I OSK 1657/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. J. i M. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1308/11 odrzucającego skargę B. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 13 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę B. J. i M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 40 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm.) oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925) – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji - Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] czerwca 2011 r. znak: [...], odmawiającą przyznania zasiłku celowego ze środków budżetu państwa w wysokości do 100.000 zł, z przeznaczeniem na odbudowę budynku mieszkalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. i B. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sporządzonej i wniesionej przez profesjonalnego pełnomocnika skarżących. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. W art. 46 § 1 p.p.s.a. ustawodawca określił, co powinno zawierać każde pismo strony. W myśl § 3 art. 46 jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa, powinien je dołączyć do pisma. Zdaniem Sądu złożenie pełnomocnictwa na etapie postępowania administracyjnego nie może spełniać wymogów stawianych pismom procesowym w postępowaniu sądowym. Jak stanowi bowiem art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnictwo to jest on obowiązany dołączyć przy pierwszej czynności do akt sprawy. Nie budzi zatem wątpliwości, że chodzi tu o pierwszą czynność w postępowaniu sądowadministracyjnym, które uruchamiane jest z chwilą wniesienia skargi. Skoro złożenie skargi jest pierwszą czynnością procesową, to dokonując jej pełnomocnik obowiązany jest złożyć wraz z nią pełnomocnictwo umocowujące go do działania w imieniu skarżących. Jeżeli zatem w rozpatrywanej sprawie pomimo wezwania Przewodniczącego Wydziału (wezwanie z dnia 4 listopada 2011 r., k. 15 akt sądowych), doręczonym w dniu 9 listopada 2011 r., profesjonalny pełnomocnik skarżących nie uzupełnił skargi przez złożenie odpisu pełnomocnictwa udzielonego mu przez skarżących, to skarga jako zawierająca braki formalne podlegała odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyli M. i B. J., zaskarżając postanowienie w całości, zarzucając: 1. Rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie przez WSA skargi z powodu nieusunięcia braków formalnych w zakreślonym terminie, w sytuacji gdy pełnomocnik skarżących nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych w postaci dostarczenia pełnomocnictwa lub uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa; 2. Rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 37 § 1 p.p.s.a., art. 46 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że skarga obarczona była brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa, w sytuacji gdy pełnomocnictwo obejmujące również umocowanie do zastępowania skarżących w sprawie o przyznanie im zasiłku celowego zostało złożone do akt postępowania administracyjnego zakończonego decyzją objętą skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zaś podpisującym skargę do sądu był ten sam pełnomocnik, wskutek czego brak było podstaw do przyjęcia, że skarga obarczona była brakiem formalnym; 3. Rażące naruszenie przepisów postępowania, a to art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi mimo nieprawidłowego wezwania do usunięcia braków formalnych skargi. Zważywszy na powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Kluczową kwestią w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy – mając na uwadze fakt znajdowania się w aktach administracyjnych sprawy pełnomocnictwa upoważniającego adwokat K. W. do reprezentowania M. i B. J. przed Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi - zasadnie Sąd I instancji odrzucił skargę ze względu na brak uzupełnienia przez pełnomocnika skarżących braku formalnego, polegającego na nieprzedłożeniu odpisu pełnomocnictwa. W tym kontekście wskazać należy, że w zakresie sposobu postępowania w przypadku, gdy pełnomocnictwo do występowania przed sądami administracyjnymi znajduje się już w aktach administracyjnych w orzecznictwie wykształciły się dwa przeciwstawne stanowiska. Zgodnie z pierwszym z nich przyjmowano, że w przypadku, gdy sąd administracyjny stwierdzi brak dołączonego do skargi pełnomocnictwa, ale jednocześnie ma wiedzę, że w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo obejmujące możliwość występowania pełnomocnika w imieniu strony skarżącej również przed sądem administracyjnym, powinien uwzględnić ten fakt z urzędu i wezwać pełnomocnika do złożenia uwierzytelnionego odpisu tego pełnomocnictwa (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2663/00, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt FSK 2137/04, z dnia 26 maja 2006 r., sygn. akt II FSK 322/05). W orzecznictwie wskazywano jednak także, że obowiązek złożenia pełnomocnictwa do występowania przed sądami administracyjnymi przy wnoszeniu skargi nie powstaje, gdy pełnomocnictwo to zostało już złożone w postępowaniu administracyjnym (warunkiem jest zatem, aby pełnomocnictwo obejmowało umocowanie do działania w imieniu strony także przed sądami administracyjnymi). Wniosek taki wyprowadzono z treści art. 133 § 1 (mającego z mocy art. 166 p.p.s.a. zastosowanie także do postanowień), nakazującego sądowi wydawanie orzeczeń na podstawie akt sprawy, przez które należy rozumieć zarówno akta sądowe, jak i akta z postępowania administracyjnego (vide postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OSK 450/06, z dnia 7 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 286/08, por. także J.P. Tarno: "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2010, Wydanie 3, str. 135). W rozpatrywanej sprawie, Sąd I instancji podzielił pierwszy z omówionych wyżej poglądów i wezwał pełnomocnika skarżących do złożenia odpisu pełnomocnictwa. Pełnomocnik nie zadośćuczynił temu obowiązkowi, a pomimo tego, zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2012 r. wyznaczony został termin rozprawy, na którą wezwano pełnomocnika skarżących. W świetle powyższych rozbieżności w zakresie sposobu postępowania w przypadku złożenia pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy należy przyjąć, że wezwanie pełnomocnika na rozprawę - bez wskazania w zarządzeniu o wyznaczeniu terminu rozprawy na konieczność przedstawienia przez pełnomocnika stosownego pełnomocnictwa - oznaczało uznanie przez Sąd pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Na rozprawie jednak Sąd zażądał od pełnomocnika przedstawienia poświadczenia złożenia pełnomocnictwa w terminie do 16 listopada 2011 r. zgodnie z wezwaniem Sądu z dnia 4 listopada 2011 r. Takie niekonsekwentne działanie Sądu w dokonywaniu czynności nie może być uznane za prawidłowe, zwłaszcza, że jego skutkiem było odrzucenie skargi. Z tego względu usprawiedliwiony jest zarzut skargi kasacyjnej rażącego naruszenia przepisów postępowania, a to art. 37 § 1 p.p.s.a., art. 46 § 3 p.p.s.a., a w konsekwencji art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Za nietrafne należało natomiast uznać zarzuty rażącego naruszenia przepisów postępowania, a to art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 p.p.s.a., a także art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., albowiem w rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uzupełnili braku formalnego skargi w terminie. Argumenty odnoszące się zaś do przyczyn, z jakich uzupełnienie tego braku nie zostało dokonane w terminie są przedmiotem wniosku o przywrócenie terminu, który podlega rozpoznaniu w odrębnym postępowaniu. Nieuwzględnione zarzuty nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W związku z uchyleniem zaskarżonego postanowienia, Sąd I instancji będzie zobowiązany nadać skardze bieg. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji postanowienia.