II OSK 888/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-04-24
Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska -Szary, Jerzy Stelmasiak, Elżbieta Kremer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca, który spełnia formalne przesłanki określone w art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, może zostać wydana z uwagi na względy bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, mimo że przepis ten został zmieniony i ma charakter uznaniowy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zmiana art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, wprowadzająca sformułowanie "może nabyć" zamiast "nabywa", nadała decyzji o przyjęciu oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego charakter uznaniowy. W związku z tym, organ administracji ma prawo odmówić przyjęcia oświadczenia, nawet jeśli cudzoziemiec spełnia formalne przesłanki, jeśli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego, które są oceniane w każdym indywidualnym przypadku.Stan faktyczny
R. C., obywatel Algierii, złożył oświadczenie o woli nabycia obywatelstwa polskiego. Wojewoda odmówił przyjęcia oświadczenia, wskazując na naruszenia prawa polskiego i porządku publicznego, w tym skazania prawomocnymi wyrokami. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał decyzję w mocy, uznając, że względy bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego przemawiają przeciwko przyznaniu obywatelstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, potwierdzając uznaniowy charakter decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną R. C.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną R. C. Zasądzono od R. C. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych kwotę 120 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Dałkowska -Szary (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Stelmasiak del. WSA Elżbieta Kremer Protokolant Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1795/10 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego 1) oddala skargę kasacyjną 2) zasądza od R. C. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 grudnia 2010r., sygn. akt IV SA/Wa 1795/10, oddalił skargę R. C. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
R. C., obywatel Algierskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej, w dniu 27 marca 2007 r. złożył przed Wojewodą Małopolskim oświadczenie o woli nabycia obywatelstwa polskiego.
Wojewoda decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówił przyjęcia przedmiotowego oświadczenia. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż R. C. przyjechał do Polski w 1993 r. na podstawie wizy ważnej 90 dni. W dniu 10 stycznia 1994 r. został mu skradziony paszport, kradzież zgłoszono w Komisariacie Policji w K. Ambasada Algierskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej odmówiła R. C. wydania nowego paszportu. Wnioskodawca nie wrócił do Algierii, do 1999 r. przebywał na terenie Polski, trudniąc się nielegalnym handlem. W dniu 24 maja 1999 r. został zatrzymany przez funkcjonariuszy Wydziału Kryminalnego Komendy Miejskiej Policji w K., którzy po dokonaniu czynności sprawdzających stwierdzili, iż przebywa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej bez ważnej wizy pobytowej i zameldowania na pobyt czasowy oraz nie posiada ważnego paszportu. W dniu [...] maja 1999 r. Wojewoda Małopolski wydał decyzję o wydaleniu wnioskodawcy z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 12 lipca 1999 r., na wniosek cudzoziemca, wszczęto postępowanie o nadanie mu statusu uchodźcy. W dniu 1 czerwca 2001 r. R. C. otrzymał tymczasowe zaświadczenie tożsamości cudzoziemca, wydane przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji ważne początkowo do 30 sierpnia 2001 r., przedłużone następnie do dnia 28 listopada 2001 r. W dniu [...] czerwca 2001 r. wnioskodawca zawarł związek małżeński z K. W. - obywatelką Rzeczypospolitej Polskiej. Od dnia 4 kwietnia 2002 r. do dnia 21 sierpnia 2002 r. był zameldowany na pobyt czasowy w R.
Wojewoda wskazał także, że decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców odmówił nadania ww. cudzoziemcowi statusu uchodźcy. Następnie, decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Wojewoda Mazowiecki zezwolił mu na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 15 listopada 2002 r. do 15 listopada 2004 r. W ślad za powyższą decyzją cudzoziemiec otrzymał kartę pobytu [...], wydaną przez Wojewodę Małopolskiego [...] listopada 2002 r., ważną do dnia 15 listopada 2004 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2007 r. Wojewoda Małopolski zezwolił R. C. na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Otrzymał on kartę pobytu, wydaną przez Wojewodę Małopolskiego [...] marca 2007 r., ważną do dnia 15 marca 2017 r. Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. Wojewoda Małopolski cofnął z urzędu wnioskodawcy zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Polski. W wyniku rozpoznania odwołania od powyższej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. postanowił uchylić decyzję organu I instancji w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tej sprawie.
Wojewoda Małopolski w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. wskazał również, że orzeczeniem Sądu Rejonowego dla K. z dnia 30 sierpnia 2004 r., sygn. akt II K 1239/04/S, R. C. został uznany winnym popełnienia czynów, o których mowa w art. 278 § 1 kk, art. 275 § 1 kk oraz art. 276 kk i skazany na karę jednego roku pozbawienia wolności oraz karę grzywny. Wykonanie kary zawieszone zostało na okres 5 lat. Ponadto organ ustalił, że wnioskodawca figuruje w Krajowym Systemie Informacji Policji, bowiem przeciwko niemu toczyły się postępowania prowadzone przez Prokuraturę Rejonową K. sygn. akt 2 Ds.-4256/94, Prokuraturę Rejonową w O., sygn. akt 2 Ds.-3573/03, oraz Prokuraturę Rejonową K., sygn. akt 2 Ds.1457/04. W związku z ostatnim postępowaniem zastosowano wobec wnioskodawcy środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji.
W ocenie Wojewody zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje bezsprzecznie, iż wnioskodawca naruszył przepisy prawa polskiego oraz porządek publiczny. Mając powyższe na względzie organ stwierdził, że nie jest zasadnym, mając na uwadze interes społeczny oraz bezpieczeństwo i porządek publiczny, przyjęcie oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego przez R. C..
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu odwołania R. C., decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., utrzymał w mocy powyższą decyzję Wojewody. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż skarżący w dacie złożenia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego spełniał obligatoryjne warunki określone w art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, a oświadczenie zostało złożone w ustawowym terminie. W ocenie organu przeciwko przyjęciu od skarżącego oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego przemawiają jednak względy bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego.
Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu Minister stwierdził, iż nie można zgodzić się ze skarżącym, iż organ I instancji, wydając decyzję w trybie art. 10 ww. ustawy, która ma niewątpliwie charakter uznaniowy, bezpodstawnie wziął pod uwagę względy bezpieczeństwa publicznego i porządku publicznego jako przesłanki mające wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Minister wskazał, że celem ustanowienia instytucji uproszczonej naturalizacji było włączenie do grona obywateli polskich osób szczególnie związanych z państwem polskim. W ocenie organu należy uznać, że cudzoziemiec może obywatelstwa polskiego nie uzyskać, jeżeli przeciwko przyznaniu obywatelstwa przemawiają względy bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Istnienie lub brak tych względów ocenia w każdym konkretnym wypadku organ właściwy do przyjęcia oświadczenia. Ustawa o obywatelstwie polskim nie wymienia przesłanek wykluczających nabycie przez zainteresowanego obywatelstwa polskiego, dlatego w ocenie Ministra organ I instancji działając w granicach uznania administracyjnego ma obowiązek uwzględnić wszelkie przesłanki wpływające na stosunek zainteresowanego do Rzeczypospolitej Polskiej i jej obywateli - np. postawę skarżącego związaną z nierespektowaniem prawa polskiego. Zdaniem organu odwoławczego nie budzi wątpliwości, iż w interesie społecznym oraz interesie Polski leży, aby jej obywatele przestrzegali obowiązującego w kraju porządku prawnego i nie zagrażali poczuciu bezpieczeństwa innych współobywateli. Fakt skazania skarżącego prawomocnymi wyrokami sądu bezsprzecznie dowodzi natomiast, iż skarżący nie szanuje prawa.
W ocenie Ministra nie można również zgodzić się z zarzutem, iż organ I instancji nie wziął pod uwagę aspektu społecznego i rodzinnego obecności skarżącego w Polsce. Organ podkreślił, iż właśnie aspekt społeczny - porządek publiczny - przemawia za wydaniem decyzji odmownej. Uzyskanie przez skarżącego zezwolenia na osiedlenie się na terytorium RP w ocenie Ministra umożliwia skarżącemu oraz jego rodzinie godne życie, natomiast zezwolenie na osiedlenie uprawnia skarżącego do podjęcia pracy na terytorium RP, jak również skutkuje otrzymaniem wszelkich świadczeń socjalnych i społecznych. W tej sytuacji, nabycie przez skarżącego obywatelstwa polskiego nie będzie skutkowało podniesieniem standardu ekonomicznego jego rodziny.
Zdaniem Ministra Wojewoda zasadnie uznał, iż skarżący co prawda spełnia formalne warunki nabycia obywatelstwa polskiego w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, jednak miały miejsce zdarzenia, które uzasadniały odmowę przyjęcia oświadczenia skarżącego o woli nabycia obywatelstwa polskiego. Zarówno bowiem okoliczność popełnienia czynów zabronionych jak i stwierdzona prawomocnymi wyrokami sądu umyślna wina R. C., wyraźnie wskazują, iż naruszył on przepisy prawa polskiego oraz porządek publiczny. Tym samym jego indywidualny interes do uzyskania obywatelstwa polskiego został postawiony w kolizji z interesem społecznym, który byłby zagrożony w przypadku nabycia obywatelstwa polskiego przez skarżącego, który dopuścił się czynów karalnych.
W skardze R. C. zarzucił powyższej decyzji Ministra naruszenie art. 10 w zw. z art. 17 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez uznanie charakteru uznaniowego decyzji i wzięcie pod uwagę w rozstrzygnięciu przesłanek nie mających oparcia w obowiązującym stanie prawnym. Skarżący wskazał, iż treść przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim zawiera wyraźnie określone przesłanki jakie ma spełnić cudzoziemiec celem uzyskania obywatelstwa polskiego. W jego ocenie nie sposób zgodzić się ze stanowiskiem, iż decyzję opartą o treść ww. przepisu należy zaliczyć do decyzji o charakterze uznaniowym. O uznaniowym charakterze decyzji nie może świadczyć zwrot "może", zawarty w treści przepisu art. 10 ust. 1 cyt. ustawy, bowiem zwrot ten odnosi się tylko i wyłącznie do adresata normy prawnej, czyli cudzoziemca zainteresowanego uzyskaniem w tym trybie obywatelstwa polskiego.
Skarżący wskazał, iż skoro ustawodawca sformułowanie "może" skierował do podmiotu będącego adresatem normy i ujął normę w ten sposób, że cudzoziemiec może złożyć oświadczenie woli, a nie organ może przyjąć oświadczenie woli, to założyć należy, że przepis art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie wybór gwarantuje właśnie cudzoziemcowi. Z powyższych względów nie można przyjąć, iż norma zawarta w art. 10 cyt. ustawy upoważnia organ do wydania decyzji uznaniowej. Skoro tak, to należy uznać, iż organ nie może odmówić przyjęcia oświadczenia cudzoziemca w razie spełnienia ustawowych wymogów wskazanych w art. 10 ustawy o obywatelstwie polskim, powołując się na przyczyny niewymienione w cytowanym przepisie. W tym zakresie decyzja o przyjęciu oświadczenia ma charakter związany. Ponadto skarżący, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, zakwestionował fakt wzięcia pod uwagę przez organ względów bezpieczeństwa i porządku publicznego, jako przesłanek mających wpływ na decyzję, o której mowa w art. 10 ustawy o obywatelstwie polskim. Podkreślił, iż odmowa przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego nie może być podyktowana tymi względami, bowiem są one brane pod uwagę tylko w toku wydania decyzji o zezwoleniu cudzoziemcowi na osiedlenie się w Polsce. Względy bezpieczeństwa i porządku publicznego zostały zweryfikowane w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem skarżącego o zezwolenie na osiedlenie się i nie zostały uznane za przesłanki negatywne, uzasadniające odmowę zezwolenia na osiedlenie się skarżącego w Polsce, pomimo, że miały miejsce przed podjęciem tej decyzji.
Skarżący podniósł także, iż Polska przyjmując Konwencję o obywatelstwie kobiet zamężnych, która dopuszcza możliwość wprowadzenia odmowy nabycia obywatelstwa ze względu na ochronę bezpieczeństwa publicznego i porządku prawnego, nie wprowadziła w ustawodawstwie krajowym takiego rozwiązania. Przepis art. 10 ustawy o obywatelstwie polskim, stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji, takiej przesłanki bowiem nie zawiera.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że zmiana treści art. 10 ust. 1 i 1a ustawy o obywatelstwie polskim wprowadzona z dniem 26 sierpnia 2006 r. ustawą z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 144, poz. 1043), wpływa w zasadniczy sposób na zmianę interpretacji tego przepisu ukształtowaną orzecznictwem administracyjnym. Odejście od zapisu, że cudzoziemiec nabywa obywatelstwo polskie w przypadku spełnienia wymogów art. 10 ust. 1 i 1a i zastąpienie go zapisem, że cudzoziemiec może nabyć obywatelstwo polskie przy spełnieniu tych wymogów wskazuje, iż ustawodawca odstąpił od obowiązku wydania przez organ decyzji o określonej treści po spełnieniu przez cudzoziemca ściśle określonych przez ustawę przesłanek, a zatem decyzja, o której mowa w art. 10 ust. 1 ustawy utraciła znamiona decyzji związanej na rzecz uznania administracyjnego. Sąd wskazał przy tym, że nadanie przepisowi art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim charakteru uznania administracyjnego, polega na przyznaniu organowi uprawnienia w zakresie ustalenia, w jakich sytuacjach i z jakich względów może nastąpić przyjęcie oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego. Uznanie to nie oznacza jednak prawa organu do dowolnego działania. Organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest zobowiązany - zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a. - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego dokonywane jest w postępowaniu administracyjnym zindywidualizowanym, dlatego też organ orzekający zobowiązany jest odnieść się w sposób zindywidualizowany do konkretnych w danej sprawie uwarunkowań dotyczących danej osoby. Z pewnością uprawnieniem cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się w Polsce jest możliwość ubiegania się o uzyskanie obywatelstwa polskiego w drodze uproszczonej naturalizacji, jednakże nie oznacza to, że spełniając wymogi art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, obywatelstwo polskie musi nabyć.
Sąd stwierdził, że dokonując kontroli zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się, aby stanowisko organu w niniejszej sprawie przekroczyło granice uznania administracyjnego, miało charakter arbitralny, czy też dowolny. Organ dokonał wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przekonująco umotywował odmowę przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego złożonego przez skarżącego. Uprawnione jest stanowisko organu, iż przeciwko przyznaniu skarżącemu obywatelstwa polskiego przemawiają względy bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Faktem jest, że skarżący uzyskał zezwolenie na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i w postępowaniu tym organy badały zagrożenie jakie stwarza dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. W konsekwencji uznano, że mimo, iż przeciwko skarżącemu toczyły się postępowania karne zakończone skazującymi wyrokami karnymi, nie uzasadnia to cofnięcia skarżącemu zezwolenia na osiedlenie się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednakże nie oznacza to, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim, kiedy przepis ten posiada charakter uznania administracyjnego, okoliczności te nie podlegają ponownej ocenie. Kompetencja państwa do regulowania zasad nabywania i utraty obywatelstwa wynika z jego suwerenności, z obywatelstwem wiąże się ogół praw i obowiązków jednostki wobec państwa, ale także państwa wobec jednostki. Zasadnie zatem w przedmiotowej sprawie organy uznały, iż w interesie społecznym oraz w interesie Polski leży, aby jej obywatele przestrzegali obowiązującego w kraju porządku prawnego i nie zagrażali poczuciu bezpieczeństwa innych współobywateli. Nie podporządkowując się tym wymogom, nie zasługują na posiadanie obywatelstwa polskiego.
Skargą kasacyjną R. C. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, poprzez jego złe zastosowanie oraz błędną wykładnię art. 10 w zw. z art. 17 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie charakteru uznaniowego decyzji i wzięcie pod uwagę w rozstrzygnięciu przesłanek nie mających podstawy w obowiązującym stanie prawnym.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie wydanie wyroku reformatoryjnego poprzez wydanie decyzji o przyjęciu oświadczenia o przyjęciu obywatelstwa polskiego przez skarżącego na zasadzie przepisu art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powtórzono argumenty zawarte w skardze na decyzję Ministra z dnia [...] lipca 2010 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego należało uznać za chybiony. Sąd pierwszej instancji dokonał bowiem prawidłowej wykładni przepisu art. 10 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim ( Dz. U. z 2000r., nr 28, poz. 353 ze zm.) przyjmując uznaniowy charakter decyzji o przyjęciu oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego przez cudzoziemca.
Zmieniony z dniem 26 sierpnia 2006 r. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim, w oparciu o który została wydana zaskarżona decyzja brzmi: "Cudzoziemiec pozostający co najmniej 3 lata w związku małżeńskim zawartym z osobą posiadającą obywatelstwo polskie, który zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na osiedlenie się, zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich lub posiadając prawo stałego pobytu, może nabyć obywatelstwo polskie, jeżeli w terminie określonym w ust. 1a złoży odpowiednie oświadczenie przed właściwym organem i organ ten wyda decyzję o przyjęciu oświadczenia".
Istotna zmiana jaka nastąpiła w treści art. 10 ust. 1 ustawy polegała na zastąpieniu określenia "nabywa" określeniem "może nabyć". Zdaniem orzekających w sprawie organów i Sądu I instancji wskazana zmiana przepisu świadczy o tym, że obecnie decyzja organów administracji o przyjęciu oświadczenia woli cudzoziemca w sprawie nabycia obywatelstwa polskiego ma charakter uznaniowy, a nie jak dotychczas związany.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela powyższe stanowisko. Analogicznie co do omawianej kwestii wypowiadał się również Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 538/10, Lex nr 1080347, i z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2532/10, w których podniesiono m.in., że wykładnia językowa zmienionego przepisu prowadzi do wniosku, że spełnienie przez osobę zainteresowaną warunków określonych w przepisie nie oznacza obowiązku organu administracji publicznej wydania decyzji o przyjęciu świadczenia. Skoro ustawodawca wprowadził tak istotne zmiany i ustanowił w analizowanym przepisie tylko możliwość nabycia obywatelstwa polskiego ("może nabyć" w miejsce "nabywa"), to tym samym przewiduje sytuacje, w których pomimo iż zainteresowana osoba spełnia wszystkie przesłanki w nim wymienione, spotka się z odmową przyjęcia oświadczenia jej woli. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, poprzez takie ujęcie dyspozycji art. 10 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim chodziło o pozostawienie właściwemu organowi administracji publicznej pewnej swobody w podejmowaniu decyzji o przyjęciu złożonego przez cudzoziemca oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego również w uproszczonej procedurze naturalizacyjnej.
