II GSK 1429/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-18
Skład orzekający: Małgorzata Rysz, Stanisław Gronowski, Ludmiła Jajkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o uchyleniu numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu z ewidencji producentów rolnych, wydana na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, jest zgodna z prawem, jeśli małżonkowie posiadają odrębne gospodarstwa rolne i rozdzielność majątkową?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o uchyleniu jednego z dwóch numerów identyfikacyjnych nadanych małżonkom była zasadna. Sąd podkreślił, że art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, mimo że został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych małżonkom z rozdzielnością majątkową i odrębnymi gospodarstwami, pozostawał normatywnym wzorcem kontroli dla decyzji wydanych w okresie jego obowiązywania. W sytuacji ujawnienia posiadania dwóch numerów identyfikacyjnych przez małżonków, organ był zobowiązany do wygaszenia jednego z nich, co zostało prawidłowo dokonane na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej numer identyfikacyjny i wykreślającej B. G. z ewidencji producentów rolnych. B. G. uzyskała numer identyfikacyjny w 2005 r. W trakcie postępowań administracyjnych ujawniono, że jej mąż, T. G., również posiadał numer identyfikacyjny, co było sprzeczne z art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, który przewidywał nadanie jednego numeru identyfikacyjnego dla małżonków. Po serii decyzji uchylających i umarzających postępowania, ostatecznie wydano decyzję uchylającą numer identyfikacyjny B. G. i wykreślającą ją z ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę B. G., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Stanisław Gronowski Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 kwietnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 104/12 w sprawie ze skargi B.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu z ewidencji producentów oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 104/12, oddalił skargę B. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o uchyleniu numeru identyfikacyjnego i wykreśleniu wpisu z ewidencji producentów.
Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:
Pismem z dnia [...] lutego 2005 r. B. G. złożyła wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych. Zgodnie z art. 13 ust. 2 ustawy o krajowym systemie- ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm. – dalej jako ustawa o systemie ewidencji) strona otrzymała zaświadczenie z dnia [...] lutego 2005 r. o nadanym numerze identyfikacyjnym. Organ wskazał, że we wniosku brak było informacji dotyczącej zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów i w związku z tym organ domniemał, że strona nie pozostaje w związku małżeńskim.
Pismem z dnia [...] lutego 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) w O. skierował do strony wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z powzięciem przez organ informacji, iż strona pozostaje w związku z małżeńskim z T. G. i jako żona wyraziła zgodę na wpisanie go do ewidencji producentów, w związku z czym T. G. uzyskał wpis w dniu [...] kwietnia 2004 r.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wznowił postępowanie w sprawie nadania B. G. numeru identyfikacyjnego.
W dniu [...] maja 2006 r. B. G. oraz T. G. zawarli małżeńską umowę majątkową, na mocy której ustanowili rozdzielność majątkową.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. uchylił przyznany wnioskodawczyni numer identyfikacyjny.
Wydaną w dniu [...] stycznia 2007 r. decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. uchylił decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] czerwca 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie, decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. umorzył na wniosek strony postępowanie w przedmiocie uchylenia przyznanego numeru identyfikacyjnego. W związku z powyższym strona nadal figurowała w ewidencji producentów rolnych jako żona producenta rolnego, który uzyskał wpis w dniu [...] kwietnia 2004 r., a ponadto była również wpisana do ewidencji, jako producent rolny, na swój wniosek z dnia [...] lutego 2005 r.
W dniu [...] stycznia 2010 r. strona złożyła kolejny wniosek (do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. B.) o wpis do ewidencji producentów w celu zmiany danych w ewidencji producentów. We wniosku tym strona zadeklarowała, iż pozostaje w związku małżeńskim, a jako swojego pełnomocnika wskazała małżonka – T. G. We wniosku strony nie została wypełniona poz. 64 (tj. zgoda na wpis do ewidencji producentów małżonka wnioskodawcy). W związku z powyższym, organy Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przeprowadziły postępowanie wyjaśniające, w efekcie którego T. G. wyraził [...] lutego 2010 r. zgodę na wpis do ewidencji producentów małżonki B. G., jako wnioskodawcy.
Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L. B. anulował numer indentyfikacyjny nadany wnioskodawczyni zaświadczeniem z dnia [...] lutego 2005 r.
Decyzja ta została uchylona decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] maja 2010 r., a postępowanie przed organem I instancji zostało umorzone. W związku z powyższym B. G. nadal figurowała w ewidencji producentów rolnych jako żona T. G., a ponadto była również wpisana do ewidencji, jako producent rolny na swój wniosek z dnia [...] lutego 2005 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że podstawą takiego rozstrzygnięcia był przepis art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004, nr 10, poz. 76).
Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. uchylił numer indentyfikacyjny nadany B. G. (zaświadczenie z dnia [...] lutego 2005 r.) oraz wykreślił stronę z ewidencji producentów, na podstawie art. 13 ust. 1, art. 12 ust. 4 i 6 ustawy o systemie ewidencji.
Po rozpatrzeniu odwołania strony, decyzją z dnia [...] października 2010 r. Dyrektor D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Pismem z dnia [...] lutego 2011 r. B. G. oraz G. S. (reprezentowana przez T. G.) wniosły o stwierdzenie nieważności:
1) decyzji Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. z dnia [...] października 2010 r. w sprawie utrzymania w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] czerwca 2010 r. oraz
2) decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] czerwca 2010 r. w sprawie uchylenia numeru identyfikacyjnego i wykreślenia wpisu z ewidencji producentów B. G.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Prezes ARiMR odmówił B. G. stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora D. Oddziału Regionalnego ARiMR we W. oraz ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O.
Od decyzji Prezesa ARiMR B. G. oraz G. S. (reprezentowana przez T. G.) wniosły, pismem z dnia [...] kwietnia 2011 r., odwołanie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, za pośrednictwem Prezesa ARiMR.
Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wezwał T. G. do dostarczenia odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez G. S. oraz wyjaśnienie podstawy, z której G. S. wywodzi swoje uprawnienie do bycia stroną prowadzonego postępowania. T. G. został pouczony o skutkach nieusunięcia braków podania, zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. W odpowiedzi T. G. wyjaśnił, że pełnomocnictwo do reprezentowania G. S. znajduje się w aktach spraw dotyczących płatności prowadzonych przez ARiMR i wskazał, że G. S. wywodzi swoje uprawnienia do bycia stroną przedmiotowego postępowania z faktu, iż jest współposiadaczem jednej z działek tworzących gospodarstwo B. G. i z tego tytułu jest uprawniona do pozyskiwania płatności do tej działki za pośrednictwem uprawienia B. G. reprezentującej współposiadaczy tej działki w elektronicznym systemie ewidencji producentów rolnych i płatności.
Pismem z dnia [...] lipca 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi po raz kolejny wezwał T. G. do dostarczenia odpisu pełnomocnictwa udzielonego przez G. S., wskazując, że pełnomocnictwo znajdujące się w aktach nie obejmuje swoim zakresem umocowania T. G. do reprezentowania jej w postępowaniu przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Pismem z dnia [...] października 2011 r. T. G. wniósł o uznanie go za stronę postępowania.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezesa ARiMR. Organ stwierdził, że T. G. pomimo dwukrotnego wezwania go przez organ nie przedstawił pełnomocnictwa udzielonego przez G. S. upoważniającego go do działania w charakterze jej pełnomocnika w postępowaniu prowadzonym przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Natomiast odnosząc się do udziału G. S. w postępowaniu odwoławczym w charakterze strony organ wskazał, że sprawa ta zostanie rozstrzygnięta w odrębnym postępowaniu, tak jak i wniosek T. G. o uznanie go za stronę postępowania.
W ocenie organu kluczowym zagadnieniem dla prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy było ustalenie, czy została spełniona z któraś z przesłanek zawartych w art. 156 § 1 k.p.a.
Minister wskazał, iż argumenty B. G. nie zasługują na uwzględnienie. Podkreślił, że wskazanie przepisów art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji producentów jako podstawy prawnej wykreślenia wpisu w ewidencji producentów znalazło uznanie w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych. Ponadto, w ocenie organu, przepisy art. 12 ust. 4 i 6 ustawy o systemie ewidencji nie pozostawiają wątpliwości w zakresie bezzasadności zarzutów skarżącej. Organ zaznaczył, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że w świetle przepisów art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, regulujących przyznanie małżonkom jednego numeru identyfikacyjnego, nie należy różnicować sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne, od tych którzy posiadają odrębne gospodarstwa rolne. W związku z powyższym posiadanie nawet odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony małżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów rolnych i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek odrębny, do dokonania samodzielnego wpisu do ewidencji producentów i nadania mu odrębnego od drugiego małżonka numeru identyfikacyjnego.
B. G. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji oraz stwierdzenia, że organ pozostaje w faktycznej bezczynności i nakazania wydania poprawnej decyzji w terminie 1 miesiąca, a także zasądzenia kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2012 r. oddalił skargę B. G.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym konieczność ich uchylenia.
Sąd wyjaśnił, że zgodnie z przepisami art. 11 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, wpisu producenta do ewidencji dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Zgodnie z przepisami art. 12 ust 1, 4 i 6 ustawy jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny. W przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny, przy czym, numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Zgodę współmałżonka, współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników dołącza się do wniosku o wpis do ewidencji producentów.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że ustawodawca nie uzależnił nadania jednego numeru identyfikacyjnego małżonkom od wymogu współposiadania przez nich gospodarstwa rolnego, a ustrój majątkowy w jakim pozostają małżonkowie nie ma znaczenia w świetle przepisów art. 12 ust 4 ustawy. Sąd zgodził się ponadto z poglądem prezentowanym przez organ, że nie można różnicować sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne i sytuacji tych, którzy posiadają odrębne gospodarstwa.
W oparciu o dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 30 września 2010 r. sygn. akt II GSK 802/09, wyrok WSA w O. z dnia 22 października 2009 r. sygn. akt I SA/OI 584/09) Sąd wskazał, że przepis art. 12 ust 4 ustawy o systemie ewidencji obliguje do nadania numeru identyfikacyjnego jednemu ze współmałżonków, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków. Posiadanie nawet odrębnego gospodarstwa rolnego ze strony małżonka producenta rolnego, który wpisany jest do ewidencji producentów rolnych i legitymuje się numerem identyfikacyjnym, nie uprawnia współmałżonka posiadającego oddzielne gospodarstwo rolne, jako jego majątek odrębny, do dokonania samodzielnego wpisu do ewidencji producentów i nadania mu odrębnego od drugiego małżonka numeru identyfikacyjnego.
Sąd wskazał, że w stanie faktycznym sprawy, organy ARiMR zasadnie zastosowały przepisy art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji. Sąd I instancji wskazał, że wydana na podstawie art. 13 ust 1 decyzja o odmowie wpisu do ewidencji dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca ma już nadany numer ewidencyjny lub jeżeli na podstawie zgłoszonych przez niego danych nie może być uznany za producenta rolnego. Sąd zaznaczył również, że w razie ujawnienia okoliczności, które wskazują, że rejestracja producenta i związane z nią nadanie numeru identyfikacyjnego zostały dokonane pomimo braku wymaganych w tym względzie przesłanek, a brak ten występował już w momencie dokonania wpisu, konieczne staje się wyeliminowanie tej wadliwej czynności poprzez jej uchylenie w drodze decyzji przy zastosowaniu - na zasadzie analogii – art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, przewidującego odmowę dokonania wpisu do ewidencji producentów w formie decyzji.
Sąd wskazał, że T. G., jako pełnomocnik żony, był poinformowany, że na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] czerwca 2010 r. B. G. został uchylony numer identyfikacyjny i wykreślony wpis z ewidencji producentów. Sąd podkreślił, że wpis o zawieszeniu producenta w systemie informatycznym ZSZiK jest jedynie wynikiem braku aktywnej funkcjonalności tego programu, dedykowanej do przeprowadzenia wykreślenia wpisu, w związku, z czym do oznaczenia takiej czynności wykorzystywana jest funkcjonalność zawieszania producenta. Funkcjonalność ta wykorzystywana jest w różnych sytuacjach w celu oznaczenia w systemie informatycznym specyficznego stanu danego podmiotu (w tym wystąpienia formalnej decyzji o anulowaniu numeru identyfikacyjnego, a także np. w sytuacji powzięcia informacji o śmierci rolnika). Jak wskazał Sąd, sama nazwa "zawieszenie" jak również czynność zawieszenia w systemie, nie wnoszą jakiejkolwiek wartości samej w sobie, przechowując jedynie w opisie przyczyn zawieszenia opis przyczyn formalnych, a nazwa funkcjonalności ma jedynie umowne znaczenie.
Odnosząc się do zarzutów strony dotyczących nielegalnego pozyskiwania i przetwarzania przez ograny ARiMR oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi jej danych osobowych w zakresie informacji o stanie cywilnym Sąd wskazał, że sprawa ta była przedmiotem skargi złożonej przez skarżącą do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej wskazując, iż zgoda wyrażona w treści wniosku złożonego przez jej męża o wpis do ewidencji producentów rolnych stanowiła warunek jego wpisu do tej ewidencji, natomiast brak zgody T. G. na wpis do ewidencji B. G. stanowił o konieczności uchylenia przez ARiMR tego wpisu. W ocenie Sądu, ze skargi wynika, iż skarżąca myli przysługujące jej, zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, prawo do kontroli przetwarzania zawartych w zbiorach danych, które jej dotyczą z umożliwieniem jej osobistego dostępu do nośników, na których dane te są zgromadzone. Sąd zaznaczył, że wgląd do systemu komputera służbowego pracownika ARiMR oraz jego budowa jest wewnętrzną sprawą Agencji, a dostęp do niego regulowany jest odpowiednimi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa danych (zarządzenie Nr 40/2008 Prezesa ARiMR z dnia 12 czerwca 2008 r. w sprawie bezpieczeństwa informacji w ARiMR). Przetwarzając dane osobowe beneficjentów w zbiorach Agencja ma status administratora danych. Osoba której dane są przetwarzane w takim zbiorze i która żąda informacji o przetwarzaniu jej danych, może w tym zakresie wywodzić swoje uprawnienia jedynie z ustawy o ochronie danych osobowych. W związku z powyższym- w ocenie Sądu- domaganie się przez skarżącą umożliwienia osobistego wglądu do systemu informatycznego ARiMR może być rozpatrywane jedynie, jako żądanie wykonania prawa strony do kontroli przetwarzania danych, które jej dotyczą, przetwarzanych w zbiorze danych osobowych (art. 32 ustawy o ochronie danych osobowych). Skarżąca z tego uprawnienia skorzystała i na swój wniosek z dnia [...] marca 2011 r. uzyskała żądane informacje (pismo z dnia [...] kwietnia 2011 r.). Ponadto Sąd wskazał, że w trybie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych nie można skutecznie ubiegać się o wydanie dokumentów albo o udzielenie innych informacji lub informacji w większym zakresie niż stanowi to wskazany przepis prawa.
Sąd odniósł się również do poglądów doktryny, że prawo do kontroli przetwarzania danych nie powinno być utożsamiane z prawem fizycznego wglądu do nośników zawierających dane. W związku z powyższym- w ocenie Sądu- nie istnieje prawo wglądu do danych w dosłownym znaczeniu tego słowa, ale prawo do dostępu do informacji o warunkach, zakresie, celu i podstawie prawnej przetwarzania danych osobowych (art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, art. 10 pkt c, art. 11 pkt c i art. 12 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. 95/46/EC w sprawie ochrony osób w związku z przetwarzaniem danych osobowych oraz swobodnego przepływu tych danych). Zatem żądanie zapewnienia osobistego i bezpośredniego wglądu za pośrednictwem komputera PC ARiMR do zbioru danych przetwarzanego w systemie informatycznym przez ARiMR jako administratora danych, nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach.
Z powyższego, w ocenie Sądu wynika, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, gdyż zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad uzasadniających wyeliminowanie jej z obrotu prawnego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł pełnomocnik B. G. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez naruszenie:
1. art. 54 § 2 p.p.s.a. poprzez rozpatrzenie sprawy w oparciu o błędnie skompletowane przez organ akta postępowania, nie zawierające rzetelnie zgromadzonych dowodów, to jest wszystkich decyzji wydanych przez organy Agencji w przedmiocie wpisu B. G. do ewidencji producentów, ze wskazaniem, które z ostatecznych rozstrzygnięć pozostają w obiegu prawnym,
2. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie zbadania kwestii utajnienia przez organ przed stroną podstawowego dowodu w sprawie, tj. wypisu z ewidencji producentów w zakresie wpisu skarżącej i odmowę włączenia tego dowodu do akt postępowania,
3. art. 135 p.p.s.a., poprzez zaniechanie ustalenia o nieskuteczności wszelkich rozstrzygnięć organów w przedmiocie wpisu strony, po błędnym i nieskutecznym pozostawieniu postępowania wszczętego z wniosku skarżącej z dnia 4 maja 2010.r. bez rozpatrzenia, co zostało ujawnione po wyroku NSA w sprawie II GSK 465/11,
4. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe przedstawienie stanu sprawy, niezgodnie ze stanem faktycznym,
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez brak odniesienia się przez Sąd do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze i oddalenie skargi, mimo:
- naruszenia przez organa prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw,
- naruszenia przez organa prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145. § 1 pkt. 8 kpa),
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy,
6. art. 145 § 1 pkt 2) 4 p.p.s.a., poprzez zaniechanie stwierdzenia nieważności decyzji, gdy:
* zaskarżona decyzja wydana została z rażącym prawa,
* zaskarżona decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
* zaskarżona decyzja zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa – wydana została jako druga decyzja wydana przez organ w tej samej sprawie, w trakcie trwania poprzedniego postępowania w tej samej sprawie,
7. art. 150 ust. 4 p.p.s.a. poprzez zaniechanie ustalenia bezskuteczności orzeczenia organu o anulowaniu czynności materialno technicznej oraz o bezskuteczności orzeczenia organu o wykreśleniu skarżącej z ewidencji, skoro orzeczenie to jest niewykonalne w świetle treści art. 10 ustawy o ewidencji producentów.
Ponadto skarga kasacyjna została oparta na przesłance z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, poprzez naruszenie:
1. art. 2. lit. a) Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie jest odrębnym rolnikiem w rozumieniu tego przepisu, będąc wyłącznym właścicielem i wyłącznym posiadaczem gruntów rolnych i będąc rolnikiem, którego gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz który prowadzi samodzielną działalność rolniczą - wskazany przepis nie pozwala wykluczyć z systemu jakiegokolwiek rolnika, posiadacza gospodarstwa na terenie Unii,
2. art. 18 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 przyjmując, iż system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności wprowadzony w Polsce ustawą z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności nie jest system identyfikacji i rejestracji uprawnień do płatności wskazanym w art. 18.1. Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009,
3. art. 23 ust. 1 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 poprzez utrzymanie decyzji, która spowodowała całkowite wykluczenie skarżącej i jej gruntów rolnych z płatności, gdy nie dotyczyło to przypadku niezastosowania się do wymogów podstawowych w zakresie zarządzania lub zasad dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska w jakimkolwiek momencie w ciągu danego roku kalendarzowego i gdy taka niezgodność jest wynikiem działania lub zaniechania, które można bezpośrednio przypisać rolnikowi składającemu wniosek o pomoc,
4. art. 24 Rozporządzenia Rady (WE) NR 73/2009 poprzez utrzymanie decyzji, która spowodowała całkowite wykluczenie skarżącej i jej gruntów rolnych z płatności, gdy nie stwierdzono w tej sprawie wystąpienia żadnej "niezgodności", w rozumieniu wskazanego przepisu prawa unijnego,
5. art. 3 ust. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż skarżąca nie jest odrębnym producentem rolnym w rozumieniu tego przepisu, będąc wyłącznym właścicielem i wyłącznym posiadaczem gruntów rolnych tworzących jej gospodarstwo,
6. art. 7 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów w powiązaniu z art. 51 Konstytucji, przyjmując, iż w systemie mogą być gromadzone poufne informacje o stanie cywilnym rolników i przyjmując, iż na rolnikach wnioskujących o wpisanie ich do ewidencji ciąży obowiązek ujawniania organom Agencji ich poufnych danych osobowych w zakresie ich stanu cywilnego,
7. art. 10 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż wpis skarżącej został z ewidencji wykreślony, czego wskazany przepis wprost zabrania,
8. art. 11 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż postępowanie w trybie zwyczajnym w zakresie uregulowanym tą ustawą może być wszczęte przez organ "z urzędu";
9. art. 11 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, że czynność wpisania rolnika do ewidencji nie jest poprzedzona rozstrzygnięciem organu o wpisaniu lub odmowie wpisania wnioskodawcy do ewidencji,
10. art. 12 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż przedmiotem postępowania administracyjnego może być czynność materialno-techniczna nadania rolnikowi numeru ewidencyjnego, wykonywana przez organ "jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów", bez wniosku strony w tym zakresie,
11. art. 12 ust. 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, poprzez przyjęcie, iż numer ewidencyjny nadaje się nie tylko wnioskodawcy, ale też małżonkowi wnioskodawcy, nawet gdy nie jest taki małżonek współposiadaczem gospodarstwa, nie jest rolnikiem i nie jest współwnioskodawcą;
12. art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż postępowanie administracyjne wszczęte w 2005.r. z wniosku B. G. było "przypadkiem małżonków"
13. art. 12 ust 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez wywiedzenie z tego przepisu proceduralnego obowiązku nałożonego jakoby na obywatela, co jest rażąco sprzeczne z art. 31. ust. 2. i 3. Konstytucji;
14. art. 12 ust. 6 w zw. z art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż dla uzyskania wpisu do ewidencji rolnik jakoby zobowiązany jest przedłożyć pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka nawet wówczas, gdy rolnik nie ma współmałżonka mogącego wydawać skuteczne prawnie oświadczenia woli w stosunku do majątku wnioskodawcy;
15. art. 13 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż przepis ten pozwala na rozstrzyganie w trybie zwyczajnym o wykreśleniu rolnika z ewidencji;
16. art. 13 ust. 2 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów przyjmując, iż "zaświadczenie" wskazane w tym przepisie nie jest decyzją administracyjną lecz jest zaświadczeniem w rozumieniu art. 217 k.p.a.;
17. art. 14 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż strona jakoby zobowiązana była zgłaszać organowi zmianę swego stanu cywilnego, gdy strona nie zadeklarowała organowi swego stanu cywilnego we wniosku złożonym w 2005 r.
18. art. 17 ust. 1 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów poprzez przyjęcie, iż jakoby przepis ten upoważnia Ministra do nałożenia na rolnika obowiązku ujawnienia poufnych danych osobowych poza zakresem wskazanym w art. 7. ustawy, w trybie wprowadzenia formularza wniosku zawierającego odpowiednie "kratki do zaznaczenia".
19. art. 2, 7, 10, 18, 20, 21, 22, 30, 31, 32, 33, 51 ust 1, 51 ust. 2, 51 ust. 3, 51 ust 4, 51 ust. 5 oraz art. 64 Konstytucji RP poprzez przyjęcie i zastosowanie interpretacji prawa materialnego i procesowego sprzecznego z zapisami Konstytucji.
W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł w jej imieniu o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie poprzedzających go zaskarżonych decyzji organów obu instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Pismami z dnia [...] lipca 2012 r., [...] kwietnia 2013 r., [...] kwietnia 2013 r., [...] grudnia 2013 r. [...] stycznia 2014 r. oraz [...] lutego 2014 r. strona wniosła uzupełniające wnioski dowodowe w sprawie, a także wniosła o podjęcie postępowania w związku z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie o sygnaturze P 40/12 i uwzględnienie treści tego wyroku w sprawach ze skargi kasacyjnej B. G.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do jej rozpoznania w pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż nie mógł być uwzględniony wniosek o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego.
Zgodnie z art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (...). Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu kasacyjnym może mieć zastosowanie art. 106 § 3 p.p.s.a., w myśl którego sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. Stosownie bowiem do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej, o którym mowa w tym przepisie oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany jej podstawami i wnioskami, co de facto wyklucza możliwość prowadzenia postępowania dowodowego. Istotą postępowania kasacyjnego jest bowiem kontrola zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji, w kontekście podniesionych w skardze zarzutów po adresem tego sądu. Zatem należy przyjąć, że art. 106 § 3 p.p.s.a. ma zastosowanie do postępowań prowadzonych przed sądem I instancji, co potwierdza też miejsce jakie zajmuje ten przepis w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. w dziale III pn. Postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym
Przechodząc do rozpoznania podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów należy na wstępie wskazać, iż przedmiotem kontroli Sądu I instancji była decyzja podjęta w trybie nieważnościowym. Z istoty tego postępowania, jako że jest to nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji, wynika, iż organ nie prowadzi postępowania administracyjnego co do meritum sprawy zakończonej decyzją. Postępowanie to nie służy bowiem ponownemu rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a jedynie zbadaniu decyzji pod kątem wystąpienia kwalifikowanych wad prawnych, wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zatem ograniczone do weryfikacji samej decyzji, z wyłączeniem możliwości ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, której dotyczy weryfikowane rozstrzygnięcie. W ramach postępowania nieważnościowego organ nie może zatem dokonywać nowych lub dodatkowych ustaleń faktycznych. W literaturze przedmiotu jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że "rażące naruszenie prawa" zachodzi jedynie wówczas, gdy ma ono charakter naruszenia bezpośrednio godzącego w rozstrzygnięcie decyzji, co wyraża się w oczywistej sprzeczności tej decyzji z obowiązującym porządkiem prawnym. Stąd też badanie czy doszło do rażącego naruszenia prawa jest prowadzone na podstawie jednoznacznie brzmiącego przepisu oraz stanu faktycznego, ustalonego na dzień wydania decyzji. Powszechnie przyjmuje się, że do rażącego naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., może dojść zarówno w wyniku naruszenia norm prawa materialnego, jak i procesowego. W większości przypadków rażące naruszenie prawa odnosi się jednak do przepisów materialnych. W odniesieniu do przepisów postępowania, to naruszenie tylko niektórych z tych norm pociąga za sobą sankcję nieważności decyzji, tzn. takich, których naruszenie bezpośrednio godzi w decyzję (v. wyrok NSA z dnia 29 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1400/10).
Powyższe oznacza, że wszelka argumentacja zarzucająca Sądowi I instancji brak rozpoznania sprawy w jej całokształcie jest nietrafna. Kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku obejmuje bowiem zbadanie czy Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zaskarżonej decyzji, w kontekście przesłanek nieważnościowych. W skardze kasacyjnej nie został jednak podniesiony zarzut naruszenia art. 156 i nast. k.p.a., co w istocie utrudnia prowadzenie w tym zakresie dalszych rozważań. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem ani uprawniony, ani zobowiązany do poszukiwania czy też wyjaśniania podstaw kasacyjnych. Stosownie do art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia jest zdeterminowany, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie nie występują, granicami środka zaskarżenia.
Natomiast, jeśli chodzi o pozostałe zarzuty, podniesione w ramach rozpoznawanej skargi kasacyjnej, to również nie odpowiadają one w pełni określonym prawnie wymogom – albo nie korespondują one z treścią przepisów, na których zostały oparte (np. art. 54 § 2, art. 134, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), albo nie zawierają właściwego uzasadnienia (np. art. 2, 7, 10, 18, 20, 21, 22, 30, 31, 32, 33, 51 ust 1, 51 ust. 2, 51 ust. 3, 51 ust 4, 51 ust. 5 oraz art. 64 Konstytucji RP), albo też wskazują nieznane jednostki redakcyjne – art. 145 § 1 pkt 2) 4 i art. 150 ust. 4 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna powinna przytaczać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, co zobowiązuje skarżącego nie tylko do wskazania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, ale także do wykazania na czym to naruszenie miałoby polegać. Stąd, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany do wyjaśnienia, jak według niego przepis powinien być rozumiany, natomiast wskazując na niewłaściwe jego zastosowanie powinien wykazać, tzw. błąd w subsumcji, co wyraża się w tym, że albo ustalony w sprawie stan faktyczny błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej albo, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Dodatkowo, stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania, wnoszący skargę kasacyjną jest zobowiązany do wykazania, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik.
Natomiast, jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a., w myśl którego sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, to należy stwierdzić, iż został on powołany niezasadnie. Przepis ten miałby zastosowanie jedynie wtedy, gdyby Sąd I instancji dopatrzył się naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji, skutkujące wzruszeniem nie tylko zaskarżonej decyzji, ale innych aktów wydanych w granicach rozpoznawanej sprawy, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
Podsumowując, za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów naruszenia prawa materialnego wypada na wstępie zauważyć, iż autor skargi kasacyjnej dąży w ten sposób do wykazania, że w świetle przepisów prawa, zwłaszcza unijnego, wnosząca skargę kasacyjną była uprawniona do posiadania, odrębnego od małżonka, numeru indentyfikacyjnego, a co za tym idzie, że decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r. w sposób rażący narusza prawo.
Wobec tego należy przypomnieć, iż powodem podjęcia decyzji, której stwierdzenia nieważności domaga się wnosząca skargę kasacyjną było ujawnienie, że B. G. wraz z małżonkiem posiadają dwa numery identyfikacyjne, czemu sprzeciwia się art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji.
W myśl art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny; numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę.
Przepis ten, jak słusznie zauważyła wnosząca skargę kasacyjna, został poddany kontroli konstytucyjności.
W wyroku z dnia 3 grudnia 2013 r., sygn. akt P 40/12 (Dz. U. z 2013, poz.1537) Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego: "czy art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76, ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwia nadanie obu małżonkom numerów identyfikacyjnych, w sytuacji istnienia ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej i prowadzenia przez każdego z małżonków odrębnych gospodarstw rolnych, jest zgodny z art. 2, art. 18 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej." orzekł, że "Art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2012 r. poz. 86) w zakresie, w jakim nie przewiduje dopuszczalności nadania osobnych numerów identyfikacyjnych każdemu z małżonków, w sytuacji gdy istnieje między nimi rozdzielność majątkowa i posiadają odrębne gospodarstwa rolne:
a) nie jest niezgodny z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz poprawnej legislacji,
b) jest niezgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 18 Konstytucji."
Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten we wskazanym zakresie traci moc obowiązującą z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. Orzekając o odroczeniu moc obowiązującej orzeczenia Trybunał podniósł, że wyeliminowanie z porządku prawnego art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji w zakwestionowanym zakresie nie jest wystarczające dla przywrócenia stanu zgodności z Konstytucją RP. Niezbędna jest w tym zakresie interwencja ustawodawcy. Oprócz nadania nowego brzmienia art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji, z uwzględnieniem niniejszego wyroku, niezbędne jest bowiem zamieszczenie w ustawie przepisów, które będą przeciwdziałać nadużyciom, polegającym na pozornych lub sztucznych podziałach gospodarstw rolnych dla uzyskania nienależnych lub wyższych płatności, a w szczególności przyznanie kompetencji kontrolnych właściwemu organowi w trakcie postępowania o wpis do ewidencji i nadanie numeru ewidencyjnego, a także później, już po dokonaniu wpisu do ewidencji przy przyznawaniu konkretnych płatności. Stworzenie niezbędnej regulacji prawnej w nowym stanie prawnym, jaki powstanie w wyniku niniejszego wyroku związane jest również ze spoczywającym na właściwych organach polskich obowiązkiem sprawowania kontroli dla ochrony interesów gospodarczych Unii Europejskiej oraz odzyskiwania kwot wypłaconych nienależnie beneficjentom.
Zatem art. 12 ust. 4 ustawy o systemie ewidencji pozostaje nadal normatywnym wzorcem kontroli decyzji wydanych w okresie jego obowiązywania, a zarazem stanowi materialnoprawną podstawę do przyznawania numerów identyfikacyjnych dla producentów rolnych.
Oznacza to, że w przypadku ujawnienia posiadania przez małżonków (bez względu na łączący ich ustrój majątkowy oraz ilości i sposób prowadzenia gospodarstw rolnych) dwóch numerów identyfikacyjnych organ jest zobowiązany podjąć działania zmierzające do wygaszenia jednego z nich.
Analiza przepisów regulujących tryb dokonywania wpisu do ewidencji producentów oraz jego zmiany prowadzi do wniosku, iż w takiej sytuacji, jak rozpoznawana, podstawą prawną wygaszenia nieprawidłowego wpisu powinien być art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji.
Z przyjętych w ustawie o systemie ewidencji rozwiązań prawnych wynika, że wpisu do ewidencji producentów jest dokonywany na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję (art. 11 ust. 1). Jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny (art. 12 ust. 1). Kierownik biura powiatowego Agencji odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, wpisu do ewidencji producentów, jeżeli wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny, o którym mowa w art. 12 (art. 13 ust. 1). Następnie kierownik biura powiatowego Agencji wydaje podmiotom wpisanym do ewidencji producentów zaświadczenie o nadanym numerze identyfikacyjnym, o którym mowa w art. 12 (art. 13 ust. 2). Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 2, jest wydawane niezwłocznie po dokonaniu wpisu do ewidencji producentów, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia wpłynięcia wniosku o wpis do ewidencji producentów (art. 13 ust. 3). Producent jest obowiązany do zgłoszenia kierownikowi biura powiatowego Agencji każdej zmiany danych zawartych we wniosku, o którym mowa w art. 11 ust. 1, w terminie 14 dni od dnia zaistnienia zmiany (art. 14 ust. 1). Zgłoszenia, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się na formularzu wniosku o wpis do ewidencji producentów (art. 14 ust. 2).
Powołana regulacja wskazuje, że wpis do ewidencji producentów następuje w formie bezdecyzyjnej, na podstawie czynności materialnotechnicznej, a dopiero jego odmowa wymaga podjęcia decyzji.
Stąd za błędny należy uznać pogląd autora skargi kasacyjnej, że nadanie numeru identyfikacyjnego i wpis do ewidencji producentów to dwie niezależne czynności, wymagające odrębnego procedowania, przed wydaniem decyzji o odmowie wpisu.
Do takiego twierdzenia nie daje podstaw ani art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, ani art. 13 ust. 1 tej ustawy.
Jak wynika z art. 12 ust. 1 powołanej ustawy między czynnością nadania numeru identyfikacyjnego a czynnością wpisu do ewidencji producentów istnieje ścisła współzależność, polegająca na tym, że wygenerowanie numeru identyfikacyjnego zależy od tego czy zostanie dokonany wpis do ewidencji producentów. Numer ten jest nadawany jednocześnie, a więc w tej samej chwili, w jednym czasie, co wpis do ewidencji producentów.
Z kolei art. 13 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, stanowi podstawę materialnoprawną decyzji odmawiającej wpisu, z przyczyn w nim podanych, w tym, gdy doszło do "nadania uprzednio numeru identyfikacyjnego".
W kontekście powyższego, decyzja z dnia [...] czerwca 2010 r., którą organ pierwszej instancji uchylił numer indentyfikacyjny nadany B. G. oraz wykreślił stronę z ewidencji producentów, znajduje oparcie w przepisach ustawy o systemie ewidencji (art. 12 ust. 4 i 6; art. 13 ust. 1) i mimo, że zawiera pewne mankamenty co do sposobu sformułowania rozstrzygnięcia (organ powinien był podjąć decyzję odmawiającą wpisu), to brak było podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym. Trzeba bowiem zauważyć, iż w rezultacie podjętego rozstrzygnięcia został osiągnięty cel ustawy o systemie ewidencji – został wygaszony (ze skutkiem na przyszłość) numer identyfikacyjny nadany jako drugi dla małżonków G. W sprawie w istocie chodziło o to, aby niewłaściwie nadany B. G. numer identyfikacyjny przestał być aktywny, a tym samym, aby nie można było posługiwać się nim w kontaktach z Agencją (v. art. 13 ust. 3 ustawy o systemie ewidencji). Z drugiej jednak strony, na całkowite wykreślenie numeru identyfikacyjnego z ewidencji producentów nie pozwala zarówno prawo krajowe jak i unijne.
Wpis oraz inne dane, jak wynika z art. 10 ustawy o systemie ewidencji muszą pozostać w systemie przez określony czas. Zgodnie z tym przepisem dane zawarte w systemie oraz dokumentację, o której mowa w art. 4 pkt 4, przechowuje się przez okres 5 lat, licząc od dnia 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wniosek został zarejestrowany w systemie. Unormowanie to ma służyć celowi, dla jakiego został utworzony krajowy system ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, a mianowicie – stworzenia bazy danych, która pozwoliłaby na realizowanie zadań, o jakich mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o systemie ewidencji, tj.
1) przyznawania i wypłaty płatności;
2) nadzoru nad przestrzeganiem przepisów dotyczących płatności realizowanych przez Agencję;
3) postępowania w sprawie zwrotu nienależnie wypłaconych płatności;
4) postępowania w sprawie wymierzania kar pieniężnych lub zastosowania innych sankcji oraz
5) identyfikacji producentów.
Obowiązek przechowywania danych wynika też z przepisów unijnych (np. art. 16 rozporządzenia Rady (WE) nr 73 /2009 z dnia 19 stycznia 2009 r). Notabene przepisy unijne nie regulują kwestii, w taki sposób, jak zostało to przedstawione w skardze kasacyjnej, pozostawiając państwom członkowskim pewien margines swobody.
Na marginesie powyższych rozważań należy nadto zauważyć, iż wyeliminowanie drugiego numeru identyfikacyjnego nie powinno co do zasady wpłynąć w sposób ujemny na posiadane przez małżonków uprawnienia w zakresie płatności rolnych, pod warunkiem, że zostaną spełnione pozostałe warunki ich przyznania.
Podsumowując, za niezasadne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło