II OZ 850/12

Dnia 9 października 2012 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 9 października 2012 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J.P. i T.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 kwietnia 2012 roku, sygn. akt II SA/Kr 210/12 o zawieszeniu postępowania w sprawie ze skargi J.P. i T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2011 roku nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi J.P. i T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 28 lutego 2012 r. wezwano skarżących do podania aktualnych adresów zamieszkania uczestników postępowania: J.T., A. z o.o., A.H., J.P., B.J., P.B., P.P., M.K., J. i M.R. oraz E. i J.D., w terminie 14 dni pod rygorem zawieszenia postępowania sądowego. Sąd I instancji wyjaśnił, że wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżących w dniu 2 marca 2012 r., a zatem termin do jego wykonania upływał w dniu 16 marca 2012 r. Zarządzenie nie zostało wykonane. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli na skutek niewykonania przez skarżącego zarządzeń sądu nie można nadać sprawie dalszego biegu. W ocenie Sądu I instancji taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Sądowi nie są znane aktualne adresy wymienionych wyżej uczestników postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący. Zarzucili naruszenie art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez zawieszenie postępowania pomimo braku przesłanek do wydania takiego rozstrzygnięcia i ograniczenie w ten sposób prawa skarżących do sądu. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli na skutek braku lub wskazania złego adresu skarżącego lub niewykonania przez skarżącego innych zarządzeń nie można nadać sprawie dalszego biegu. Sąd I instancji akceptuje stanowisko zaprezentowane w zażaleniu, które stanowi odzwierciedlenie ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przepis art. 125 § 1 pkt 3 p.p.s.a. odnosi się do adresu strony skarżącej, a nie innych stron lub uczestników postępowania. Stosowne zarządzenie Sądu I instancji nie może nakładać na stronę obowiązku ustalania adresu siedziby czy miejsca zamieszkania innej strony (uczestnika) postępowania sądowoadministracyjnego, pod rygorem zawieszenia a następnie umorzenia postępowania. Treścią takiego orzeczenia mogą być tylko takie nakazy, które wynikają z przepisów prawa i nie pozostają w sprzeczności z podstawowymi zasadami, choćby zasadą równości stron. Zobowiązywanie danej strony do podania adresu innej strony nieznanej z miejsca pobytu, może w skrajnych przypadkach prowadzić do pozbawienia prawa do sądu (postanowienie z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 1725/12). Podkreślić jednocześnie należy, że możliwość zwrócenia się do skarżących z wezwaniem o podanie adresów uczestnika postępowania uzasadnić należy faktem, że sąd administracyjny ma ograniczone możliwości prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Jeżeli w sprawie nie można ustalić tego rodzaju danych na podstawie dostępnych sądowi źródeł, to konieczne będzie zwrócenie się do jednej ze stron postępowania o to, aby zebrała niezbędne do zakończenia sprawy informacje. Oznacza to, że sąd może w uzasadnionych przypadkach oczekiwać od strony, by ta współdziałała w wyjaśnieniu kwestii miejsca przebywania innej strony lub uczestnika, bądź też złożyła wniosek o ustanowienie kuratora dla osoby nieobecnej - art. 78-79 p.p.s.a. Przepisy te wskazują na sytuacje, w których konieczne jest ustanowienie kuratora do doręczeń oraz określają postępowanie sądu w sprawie jego ustanowienia. Powołane przepisy wykluczają możliwość ustanawiania kuratora bez wniosku osoby zainteresowanej. W analizowanej sytuacji osobami, która będą mogły złożyć wniosek o ustanowienie kuratora, będą skarżący. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji powinien był pouczyć skarżących o trybie złożenia wniosku o ustanowienie kuratora, tak aby mogli oni skorzystać z tej możliwości (postanowienie z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 277/10). Powyższe nie oznacza jednak, że Sąd I instancji nie był zobowiązany do podjęcia działań mających na celu podjęcie zawieszonego postępowania, w tym ustalenie statusu ewentualnych uczestników i ich adresów. W przedmiotowej sprawie Sąd takich czynności nie dokonał, przerzucając w całości obowiązek ustalenia adresu uczestnika na stronę skarżącą. W szczególności Sąd I instancji nie podjął próby ustalenia adresów uczestników na podstawie danych dostępnych w ewidencji ludności. Warto również zauważyć, że siedziba spółek handlowych wskazana jest w powszechnie dostępnych zasobach Krajowego Rejestru Sądowego. Dlatego też powyższe uchybienia o charakterze procesowym powodują, że postanowienie o zawieszeniu postępowania należało uchylić. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 z związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania, bowiem żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości zasądzenia bądź zwrotu kosztów postępowania w sytuacji uwzględnienia zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania sądowego.