V SA/Wa 313/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi L. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę. Przedmiotem postępowania prowadzonego przed WSA w Warszawie jest skarga L. sp. z o.o. z siedzibą w M. (zwana dalej skarżącą) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] czerwca 2011 r., sygnatura sprawy [...] w sprawie retrospektywnego zaksięgowania należności wynikających z długu celnego z tytułu importu towaru w postaci: mikroukładów elektronicznych - elektronicznych układów scalonych znanych jako pamięci. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: Decyzją nr [...] z dnia [...].06.2011r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. dokonał retrospektywnego zaksięgowania kwoty należności wynikających z długu celnego w związku z importem towaru. Powyższą decyzję doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu [...].06.2011r. pod wskazanym przez nią adresem (jest to adres firmy L. Sp. z o.o., w której pełnomocnik jest zatrudniony na stanowisku Kierownika Działu Odpraw Celnych). Spółka w dniu [...] lipca 2011 r. wniosła odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. W dniu [...] lipca 2011 r. pełnomocnik spółki otrzymał pismo z Urzędu Celnego z informacją, że odwołanie zostało przez spółkę wniesione po terminie. Z pisma wynikało, że spółka odebrała decyzję w dniu [...].06.2011 r. a więc złożyła odwołanie przekraczając ustawowy termin o jeden dzień. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz z odpisem odwołania w terminie 7 dni od dnia otrzymania informacji o uchybieniu terminowi. W piśmie wskazano, że w związku z otrzymaną informacją spółka podjęła działania w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Z uzyskanych przez spółkę informacji wynika, że pracownica spółki (pani K. O.) pokwitowała odbiór decyzji na druku pocztowym z datą [...].06.2011 r., natomiast dopiero w dniu następnym wprowadziła nadesłaną korespondencję do dziennika korespondencji nadając jej kolejny numer oraz opatrując adnotacją wraz z datą "Wpłynęło 1 lipca 2011 r.". Pracownica nie poinformowała nikogo o swoich działaniach i pracownicy spółki zajmujący się sprawami celnymi oraz pełnomocnik spółki byli przekonani, że data wskazana na decyzji odzwierciedla rzeczywistą datę wpływu dokumentu do spółki. Będąc przekonanym o zachowaniu terminu do wniesienia odwołania pełnomocnik spółki w dniu [...] lipca 2011r. nadał odwołanie na poczcie. Do czasu otrzymania pisma z Urzędu Celnego ani pełnomocnik ani spółka nie wiedzieli o przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania. Odbierająca korespondencję pracownica jest zatrudniona w spółce L. od niedawna i nie miała wcześniej do czynienia z tak ważną korespondencją. Przełożeni w momencie rozpoczęcia przez pracownicę świadczenia pracy uczulali ją, aby wszystkie pisma urzędowe były potwierdzane w dacie ich faktycznego odbioru. Pomimo to pracownica dopuściła się zaniedbania, o którym nikogo nie poinformowała. Fakt późniejszego opatrzenia datą przyjętej korespondencji me mógł zostać zweryfikowany przez pracodawcę w jakikolwiek sposób. Nie jest więc zasadne przypisywanie spółce winy w wyborze pracownika, jeżeli nie miał on świadomości, że pracownik takie działania podejmuje. Przekroczenie terminu nastąpiło więc w wyniku okoliczności, za które spółka nie ponosi winy. Dyrektor Izby Celnej w W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2011r. odmówił przywrócenia skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z dnia [...] czerwca 2011 r., w sprawie retrospektywnego zaksięgowania należności wynikających z długu celnego z tytułu importu towaru w postaci: mikroukładów elektronicznych - elektronicznych układów scalonych znanych jako pamięci. W ocenie organu odwoławczego już z treści samego wniosku z dnia [...].08.2011r. wynika, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw prawnych do przywrócenia terminu. Pełnomocnik sam stwierdził, że niedotrzymanie przez spółkę terminu do złożenia odwołania spowodowane było tym, iż pracownica spółki dopuściła się zaniedbania w wykonywaniu swoich obowiązków związanych z przyjmowaniem korespondencji. Dyrektor Izby Celnej w W. stwierdził, że spółka L. nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. O niezawinieniu można mówić wówczas, gdy niedopełnienie obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego wysiłku (np. klęska żywiołowa, katastrofa, może też to być choroba, która uniemożliwia podjęcie czynności nie tylko osobiście, ale i skorzystanie z pomocy innych osób). Okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. błąd pracownika spółki upoważnionego do odbioru korespondencji, polegający na zarejestrowaniu pisma z datą późniejszą niż rzeczywisty wpływ do Spółki, nie dają podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć tej sytuacji organ uznał, że błędne zarejestrowanie przez pracownika daty wpływu do spółki decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. nr [...] z dnia [...].06.2011r. nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Rozstrzygnięcie to spółka zaskarżyła w całości i wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2011r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że spółka L. Sp. z o.o. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, w szczególności poprzez uznanie, że błąd pracownika stanowi wystarczająca przesłankę do przypisania spółce winy w uchybieniu terminowi. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nie zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ powołał art. 162 § 1 i §2, art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) zwana dalej Ordynacją. Zgodnie z art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z utrwalonego orzecznictwa NSA wynika, że o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy podmiot ten działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby zainteresowanej Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę lub jej pełnomocnika zalicza się przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu nie jest natomiast możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, LEX nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, LEX nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, LEX nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, LEX nr 33415). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi też żadnych wątpliwości, że ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 kpa (odpowiednik art. 162 Ordynacji), musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku i osobniczych cech strony (tak m.in. NSA w wyroku z dnia 30 listopada 2006r., sygn. akt II OSK 1397/05 oraz WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 3 lutego 2009r. IV SA/Gl 381/09, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Zasadniczą kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie czy skarżąca Spółka L. powołując się na błąd swojego pracownika uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Na tak postawione pytanie należy odpowiedzieć negatywnie. Należy stwierdzić, że okoliczności wskazane we wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, tj. błąd pracownika Spółki upoważnionego do odbioru korespondencji, polegający na zarejestrowaniu pisma z datą późniejszą niż rzeczywisty wpływ do Spółki, nie dają podstaw do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek zdarzeń wyjątkowych czy szczególnych, których nie można było uniknąć. Zdaniem Sądu niedochowanie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło na skutek niezachowania przez pracownika Spółki szczególnej staranności w prowadzeniu spraw Spółki. Skarżąca spółka decydując się zatrudnić konkretną osobę do prowadzenia jej spraw (w tym przypadku do odbioru korespondencji w Spółce), musiała liczyć się z konsekwencjami takiej decyzji. Z ugruntowanego orzecznictwa sądowego wynika, iż na równi z zawinieniem strony traktuje się zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw, w tym zatrudnionych pracowników (por. wyrok NSA z dnia 21.12.2006 r., sygn. akt I FSK 374/06). Należy stwierdzić, iż sprawą wewnętrzną Spółki jest taki dobór pracowników, aby zapewnić właściwe jej funkcjonowanie (por. postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2000 r., sygn. akt III SA 8291/98 Lex nr 40385), natomiast zaniedbania pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w stosunku do osób trzecich obciążają osobę prawną (pracodawcę); zatrudniającego tegoż pracownika. Nie tylko zatem wina podatnika, lecz również innych osób, w tym pracownika wyłącza możliwość przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe stanowisko potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25.10.2011 r., sygn. akt II FSK 731/10: ,,(...) nie można przyjąć, by uchybienie terminowi nastąpiło bez winy podmiotu, który miał, podjąć czynność procesową, jeżeli przyczyną tego była działalność łub brak działania osób, którymi podmiot się posługuje. Za brak należytego działania przedstawiciela danej osoby prawnej, w tym osoby upoważnionej do odbioru korespondencji w świetle art. 151 Ordynacji ; podatkowej, odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona. (...) W klauzuli "należytej staranności", która, jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 162 § i 1 Ordynacji podatkowej, zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za dobór osób, które reprezentują ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów j i państwowych i doręczycieli pocztowych, bowiem wybór pracowników jak i ustanawianie jej pełnomocników jest sprawą wewnętrznej organizacji danego podmiotu gospodarczego i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje nie można przenosić na inne osoby i fizyczne lub prawne". Odnosząc się do powoływanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5.08.2011 r., sygn. akt III SA/Wa 513/11, należy stwierdzić, że opisany w nim stan faktyczny nie odpowiada stanowi faktycznemu w niniejszej sprawie. Ww. orzeczenie dotyczyło przypadku niewłaściwego zarejestrowania korespondencji przez pracownika niepełnosprawnego intelektualnie z powodu choroby psychicznej, czego konsekwencją było uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, Sąd uznał, że świadome powierzenie takiemu pracownikowi zadania w postaci rejestracji wpływającej korespondencji, nie zwalnia pracodawcy z odpowiedzialności za błędy popełnione przez tego pracownika przy odnotowywaniu daty odbioru przesyłki. W niniejszej sprawie skarżąca spółka nie przedstawiła jakichkolwiek dowodów potwierdzających fakt niepełnosprawności intelektualnej pracownika Spółki L. - K. O., która dopuściła się zaniedbania w rejestrowaniu korespondencji Spółki, czego konsekwencją było uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. nr [...] z dnia [...].06.2011 r. W związku z powyższym należy stwierdzić, że nieuzasadnionym jest więc powołanie się przez skarżącą spółkę na przedmiotowy wyrok Sądu, który uznał winę skarżącego w powierzeniu pracownikowi obowiązku rejestracji daty odbioru decyzji, choć miał pełną świadomość faktu choroby psychicznej pracownika, i możliwego wpływu tej choroby na obowiązek odnotowania prawidłowej daty odbioru decyzji. O braku winy skarżącej spółki można byłoby mówić tylko w przypadku gdyby nie wiedziała ona o chorobie pracownika. Taka jednak sytuacja nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze całość zgromadzonego materiału dowodowego należy stwierdzić, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż nie została spełniona przesłanka z art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, od której zależy przywrócenie terminu do wniesienia odwołania - strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.