uzasadnieniu podał, iż pojawiły się nowe, odnalezione w dniu 29 stycznia 2010 r., istotne dla sprawy dowody istniejące w dniu wydania decyzji i nieznane organowi, który wydał decyzję, świadczące o tym, iż wycięte drzewa pochodziły z plantacji. Dowodami tymi są decyzje Wojewody O.: z dnia [...]listopada r. o zmianie przeznaczenia gruntów oraz z dnia [...] listopada 1976 r. i [...] marca 1977r.
Postanowieniem z dnia 11 marca 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wznowiło postępowanie w tej sprawie.
Następnie, decyzją z dnia [...] lipca 2011 r., Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. odmówiło uchylenia własnej decyzji z dnia [...] listopada 2008 r., [...]. W uzasadnieniu podniosło, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uznania, iż zaszła wskazana we wniosku o wznowienie podstawa uchylania decyzji, tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Wskazało, iż strona nie przedstawiła dowodów na to, iż na miejscu wycinki drzew stanęła plantacja drzew. Wyjaśniło, iż część dokumentów przedstawionych we wniosku o wznowienie nie może być uznana za "nowe dowody", bowiem dołączona została do akt podczas prowadzenia postępowania w trybie zwyczajnym. Podało również, iż nie uznało za podstawę uchylenia decyzji w postępowaniu wznowieniowym oświadczenia J. K. o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego uprzednio oświadczenia o przyznaniu się do wycinki drzew w M. C.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. K. zwrócił się o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości zarzucając jej: nierozpoznanie istoty sprawy, a w efekcie pominięcie złożonych przez stronę nowych dowodów, dających podstawę do uchylenia decyzji dotychczasowej; pominięcie zgłoszonych w toku postępowania zarzutów, przede wszystkim wniosku o dowód z opinii biegłego z zakresu leśnictwa; pominięcie przez organ konieczności badania sprawy pod kątem jej zgodności z przepisami wspólnotowymi, gdzie definicja lasu, czy plantacji leśnej jest odmiennie sklasyfikowana jak w prawie krajowym, co daje podstawę do uchylenia nałożonej kary w całości. Uzasadniając wniosek wskazał, iż ustawa, na jaką powołał się organ nakładając karę za wycinkę drzew dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia trzech dyrektyw Wspólnot Europejskich, tj. dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r., dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. i dyrektywy Rady 1999/22/WE z dnia 29 marca 1999 r. W żadnym z przepisów dyrektywy z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory nie ma mowy o obowiązkach nałożonych na posiadaczy nieruchomości o jakich mowa w ustawie o ochronie przyrody. Czytając powyższą ustawę i poddając ją ocenie celowości i legalności z pewnością można stwierdzić, że Polska wprowadziła sprzeczny z prawem wspólnotowym wymóg na rzecz właścicieli drzewostanów. Wskazał, iż pomimo wykazania, że grunty, z których usunięto drzewa były sklasyfikowane jako las i nadal mogą spełniać tę funkcję, nie uchylono decyzji na tej podstawie. Nie przeprowadzono bowiem żadnej analizy czy działka, z której dokonano usunięcia drzew mogła być zakwalifikowana jako las. Wskazano, iż z oświadczenia strony oraz przedłożonych fotografii wynika, że działka w całości była porośnięta drzewami o różnym stopniu zagęszczenia. Wizualnie działka stanowi niejako przedłużenie zadrzewionych terenów Ls występujących na nieruchomościach sąsiednich, przy czym bezpośrednio przy tych terenach zadrzewienie jest gęściejsze co mogłoby wskazywać, że wchodziła w tym zakresie w część zwartego kompleksu leśnego. Również z dokumentacji fotograficznej wynika, że za obszarem wyrębu widoczna jest zwarta grupa drzew. W ocenie skarżącego stan faktyczny wynikający z przywołanych dowodów nie jest oczywiście wystarczający dla jednoznacznej oceny, czy przedmiotowy teren może być zakwalifikowany jako teren lasu. Okoliczność ta w świetle przywołanych materiałów budzi wątpliwości i powinna zostać w sposób jednoznaczny wyjaśniona i oceniona, gdyż może mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Po rozpatrzeniu wniosku, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...], utrzymało w całości w mocy decyzję będącą przedmiotem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Argumentowało, iż część dokumentów przedstawionych we wniosku o wznowienie postępowania nie mogła zostać uznana za nowe dowody, bowiem znajdowały się one w posiadaniu organów już podczas postępowania w trybie zwyczajnym i były już brane pod uwagę w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Pozostałe przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie dają podstaw do przyjęcia, iż na terenie, na którym doszło do wycięcia bez zezwolenia drzew istniał las, czy, na co powoływano się we wniosku, plantacja drzew. Wszystkie dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę dotyczą nabycia przez W. Przedsiębiorstwo [...] gruntów rolnych i leśnych na cele nierolne i nieleśne i naliczenia z tego tytułu należności publicznoprawnych. Dokumenty te w żaden sposób nie wykazały podstaw wznowienia postępowania, a mianowicie faktu, iż na terenie przeprowadzonej wycinki drzew urządzona była plantacja drzew. Z kolei, decyzje dotyczące sposobu gospodarowania lasem dotyczą działki [...] obręb M. gmina S., tymczasem drzewa będące przedmiotem decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. rosły na terenie działek o nr ew. [...] obręb M. gmina S. Wycinka dokonana została z terenu oznaczonego w ewidencji gruntów symbolem B - tereny mieszkaniowe, na którym w tym czasie prowadzony był ośrodek wypoczynkowy, co stanowi wystarczającą przesłankę do uznania, iż nie mogła być na tym samym terenie prowadzona plantacja drzew. Kolegium podkreśliło, iż J. K. przez całe postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. konsekwentnie twierdził, iż drzewa wyciął z uwagi na to, iż były samosiewami, które zagrażały domkom letniskowym. Na potwierdzenie tego, iż były to samosiewy przedstawił fotografie świadczące o tym, iż w kwietniu 1977 r. na terenie ośrodka brak było drzew. Z uwagi na powyższe nie uznano za stosowne powołania wnioskowanego przez stronę biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność, czy posiadane przez J. K. nieruchomości spełniają definicję plantacji drzew. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niezgodności ustawy o ochronie przyrody ze wskazanymi we wniosku dyrektywami w sprawie ochrony dzikiego ptactwa, w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory oraz dyrektywy dotyczącej trzymania dzikich zwierząt w ogrodach zoologicznych, Kolegium wskazało, iż ustawa o ochronie przyrody inkorporowała powyższe przepisy na grunt prawa polskiego i zawiera obowiązujące w polskim prawie regulacje dotyczące obowiązku uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew oraz konsekwencji braku jego uzyskania. Dodało ponadto, iż przedmiotem postępowania wznowieniowego, z uwagi na ograniczony katalog podstaw wznowienia, nie może być kwestia sprzeczności przepisów krajowych z dyrektywami.
Skargę na decyzję Kolegium z dnia [...] grudnia 2011 r. wniósł do Sądu J. K. żądając jej uchylenia w całości oraz zwrócenia się przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, oraz do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy art. 83, 84 i 85 ustawy o ochronie przyrody nie są sprzeczne z art. 21, 22 i 31 Konstytucji, oraz art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 30 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. Zakwestionowanej decyzji zarzucił:
1. naruszenie prawa europejskiego poprzez:
naruszenie art. 30 w zw. pkt 26 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE)
1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady
stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju
obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów
Wiejskich (EFRROW), poprzez ich pominięcie w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy;
pominięcie Rezolucji Parlamentu Europejskiego (Dz. Urz. UEL 2006.340.5)
zawierającej uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie udzielenia
absolutorium wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004,
Sekcja III - Komisja, który w punkcie 115 podziela krytyczny pogląd Trybunału, że nie
istnieje wspólnie stosowana definicja lasów i innych terenów leśnych w UE, mimo że
już 10 lat temu ONZ ustanowiła ogólną definicję lasów i terenów leśnych;
- pominięcie przepisów dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w
sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, oraz sprzeczności
prawa krajowego - ustawy o ochronie przyrody z powyższą dyrektywą co do ochrony
drzew, które uległy wycięciu;
- pominięcie załączników I, II, III, IV i V dyrektywy Rady 92143/EWG, zgodnie z którymi wycięcie drzew, nie będących gatunkiem dziko rosnącym ani zagrożonym na terenach wskazanych przez Wspólnotę i nie podlegających ochronie nie powinno być karane.
2. naruszenie prawa krajowego poprzez:
- pominięcie istotnych dowodów w sprawie, a przede wszystkim opinii
taksacyjnej gruntów działek nr [...] obrębu M., gmina S.
wykonanej w maju 2010 r., na zlecenie skarżącego, z której wynika, iż wyrąb drzew
został wykonany na gruntach, spełniających definicję lasu, zgodnie z definicją
europejską;
pominięcie wniosku o rozpoznanie prawidłowej podstawy prawnej nałożonej
kary, a w szczególności art. 83 ust 6 pkt 3 ustawy o ochronie przyrody, gdzie w
przypadku uznania, iż skarżący dokonał wycięcia na posiadanej przez niego plantacji
drzew służących jako opał organ winien rozważyć, czy odwołanie od niniejszej
decyzji nie jest równocześnie wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie o
nałożenie kary administracyjnej;
pominięcie art. 125 ust 3 i 5 ustawy o ochronie przyrody, zgodnie z którym w
przypadkach określonych w ustawie usunięcie drzew jest zgodne z prawem,
naruszenie art. 21, 22, i 31 Konstytucji poprzez nierówne traktowanie osób
fizycznych w ustawie o ochronie przyrody, gdzie na właściciela nakładana jest kara
administracyjna za wycięcie swoich własnych drzew, natomiast osoba
nieupoważniona do wycinki, jest z tego obowiązku całości zwolniona, ponadto
łamane jest podstawowe prawo własności, gdzie ogranicza się prawa pozyskania
własnego drzewa i nałożony jest obowiązek zapłaty na rzecz Gminy, podczas gdy
innych krajach europejskich takich ograniczeń nie ma;
naruszenie podstawowej zasady, gdzie "ograniczenia w zakresie korzystania
z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko
wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw", co w ustawie o ochronie przyrody jest ewidentnie złamane, gdyż obowiązki i zakazy w przypadkach konieczności pilnej wycinki drzew oraz krzewów w miejscach nie objętych ochroną są zbyt daleko idące;
naruszenie art. 83, 84, 85 ustawy o ochronie przyrody poprzez złamanie
zagwarantowanego w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej prawa
własności, równości wobec prawa i zakazu dyskryminacji (poprzez innowacyjne
podejście do prawa własności, gdzie każe się płacić na rzecz organu
administracyjnego opłatę za swoje własne drzewa, gdzie zgodnie z art. 44, 47, i 48
kodeksu cywilnego organ administracyjny nie ma żadnych podstaw prawnych, by
rościć pretensje do własności osób trzecich, pod rygorem nałożenia kary
administracyjnej);
naruszenie art. 3 ust 2 pkt 1, przez art. 83, 84 i 85 ustawy o ochronie
przyrody, poprzez złamanie zasady, że organ administracji stoi na straży
praworządności.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Podniosło, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie dało podstaw do uznania, że zaszła wskazana we wniosku o wznowienie podstawa uchylenia decyzji, tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nie znanych organowi, który wydał decyzję. Podstawą orzekania w sprawie była ustawa o ochronie przyrody, która inkorporowała przepisy prawa europejskiego na gruncie prawa polskiego. Z uwagi zaś na ograniczony katalog podstaw wznowienia (art. 145 § 1, art. 145a i 145b k.p.a.) nie może być skuteczny w niniejszej sprawie zarzut sprzeczności przepisów krajowych z przepisami prawa europejskiego, a także naruszenia w toku postępowania będącego przedmiotem wznowienia: art. 125 ust 3 i 5, ustawy o ochronie przyrody oraz art. 7, 8, 9, 75, 77 § 1, 80, 107 § 3 i 145 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznając skargę za niezasadną, wskazał, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie administracyjne zainicjowane zostało wnioskiem skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] kwietnia 2008 r., utrzymaną w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] listopada 2008 r. Tak sformułowane żądanie zakreśliło przedmiot sprawy i granice jej rozpoznania w postępowaniu administracyjnym, co do kwestii zbadania powyższej podstawy wznowienia postępowania, pozostawiając poza zakresem kognicji organów inne okoliczności dotyczące postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. Sąd I instancji podkreślił, iż organ administracji publicznej związany jest żądaniem zawartym w podaniu i nie może zmienić z urzędu jego kwalifikacji. W konsekwencji i kognicja sądu ogranicza się tylko do zbadania legalności skarżonego rozstrzygnięcia, pomijając pozostałe zarzuty - skierowane do ostatecznej decyzji podjętej we wskazanej dacie.
Sąd I instancji podniósł, iż ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, które istniały w dniu wydania decyzji, lecz nie były znane organowi, który wydał decyzję stanowi jedną z podstaw wznowienia postępowania określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Sąd I instancji stwierdził, iż Kolegium prawidłowo rozstrzygnęło o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej. Zgodzić się bowiem należy z poglądem, iż podnoszone przez skarżącego nowe okoliczności i zdarzenia nie odpowiadają zakresowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Mianowicie, część dokumentów przedstawionych we wniosku o wznowienie postępowania nie mogła zostać, co słusznie podkreśliło Kolegium, uznana za nowe dowody, bowiem znajdowały się one w posiadaniu organów już podczas postępowania w trybie zwyczajnym. Dokumenty te to decyzja Nadleśniczego Nadleśnictwa M. z dnia [...] maja 2007 r., nr [...], dotycząca sposobu gospodarowania lasem rosnącym na działce [...] obręb M. gmina S. oraz decyzja Wojewody O. z dnia [...] marca 1977 r. ustalającą należność z tytułu nabycia gruntów rolnych i leśnych, jednorazowego odszkodowania z tytułu przedwczesnego wyrębu oraz stałej opłaty rocznej z tytułu użytkowania gruntów rolnych na cele nierolnicze i nieleśne. Dokumenty te były już brane pod uwagę w postępowaniu zwyczajnym, jak i w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 46/09. Z kolei, pozostałe przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty nie dają podstaw do przyjęcia, iż na terenie, na którym doszło do wycięcia bez zezwolenia drzew istniał las czy też plantacja drzew. Jak słusznie, w ocenie Sądu I instancji wskazano w zakwestionowanej decyzji wszystkie dokumenty przedstawione przez wnioskodawcę dotyczą nabycia przez W. Przedsiębiorstwo [...] gruntów rolnych i leśnych na cele nierolne i nieleśne i naliczenia z tego tytułu należności publicznoprawnych. Dokumenty te w żaden sposób nie wykazały podstaw wznowienia postępowania, a mianowicie faktu, iż na terenie przeprowadzonej wycinki drzew urządzona była plantacja drzew. Decyzje dotyczące sposobu gospodarowania lasem dotyczą działki [...] obręb M. gmina S., tymczasem drzewa będące przedmiotem decyzji z [...] listopada 2008 r. rosły na terenie działek o nr ew. [...] obręb M. gmina S. Wycinka dokonana została z terenu oznaczonego w ewidencji gruntów symbolem B - tereny mieszkaniowe, na którym w tym czasie prowadzony był ośrodek wypoczynkowy, co stanowi wystarczającą przesłankę do uznania, iż nie mogła być na tym samym terenie prowadzona plantacja drzew. Ponadto zasadnie, zdaniem Sądu I instancji Kolegium wskazało, iż J. K. przez całe postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. konsekwentnie twierdził, iż drzewa wyciął z uwagi na to, iż były samosiewami, które zagrażały domkom letniskowym. Na potwierdzenie tego, iż były to samosiewy przedstawił fotografie świadczące o tym, iż w kwietniu 1977 r. na terenie ośrodka brak było drzew. Z uwagi na powyższe Kolegium nie uznało za stosowne powołania wnioskowanego przez stronę biegłego z zakresu leśnictwa na okoliczność, czy posiadana przez J. K. nieruchomości spełniają definicje plantacji drzew.
W dalszej kolejności Sąd I instancji wyjaśnił, że opinia taksacyjna gruntów działek nr [...] obrębu M., gmina S. wykonana w maju 2010 r. nie jest okolicznością opisaną w dyspozycji pkt 5 art. 145 § 1 k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie dokonano szczegółowej i wyczerpującej analizy podnoszonych zarzutów pod kątem omawianej podstawy wznowienia. Przedstawione zaś w tym względzie stanowisko znajduje potwierdzenie w zgromadzonym w niniejszej sprawie materiale dowodowym i odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy bezsprzecznie Sąd I instancji uznał, iż wymienione powyżej okoliczności faktyczne, na które powołuje się skarżący nie są nowe. A zatem w rozpatrywanej sprawie nie został, w ocenie Sądu I instancji spełniony podstawowy wymóg przepisu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., stanowiącego, iż nowe okoliczności i dowody musiały istnieć w chwili wydawania decyzji ostatecznej. W konsekwencji uznać należy, iż kwestionowana decyzja nie została wydana z pominięciem istniejących w dniu jej wydania nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, nieznanych organowi, który wydal decyzję i nie jest dotknięta wadą wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Kończąc tę część rozważeń Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z dominującym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie prawa administracyjnego poglądem - nie jest dopuszczalne wznowienie postępowania na podstawie okoliczności faktycznych powstałych po wydaniu decyzji ostatecznej. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niezgodności ustawy o ochronie przyrody z przepisami prawa wspólnotowego Sąd I instancji stwierdził, że powtórzyć należy za Kolegium, iż przedmiotem postępowania wznowieniowego, z uwagi na ograniczony katalog podstaw wznowienia, nie może być kwestia sprzeczności przepisów krajowych z dyrektywami, bądź innymi przepisami prawa wspólnotowego. Przedmiotem tego postępowania nie może być również analiza prawno porównawcza przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że nie mógł badać, bo nie jest do tego powołany, konstytucyjności przepisów ustawy o ochronie przyrody i w tej kwestii nie mógł się wypowiedzieć. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał, że wykładni wskazanych w skardze przepisów o ochronie przyrody dokonał WSA w Olsztynie orzekając w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 46/09, a wyrok wydany w tej sprawie, wobec niezaskarżenia go przez J. K., uprawomocnił się. Sąd I instancji wskazał, że powyższa okoliczność skutkuje tym, że Sąd orzekający w sprawie jest wyrokiem wydanym w sprawie II SA/Ol 46/09 związany - art. 170 p.p.s.a.
Odnosząc się z kolei do wniosku o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym Sąd I instancji wyjaśnił, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że przedstawienie pytania prawnego co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją w sytuacji, gdy od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem, jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (v: wyrok NSA z dnia 9 marca 2010 r., sygn. akt I OSK 1384/09). Wystąpienie przez skład orzekający z pytaniem prawnym może mieć miejsce, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem Ocena, czy taka sytuacja zachodzi jest pozostawiona uznaniu sądu i to skład orzekający ocenia - na gruncie konkretnej rozstrzyganej sprawy - czy zachodzi taka konieczność. Chodzi tu o uzasadnione wątpliwości sądu, a nie skarżącego. Skarżący nie ma bowiem uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego.
W ocenie Sądu I instancji przy podejmowaniu skarżonej decyzji Kolegium nie naruszyło również przepisów prawa procesowego. Zarówno ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz zastosowane przepisy prawa nie budzą wątpliwości i odpowiadają prawu. Stosownie do treści art. 77 i 7 k.p.a. Kolegium podjęło wszystkie niezbędne czynności mające na celu zebranie całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie i dokonało jego rzetelnej oceny. Sąd I instancji wskazał, że nie dopatrzył się ponadto naruszenia zasady wyrażonej w art. 10 k.p.a., to jest czynnego udziału strony w postępowaniu.
Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł skarżący i zaskarżając orzeczenie w całości, zarzucił:
I . naruszenie prawa europejskiego mającego wpływ na wydane
orzeczenie w tej sprawie:
1. naruszenie art. 30 w zw. pkt 26 preambuły ROZPORZĄDZENIA KOMISJI (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającej szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), poprzez ich pominięcie w rozstrzygnięciu niniejszej sprawy.
- Punkt 26 Preambuły nakazuje, że w celu zapewnienia jednorodnego podejścia do środków dotyczących leśnictwa, należy posługiwać się wspólną definicją lasów i obszarów zalesionych. Definicja ta musi być zgodna z definicją używaną przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) i Eurostat, stosowaną w publikacji z 2005 r. oceny światowych zasobów leśnych (Global Forest Resources Assessment Update). Lasy i obszary zalesione wykluczone ze wsparcia na mocy art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 powinny zostać zdefiniowane bardziej szczegółowo,
- Art. 30 w/w Rozporządzenia Komisji WE stwierdza, że do celów art. 42 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 zastosowanie mają definicje zawarte w ust. 2 i 3 niniejszego artykułu z zastrzeżeniem wyjątków należycie uzasadnionych w programach rozwoju obszarów wiejskich.
2. "Las" oznacza obszar obejmujący więcej niż 0,5 hektara z drzewami o
wysokości powyżej 5 metrów i z pokryciem powierzchni przez korony drzew powyżej
10 %, lub drzewami, które będą mogły osiągnąć te progi in situ. Z definicji tej wyklucza się grunty przeznaczone głównie do użytku rolnego lub miejskiego. Definicja ta obejmuje obszary zalesiane, które nie osiągnęły jeszcze pokrycia powierzchni przez korony drzew na poziomie 10 % i wysokości drzew na poziomie 5 metrów, ale oczekuje się, że osiągną te poziomy, a także obszary czasowo pozbawione roślinności w wyniku interwencji człowieka lub z przyczyn naturalnych, które się zregenerują. Lasy obejmują obszary, na których rosną bambusy oraz palmy pod warunkiem, że spełnione są kryteria dotyczące wysokości i pokrycia powierzchni przez korony drzew. Lasy obejmują drogi leśne, pasy przeciwpożarowe i inne małe obszary nieleśne położone w granicach kompleksów leśnych; lasy w parkach narodowych, rezerwaty przyrody i inne obszary chronione, takie jak obszary mające szczególne znaczenie naukowe, historyczne, kulturowe i duchowe. Lasy obejmują wiatrołomy, pasy ochronne i korytarze złożone z drzew na obszarze większym niż 0,5 hektara i o szerokości większej niż 20 metrów. Lasy obejmują plantacje służące przede wszystkim do celów ochrony lasów, takie jak plantacje drzew kauczukowych i zgrupowania dębów korkowych. Definicja "lasów" nie obejmuje zgrupowań roślin krzewiastych w rolnych systemach produkcji, takich jak plantacje owoców, i systemy rolnoleśne. Drzewa w parkach miejskich i ogrodach są także wyłączone z tej definicji.
3. " Obszary zalesione " oznaczają obszary niesklasyfikowane jako " lasy",
obejmujące więcej niż 0,5 hektara, z drzewami o wysokości powyżej 5 metrów i
pokryciem powierzchni przez korony drzew na poziomie 5-10 %, lub drzewami, które
będą mogły osiągnąć te progi in situ; lub z mieszaną pokrywą składającą się z
krzewów, krzaków i drzew powyżej 10 %. Definicja nie obejmuje gruntów
przeznaczonych głównie do użytku rolnego lub miejskiego.
4. Zostają wykluczone z zakresu art. 42 ust. 1 zdanie pierwsze
rozporządzenia (WE) nr 1698/2005 następujące obszary leśne i zalesione:
a) lasy lub inne grunty zalesione należące do władz centralnych lub
regionalnych, lub do przedsiębiorstw państwowych;
b) lasy i inne grunty zalesione będące własnością państwa;
c) lasy będące własnością osób prawnych, których co najmniej 50 % kapitału
należy do jednej / instytucji, o których mowa w lit. a) i b).
- pominięcie REZOLUCJI PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO (Dz. UrzUEL 2006.340.5). zawierającej uwagi, które stanowią integralną część decyzji w sprawie udzielenia absolutorium z wykonania budżetu ogólnego Unii Europejskiej na rok budżetowy 2004. Sekcja III - Komisja, a który w punkcie 115 podziela krytyczny pogląd Trybunału, że nie istnieje wspólnie stosowana definicja lasów i innych terenów leśnych w UE, mimo że już 10 lat temu ONZ ustanowiła ogólną definicję lasów i terenów leśnych; zdecydowanie zaleca, aby Komisja wprowadziła minimum wspólnej terminologii, np. zestaw definicji w zależności
- pominięcie w zupełności przepisów dyrektywy RADY 92/43/EWG, z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, oraz sprzeczności prawa krajowego - ustawy o ochronie przyrody z w/w dyrektywą co do ochrony drzew, które uległy wycięciu.
- pominięcia w zupełności załączników I, II, III, IV i V dyrektywy Rady 92/43/EWG zgodnie z którymi wycięcie przez skarżącego drzew, nie będących gatunkiem dziko rosnącym ani zagrożonym na terenach wskazanych przez Wspólnotę, nie podlegają ochronie i z uwagi na zbyt daleko idące restrykcje przepisów krajowych nie powinny mieć zastosowania. Przepisy krajowe miały za zadanie implementację prawa Wspólnotowego w zakresie ściśle wskazanym. Przepisy krajowe natomiast ograniczają znacznie prawo własności na terenach nie podlegających ochronie, a ich interpretacja zmierza do obciążania właścicieli plantacji drzew, lasów oraz terenów rolniczych wysokimi opłatami za wycięcie drzew, co pozostaje w sprzeczności z art. 2 Dyrektywy 92/43/EWG,, z dnia 21 maja 1992 r., w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, oraz art. 12-16 Dyrektywy.
naruszenie prawa krajowego poprzez:
II. - naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. art. 91 § 2 i 3, art. 106 § 2, 3, 5 oraz art. 113 § 1 tej ustawy, przez brak zarządzenia do osobistego stawiennictwa skarżącego, pominięcie i nieprzeprowadzenie istotnych dowodów w sprawie, pomimo żądania pełnomocnika, a przede wszystkim dowodu z opinii taksacyjnej gruntów w działkach nr [...] obrębu M., gmina S. wykonanej w maju 2010 r., na zlecenie skarżącego, a przesłanej do SKO w dniu 29/04/2010 r., z której wynika, iż wyrąb drzew został wykonany na gruntach, spełniających definicję lasu, zgodnie z definicją europejską, a które to złożono no ponownie na rozprawie przed dokumentacją fotograficzną, z której wynika, iż wycinka została wykonana na terenie leśnym, co doprowadziło do niewyjaśnienia istoty sprawy i przyjęcia, iż nie zachodzi przesłanka do wznowienia postępowania, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, iż pierwsza decyzja została wydana na podstawie mylnego przekonania organu, iż nieruchomość na której wykonano wycinkę - nie spełnia definicji lasu, co oczywiście było mylnym założeniem.
- naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego,
poprzez jego błędną interpretację, nie można zgodzić się z uzasadnieniem sądu, iż
opinia taksacyjna nie spełnia przesłanek z art. 145 §1 pkt 5 kpa, opinia jest jedynie
potwierdzeniem, iż w dniu wydania decyzji o nałożeniu kary istniały nowe
okoliczności faktyczne (las - na działce skarżącego), a ta okoliczność nie była w tym
czasie ani znana ani badana przez organ, gdzie orzecznictwo, w tym czasie skłaniało
się do opierania się przy wydawaniu decyzji jedynie na wypisie z rejestru gruntów a
nie na" stanie faktycznym zastanym w terenie, w efekcie doprowadziło to do
uzasadnionego wznowienia postępowania, dającego podstawę do zmiany decyzji.
III. naruszenie prawa materialnego, mającego wpływ na wydane orzeczenie w sprawie:
- pominięcie wniosku o rozpoznanie prawidłowej podstawy prawnej nałożonej kary, a w szczególności art. 83 ust 6" pkt"3 Ustawy o ochronie przyrody, gdzie w przypadku uznania, iż skarżący dokonał wycięcia na posiadanej przez niego plantacji drzew (lesie) służących jako opał organ winien rozważyć, czy odwołanie od niniejszej decyzji nie jest równocześnie wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie o nałożenie kary administracyjnej decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] kwietnia 2008 roku, zmienionej decyzją SKO z [...] listopada 2008 r.,
* pominięcie art. 125 ust 3 i 5, zgodnie z którym w przypadkach określonych w
ustawie usunięcie drzew jest zgodne z prawem,
* wreszcie art. 83, 84, 85 ustawy o ochronie przyrody łamie zagwarantowane
w Karcie Praw Podstawowych Unii Europejskiej w art. 17 prawo własności, art. 20 -
równość wobec prawa i wreszcie zakaz dyskryminacji poprzez innowacyjne
podejście do prawa własności, gdzie każe się płacić na rzecz organu
administracyjnego opłatę za swoje własne drzewa, gdzie zgodnie z art. 44, 47, i 48
kodeksu cywilnego organ administracyjny nie ma żadnych podstaw prawnych, by
rościć pretensje do własności osób trzecich, pod rygorem nałożenia kary
administracyjnej. Zaznaczyć przy tym należy, że za wycinkę drzew zagrażających życiu, skarżący ma zajęte nieruchomości na łączną kwotę obecnie ponad 4.000.000 zł (czterech milionów złotych), co przewyższa jego majątek osobisty i będzie narażony na eksmisję, bez prawa do mieszkania. Oznacza to wprost, że w państwie prawa wyższą wartość przedstawiają uschnięte drzewa, niż życie i zdrowie ludzi, którzy są karani na dbanie o swoją własność i przechodniów. Skarżącemu z powodu toczącego się postępowania znacznie pogorszył się stan zdrowia, ma nadciśnienie, chore nerki, opuściła go żona, potrącana jest jego emerytura, tylko dlatego, że w lesie ubyło drzew, które zagrażały turystom i domkom letniskowym w prowadzonym ośrodku wypoczynkowym.
- naruszenie art. 3 ust 2 pkt 1, przez art. 83, 84 i 85 ustawy o ochronie
przyrody, poprzez łamanie zasady, że organ administracji stoi na straży
praworządności.
IV. naruszenie przepisów Konstytucji.
- naruszenie art. 21, 22, i 31 Konstytucji poprzez nierówne traktowanie osób
fizycznych w Ustawie o ochronie przyrody, gdzie na właściciela nakładana jest kara
administracyjna za wycięcie swoich własnych drzew, bez względu na cel wycięcia -
usunięcie zagrożenia życia i zdrowia turystów, natomiast osoba nieupoważniona do
wycinki, jest z tego obowiązku w całości zwolniona. Ponadto łamane jest
podstawowe prawo własności, gdzie ogranicza się prawa do pozyskania własnego
drzewa i nałożony jest obowiązek zapłaty na rzecz Gminy, podczas gdy w innych
krajach europejskich takich ograniczeń nie ma.
- naruszenie podstawowej zasady, gdzie "Ograniczenia w zakresie
korzystania konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i
tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa
lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności
publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać
istoty wolności i praw", co w ustawie o ochronie przyrody jest ewidentnie złamane,
gdyż obowiązki i zakazy w przypadkach konieczności pilnej wycinki drzew, oraz
krzewów w miejscach nie objętych ochroną są zbyt daleko idące.
Powołując się na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o:
uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania WSA w Olsztynie, a nadto o
udzielenie zabezpieczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego
toczącego się na podstawie tytułu wykonawczego wydanego przez Wójta Gminy S. nr [...] z dnia [...]/09/2011 r., któremu Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu [...].10.2011 r. nadał klauzulę wykonalności, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, zwrócenie się przez sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego oraz do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej odnośnie zgodności wskazanych przepisów z Konstytucją, art. 17 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej i art. 30 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r., zawieszenie postępowania do czasu uzyskania stanowiska Trybunału Konstytucyjnego w zakresie wskazanym.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację zaprezentowaną w zarzutach skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż podstawy, na jakich zostaje oparta skarga kasacyjna wyznaczają kierunek i zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię
lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć
istotny wpływ na wynik sprawy.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają wskazywane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które okazały się niezasadne.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu I instancji było postępowanie administracyjne zainicjowane wnioskiem o wznowienie postępowania z powodu wyjścia na jaw nowych okoliczności, dowodów w rozumieniu art. 145§1pkt.5 kpa, istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi. W jego trakcie wydane zostały decyzje, mocą których odmówiono uchylenia kwestionowanej w postępowaniu wznowieniowym decyzji. W ocenie organów nie zaistniała wskazywana przez stronę podstawa wznowieniowa, wskazywane dowody nie potwierdziły istnienia plantacji drzew(lasu) na miejscu wycinki. Celem postępowania wznowieniowego jest w pierwszej kolejności ustalenie istnienia podstaw wznowienia postępowania. W razie pozytywnego wyniku tych czynności - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji ostatecznej" (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne..., s. 288). Granice tego postępowania wyznacza treść art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a., stąd organ administracji musi zbadać, czy i w jakim zakresie postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte wadą wymienioną w tych przepisach. Zadaniem organu administracyjnego jest więc ustalenie, czy przesłanka stanowiąca podstawę do wznowienia rzeczywiście wystąpiła. Dopiero po ustaleniu podstaw wznowienia, organ administracyjny winien dokonać rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, w której postępowanie zostało wznowione. Następuje więc otwarcie postępowania, w wyniku którego ma być podjęta decyzja w sprawie dalszego obowiązywania dotychczasowej decyzji ostatecznej . Stwierdzenie braku podstaw wznowienia skutkować musi wydaniem decyzji w trybie art. 151§1pkt.1 kpa. Odnosząc się do przesłanki wznowienia, zawartej w art. 145§1pkt.5 kpa wyjaśnić należy, że ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody muszą być nowe, co w istocie oznacza dowody, okoliczności nowo odkryte, jak i poraź pierwszy zgłoszone przez stronę. Wskazywaną podstawą wznowienia jest błędne ustalenie stanu faktycznego. Ujawnienie nowych dowodów może prowadzić nie tylko do ustalenia nowych okoliczności, ale i do zmiany oceny stanu faktycznego sprawy. Na gruncie art. 145§1pkt.5 kpa nie można utożsamiać nowej okoliczności faktycznej z nowym dowodem. Ekspertyza wydana po wykonaniu decyzji o pozwoleniu na budowę nie może być uznana za nowy dowód, stanowiący podstawę wznowienia, gdyż nie istniał on w dniu wydania decyzji. Jednak już fakty z ekspertyzy wynikające mogą być uznane za nową okoliczność w rozumieniu analizowanej normy. Nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające więc w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych.
Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, iż nie sposób za skarżącym przyjąć, by sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 91 §2 i 3, art. 106§2, 3,5 , 113§1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak zarządzenia osobistego stawiennictwa skarżącego, pominięcie i zaniechanie przeprowadzenia istotnych dowodów w sprawie pomimo żądania pełnomocnika, przede wszystkim dowodu z opinii taksacyjnej gruntów, wykonanej w maju 2010r., z której wynika, że wycinka została dokonana na terenie leśnym.
Odnosząc się najpierw do zarzutu naruszenia przepisu art. 91, 106§1 p.p.s.a wskazać należy, że zarządzenie wezwania strony osobiście celem dokładniejszego wyjaśnienia stanu sprawy jest prawem, a nie obowiązkiem sądu.
W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób dopatrzeć się takiej konieczności., skarga kasacyjna nie wskazuje argumentacji na poparcie istotności wskazywanego naruszenia dla oceny kontrolowanej decyzji, poprzestając na sformułowaniu zarzutu bez uzasadnienia.
Z kolei zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a w postępowaniu przed sądem administracyjnym sąd może przeprowadzić jedynie dowód z dokumentów i to tylko wówczas gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, że regułą obowiązującą w postępowaniu sądowym jest, że Sąd rozpoznaje i rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy przedstawionych przez organ administracji publicznej. Przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów jest wyjątkiem, dopuszczalnym tylko w przypadku, gdy ustalenia stanu faktycznego w zakresie przesądzającym o prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu administracji budzą istotne wątpliwości. Innymi słowy, zakres postępowania dowodowego jest wyznaczony przez podstawową funkcję sądowej kontroli administracji, tj. ocenę z punktu widzenia legalności zaskarżonego aktu lub czynności - por. K. Sobieralski: Z problematyki postępowania rozpoznawczego przed sądem administracyjnym, ST 2002, nr 7-8, s. 51, czy A. Hanusz, Dowód z dokumentu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, PiP 2009, nr 2, s. 45. Dokonywanie przez sąd administracyjny samodzielnych ustaleń faktycznych jest zatem dopuszczalne jedynie w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego działania lub bezczynności organu administracji. Kwestia ta nigdy nie budziła wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym podkreślano, że sąd administracyjny nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją. Może on prowadzić postępowanie wyjaśniające z dokumentu jedynie w celu poczynienia takich ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności - wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., V SA 671/00 (Lex nr 50129). Ta linia orzecznicza jest kontynuowana również pod rządem p.p.s.a. Jak trafnie ujął to NSA w wyroku z 7 lutego 2006 r., II GSK 359/05, Lex nr 216130, "Celem postępowania dowodowego, o którym stanowi art. 106 § 3, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego sprawy administracyjnej, lecz ocena, czy właściwe w sprawie organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu przez sąd administracyjny będzie dopuszczalne zatem wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. ma na celu umożliwienie sądowi skonfrontowanie z dokumentami prawidłowości ustaleń dokonanych w toku postępowania na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, jeśli w sprawie istnieją istotne wątpliwości - por. wyrok NSA z 18 listopada 2005 r., I FSK 288/05, Lex nr 187883.
W niniejszej sprawie zawnioskowany dowód służyłby w istocie ustaleniom, prowadzącym do merytorycznego załatwienia sprawy, co w świetle art. 106§3 p.p.s.a jest niedopuszczalne. Stąd za niezasadny uznać należało zarzut w zakresie naruszenia tej normy.
W niniejszej sprawie wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie nie doszło do naruszenia art. 106§5 p.p.s.a. Wobec nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego przepis ten nie miał w sprawie zastosowania. Na naruszenie tej normy można byłoby wskazywać jedynie wówczas gdyby w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadzono postępowanie dowodowe.
Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie rację miał sąd uznając iż niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki z art. 145§1 pkt.5 kpa. Wskazywana opinia taksacyjna nie dokumentowała okoliczności istotnych dla sprawy. W istocie bowiem przedstawiała stan zadrzewienia na działkach na dzień 24 kwietnia 2010 r., istotny dla sprawy był zaś stan ten w chwili wycinki drzew na działce, czyli w lipcu 2006r.
Wskazywane dowody nie wykazały zatem wbrew stanowisku skarżącego, że wycince uległy drzewa z plantacji (lasu).
Wobec niewykazania, że w sprawie istnieją nowe dowody i okoliczności sąd nie mógł przystąpić do merytorycznej oceny sprawy. Brak zatem było podstaw do kontroli wskazywanych naruszeń przepisów prawa materialnego. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny zaniechał oceny wskazywanego w skardze kasacyjnej naruszenia art. 83 ust.6 pkt.3, 84,85, 3 ust.2pkt.1, 125 ust.3 i 5 ustawy o ochronie przyrody, art. 21, 22, 31 Konstytucji , art. 30 w zw. z pkt.26 preambuły Rozporządzenia Komisji (WE)NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006r. ustanawiającej szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE)nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz rozwoju Obszarów Wiejskich przez europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFFROW), pominiecie Rezolucji Parlamentu Europejskiego (Dz.UrzUEL 2006.340.5), dyrektywy Rady 92-43-EWG z dnia 21 maja 1992r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, jej załączników I, II, III, IV, V.
Podkreślić w tym miejscu należy także, że błędna ocena stanu faktycznego pod względem prawnym nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania.
Nie stanowi jej także odmienna wykładnia przepisów prawa materialnego. Odmienna wykładnia przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną decyzji orzekającej co do istoty sprawy nie jest ani nową okolicznością faktyczną ani nowym dowodem uzasadniającym wznowienie postępowania administracyjnego. Brak okoliczności skutkujących koniecznością przyjęcia istnienia przesłanek wznowieniowych czyni kontrolę w zakresie spełnienia wymogów ww. prawa materialnego za niedopuszczalną. Byłoby to bowiem merytoryczną oceną podjętych decyzji, prowadzonej przed organami sprawy, co w przypadku braku przesłanek wznowieniowych uznać należy za niedopuszczalne.
Odnosząc się do wniosku o wystąpienie przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym wyjaśnić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony został pogląd, że przedstawienie pytania prawnego odnośnie zgodności aktu normatywnego z Konstytucją jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu. Może mieć miejsce, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Ocena, czy taka sytuacja zachodzi jest pozostawiona uznaniu sądu i to skład orzekający ocenia - na gruncie konkretnej sprawy, czy zachodzi taka konieczność. Chodzi tu o uzasadnione wątpliwości sądu, a nie skarżącego. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny takiej potrzeby nie dopatrzył się . Identycznie ocenić należało konieczność zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
W tym stanie rzeczy na zasadzie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło