I OSK 1792/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Izabella Kulig - Maciszewska Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) del. WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z/s w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 77/12 w sprawie ze skargi Prokuratora Okręgowego w K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 77/12, uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: wnioskiem z dnia 23 lutego 2011 r. [...] S.A. z siedzibą w G. wystąpiła o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona w K. obejmująca działki gruntu o numerach: 1338/347 i 1339/438 obręb Z. karta mapy 4, o łącznej pow. 1,0457 ha, nie podpada pod działanie dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] września 2011 r. zawiesił postępowanie w sprawie wskazując, że prowadzone na wniosek Prokuratury Okręgowej w K. postępowania dotyczące prawidłowości wpisu wnioskodawcy do Krajowego Rejestru Sądowego nie zostały zakończone. Organ uznał, że wobec niewykazania przez wnioskodawcę następstwa prawnego i toczących się nadal w tym zakresie spraw z wniosku Prokuratury Okręgowej w K., które będą miały wpływ na rozstrzygnięcie niniejszego postępowania, postępowanie należało zawiesić. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zażalenia [...] S.A. z siedzibą w G., postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., Nr [...], uchylił wskazane wyżej postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] września 2011 r. uznając, że okoliczności takie, jak: skierowanie przez Prokuraturę Okręgową w K. wniosku do Sądu Rejonowego Wydział VIII Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w K. w ramach postępowania wyjaśniającego w sprawach o wpis spółki [...]S.A. z siedzibą w G. do Krajowego Rejestru Sądowego w K. oraz wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy [...] S.A. z siedzibą w G. nie uzasadniają zawieszenia postępowania, gdyż rozpatrzenie wniosku i wydanie decyzji jest możliwe. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011r. Prokurator Okręgowy w K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, że w sprawie występuje zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej pozostającej w toku, a które to zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte, co uzasadnia zawieszenie postępowania administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Prokurator wskazał, że prawomocne rozstrzygnięcia w sprawach o upoważnienie do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy "[...]" S.A. z siedzibą w K. oraz "[...]" S.A. z siedzibą w G. oraz wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, będą stanowiły o uprawnieniu "[...]" S.A. do wnioskowania w niniejszej sprawie administracyjnej o wydanie decyzji objętej treścią wniosku. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując uzasadnienie zaskarżonego postanowienia. Odpowiedzi na skargę udzieliła również "[...]" S.A. z siedzibą w G. ze wskazaniem na argumentację mającą przemawiać za oddaleniem skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 77/12, uchylając postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. wskazał, że w dniu orzekania przez organy administracji obu instancji Spółka "[...]" S.A. z siedzibą w G. była ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186, ze zm.) domniemywa się, że dane wpisane do Rejestru są prawdziwe. Sąd podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 56/11, w którym to Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Sądu pierwszej instancji oraz decyzje administracyjne ze wskazaniem na konieczność uznania wznowienia postępowania sądowego dotyczącego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego za zagadnienie wstępne, która to okoliczność występuje także w niniejszej sprawie. Wobec tego Sąd pierwszej instancji uznał, że od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależy dopuszczalność wnioskowania przez Spółkę "[...]" S.A. z siedzibą w G. o wydanie decyzji administracyjnej we wnioskowanej sprawie. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyła "[...]" S.A. z siedzibą w G., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez zastosowanie w sytuacji, w której nie podlegał zastosowaniu i w konsekwencji uznanie, iż niniejsze postępowanie powinno zostać zawieszone na podstawie tego przepisu, 2) art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż postępowanie toczące się przed Sądem Rejonowym [...] w K. ze skarg Prokuratora Okręgowego w K. w przedmiocie wznowienia postępowania o upoważnienie do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy [...] S.A., stanowi zagadnienie prejudycjalne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., 3) art. 7 K.p.a. oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2007 r., Nr 168, poz. 1186 z późń. zm.) w związku z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., poprzez uznanie zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie za prawidłowe pomimo tego, iż organ administracji publicznej orzekając winien opierać się na istniejącym stanie prawnym, ukształtowanym między innymi prawomocnym postanowieniem sądu powszechnego o przepisaniu spółki [...] S.A. z Rejestru RHB do Krajowego Rejestru Sądowego i domniemaniem prawdziwości tego wpisu, 4) art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której w niniejszej sprawie nie podlegały zastosowaniu i w konsekwencji błędne uznanie, że organ administracji publicznej w niniejszej sprawie powinien być związany orzeczeniem sądu administracyjnego wydanym w innym postępowaniu, 5) art. 170 powołanej wyżej ustawy poprzez jego błędną wykładnię i w ten sposób uznanie, że przepisy te wiążą organ administracji publicznej w ten sposób, iż nakazują mu związanie elementem uzasadnienia orzeczenia wydanego przez sąd administracyjny w innym postępowaniu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że kwestia rozstrzygana w postępowaniu o wznowienie postępowania dotyczącego upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy spółki [...] S.A. nie stanowi zagadnienia wstępnego z braku bezpośredniej zależności pomiędzy jej rozstrzygnięciem a wynikiem niniejszego postępowania. Zdaniem skarżącej kasacyjnie spółki obecnie obowiązujący stan prawny dawał organowi wszelkie podstawy, aby wydać decyzję w spawie – na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że rozpatrzenie wniosków złożonych przez spółkę jest niezależne od ukończenia postępowania mającego na celu zbadanie, czy wpisanie spółki do Krajowego Rejestru Sądowego nastąpiło zgodnie z prawem. Wskazano także, iż wnoszone środki zaskarżenia, a tym bardziej środki zaskarżenia o nadzwyczajnym charakterze nie powinny być traktowane jako zagadnienie wstępne w świetle art. 97 § 1 pkt 1 K.p.a. Skarżąca spółka podniosła, że niezasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że wiążą go uwagi poczynione przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 grudnia 2011r., sygn. akt I OSK 56/11. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prokurator Okręgowy w K. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna zarzuciła Sądowi pierwszej instancji, że ten niesłusznie podzielił pogląd organu administracyjnego pierwszej instancji – Wojewody Śląskiego – co do zasadności zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć kwestie prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji lub postanowienia albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Zagadnienie wstępne musi wpływać na rozstrzygnięcie sprawy, w której toczy się postępowanie "główne", ponadto musi zachodzić bezpośredni związek pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy, będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, a zagadnieniem wstępnym. Wskazać należy, że zgodnie z art. 30 § 3 K.p.a., strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. W niniejszej sprawie stroną postępowania jest spółka [...] S.A., będąca osobą prawną. Osoba prawna zaś działa przez swoje organy (czyli wewnętrzne władze, np. dyrektora, zarząd) w sposób przewidziany w odpowiedniej ustawie i opartym na niej statucie. Wobec tego uznać należy, że w niniejszej sprawie organ administracyjny badając zasadność wniosku spółki [...] S.A., w pierwszej kolejności obowiązany jest sprawdzić, czy wniosek w tym przedmiocie pochodzi od strony postępowania, a zatem, czy spółka ma legitymację prawną do wystąpienia z takim wnioskiem. W tym miejscu należy przypomnieć treść art. 170 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Zatem moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów sprawia, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Inaczej zagrożone byłoby ratio legis art. 170 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na zagwarantowaniu spójności i logiki działania organów państwa oraz na zapobieżeniu współistnieniu w obrocie prawnym orzeczeń nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dane zagadnienie, nie może być już ono ponownie badane. Trzeba zaznaczyć, że wynikający z powołanego przepisu stan związania ograniczony jest co do zasady tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji orzeczenia i nie obejmuje jego motywów. Nie oznacza to jednak, że dla prawidłowego odczytania treści tej sentencji nie można się kierować treścią uzasadnienia. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu jest bowiem wiadome, że spółka [...] S.A. prowadzi szereg postępowań, do których to postępowań należy między innymi sprawa zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 56/11, w którym to wyroku Sąd podniósł kwestię legalności reaktywowania tejże spółki. Podniósł także kwestię reprezentacji spółki [...] S.A. W wyroku tym Sąd wskazał również, że choć zarówno organ administracyjny, jak i sąd wojewódzki, zastrzegali w swych wywodach, iż nie kwestionują dokonanych wpisów w rejestrach sądowych, to w istocie rzeczy odmawiając spółce [...] S.A. w G. interesu prawnego, takiego zakwestionowania dokonali. Sąd rozważał sytuację bytu prawnego spółki [...] S.A. i wskazał organowi na celowość zawieszenia postępowania administracyjnego. Należy bowiem zwrócić uwagę na okoliczność, że z wniosku Prokuratury Okręgowej w K. do Sądu Rejonowego Wydziału VIII Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego w K. zostały toczą się dwa postępowania: postępowanie wyjaśniające w sprawie wpisu spółki [...] S.A. z siedzibą w G. do Krajowego Rejestru Sądowego w K. oraz wniosek o wznowienie postępowania w przedmiocie upoważnienia do zwołania Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy [...] S.A. z siedzibą w G., które do chwili obecnej nie zostały rozpoznane. Wobec tego uznać należy, że pomimo, iż sprawa o sygn. akt I OSK 56/11, dotyczyła merytorycznie innej kwestii, to jednak tożsama była kwestia bytu prawnego spółki [...] S.A., zatem – w oparciu o powyższe wywody – zasadnie Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu tego wyroku. Zatem nie można przyjąć, że w zaskarżonym wyroku naruszono art. 170 powołanej ustawy. Należy zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że co prawda obowiązuje domniemanie, iż dane wpisane do Rejestru są prawdziwe, jednakże biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne i stan prawny niniejszej sprawy należy dojść do wniosku, że rozstrzygniecie sądu powszechnego w zakresie bytu prawnego spółki stanowi zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie. Zatem za zasadne uznać należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie miał zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. Z tych wszystkich względów zarzuty skargi kasacyjnej uznać należy za nieusprawiedliwione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.