I FZ 371/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia PPHU "P. P." sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 648/12 w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania w sprawie ze skargi PPHU "P. P." sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy zaliczenia w części zwrotu podatku na poczet zobowiązania podatkowego) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z dnia 1 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 648/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił wniosek skarżącej PPHU "P. P." sp. z o.o. z siedzibą w Z. (zwana dalej "spółką" lub "skarżącą"), o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Sąd pierwszej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujący stan faktyczny. Skarżąca złożyła 15 kwietnia 2013 r., na uprzednie wezwanie sprawozdawcy, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu PPF. We wniosku tym brakowało jednak zakreślenia w rubryce 4. w jakim zakresie jest on złożony. Dlatego też zarządzeniem sprawozdawcy z 17 maja 2013 r. doręczonym skarżącej w dniu 28 maja 2013 r. została ona wezwana do uzupełnienia braków formalnych poprzez wskazanie w rubryce 4 zakresu wniosku. W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z 4 czerwca 2013 r. nadanym w tym dniu na poczcie, skarżąca wyjaśniła, że nie składała w sprawie wniosku o prawo pomocy. Konkludując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro strona skarżąca oświadczyła, że nie składała wniosku o prawo pomocy, tym samym nie wykonała zarządzenia sadu, zatem za zasadne uznać należy pozostawienie wniosku bez rozpoznania na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie wnosząc o jego uchylenie i zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia strona stwierdziła, że nie składała wniosku o PPF, a sąd nie skierował do niej wezwania o uzupełnienie wniosku PPPr. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Brakiem formalnym podlegającym usunięciu w trybie art. 49 p.p.s.a. jest niewypełnienie rubryki 4. formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, zawierającej wskazanie, o co wnosi wnioskodawca − zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego, ustanowienie adwokata, ustanowienie doradcy podatkowego, ustanowienie rzecznika patentowego. Brak decyzji w tym zakresie oznacza, że pismo procesowe strony nie zawiera jednoznacznych wniosków procesowych. W takim wypadku sąd nie może dokonywać wyboru lub oceny tych wniosków według własnego uznania, lecz zobowiązany jest do wezwania strony, na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. do sprecyzowania wniosków objętych tym pismem (postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2007 r., II OZ 140/07, dostępne w CBOIS). W wezwaniu do uzupełnienia lub poprawienia pisma strony sąd powinien zawrzeć: wskazanie braków, jakie strona ma uzupełnić lub poprawić, zakreślenie terminu siedmiu dni na uzupełnienie lub poprawienie pisma, określenie rygoru niezachowania przez stronę terminu. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 9 września 1999 r. (III RN 6/99, OSNC 2000, Nr 9, poz. 343), przyjął stanowisko, zgodnie z którym wezwanie do uzupełnienia braków pisma powinno być tak jasne i niedwuznaczne, by u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość, co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Jeśli wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do treści, to nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony. Zatem niezachowanie wymagań wezwania pozbawia je sankcji. Pogląd ten podzielił NSA w wyroku z 22 kwietnia 2005 r. (FSK 1675/04, dostępny w CBOIS), a także w postanowieniu z 5 września 2006 r. (I FZ 292/06, dostępne w CBOIS). W piśmiennictwie stwierdza się, że w praktyce istnieje czasem konieczność ponownego wezwania strony do uzupełnienia lub poprawienia pisma. Zaniechanie obowiązku wezwania do usunięcia nieścisłości lub niedokładności pisma, uniemożliwiających nadanie mu prawidłowego biegu, tak jak niezachowanie wymagań wezwania, nie może wywoływać negatywnych następstw dla osoby, która to pismo wniosła (postanowienia SN, I CZ 100/03, NSA, I FZ 292/06, dostępne w CBOIS). Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, że skarżąca złożyła 15 kwietnia 2013 r., na uprzednie wezwanie sądu, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu PPPr (nie, jak błędnie przyjął sąd pierwszej instancji, PPF), nie wypełniając rubryki 4. formularza. Skarżąca została wezwana do "uzupełnienia braków formalnych wniosku o prawo pomocy złożonego na formularzu PPF poprzez zakreślenie w rubryce 4., czego domaga się skarżąca, w terminie 7 dni od otrzymania niniejszego wezwania pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania." Jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi na wezwanie, skarżąca poinformowała, że nie składała wniosku PPF. Błędnie więc przyjął sąd pierwszej instancji, że skarżąca oświadczyła, iż "nie składała w sprawie wniosku o prawo pomocy". Wobec przedstawionych powyżej faktów należy przyjąć, że skierowane do strony wezwanie nie dotyczyło braków formularza PPPr, który spółka złożyła, a formularza PPF, którego skarżąca nie złożyła, sąd nie zastosował się do wymogów wynikających z treści art. 49 § 1 p.p.s.a., nie wskazał bowiem braków, jakie strona ma uzupełnić, w sposób jasny i niedwuznaczny. Pomyłka w wezwaniu dotycząca oznaczenia wniesionego przez stronę formularza nie może prowadzić do niekorzystnych dla strony skutków, gdyż nie można uznać, by strona miała obowiązek domyślać się, że sądowi w istocie chodziło o formularz PPPr. Jak już wskazano wyżej, wezwanie o uzupełnienie braków formalnych pisma powinno być jednoznaczne i nie budzić wątpliwości, z czym w sprawie nie mamy do czynienia. W przedmiotowej spawie nie można uznać by sąd należycie sformułował treść wezwania, brak było zatem podstaw do zastosowania wskazanego w wezwaniu rygoru, tj. pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.