I SA/Rz 190/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Tomasz Smoleń Sędziowie WSA Grzegorz Panek WSA Kazimierz Włoch /spr./ Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 maja 2012r. spraw ze skarg S.P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011r. nrnr [...], [...], [...], [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006, 2007, 2008 i 2009 rok 1) uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Wójta Gminy P. z dnia [...] września 2011r. znak: [...], [...], [...], [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz S. P. kwotę 4.848 (słownie: cztery tysiące osiemset czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonymi decyzjami z dnia (...) grudnia 2011r. nr (...),(...),(...),(...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołań Starosty P. od decyzji Wójta Gminy z dnia (...) września 2011r. nr (...); nr (...); nr (...); nr (...); w przedmiocie określenia Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Starostę, wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości - uchyliło w całości zaskarżone decyzje i określiło Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Starostę, wysokość tego zobowiązania za rok 2006 w kwocie 31 800 zł. oraz za lata 2007 - 2009 w wysokości 43 248 zł. za każdy rok podatkowy. Jako podstawę prawną przedmiotowych decyzji przyjęto art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) - zwanej dalej OP., oraz art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 , art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c , art. 6 ust. 1 i ust. 9 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.) - zwanej dalej ustawa o p.o.l., oraz kolejne uchwały Rady Gminy w sprawie określenia stawek w podatku od nieruchomości w poszczególnych latach podatkowych. W przeprowadzonym przez organ postępowaniu, na podstawie zapisów w ewidencji gruntów, ustalono, że Skarb Państwa od dnia 1 stycznia 2004 r. pozostawał i nadal pozostaje właścicielem niezabudowanych nieruchomości, położonych na terenie miejscowości M., oznaczonych w ewidencji gruntów numerami 420, 421, 422, 423, 424 oraz w miejscowości R. oznaczonych w ewidencji gruntów numerami: 344, 345. Zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów, działki te stanowią tereny różne oznaczone symbolem Tr. Oznaczenie to figurowało w ewidencji do dnia 15 grudnia 2009r., po zmianie zaś grunty te oznaczone zostały symbolem Ps III. Ponadto, jak wynika z wyjaśnień Starosty, działki o nr 344 i 345 w latach 2006-2009 były własnością Skarbu Państwa i nie pozostawały w Zarządzie Straży Granicznej jako następcy Wojsk Ochrony Pogranicza. Skoro zatem Straż Graniczna nie była posiadaczem przedmiotowych działek, nie była też podatnikiem podatku od nieruchomości w rozumieniu przepisów art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o p.o.l. Organ podatkowy uznał zatem, że zgodnie z przepisem art. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 , art. 4 , art. 5 i art. 6 ust. 9 pkt 1 ustawy o p.o.l. Skarb Państwa jako właściciel wymienionych nieruchomości miał obowiązek - bez wezwania - uiścić podatek od nieruchomości od opisanych wyżej działek, w terminach do 15 każdego miesiąca. Skoro, pomimo ustawowego obowiązku, nie złożył w terminie stosownych deklaracji na podatek od nieruchomości, a także do dnia wydania przedmiotowych decyzji nie dokonał wpłaty należnego podatku od nieruchomości - organ podatkowy na podstawie art. 21 par. 3 Op. zobowiązany był wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Wobec tego Wójt Gminy, decyzjami z dnia (...) września 2009r. określił Skarbowi Państwa, reprezentowanemu przez Starostę, wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2006-2009 w kwocie 39 775 zł. za 2006r. oraz w kwotach po 54 094 zł. za lata 2007, 2008, 2009. Różnica ta spowodowana była zmianą stawek podatku od nieruchomości w kolejnych latach podatkowych. Starosta, w odwołaniach wniesionych od powyższych decyzji zarzucił rażące naruszeniem prawa materialnego - art. 2 ust. 3 pkt 4, art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b, art. 6 ust. 9 pkt 1 i 3 ustawy o p.o.l. poprzez uznanie Skarbu Państwa za podatnika w przedmiotowej sprawie, art. 1 art. 8 , art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 11 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej poprzez pominięcie, iż opodatkowany teren jest pasem drogi granicznej, którym bez tytułu prawnego włada Straż Graniczna, a także naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 3 a ustawy o podatku rolnym, poprzez pominięcie, że przedmiot opodatkowania jest w istocie gruntem rolnym podlegającym opodatkowaniu w trybie tej ustawy tj. jako grunt położony w pasie drogi granicznej zwolniony jest z podatku. Ponadto zarzucono naruszenie art. 122, art. 124, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 194 § 3 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Po rozpatrzeniu przedmiotowych odwołań, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło zaskarżone decyzje Wójta Gminy określając jednocześnie zobowiązanie Skarbu Państwa w podatku od nieruchomości za lata 2006-2009 w nowej wysokości. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie było podstaw do obciążenia Skarbu Państwa podatkiem od nieruchomości od gruntów oznaczonych jako działki nr 344, 345 położonych w R., o łącznej powierzchni 3,19 ha, gdyż tereny te, według danych zawartych w ewidencji gruntów, znajdowały się w zarządzie Wojsk Ochrony Pogranicza, który to zarząd z mocy prawa przejęła Straż Graniczna. W pozostałym zakresie Kolegium, określając zobowiązanie podatkowe w nowej wysokości, podkreśliło że czynności organu dotyczące ustalenia przedmiotu opodatkowania w podatku rolnym oraz podatku od nieruchomości prowadzone w kierunku określenia rodzaju i powierzchni nieruchomości (gruntów), dokonywane są na podstawie art. 21 ustawy z 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne w oparciu o dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zamieszczone w ewidencji dane mają dla organów podatkowych charakter wiążący do tego stopnia, że nie mogą one samodzielnie czynić własnych ustaleń, które byłyby z nimi sprzeczne. W tym zakresie postępowanie dowodowe doznaje istotnego ograniczenia, a zatem nie można w tym przypadku zarzucić niedopełnienia przez organy podatkowe obowiązków w tym zakresie. Według zapisów ewidencji gruntów działki o numerach ewidencyjnych 420, 421, 422, 423 i 424 o łącznej powierzchni 12,72 ha położone w M.są własnością Skarbu Państwa i do dnia 15 grudnia 2009r. stanowiły tereny różne oznaczone symbolem Tr. Obecnie zaś po zmianach w ewidencji figurują jako użytki rolne będące pastwiskami trwałymi oznaczone symbolem Ps III. Działki te stanowią pas graniczny. Stosownie do art. 11 ust. 12 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z tej ustawy oraz art. 99 ustawy, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta. Skarb Państwa jest osobą prawną zgodnie z art. 33 k.c. Odnośnie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa reprezentantem Skarbu Państwa jest właściwy miejscowo starosta. Powołując się na przepisy art. art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1 , art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c , art. 6 ust. 1 i ust. 9 pkt 1 i 3 ustawy o p.o.l. SKO stwierdziło, że skoro Starosta reprezentujący Skarb Państwa w zakresie gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, nie złożył deklaracji na podatek od przedmiotowych nieruchomości i nie zapłacił podatku w obowiązującym terminie, organy podatkowe, na podstawie art. 21 § 3 Op., uprawnione były do wydania decyzji określających wysokość tego zobowiązania. Łączna powierzchnia działek Nr 420,421, 422, 423 i 424 wynosi 127 200 m kw. (12,72 ha). Zgodnie zatem z uchwałą Rady Gminy z dnia 22 listopada 2005 r. w sprawie określenia stawek w podatku od nieruchomości na rok 2006 (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego Nr 145, poz. 2287) – stawka od nieruchomości pozostałych wynosiła 0,25 zł od 1 m kw. powierzchni - podatek od gruntów za rok 2006 wyniósł zatem 31 800 zł. Podatek za lata 2007, 2008 i 2009 - zgodnie z uchwałą Rady Gminy z dnia 6 grudnia 2006r. w sprawie określenia Uchwały stawek w podatku od nieruchomości (Dz. Urz. Woj. Podkarpackiego Nr 147, poz. 2332) – według stawki dla nieruchomości pozostałych w wysokości 0,34 zł od 1 m kw. powierzchni - wyniósł zatem 43.248 zł. Zgodnie z art. 148 ust. 3 ustawy z dnia 12.X.1990r. o straży granicznej (Dz.U. Nr 79, poz. 462) zadaniem zorganizowania straży granicznej zostały rozformowane Wojska Ochrony Pogranicza. Zgodnie z art. 199 ust. 2 wyżej cyt. ustawy zarząd nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa przekształciły się z tym dniem w trwały zarząd tych nieruchomości. W skargach na powyższe decyzje, reprezentujący Skarb Państwa Starosta Przemyski, wnosząc o uchylenie przedmiotowych decyzji w całości, zarzucił im szereg naruszeń prawa materialnego tj. art. 2 ust 2 i ust 3 pkt 4, art. 3 ust 1 pkt 4 b, art. 6 ust 9 pkt 1 i 3 ustawy o p.o.l. a także art. 8, art. 9 ust 1, art. 10 ust 1, art. 11 ust 1 i ust 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej, oraz art. 12 ust 1 pkt 2 i art. 3a ustawy o podatku rolnym. Zarzucił też naruszenie przepisów proceduralnych w tym art. 122,art. 124, art. 180 §1 art. 181, art. 187§1, art. 194§3, art. 210§1 pkt 5 i §4 Op. Zarzucono też naruszenie art. 3 ustawy z dnia 8.VIII.1996r. o zasadach wykonywani uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa (Dz.U Nr 106, poz. 493 ze zm.) w zw. z art. 11 ust. 1, art. 21 i art. 228 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Argumentował, że opodatkowane nieruchomości w latach 2006 - 2009 faktycznie były i do chwili obecnej są użytkami rolnymi, co potwierdza szereg dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Wywiódł zatem, iż Skarb Państwa, zgodnie z art. 3a pkt 1 ustawy o podatku rolnym, nie był płatnikiem podatku gdyż obowiązek podatkowy w podatku rolnym nie dotyczył go. Podkreślił, że przedmiotowe tereny, zgodnie z klasyfikacja gruntów przyjętą w ustawie o p.o.l. zaliczane są do użytków rolnych. Od czasu założenia ewidencji były to tereny wykorzystywane jako pasy drogi granicznej, które faktycznie były użytkami rolnymi. Nie można było zaewidencjonować ich jako użytków o symbolu Tr - tereny różne, gdyż zgodnie z załącznikiem nr 6 do Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków do grupy tej zalicza się w szczególności grunty przeznaczone do rekultywacji oraz niezagospodarowane grunty zrekultywowane, a także wały ochronne nieprzystosowane do ruchu kołowego. Pasy graniczne nigdy nie były gruntami, które można by zakwalifikować do grupy o symbolu Tr. Skarżący podkreślił przy tym, iż ewidencja gruntów i budynków ma zasadnicze znaczenie w zakresie klasyfikacji gruntów, jednakże jako dowód z dokumentu urzędowego może być podważona za pomocą innych środków dowodowych. Zapisy w niej zawarte nie mogą być przez organy podatkowe pomijane natomiast nie oznacza to bezwzględnego związania organu treścią ewidencji, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że zapisy te są błędne. Organ podatkowy realizując obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej, w ocenie skarżącego, winien ustalić rzeczywisty stan faktyczny i opodatkować grunty wedle ich rzeczywistego stanu. Skarżący wskazał przy tym na przepis art. 194 §3 Ordynacji podatkowej, który dopuszcza możliwość przeprowadzenia przeciwdowodu, co w cenie strony wskazuje na prymat zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym. Skarżący zarzucił także, iż nie uwzględniono faktu, że przedmiotowe grunty stanowiły pas drogowy, który na podstawie art. 2 ust 3 pkt 4 ustawy o p.o.l. podlegał zwolnieniu z opodatkowania, a także podważył zasadność obciążania przedmiotowym podatkiem Starosty. Podkreślił, iż w ewidencji gruntów figuruje wiele zapisów wskazujących na własność Skarbu Państwa, ale na mocy ustaw szczególnych Skarb Państwa winien być reprezentowany przez Agencję Nieruchomości Rolnych, Lasy Państwowe bądź też Ministra Skarbu Państwa. Zarzucono też, że organ orzekający nie ustalił czy przedmiot nieruchomości stanowi zasób nieruchomości w rozumieniu art. 21 ustawy o gospodarce nieruchomościami - co miało podstawowe znaczenie dla ustalenia podmiotu opodatkowania w postaci podatku. Zgodnie z art. 228 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zasobie nieruchomości Skarbu Państwa nie ewidencjonuje się nieruchomości, które na podstawie odrębnych przepisów stały się z mocy prawa własnością gmin. Skarżący zwrócił się do Wójta Gminy o wydanie informacji na piśmie, jakie są zapisy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku jego braku w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy, jednakże udzielono mu niepełnej i wymijającej odpowiedzi. W piśmie procesowym z dnia 12 kwietnia 2012r. Starosta, wnosząc o zawieszenie postępowania sądowego względnie o odroczenie rozpoznania sprawy, podniósł iż na podstawie przepisu art. 13 ustawy z dnia 19 października 1991r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2004r. nr 208 poz. 2128 ze zm.) złożony został do Wojewody Podkarpackiego wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiocie potwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Gminę z mocy prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki :nr 420, 421, 422, 423, 424 obręb M.. Na rozprawie w dniu 8 maja 2012r. strona przedłożyła do akt sprawy kserokopie decyzji Wojewody Podkarpackiego z dnia 7 maja 2012r. stwierdzającej, że nieruchomości będące przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie z dniem 1 lipca 2000r. z mocy samego prawa nabyła Gmina. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargi są uzasadnione. Niezwykle istotną kwestią dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie, czy przedmiot opodatkowania stanowi zasób nieruchomości Skarbu Państwa w rozumieniu art. 21 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 Nr 102, poz. 651 ze zm.), czego organy nie uczyniły, a co miało wpływ na określenie właściciela objętych postępowaniem działek, a w konsekwencji na określenie podatnika. Ponieważ odnośnie działek o nr ewidencyjnych 344 i 345 o łącznej powierzchni 3,19 ha położonych w R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jednoznacznie orzekło o nieobciążeniu podatkiem od nieruchomości od tych działek Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę, a zaskarżone decyzje nie mogą mieć żadnego prawnie przesądzającego znaczenia kto pozostanie podatnikiem tego podatku od przedmiotowych działek, zbędne a nawet niedopuszczalne byłoby prowadzenie przez Sąd postępowania w tym kierunku. Ostatecznie więc przedmiot opodatkowania ogranicza się do pięciu działek o numerach ewidencyjnych: 420, 421, 422, 423 i 424 o łącznej powierzchni 12,72 ha położone w M.. Działki te po zmianie w ewidencji gruntów dokonanej w dniu 15.XII.2009r. oznaczone są symbolem Ps i stanowią użytki rolne będące pastwiskami trwałymi. Natomiast przed powyższą zmianą działki te oznaczone były nr ewidencji gruntów symbolem Tr - tereny różne. Według zapisów w ewidencji gruntów działki te stanowią własność Skarbu Państwa, dlatego reprezentującym Skarb Państwa był Starosta, zgodnie z treścią art. 11, art. 11a oraz art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Art. 11 powyższej ustawy stanowi, że z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z przepisów tej ustawy, organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej. Reprezentacja ta według art. 11a powyższej ustawy dotyczy czynności prawnych lub czynności procesowych podejmowanych na rzecz lub w interesie Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 23 ustawy o gospodarce nieruchomościami starosta uprawniony jest m.in. do podejmowania czynności w postępowaniu sądowym w sprawach o własność i inne prawa rzeczowe na nieruchomości, zbywania nieruchomości, wykonywania czynności związanych z naliczeniem należności za nieruchomości udostępnione z zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz windykacji tych należności, a także do innych wymienionych w tym przepisie czynności. Organy ustaliły, że działki o nr ew. 420, 421, 422, 423 i 424 stanowią pas drogi koniecznej i są to użytki rolne, a powyższy stan faktyczny utrzymuje się od lat 60-tych. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17.V.1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), podstawą wymiaru podatku, w tym podatku od nieruchomości, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże w orzecznictwie sądów administracyjnych odchodzi się od dawania bezkrytycznego prymatu danych z ewidencji gruntów - wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 11 maja 2010r. sygn. I SA/Rz 196/10. W wyroku z dnia 23.I.2009r. sygn. II FSK 1475/07 Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko, że uprzednie dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego (art. 194 O.p.), to jednak moc takiego dokumentu może być podważona, na co wskazuje art. 194 § 3 O.p., w postaci istnienia innego dokumentu, który świadczy o wadliwości zapisu w ewidencji. W wyroku z dnia 11.09.2007r. sygn. akt II FSK 958/06 NSA stwierdził, że przeprowadzenie takiego przeciwdowodu nie wyłącza art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego. Ewidencja jako dokument stwierdzający pewien stan zaistniały w określonej chwili podlega ocenie zgodnie z art. 194 § 3 O.p. i istniała możliwość jej zakwestionowania, w szczególności w sytuacji gdy zawierała dane nie odpowiadające prawdzie - rzeczywistości. Natomiast w rozpatrywanej sprawie organy oparły się tylko na danych wynikających z ewidencji gruntów, pomimo że w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji organ odwoławczy przyznał, że objęte postępowaniem działki i stanowią pas drogi granicznej i w stanie faktycznym stanowią użytki rolne i taki stan utrzymuje się od lat 60-tych i nawet nie próbowały zweryfikować danych wynikających z ewidencji pomimo że domagał się tego w trakcie postępowania Starosta Przemyski, oraz powstaniem zmian jakie nastąpiły w ewidencji. Organy podatkowe dopuściły się więc naruszenia prawa procesowego w postaci art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 oraz art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe zobowiązane są więc do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, z uwzględnieniem całego materiału dowodowego, a nie tylko danych z ewidencji gruntów. Organy podatkowe powinny też uwzględnić, że w dniu 7.V.2012r. nr N-VI 7510.40.2012 wydana została przez Wojewodę Podkarpackiego decyzja komunalizacyjna odnośnie działek nr 420, 421, 422, 423 i 424, a także ocenić jakie znaczenie prawne będzie ona miała dla dalszego postępowania. Zważywszy na powyższe zaskarżone decyzje oraz poprzedzające ją decyzje organu I instancji podlegają uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. Nie był zasadny wniosek o zawieszenie postępowania, gdyż w dniu rozprawy strona dysponowała powyższą decyzją komunalizacyjną. W oparciu o art. 152 p.p.s.a. orzeczono iż uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Starosty kwotę 4.848zł dotyczących powyższych kosztów postępowania sądowego.