VI SA/Wa 101/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.) Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi S. w G. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia dotyczącego sprostowania oczywistej omyłki oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej także Prezes NFZ, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 123, art. 124, art. 144 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego przez S. w G. (dalej też jako skarżący) i uchylenie postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], stwierdzającego nieważność postanowienia nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Stan sprawy przedstawiał się następująco. W dniu [...] maja 2011 r. nastąpiło rozstrzygnięcie postępowania w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: ratownictwo medyczne, w zakresie: świadczenia udzielane przez podstawowe zespoły ratownictwa medycznego, świadczenia udzielane przez specjalistyczne zespoły ratownictwa medycznego na obszarze [...] - wraz z dyspozytornią na okres obowiązywania umowy od dnia [...] lipca 2011 r. do dnia [...] grudnia 2012 r. i dokonano wyboru oferty złożonej przez N. będącego jednostką organizacyjną F. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej uczestnik postepowania). Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r., skarżący złożył do [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia odwołanie, podnosząc iż komisja konkursowa dokonała wyboru oferty, która winna zostać odrzucona na podstawie przepisu art. 149 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] czerwca 2011 r. wydał decyzję nr [...], którą w oparciu o art. 154 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.) w zw. z art. 104 § 1 kpa, uwzględnił odwołanie skarżącego oraz zmienił rozstrzygnięcie komisji konkursowej, stwierdzając w swojej decyzji, że “w wyniku prowadzonego postępowania wybrana została oferta złożona przez S. w G". Pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. uczestnik postępowania wniósł bezpośrednio do Prezesa NFZ odwołanie od powyższej decyzji, zwracając się o podjęcie wszelkich działań zmierzających do usunięcia z obrotu prawnego decyzji nr [...], jako sprzecznej z treścią obowiązującego prawa. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] działając na podstawie art. 154 ust. 6 ustawy o świadczeniach oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, Prezes NFZ uchylił zaskarżoną decyzję. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] Prezes NFZ na podstawie art. 113 kpa, sprostował z urzędu oczywisty błąd pisarski w powyższej decyzji, w ten sposób iż zastąpił błędnie użyte słowa “art. 138 § 1 pkt 2 kpa" słowami “art. 138 § 2 kpa". Wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. skarżący zwrócił sie o uchylenie powyższego postanowienia, bowiem w jego ocenie zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa i winno zostać wyeliminowane z obrotu. Wobec powyższego, organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...], działając w oparciu o art. 157 § 1 i 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 oraz art. 123 § 1 kpa w zw. z art. 61 § 1, art. 126, art. 157 § 2 kpa wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2011 r. Wydając w dniu [...] sierpnia 2011 r. postanowienie nr [...], Prezes NFZ stwierdził nieważność swojego postanowienia z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...], bowiem jak wskazał, nastąpiło przekroczenie delegacji ustawowej określonej w art. 113 § 1 kpa - sprostowanie podstawy prawnej – które było czynnością niedopuszczalną. Pismem z dnia [...] sierpnia 2011 r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, domagając się uchylenia postanowienia z dnia [...] sierpnia 2011 r. W jego uzasadnieniu, skarżący zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 61 w zw. z art. 10 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania bez uprzedniego zawiadomienia stron o jego wszczęciu oraz art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 158 kpa oraz art. 56 i art. 170 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Ponadto, skarżący zwrócił uwagę, iż organ odwoławczy naruszył zakaz wszczynania wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego po złożeniu skargi oraz zasadę prawa do sądu. Wspomnianym na wstępie postanowieniem z dnia [...] września 2011 r. nr [...] Prezes NFZ utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy zważył, iż wydając postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz postanowienie nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. rozpatrzył wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o uchylenie postanowienia nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Wydając postanowienie Nr [...] w dniu [...] sierpnia 2011 r. stwierdzające nieważność postanowienia Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r., organ przychylił się do powyższego wniosku skarżącego. Odnosząc się do stawianych zarzutów, organ odwoławczy wskazał, iż wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2011 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o uchylenie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2011 r. nie dotyczył decyzji stwierdzającej nieważność decyzji Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. W ocenie Prezesa NFZ, przedmiotem ww. było ponowne rozpatrzenie sprawy oraz uchylenie postanowienia z dnia [...] sierpnia 2011 r. Pismem z dnia [...] października 2011 r. S. w G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o - uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdzającego nieważność postanowienia Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. alternatywnie o - stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 4, art. 10 § 1, art. 8, art. 9, art. 73 kpa, poprzez prowadzenie postępowania bez uprzedniego zawiadomienia stron o jego wszczęciu, a tym samym niedopuszczenie skarżącego do udziału w postępowaniu, co skutkowało niemożnością zapoznania się przez niego z aktami sprawy.Skarżący wskazał również na brak zapewnienia mu czynnego udziału w postępowaniu i niemożnością zaprezentowania własnego stanowiska oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co rażąco naruszyło jego interes prawny. W dalszej części skargi ponowiono zarzut naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 kpa w związku z art. 158 kpa oraz art. 56 i art. 170 p.p.s.a., art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zakazu wszczynania wewnątrzadministracyjnego postępowania kontrolnego przez organ administracji publicznej po złożeniu skargi do sądu na ten akt oraz naruszenie zasady prawa do sądu. W odpowiedzi na skargę, Prezes NFZ wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko oraz odnosząc się do zarzutów skargi, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Mając powyższe kryteria na uwadze Sąd uznał, że skarga S. w G. jest nie zasadna, albowiem zaskarżona postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] sierpnia 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. stwierdzające nieważność postanowienia z dnia [...] lipca 2011 r. prostującego w trybie art. 113 § 1 k.p.a. podstawę prawna decyzji z [...] czerwca 2011 r. odpowiadają prawu. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia (art. 110 k.p.a.). Oznacza to, że organ ten nie może w szczególności zmienić takiej decyzji, chyba że zezwalają na to przepisy szczególne. Przepis art. 113 k.p.a. nie odnosi się jednakże do instytucji zmiany decyzji administracyjnej w znaczeniu przyjętym w art. 16 k.p.a. lecz reguluje zagadnienia sprostowania decyzji i wyjaśnienia jej treści. Przedmiotem sprostowania mogą być decyzja, postanowienie (art. 126 k.p.a.) i ugoda (art. 122 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany sprostować decyzję (postanowienie) bez względu na to, czy decyzja (postanowienie) jest ostateczna, czy niestateczna. Sprostowanie decyzji w formie postanowienia nie jest rozstrzygnięciem merytorycznym sprawy co do istoty. Wobec powyższego w ocenie Sądu działania mające na celu stwierdzenie nieważności postanowienia prostującego podstawę prawna rozstrzygnięcia mogą być podjęte nawet po wniesieniu do Sądu Administracyjnego skargi na decyzję, której sprostowanie dotyczy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 marca 1993 r., I SA 1429/92, ONSA 1994, nr 1, poz. 39,: "1. Organ administracji może sprostować oczywistą omyłkę w wydanej przez siebie decyzji w każdym czasie, w tym również po upływie 30 dni od dnia wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nawet po przekazaniu skargi do tego Sądu. 2. Naczelny Sąd Administracyjny, badając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jest obowiązany ocenić ją z uwzględnieniem sprostowania dokonanego przez organ administracji na podstawie art. 113 § 1 kpa., bez względu na to, czy postanowienie organu w tym przedmiocie było, czy nie było przedmiotem zaskarżenia do Sądu". Przedmiotem sprostowania w trybie określonym w art. 113 k.p.a. są "błędy pisarskie i rachunkowe" oraz "inne oczywiste omyłki". W orzecznictwie sądowym pojęciom tym nadaje się następujące znaczenia: "Błąd rachunkowy oznacza omyłkę w wykonaniu działania matematycznego, np. dodawania lub dzielenia, a błąd pisarki - widoczne, wbrew zamierzeniu władzy, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię albo widocznie nie zamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Jeżeli w art. 81 upoważniono władzę do sprostowania błędów pisarskich, rachunkowych i innych oczywistych omyłek, miano na myśli tylko omyłki co do swej istoty stojące na równi z błędami pisarskimi, a zatem tylko omyłki polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez władzę, a zostało wypowiedziane tylko przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa itp." (wyrok NTA z dnia 13 stycznia 1932 r., L. rej. 8334/30, za: E. Iserzon, Komentarz, 1937, s. 179-180); "Przez błąd rachunkowy w świetle art. 350 § 1 k.p.c. rozumieć należy błąd wynikający z niewłaściwego przeprowadzenia badań arytmetycznych, a w szczególności błędne zsumowanie lub odjęcie poszczególnych pozycji. Pominięcie natomiast w sentencji wyroku niektórych pozycji roszczeń powoda może być - zależnie od okoliczności - przedmiotem wniosku o uzupełnienie wyroku lub przedmiotem zaskarżenia, nie może zaś służyć za przesłankę do sprostowania wyroku" (postanowienie SN z dnia 21 czerwca 1967 r., II CZ 48/67, OSNC 1968, nr 1, poz. 10); "Stosownie do przepisu art. 113 § 1 k.p.a. sprostowaniu podlegają jedynie błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki popełnione w decyzjach wydanych przez organ administracji państwowej. Sprostowanie nie może wykraczać poza granice określone powyższym przepisem. Przyjęta w nim klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca. Te wady decyzji charakteryzuje przy tym ich oczywistość, stanowiąca równocześnie normy dopuszczalności sprostowania. Wynika z tego, że sprostowanie nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia. Niewątpliwie sprostowanie podstawy prawnej decyzji prowadzi do zmiany merytorycznej orzeczenia i jako takie jest w ocenie Sądu niedopuszczalne. Reasumując należy wskazać, że w doktrynie i orzecznictwie utarł się pogląd, że w drodze sprostowania w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie można prostować podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Tezę tą potwierdza między innymi wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2008 r. sygn. akt II GSK 211/08 stwierdza, że " (...) W trybie art. 113 § 2 k.p.a. nie można zmieniać decyzji ani jej uzupełniać, nie można dokonywać nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego, czy też dostosowywać ją do wymogów ukształtowanych zmienionym już po jej wydaniu stanem prawnym (...)". Natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 195/08 wskazuje, że "(...) Przedmiotem sprostowania nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu administracji lub mylne zastosowanie przepisu prawnego (...)". Biorąc powyższe pod rozwagę należy uznać, że postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2011 r. prostujące podstawę prawną decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. zostało wydane bez podstawy prawnej, gdyż art. 113 § 1 k.p.a. nie stanowi podstawy do sprostowania podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Wobec powyższego należy przyjąć, że Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wydając postanowienie z dnia [...] sierpnia 2011 r. a następnie postanowienie z [...] września 2011 r. stwierdzając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 nieważność postanowienia z [...] lipca 2011 r. działał zgodnie z prawem, gdyż postanowienie z [...] lipca 2011 r. nie zasługiwało na pozostawienie go w obrocie prawnym. Prawdą jest, że organ nie zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2011 r., jednak uchybienie to nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy, gdyż prawo skarżącego do wypowiedzenia się w kwestii wszczęcia tego postępowania zostało zachowane w toku dalszego postępowania. W niniejszej sprawie organ pomimo wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] czerwca 2011 r. do Sądu mógł stwierdzić nieważność przedmiotowego postępowania, ponieważ postanowienie to nie rozstrzyga sprawy merytorycznie. Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.