II SA/Lu 436/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 maja 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. po rozpoznaniu odwołania K. K. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z dnia 8 kwietnia 2011r. o odmowie przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że K. K. wnosił o przyznanie mu takiego świadczenia w związku z opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu babcią – J. J. Organ I instancji odmawiając uwzględnienia wniosku stwierdził, że K. K. nie spełnia przesłanek, o których mowa w art. 17 ust. 1 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie należy do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji względem babci, bowiem nie jest z nią spokrewniony w pierwszym stopniu, natomiast faktycznie opiekę taką może sprawować córka J. J. – H. K., matka wnioskodawcy. W odwołaniu K. K. wskazywał, że matka ze względów zdrowotnych jest na rencie - co potwierdza decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. z dnia 8 marca 2010r. - i nie może sprawować opieki nad babką. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. nie uwzględniło odwołania, gdyż ustaliło, że wnioskodawca nie spełnia innej przesłanki wskazanej w art. 17 ust. 1 ustawy tj. nie zrezygnował z zatrudnienia bądź innej pracy zarobkowej, gdyż prowadzi gospodarstwo rolne. Fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego przez wnioskodawcę potwierdza zaświadczenie Wójta Gminy R. z dnia 11 marca 2011r. o podatku rolnym. W ocenie organu odwoławczego, prowadzenie gospodarstwa rolnego jest zajęciem uniemożliwiającym sprawowanie stałej opieki, natomiast świadczenie pielęgnacyjne nie jest formą wynagrodzenia za sprawowanie opieki, lecz formą częściowej rekompensaty i źródłem wsparcia z tytułu braku możliwości uzyskiwania dochodów przez osobę sprawującą opiekę. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł K. K., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji. Skarżący podniósł, że ze względu na stan zdrowia i wiek H. K. nie jest w stanie sprawować osobistej opieki nad J. J., a więc skarżący choć spokrewniony w dalszym stopniu, jest osobą uprawnioną do świadczenia pielęgnacyjnego. Ponadto skarżący zakwestionował stanowisko organu odwoławczego, że z faktu, iż posiada on gospodarstwo rolne i jest podatnikiem podatku rolnego wynika automatycznie, że nie zrezygnował on z zatrudnienia. Zdaniem skarżącego, organ powinien zbadać czy rzeczywiście skarżący osiąga dochody pozwalające na utrzymanie się. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Materialnoprawną podstawą jej wydania był art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Brak którejkolwiek z wymienionych przesłanek uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że skarżący w niniejszej sprawie K. K. nie spełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" i z tego powodu świadczenie pielęgnacyjne nie może mu być przyznane. Wprawdzie powołana ustawa w art. 3 pkt 22 zawiera definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", przez którą nakazuje rozumieć "wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej", to jednak, w ocenie Sądu, definicja ta wymaga szerszej wykładni. Definicja ta obejmuje trzy grupy "pracy zarobkowej" – umowa o pracę wraz z umowami o świadczenie usług, działalność pozarolnicza i działalność rolnicza. Ta ostatnia, jak wynika z komentowanego przepisu, obejmuje wykonywanie pracy (świadczenie usług) w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych - w tym zakresie, definicja ta nawiązuje do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tak sformułowana literalnie definicja wyłączałaby możliwość uznania, że również rolnicy indywidualni, nie będący członkami spółdzielni rolniczych, wykonują "inną pracę zarobkową". W ocenie Sądu, intencją racjonalnego ustawodawcy nie było jednak takie wąskie rozumienie działalności rolniczej, bezspornie wymienionej w art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Za przyjęciem szerokiego rozumienia "innej pracy zarobkowej", obejmującej również wszelką działalność rolniczą, nie ograniczoną wyłącznie do rolników zrzeszonych w spółdzielniach rolniczych, przemawia również to, że przy ustalaniu dochodu z gospodarstwa rolnego ustawodawca nie rozróżnia kategorii dochód "rolników indywidualnych" i "rolników – członków spółdzielni rolniczych", traktując ich dochody, a więc zarobki, tak samo tj. nakazując doliczanie tych dochodów do dochodu rodziny w jednakowy sposób. Poza tym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest – jak wskazano – swoista rekompensata dla osoby, która rezygnuje z działalności przynoszącej jej dochód (z działalności zarobkowej) w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, przy czym chodzi o opiekę stałą, a nie czasową, dorywczą. Za osobę rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (m.in. z działalności rolniczej) nie może więc być uznany rolnik, który przynajmniej część czasu musi przeznaczyć na prowadzenie gospodarstwa. (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 7 lipca 2010r., II SA/Bd 463/10). Z tego względu, ograniczenie pojęcia "innej pracy zarobkowej" do wykonywania pracy rolniczej jedynie w okresach członkostwa w spółdzielniach rolniczych zupełnie traci sens na gruncie komentowanego art. 17 ustawy, który mówi o "rezygnacji z innej pracy zarobkowej". Przy takim wąskim rozumieniu "innej pracy zarobkowej" – za rezygnację należałoby uznać rezygnację z członkostwa w spółdzielni rolniczej, a nie rezygnację z wykonywania tej pracy w gospodarstwie rolnym (skoro o pracy zarobkowej miałoby przesądzać członkostwo w spółdzielni, a nie wykonywanie pracy rolniczej), podczas gdy istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zrekompensowanie utraconego zarobku i czasu w związku z koniecznością sprawowania opieki, a nie zrekompensowanie braku udziału w spółdzielni rolniczej. Powyższe prowadzi w ocenie Sądu do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów. Z tych względów skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270).