Decyzja w tym przedmiocie pociąga za sobą daleko idące skutki, nie tylko dla osoby zainteresowanej, ale i dla państwa polskiego. Z uwagi na rozmiar i powagę konsekwencji płynących z nabycia przez określoną osobę obywatelstwa polskiego decyzje takie muszą być wyważone oraz uwzględniać inne, poza wymienionymi w przepisie, okoliczności przemawiające za przyjęciem oświadczenia.
Podkreślić należy, że w stosunku do obywatelstwa obowiązuje zasada pełnej trwałości obywatelstwa, która przejawia się tym, że status obywatela cechuje trwałość zarówno w czasie, jak i w przestrzeni. Zgodnie z art. 34 ust. 2 Konstytucji RP obywatel polski nie może utracić obywatelstwa polskiego, chyba że sam się go zrzeknie, a art. 137 Konstytucji wymaga, aby zgodę na zrzeczenie się obywatelstwa polskiego wyraził Prezydent RP. W obowiązującym stanie prawnym utrata obywatelstwa polskiego może być jedynie konsekwencją wyrażenia przez obywatela polskiego woli pozbycia się tego obywatelstwa w formie zrzeczenia się. Tym samym brak jest możliwości pozbawienia obywatelstwa polskiego przez organy władzy publicznej i z ich inicjatywy, wbrew woli jednostki.
W rozpoznawanej sprawie organy, chociaż skarżący spełniał warunki złożenia oświadczenia woli nabycia obywatelstwa polskiego wskazane w art. 10 ust. 1 i 1a ustawy o obywatelstwie polskim, odmówiły przyjęcia oświadczenia o woli nabycia obywatelstwa polskiego powołując się na niesporne w sprawie okoliczności w postaci informacji przedłożonych przez Komendę Główną Policji z których wynikało, że w stosunku do R. C. prowadzone były postępowania karne za dopuszczanie się przestępstw pospolitych i w związku z popełnionymi przestępstwami został wyrokami sądów uznany za winnego ich popełnienia i skazany na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania oraz karę grzywny i cudzoziemiec nadal figuruje w Kartotece Karnej Krajowego Rejestru Karnego. Stwierdzono, że postawa i sposób zachowania skarżącego koliduje z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym oraz nie leży w interesie społecznym wydanie decyzji, na mocy której cudzoziemiec notorycznie naruszający porządek prawny RP nabędzie obywatelstwo polskie. Wskazano też, że fakt, iż skarżący dopuścił się w przeszłości przestępstw, za które został skazany prawomocnymi wyrokami budzi wątpliwość co do jego dalszego podporządkowania się normom prawnym powszechnie obowiązującym na terytorium RP.
W świetle powyższego brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska Sądu I instancji, że organy działając w ramach uznania administracyjnego, wobec niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy właściwie oceniły i wyważyły indywidualny interes skarżącego do uzyskania obywatelstwa polskiego i interes społeczny, który ze wskazanych przez organy powodów uzasadniał decyzję odmowną.
Nie doszło zatem do zarzucanego naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów art. 10 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim.
Za całkowicie niezrozumiały świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. i art. 3 § 1 p.p.s.a. należy uznać złożony przez profesjonalnego pełnomocnika wniosek skargi kasacyjnej dotyczący ewentualnego wydania wyroku reformatoryjnego "poprzez wydanie decyzji o przyjęciu oświadczenia o przyjęciu obywatelstwa polskiego przez skarżącego" na zasadzie przepisu art. 188 p.p.s.a. Rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a. odbywa się w sposób określony w przepisach art. 145 - 151 p.p.s.a. Uprawnienia orzecznicze sądów administracyjnych mają w zasadzie charakter kasacyjny. Nie mogą one rozstrzygać co do istoty sprawy, stanowiącej przedmiot zaskarżonego aktu. Mogą one jedynie utrzymać zaskarżony akt w mocy albo wyeliminować go z obrotu prawnego, jeżeli jest on sprzeczny z prawem.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie w przepisie art. 204 pkt. 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło