VIII SA/Wa 85/12
WyrokWSA w Warszawie2012-05-09
Skład orzekający: Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak, Cezary Kosterna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja konserwatora zabytków nakazująca przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, ze względu na zagrożenie jego zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem, może obejmować odbudowę komina?Ratio decidendi
Decyzja konserwatora zabytków nakazująca przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, ze względu na zagrożenie jego zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem, może obejmować jedynie prace konserwatorskie lub roboty budowlane w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie zabytków i Prawa budowlanego. Odbudowa komina, która nie zabezpiecza bezpośrednio zabytku przed zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem, nie może być treścią takiego nakazu. Obowiązek utrzymania komina w należytym stanie spoczywa na właścicielu nieruchomości.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków nakazującą właścicielom oficyny wschodniej kamienicy przy ul. Ż. [...] w R. przeprowadzenie prac zabezpieczających, odbudowy i remontu tej oficyny, wpisanej do rejestru zabytków, z uwagi na jej zły stan techniczny po katastrofie budowlanej. Skarżąca, współwłaścicielka sąsiedniej kamienicy, kwestionowała zakres i terminy prac, wnosząc o uwzględnienie odbudowy komina oraz sprawdzenie przewodów dymowych. Sąd oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/, Sędzia WSA Cezary Kosterna, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przeprowadzenia prac budowlanych oddala skargę.
Decyzją Nr [...] z 14 września 2011 r. [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków (MWKZ, organ I instancji), działając na podstawie art. 49 ust. 1 i 2, art. 7 ust. 1, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 i art. 92 ust. 1 i 6 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2003 r. Nr 162, poz. 1568 ze zm., zwana dalej "ustawą o ochronie zabytków") oraz art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwana dalej Kpa), nakazał D. S. i T. S.:
1. w terminie do [...] marca 2012 r. - przeprowadzenie zabezpieczenia przed zniszczeniem uszkodzonej w wyniku zawalenia się oficyny wschodniej kamienicy przy ul. Ż. [...] w R. z wykonaniem niezbędnych rozbiórek, stemplowań, przemurowań ścian i wzmocnień elementów konstrukcji całego obiektu wraz z uwzględnieniem ściany wspólnej oraz wykonaniem właściwego ukształtowania terenu przy odsłoniętej ścianie wspólnej z oficyną zachodnią przy ul. Ż. [...] w R. w celu jej zabezpieczenia przed zalewaniem piwnic (według wskazań aktualnej ekspertyzy konstrukcyjnej, sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego);
2. oraz w terminie do [...] grudnia 2014 r. - przeprowadzenie odbudowy
i doprowadzenia do stanu sprzed katastrofy budowlanej trzykondygnacyjnej oficyny wschodniej budynku położonego przy ul. Ż. [...] w R., przy czym odbudowa oficyny winna polegać m.in. na: wymurowaniu nowej ściany zewnętrznej w miejscu powstałej wyrwy wraz z wykonaniem elewacji
w tynku gładkim oraz odtworzeniem gzymsu wieńczącego, wykonaniu nowych stropów międzykondygnacyjnych (drewnianych, ceramicznych lub żelbetowych), wykonaniu nowej drewnianej konstrukcji dachu wraz z pokryciem z blachy płaskiej lub papy oraz wykonaniem rynien, rur spustowych, obróbek blacharskich, wykonanie stolarki okiennej o takich samych gabarytach, podziałach i z materiału jak pierwotnie istniejąca, przy czym należy zachować pierwotny układ osiowy (pionowy i poziomy) otworów okiennych i drzwiowych. Po przeprowadzonych pracach budowlanych obiekt winien zachowywać swą pierwotną formę, gabaryty, kształt i wygląd architektoniczny, zgodnie z istniejącą w zbiorach archiwum MWKZ "Inwentaryzacją architektoniczno-konserwatorską R., ul. Ż. [...]", autorstwa mgr inż. A. D., sporządzoną w kwietniu 1997 r.;
3. remontu pozostałych części budynku oficyny według wskazań ekspertyzy technicznej (sporządzonej przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego) oraz dokumentacji projektowej, spełniającego niżej wymienione wytyczne konserwatorskie do projektowania oraz obejmującego: remont stropów lub ich wymianę na nowe do wyboru: drewniane, ceramiczne lub żelbetowe, remont lub wymianę uszkodzonej więźby dachowej na nową drewnianą (o takiej samej konstrukcji) wraz z poszyciem dachowym oraz wymianą lub reperacją rynien, rur spustowych, obróbek blacharskich - według wskazań ekspertyzy konstrukcyjnej, remont ścian nośnych budynku w zakresie występujących pęknięć i zarysowań.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż budynek główny przy
ul. Ż. [...] w R. wraz z przylegającą do niego oficyną wschodnią wpisany jest od [...] lutego 1992 r. (w granicach posesji) do rejestru zabytków byłego województwa [...], a od [...] września 1989 r. zlokalizowany jest na terenie zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego miasta R.. Oficyna wschodnia kamienicy przy ul. Ż. [...] w R. jest wpisana do rejestru zabytków i przylega do oficyny zachodniej kamienicy przy ul. Ż. [...] w R., która nie posiada indywidualnego wpisu do rejestru zabytków, ale jest zlokalizowana na zabytkowym obszarze i stanowi element zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego miasta R..
MWKZ wskazał, iż w wyniku przeprowadzonych w dniu [...] marca 2011 r. oględzin oficyny wschodniej, położonej przy ul. Ż. [...] w R. ustalono, że przylega ona do budynku frontowego przy ul. Ż. [...] w R., została wybudowana w II poł. XIX wieku. Jest to obiekt 3-kondygnacyjny, jednotraktowy, murowany, częściowo podpiwniczony powstały na planie prostokąta. Południowa część oficyny została włączona do rozbudowanego samowolnie budynku frontowego przy ul. Ż. [...] pod koniec lat 90-tych XX wieku na odcinku długości ok. 25 m. Budynek oficyny jest nieużytkowany, niedostępny dla osób postronnych, zabezpieczony zamykaną metalową bramą. Ściana podłużna tylna oficyny przy ul. Ż. [...] jest ścianą nośną i wspólną z budynkiem oficyny zachodniej kamienicy przy ul. Ż. [...] w R.. Brak jest izolacji poziomych i pionowych murów fundamentowych. W lewej części pozostałej oficyny stwierdzono: ściany wewnątrz na parterze z widocznym, znacznym zawilgoceniem i zagrzybieniem, strop drewniany, miejscami uszkodzony z widocznymi ugięciami, klatka schodowa żelbetowa, stolarka drzwiowa wewnętrzna i zewnętrzna oraz stolarka okienna drewniana w złym stanie technicznym, na ścianach II kondygnacji w pomieszczeniach przylegających bezpośrednio do zawalonej części oficyny widoczne liczne spękania nad otwartym otworem drzwiowym i przy stropie. Stan ten zagraża stabilności konstrukcji. Na ścianach III kondygnacji również widoczne spękania, uszkodzenia - ugięcia stropu, więźba dachowa w stanie dostatecznym, pokrycie szczelne. Prawa część pozostałej oficyny z otwartą klatką schodową w stanie krytycznym, zwłaszcza w pobliżu uszkodzonej klatki schodowej, widoczne znaczne spękania ścian, znaczne uszkodzenia więźby dachowej, które osłabiają konstrukcję i mogą przyczynić się do dalszego zawalenia – zniszczenia oficyny. Uszkodzenia oficyny wschodniej przy ul. Ż. [...] po katastrofie budowlanej w dniach: [...] i [...] marca 2009 r., ze względu na powiązanie konstrukcyjne, obejmujące wspólną ścianę nośną podłużną z budynkiem oficyny zachodniej kamienicy przy ul. Ż. [...], pogorszyło stan techniczny oficyny sąsiadującej (powstała m.in. wyrwa w tylniej ścianie oficyny w części strychowej, uszkodzenie komina, który został częściowo rozebrany i nie spełnia swojej funkcji, ściana tylnia oficyn stała się ścianą zewnętrzną).
W związku z powyższymi ustaleniami organ I instancji nakazał wykonanie zabezpieczenia uszkodzonej oficyny wschodniej przed zniszczeniem, przeprowadzenie odbudowy zniszczonej części oficyny wraz z remontem pozostałych jej części. WKZ zauważył przy tym, że odbudowa komina nie należy do kategorii robót, które wprost zabezpieczałyby zabytek przed niszczeniem lub istotnym uszkodzeniem, dlatego nie może być treścią nakazu. Wskazał ponadto, iż wykonanie decyzji nakazującej przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku nieruchomym nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w przypadkach określonych przepisami Prawa budowlanego. Także przeprowadzenie robót budowlanych będących treścią nakazu oraz wszelkich robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru wymaga uzyskania pozwolenia WKZ, które zostanie wydane właścicielowi lub posiadaczowi zabytku po złożeniu stosownego wniosku.
W odwołaniu wniesionym na powołaną decyzję M. P. wniosła o jej uchylenie w części dotyczącej pkt 1 i 3. Wydanemu rozstrzygnięciu zarzuciła:
1. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez wskazanie przez organ terminu [...] marca 2012 r. bez uwzględnienia konieczności zabezpieczenia budynku przy ul. Ż. [...] w R., a przede wszystkim ustalenie zbyt odległego terminu do wykonania zabezpieczenia przed zalewaniem piwnic, według wskazań ekspertyzy konstrukcyjnej, biorąc pod uwagę fakt, iż okres ten przypada na czas jesienno-zimowy 2011/2012 r.;
2. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na bardzo ogólnikowym wskazaniu robót do wykonania, z pominięciem zabezpieczeń dalszej części oficyny budynku przy ul. Ż. [...] w R., mimo iż decyzja w sposób szczegółowy i precyzyjny powinna wskazywać zakres prac budowlanych i zabezpieczających;
3. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na braku konkretnego rozdzielenia nakazanych robót na roboty rozbiórkowe i zabezpieczające w trybie niezwłocznym oraz docelowe roboty z rozgraniczeniem na podstawowe
i wykończeniowe;
4. niewłaściwe ustalenie, iż wskazane w zaskarżonej decyzji terminy wykonania prac budowlanych i zabezpieczających pokrywają się z terminami wykonania ekspertyz konstrukcyjnych przez uprawnionych rzeczoznawców budowlanych;
5. naruszenie art. 107 § 1 Kpa, polegające na sporządzeniu błędnego merytorycznie uzasadnienia decyzji, co miało wpływ na meritum sprawy;
6. pominięcie problemu docieplenia ściany, mającego znaczenie dla przedmiotu sprawy;
7. ustalenie D. i T. S. zbyt odległego terminu do dokonania zabezpieczenia przed zniszczeniem oficyny wschodniej kamienicy przy ul. Ż. [...] w R. oraz wykonania właściwego ukształtowania terenu przy odsłoniętej ścianie wspólnej z oficyną zachodnią przy ul. Ż. [...] w R. w celu jej zabezpieczenia przed zalewaniem piwnic;
8. pominięcie okoliczności, iż wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
z 3 grudnia 2010 r., w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 85/10, decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] grudnia 2009 r. nr [...] oraz poprzedzająca ją decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z [...] października 2009 r. nr [...] zostały uchylone i stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją znak [...] z [...] grudnia 2011 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Minister, organ odwoławczy), biorąc za podstawę art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1 i 2, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
Analizując treść nakazanych zaskarżoną decyzją prac zabezpieczających, budowlanych i remontowych, Minister stwierdził zasadność podjętego przez organ
I instancji rozstrzygnięcia. Wskazał, iż stan zachowania zabytku wymaga natychmiastowego wykonania prac budowlanych w celu zahamowania procesów destrukcji zabytku. Wydanie decyzji, mającej na celu wyegzekwowanie od władającego zabytkiem działań przeciwdziałających niszczeniu zabytku, jest zgodne z powinnością organów ochrony zabytków, określoną w ustawie o ochronie zabytków. Stosownie bowiem do przepisu art. 4 punkt 2 tej ustawy, ochrona zabytków polega
w szczególności na zapobieganiu przez organy administracji publicznej zagrożeniom, mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości. Nadto, organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem stanu jego zachowania.
Odnosząc się do argumentów odwołania Minister wskazał, iż określony
w zaskarżonej decyzji zakres koniecznych prac jest wystarczający. Do wykonania nakazanych robót niezbędne jest sporządzenie odpowiedniej dokumentacji technicznej i uzyskanie pozwolenia organu ochrony zabytków na ich realizację. Wskazanie
w decyzji zakresu nakazanych prac nie może zastąpić planu robót, który powinien być załącznikiem do wniosku o wydanie pozwolenia. Za niezasadny organ odwoławczy uznał zarzut braku wskazania w zaskarżonej decyzji terminu opracowania ekspertyzy konstrukcyjnej wskazując, że obowiązujące w tym zakresie art. 49 ustawy o ochronie zabytków nie uprawniają organu do nakazywania opracowywania jakichkolwiek ekspertyz czy opracowań. Działanie takie nie należy bowiem do prac konserwatorskich lub robót budowlanych. Z kolei podnoszona w decyzji pierwszoinstancyjnej konieczność sporządzenia aktualnej ekspertyzy konstrukcyjnej, na podstawie której możliwe będzie przygotowanie projektu budowlanego, ma charakter informacyjny.
Wyjaśnił także, że zabezpieczenie oficyny zachodniej przy ul. Ż. [...]
w R. nie jest przedmiotem zaskarżonej decyzji. Zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy bowiem robót budowlanych i prac konserwatorskich niezbędnych do przeprowadzenia ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku. Terminy wykonania nakazanych prac określone zostały w sposób racjonalny, by umożliwić zobowiązanym ich wykonanie, przy uwzględnieniu konieczności sporządzenia projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia konserwatorskiego i pozwolenia na budowę.
Skargę na powyższą decyzję złożyła M. P., wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości w oparciu o podobne zarzuty, co w odwołaniu. Skarżąca zarzuciła:
1. błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, polegające na
nieprawidłowym przyjęciu, że odbudowa komina nie należy do kategorii robót,
które wprost zabezpieczyłyby zabytek przed zniszczeniem lub istotnym
uszkodzeniem, dlatego nie może być treścią nakazu;
2. brak uwzględnienia okoliczności, iż przed przystąpieniem do wzmacniania
i zamurowywania otworów we wspólnej ścianie winno zostać wykonane od strony ulicy Ż. [...] sprawdzenie i udrożnienie pionu przewodów dymowych;
3. pominięcie wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, uchylających decyzje PINB dotyczące nakazu odbudowy ściany i komina;
4. pominięcie nakazu wykonania tymczasowego docieplenia ściany zewnętrznej (według zaleceń biegłego), ujętego w decyzji Ministra z [...] listopada 2010 r., zabezpieczającego przed wychłodzeniem mieszkań w budynku Ż. [...], co podnosi koszty ich ogrzewania;
5. brak odniesienia się do terminu [...] grudnia 2014 r., który według strony skarżącej jest zbyt odległy w części dotyczącej wspólnej ściany;
6. pominięcie przez organ możliwości zastosowania postanowienia zawartego
w art. 9 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm., zwanej dalej "Prawo budowlane"), dającego możliwość wprowadzenia podziału na poszczególne etapy wykonania projektu i jego realizację w terminach wcześniejszych.
Skarżąca podniosła, że celem składanych w toku postępowania odwołań było jak najszybsze uzyskanie prawnego zabezpieczenia budynku przy ul. Ż. [...] w R. przed dalszą dewastacją oraz przywrócenie jego stanu do stanu sprzed katastrofy budowlanej. Uznała, że lokalizacja na obszarze zabytkowego zespołu urbanistyczno - architektonicznego oraz wspólna ściana konstrukcyjna z budynkiem oficyny Ż. [...], wpisanym do rejestru zabytków, pozwoli na objęcie ochroną konserwatorską zniszczonej części budynku przy ul. Ż. [...]. Tymczasem budynek ten pominięto, pomimo że został uszkodzony w czasie katastrofy budowlanej, powstałej na skutek zaniedbań właściciela, jak również przez brak nadzoru MWKZ. Za niezasadne uznała stanowisko MWKZ stwierdzające, że "odbudowa komina nie należy do kategorii robót, które wprost zabezpieczyłyby zabytek przed zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem, dlatego nie może być treścią nakazu" podnosząc, iż istotnie komin wprost nie zabezpieczałby zabytku (Ż. [...]) przed zniszczeniem, ale usztywniałby wysoką (około [...] m), cienką ścianę strychową oficyny wschodniej, która była jego tylną ścianą, a więc w pośredni sposób wpływałby na sztywność ściany zespołu budynków Ż. [...] i Ż. [...]. Z tego względu uznała, iż art. 49 Prawa budowlanego może zostać zastosowany, nakaz winien uwzględniać odbudowę komina przy Ż. [...], przy jednoczesnym wznoszeniu ściany oficyny Ż. [...].
Podała, iż organ przed przystąpieniem do wzmacniania i zamurowywania otworów we wspólnej ścianie powinien sprawdzić i udrożnić pion przewodów dymowych, które mogą być zablokowane przez spadający w czasie katastrofy gruz. Zarzuciła, że Minister nie uwzględnił także wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, uchylających decyzje PINB dotyczące nakazu odbudowy ściany
i komina oraz decyzji tego organu z [...] listopada 2010 r. nakazującej zabezpieczenie mieszkań w budynku Ż. [...] przed wychłodzeniem. Ponadto skarżąca zakwestionowała termin wykonania prac do [...] grudnia 2014 r. jako zbyt odległy.
W dalszej części skargi, przytaczając fragmenty orzeczeń sądów administracyjnych, skarżąca wskazała, iż przy tak rozległym swym zasięgiem obrębie zniszczeń organy zbyt ogólnikowo potraktowały odbudowę powstałej wyrwy i nie sprecyzowały zakresu robót rozbiórkowych, powołując się na ekspertyzę konstrukcyjną. Nie przeanalizowały przy tym robót projektowo-konstrukcyjnych, ich realizacji w logicznym, realnym terminie, pozwalającym na jednoczesne zabezpieczenie wspólnej ściany budynków.
Wskazała także na brak współpracy i konsultacji pomiędzy organami nadzoru budowlanego i urzędem ochrony zabytków. Uznała, iż koordynacja działań obu tych organów w niniejszej sprawie przyniosłaby wymierne skutki i poprawiła sytuację budynków przy ul. Ż. [...] i Ż. [...] w R..
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 49 ustęp 1 ustawy o ochronie zabytków, stosownie do którego wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie, posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Treść cytowanego przepisu wskazuje wyraźnie zakres obowiązków, jakie organ ochrony zabytków może nałożyć na wymienione w nim osoby. Zakres ten obejmuje wyłącznie obowiązek przeprowadzenia prac konserwatorskich lub robót budowlanych. Zgodnie z art. 3 punkt 6 w/w ustawy, "prace konserwatorskie" to działania, mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań. Z kolei za "roboty budowlane" uważa się budowę, a także prace, polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 punkt 8 w/cyt. ustawy w związku z art. 3 punkt 7 Prawa budowlanego). Wojewódzki konserwator zabytków obowiązany jest trzymać się ściśle litery prawa, co oznacza, że nakazem przez niego działania nie mogą wykraczać poza obowiązek przeprowadzenia prac konserwatorskich lub robót budowlanych, rozumianych zgodnie z ich definicjami legalnymi. Działania nakazane adresatowi takiej decyzji winny zostać zdefiniowane w sposób jednoznaczny, umożliwiający skuteczne egzekwowanie ich wykonania (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14.02.2006 r., I SA/Wa 1089/05, LEX nr 203827). Poza tym w ustawie o ochronie zabytków unormowany został stosunek zakresu decyzji wydawanych przez konserwatora zabytków do wymogów, wynikających z Prawa budowlanego. Ustęp 2 art. 49 w/w ustawy wyraźnie wskazuje obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę albo dokonania stosownego zgłoszenia, zanim przystąpi się do wykonywania decyzji nakazującej przeprowadzenie prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku nieruchomym.
W tak skonstruowanym zakresie nakazu konserwatorskiego mieszczą się prace i roboty nakazane przez MWKZ współwłaścicielom oficyny wschodniej kamienicy przy ul. Ż. [...] w R., małżonkom S., a wynikające z niezbędności ich przeprowadzenia ze względu na zagrożenie całkowitym zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tegoż zabytku w związku z katastrofą budowlaną z marca 2009 r. W przedmiotowej sprawie skarżąca, współwłaścicielka kamienicy sąsiedniej, położonej przy ulicy Ż. [...] w R., zarzuciła m.in. zakreślenie przez organ zbyt odległego terminu, dotyczącego prac przy wspólnej ścianie, tj. do [...] grudnia 2014 r. Zdaniem Sądu zarzut ten nie jest zasadny. Zważyć należy, że organy ochrony zabytków są władne do dokonywania oceny obiektu pod względem stanu jego zachowania, w tym również pracownicy tych organów (ze względu na swoją profesjonalną wiedzę w zakresie historii sztuki i architektury) są w stanie obiektywnie ocenić, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, jaki termin jest potrzebny na usunięcie stanu zagrożenia zniszczenia zabytku lub jego istotnego uszkodzenia. Poza tym wszelkie prace konserwatorskie będą prowadzone po uzyskaniu stosownych pozwoleń na budowę i zgromadzeniu niezbędnej dokumentacji. W odpowiedzi na zarzuty skargi, Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że zakres prac koniecznych do zabezpieczenia przedmiotowej oficyny wschodniej został określony w sposób wystarczający, mając na uwadze przede wszystkim zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem obiektu indywidualnie wpisanego do rejestru zabytków. Skarżąca, podważając legalność zaskarżonej decyzji, wskazuje na jej sprzeczność głównie z przepisami Prawa budowlanego, np. art.49, czy 9 tej ustawy, jednak w ocenie Sądu są to zarzuty bezpodstawne, bowiem podstawą prawną kontrolowanej decyzji są przepisy ustawy o ochronie zabytków, a nie Prawo budowlane. Każdy z tych organów wydaje decyzje w ramach swoich uprawnień. MWKZ w zakresie właściwości do wydania zaskarżonej decyzji nie był związany wyrokami Sądu, uchylającymi decyzje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, dotyczące odbudowy ściany i komina. Nie jest zasadny również zarzut skarżącej, że zaskarżona decyzja winna uwzględnić sprawdzenie, udrożnienie pionu przewodów dymowych oraz odbudowę komina w kamienicy przy ulicy Ż. [...] w R. przy okazji wznoszenia ściany oficyny dotkniętej katastrofą budowlaną, gdyż jego utrzymanie w należytym stanie należy do obowiązków skarżącej, jako współwłaścicielki tej kamienicy, a nie mieści się w granicach ochrony zabytku przed zniszczeniem lub uszkodzeniem. Nie można też zarzucić przedmiotowej decyzji, że jest ona mało konkretna, ogólna, bowiem nakazane roboty będą wykonywane według odpowiedniej dokumentacji technicznej oraz po uzyskaniu pozwolenia przez organy ochrony zabytków na realizację tych robót.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja organu konserwatorskiego zawiera stosowne zabezpieczenie oraz nakaz wykonania niezbędnych prac ze względu na ochronę zabytku (oficyny wschodniej w kamienicy przy ulicy Ż. [...] w R.) przed zniszczeniem. Termin wykonania prac zabezpieczających minął [...] marca 2012 r., a więc jeśli w tym zakresie prace nie zostały wykonane (zgodnie z oświadczeniem skarżącej złożonym na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r.), jest podstawa do wszczęcia odpowiedniej procedury egzekucyjnej.
Organy obu instancji w przedmiotowej sprawie wypowiadały się już po trzy razy (organ I instancji w decyzjach z: [...] lipca 2009 r., [...] czerwca 2010 r. i [...] września 2011 r., a organ II instancji w decyzjach z: [...] stycznia 2010 r., [...] listopada 2010 r. i [...] grudnia 2011 r.). Z brzmienia przepisu art. 49 ustęp 1 ustawy o ochronie zabytków wynika, że decyzja podejmowana w tym zakresie przez organ administracyjny ma charakter uznaniowy i należy do tak zwanego uznania administracyjnego. Zatem jeżeli decyzja w tej materii została wydana w ramach uznania administracyjnego prawidłowo (zgodnie z prawem materialnym, procedurą, właściwie uzasadniona), to Sąd nie ma podstaw prawnych do kwestionowania jej legalności.
Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło