I OZ 653/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 201/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W. M. W., J. W. i M.W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia 7 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 201/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. W. i M.W. zmiany ostatecznego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2012r. sygn. akt IV SA/Wa 201/12 o przyznaniu skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego i odmowę zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r., po rozpatrzeniu wniosku D. W. i M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, ustanowił dla skarżących radcę prawnego i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Sąd uzasadniając rozstrzygnięcie podał m.in., że miesięczny dochód wnioskodawców wynosi 2.523,40 zł netto, natomiast wykazana przez nich miesięczna wysokość wydatków na energię elektryczną, gaz wodę i leki wynosi 415-775 zł. W ocenie Sądu powyższe dane pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawcy bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu są w stanie wygospodarować 100 zł niezbędne na pokrycie kosztów sądowych, tj. wpisu od skargi oraz ewentualnie opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 lipca 2012 r. sygn. akt I OZ 470/12 oddalił zażalenie D. W. i M.W. na ww. postanowienie, podzielając ocenę możliwości finansowych wnioskodawców dokonaną przez Sąd pierwszej instancji. W dniu 11 grudnia 2012 r. D. W. i M. W. ponownie zwrócili się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wa 201/12 wydanym na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.).odmówił D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu ze złożonych przez wnioskodawców oświadczeń i dokumentów nie wynika, aby istotne dla przyznania prawa pomocy okoliczności uległy zmianie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 27 września 2013r. (sygn. akt I OZ 813/13) uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji. Sąd kasacyjny zarzucił sądowi pierwszej instancji dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w zakresie dotyczącym aktualnej sytuacji majątkowej D. W. i M. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wykonując zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 27 września 2013r. wezwał pełnomocnika skarżących do nadesłania dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanych przez skarżących dochodów (za miesiące lipiec-wrzesień 2013r.) oraz wyjaśnienia, czy dochody wnioskodawców podlegają zajęciu komorniczemu. Z dokumentów nadesłanych na wezwanie Sądu przez stronę skarżącą wynika, że D. W. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1242,91 zł. miesięcznie, (dane za lipiec 2013r - styczeń 2014r.), M. W. - świadczenie emerytalne w wysokości 1495,41 zł. miesięcznie. Małżonkowie posiadają zatem do dyspozycji miesięcznie 2738 zł. (poprzednio ok. 2500 zł.), a ich dochody nie podlegają zajęciu komorniczemu. Następnie Sąd I instancji uznał, że sytuacja finansowa skarżących nie uległa pogorszeniu w stosunku do określonej na mocy postanowienia z dnia 16 maja 2012r. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika wnioskodawców, D. W. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 1242,91 zł. miesięcznie, (dane za lipiec 2013r - styczeń 2014r.), M. W. - świadczenie emerytalne w wysokości 1495,41 zł. miesięcznie. Małżonkowie posiadają zatem do dyspozycji miesięcznie 2738 zł. (poprzednio ok. 2500 zł.), a ich dochody nie podlegają zajęciu komorniczemu. Sąd I instancji stwierdził, że przy racjonalnym gospodarowaniu dochodami, biorąc pod uwagę, że nie podlegają one zajęciu komorniczemu, skarżący są w stanie ponieść koszty postępowania w tej sprawie. W związku z powyższym Sąd podkreślił, że D. i M.W., występując po raz kolejny z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych nie wykazali, że nastąpiła taka zmiana, która uzasadnia przyznanie im prawa pomocy. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie, zarzucając mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 P.p.s.a. polegające na niezasadnym przyjęciu, iż skarżący nie spełniają warunków do przyznania im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W konkluzji zażalenia wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Jak trafnie zauważył Sąd I instancji, kwestia przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w niniejszej sprawie była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie oraz Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił zażalenie wnioskodawców na postanowienia odmawiające przyznania prawa pomocy. W takiej sytuacji skarżący powinni więc wykazać, że ich sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu, gdyż ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy zmierza w istocie do weryfikacji poprzednich orzeczeń, wskutek zmiany okoliczności prawnych lub faktycznych sprawy (art. 165 P.p.s.a.). W sprawie niniejszej należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że ze złożonego przez skarżących wniosku nie wynika, aby ich sytuacja majątkowa uległa pogorszeniu, co uzasadniałoby przyznanie im prawa pomocy. W niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był ustalić, jaka była sytuacja materialna skarżących w dacie wydania wcześniejszych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy, a jaka w dacie kolejnego rozpoznania sprawy. Takiej analizy Sąd I instancji dokonał, a Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Biorąc pod uwagę aktualny dochód miesięczny skarżących, wykazany we wniosku, w kwocie 2738 zł, stwierdzić należy, że przy racjonalnym gospodarowaniu umożliwia on partycypowanie w kosztach postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił oddalić zażalenie.