II SA/Bk 296/12

WyrokWSA w Białymstoku2012-06-12

Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Jacek Pruszyński, Urszula Barbara Rymarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania była uzasadniona naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności brakiem zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, ponieważ decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konkretnie z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Ustalenie, że strony postępowania nie zostały prawidłowo zawiadomione o jego wszczęciu i przebiegu, skutkuje koniecznością uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, aby zapewnić wszystkim stronom prawo do dwuinstancyjności postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła pozwolenia na budowę wydanego w 2008 roku. W 2009 roku sąsiedzi wnieśli o wznowienie postępowania, twierdząc, że ich udział został pominięty. Organ pierwszej instancji odmówił uchylenia decyzji, uznając, że ich działka nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na braki w projekcie budowlanym i potrzebę pogłębionego zbadania usytuowania budynków. Po kolejnych orzeczeniach sądów administracyjnych, Wojewoda ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w tym brak zapewnienia czynnego udziału strony. Inwestor zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych. Sąd administracyjny oddalił skargę inwestora.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński,, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Anna Makal, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi P. B.-U. "B." A. B. i W. sp. j. w B. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i przekazania do ponownego rozpatrzenia sprawy wznowionego postępowania dotyczącego pozwolenia na budowę. oddala skargę. Skarga została wywiedziona na tle następujących okoliczności. Decyzją z [...].07.2008r. Prezydent Miasta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił P. B. – U. "B." A. B. i W. Sp. J. z siedzibą w B. pozwolenia na budowę zespołu dwunastu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej, w tym jedenastu budynków o dwóch lokalach mieszkalnych i jednego budynku o jednym lokalu mieszkalnym wraz z wewnętrznym układem komunikacyjnym na położonych w B. przy ulicy D. działkach o numerach ewidencyjnych [...] i zjazdem na działkach o numerach ewidencyjnych [...] z wyłączeniem instalacji gazowych, wraz z rozbiórką istniejącej wiaty zlokalizowanej na działkach o numerach [...]. Niniejsza decyzja stała się ostateczna w dniu 24.07.2008r. Pismem z 19.08.2009r. K. i Z. K., właściciele zabudowanej budynkiem mieszkalnym działki oznaczonej numerem geodezyjnym [...], położonej przy ulicy J., wnieśli o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej opisanym wyżej pozwoleniem na budowę, podnosząc, że został przez organ pominięty ich udział w postępowaniu mimo, iż służył im przymiot strony tj. z powołaniem się na przepis art. 145 par. 1 pkt 4 kpa. Postanowieniem z [...].09.2009r. organ I instancji wznowił postępowanie administracyjne w sprawie. Pierwszą decyzją wydaną we wznowionym postępowaniu administracyjnym była decyzja z [...].11.2009r. odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę z uzasadnieniem wskazującym na brak zaistnienia rzeczywistej podstawy wznowienia postępowania z uwagi na to, że obszar oddziaływania projektowanej inwestycji, z racji zachowania normatywnych odległości i brak przesłaniania, nie obejmuje nieruchomości państwa K. Zdaniem organu I instancji zamierzenie inwestycyjne objęte zatwierdzonym projektem budowlanym, nie powoduje ograniczenia zagospodarowania działki państwa K. mimo, iż sąsiaduje ona bezpośrednio z terenem inwestycji. Z analizy projektu, przeprowadzonej z punktu widzenia wymagań wynikających z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, wynika, że budynki mieszkalne zaprojektowano w odległości 4,51 metra od granicy działki wnioskodawców przy wymaganych 4 metrach dla ścian z otworami okiennymi i drzwiowymi i 3 metrach dla ścian bez takich otworów, natomiast od ścian budynku wnioskodawców odległość ta wynosi 7,99 metra i 6,39 metra od najbliższej zacieniającej części obiektu przesłaniającego, czyli okapu. Z analizy przesłaniania wynika, że wysokość przesłaniania jest mniejsza niż odległość między budynkami. Dodatkowe wyjaśnienia i analizy przedstawione przez inwestora, dotyczące wpływu inwestycji na możliwość zabudowy nieruchomości małżonków K., uwzględniające różne warianty tej zabudowy wykazały, że żadne ograniczenia w tym przedmiocie nie występują i działka numer [...] nie znajduje się w granicach oddziaływania inwestycji. Dlatego nie było podstaw do objęcia jej terenu obszarem oddziaływania wyznaczonym z uwzględnieniem przepisów art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego i art. 144 i 140 Kodeksu cywilnego. Odnośnie zarzutu niezgodności projektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przewidującym dla tego terenu budynki maksymalnie dwukondygnacyjne, wskazano, że zaprojektowana antresola nie stanowi trzeciej kondygnacji, bowiem znajduje się bezpośrednio nad stropami pośrednimi oddzielającymi ją od piętra, nie jest pomieszczeniem zamkniętym przegrodami budowlanymi, posiada powierzchnię mniejszą niż powierzchnia kondygnacji. Wskazano, że prawnie nie jest uregulowana kwestia wysokości antresoli. Organ z tych przyczyn odmówił małżonkom K. przymiotu strony postępowania, konkludując, że co prawda ich działka znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji, nie jest jednak przedmiotem jakiegokolwiek negatywnego wpływu inwestycji. Na skutek odwołania państwa K. Wojewoda P. decyzją z [...].02.2010r. orzekł uchyleniu opisanej wyżej decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia z zaleceniem pogłębionego zbadania usytuowania względem siebie projektowanego budynku i budynku mieszkalnego odwołujących się i oceny spełnienia norm techniczno – budowlanych, w tym norm dotyczących wystarczającego dostępu światła słonecznego do pomieszczeń mieszkalnych w budynku sąsiadów. Wojewoda wytknął niedociągnięcia projektu budowlanego zatwierdzonego pozwoleniem na budowę. Zauważył, że projekt zagospodarowania terenu nie wykazuje odległości między budynkiem skarżących a projektowanymi budynkami inwestora, co nie pozwalało na jednoznaczne stwierdzenie zgodności planowanego przedsięwzięcia z par. 12 warunków technicznych. Nie jest tez możliwe ustalenie, czy usytuowanie względem siebie budynku wnioskodawców i budynku projektowanego spełni warunki bezpieczeństwa przeciwpożarowego w rozumieniu par. 271 warunków technicznych. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że zgoda na odstępstwo od warunków technicznych, dotyczyła zezwolenia na odstępstwo w zakresie usytuowania ścian z otworami okiennymi i drzwiowymi od strony lasu, a nie odnosiła się do odległości między projektowanym budynkiem a budynkiem państwa K. Nadto istnieje uzasadniona wątpliwość, co do prawidłowości wyników analizy przesłaniania dostępu światła naturalnego do pomieszczeń mieszkalnych budynku sąsiadów z uwagi na to, że wysokość przesłaniania nie była mierzona od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego, ale od okien drugiej jego kondygnacji. Nie wyjaśniono wątpliwości związanych ze stanowiskiem organu nadzoru budowlanego zwracającym uwagę na fakt, że wszystkie projektowane budynki mają poddasze użytkowe, będące trzecią kondygnacją, w związku z czym organ nadzoru budowlanego wystąpił o wznowienie z urzędu postępowania o pozwolenie na budowę i wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie wojewody dopiero materiał dowodowy uzupełniony o wyjaśnienie dostrzeżonych przez wojewodę wątpliwości w zakresie prawidłowości zatwierdzonego projektu, może być podstawą jednoznacznego zajęcia stanowiska co do posiadania przymiotu strony przez wnoszących odwołanie. Skarga inwestora na powyższą decyzję kasacyjną została oddalona wyrokiem WSA w Białymstoku z 9.09.2010r. (sygn. akt II SA/Bk 257/10). Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do zastosowania przez organ odwoławczy art. 138 par. 2 kpa z uwagi na liczne braki postępowania wyjaśniającego w pierwszej instancji. Sąd wymienił za wojewodą braki w dokumentacji projektowej przedstawionej do zatwierdzenia. Stwierdził, że wyjaśnienie budzących wątpliwości kwestii ma zasadniczy wpływ na ustalenie, czy K. i Z. K. mieli interes prawny w sprawie zakończonej ostatecznym pozwoleniem na budowę. Skoro ustalenie stanu faktycznego było obowiązkiem organu pierwszej instancji, to wojewoda działając jako organ odwoławczy, nie mógł go zastąpić stosując art. 136 kpa. Takie działanie naruszyłoby bowiem zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Na skutek skargi kasacyjnej inwestora, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8.11.2011r. (sygn. II OSK 82/11) orzekł o uchyleniu wyroku WSA w Białymstoku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia wyrażając pogląd o przedwczesności akceptacji przez sąd oceny organu odwoławczego, że w okolicznościach sprawy należało ponowić postępowanie administracyjne, jak wymaga tego stanowiący podstawę procesową decyzji kasacyjnej przepis art. 138 par. 2 kpa. Po ponownym rozpoznaniu przez WSA w Białymstoku skargi inwestora na decyzję kasacyjną Wojewody P. z [...].02.2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 13.10.2011r. wydanym pod sygnaturą akt II SA/Bk 599/11, orzekł o uchyleniu decyzji kasacyjnej Wojewody z [...].02.2010r. W uzasadnieniu wyroku sąd zauważył, że przy orzekaniu pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zdaniem WSA, uwzględniając wiążące stanowisko prawne NSA, decyzja kasacyjna wojewody z dnia [...].02.2010r. została wydana z naruszeniem art. 138 par. 2 kpa w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania. Powtarzając za NSA, WSA w Białymstoku podkreślił, ze przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ drugoinstancyjny i niedopuszczalna jest rozszerzająca wykładnia tego przepisu. Decyzję kasacyjną organ odwoławczy może podjąć wyłącznie w sytuacji szczególnej. W okolicznościach niniejszej sprawy, organ II instancji mając wątpliwości, co do poprawności wniosków, do których doszedł organ I instancji w oparciu o zgromadzony materiał, nie rozważył samodzielnej oceny tego materiału po jego ewentualnym uzupełnieniu w zakresie tych wątpliwości. Wojewoda bez analizy obowiązku ewentualnego uzupełnienia postępowania dowodowego, przedwcześnie skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej a podjętego rozstrzygnięcia nie uzasadnił w sposób przekonujący, w szczególności nie wskazał, jakie czynności dowodowe należy przeprowadzić. Rozpoznając ponownie odwołanie państwa K. od decyzji Prezydenta Miasta B. z [...].11.2009r. organ odwoławczy winien dokonać kontroli instancyjnej z uwzględnieniem oceny prawnej zawartej w wyroku NSA z 8.07.2011r. oraz niniejszego wyroku a także z uwzględnieniem nowego brzmienia przepisu art. 138 par. 2 (obowiązującego od 11.04.2011r.). Organ II instancji winien zatem – nawiązując do aktualnego brzmienia podstawy procesowej decyzji kasacyjnej - ocenić, czy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do jej wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Konsekwencją powyższego wyroku stało się ponowne rozpoznanie przez Wojewodę P. odwołania K. i Z. K. od decyzji Prezydenta Miasta B. z [...].11.2009r. odmawiającej uchylenia we wznowionym na ich wniosek postępowaniu, decyzji z [...].07.2008r. o pozwoleniu na budowę wydanej spółce "B." .Wojewoda P. decyzją z [...].02.2012r. powołując się na art. 138 par. 2 kpa po raz kolejny orzekł o uchyleniu decyzji pierwszoinstancyjnej i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Wojewoda zwrócił uwagę na czynności podejmowane we wznowionym postępowaniu od momentu wydania decyzji kasacyjnej z [...].02.2010r. do momentu powtórnego rozpatrywania odwołania od decyzji organu I instancji z [...].11.2009r. Czynności związane były z rozpatrywaniem wniosku K. i Z. K. złożonego 30.06.2010r. o wstrzymanie we wznowionym postępowaniu ostatecznego pozwolenia na budowę. Wojewoda wskazał, że wniosek był rozpatrywany czterokrotnie. Pierwsze trzy postanowienia organu I instancji odmawiające wstrzymania wykonania decyzji (z [...].07.2010r, [...].10.2010r. i [...].03.2011r) zostały w postępowaniu zażaleniowym uchylone (postanowieniami z [...].10.2010r, [...].01.2011r. i [...].05.2011r), przy czym skarga inwestora na ostatnie postanowienie kasacyjne wojewody, został oddalona przez WSA w Białymstoku wyrokiem z 13.10.2011r. sygn. IISA/Bk 484/11. Po czwartym rozpoznaniu wniosku Prezydent Miasta B. postanowieniem z [...].07.2011r. orzekł o wstrzymaniu we wznowionym postępowaniu pozwolenia na budowę udzielonego inwestorowi dnia [...].07.2008r. stwierdzając, że zostało wykazane prawdopodobieństwo uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę we wznowionym postępowaniu. Na skutek zażalenia inwestora od powyższego postanowienia, Wojewoda P. postanowieniem z [...].02.2012r. orzekł o uchyleniu wstrzymania wykonania pozwolenia na budowę jedynie w części dotyczącej robót budowlanych już zakończonych i w tym zakresie o umorzeniu postępowania pierwszej instancji. W pozostałym zakresie postanowienie o wstrzymaniu wykonania pozwolenia na budowę zostało utrzymane w mocy. Organ odwoławczy przytoczył następnie aktualne brzmienie art. 138 par. 2 kpa, z którego wynika, że obecnie przesłanką uchylenia decyzji jest stwierdzenie, że decyzja objęta odwołaniem została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wojewoda rozpatrując niniejszą sprawę dopatrzył się takiego naruszenia przepisów postępowania, co powoduje brak możliwości utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta B. z [...].11.2009r. Postępowanie wznowieniowe jest nowym postępowaniem w sprawie, niezależnym od postępowania głównego zakończonego decyzją ostateczną rozstrzygająca sprawę co do istoty. Konsekwencją powyższego jest między innymi ponowne rozpatrzenie sprawy w granicach wyznaczonych przez konkretne przesłanki wznowionego postępowania. W sytuacji, gdy określony podmiot posiadał przymiot strony w postępowaniu pierwotnym zakończonym decyzją ostateczną, to organ nie może takiego podmiotu pomijać we wznowionym postępowaniu, bowiem zagwarantowane w art. 10 kpa prawo strony do udziału w posterowaniu rozciąga się na postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym. Na skutek wznowienia organ obowiązany jest zatem przeprowadzić w całości postępowanie w sprawie z obowiązkiem zapewnienia wszystkim stronom gwarancji procesowych uregulowanych w kodeksie posterowani administracyjnego. W przypadku stwierdzenia śmierci jednej ze stron, obowiązany jest ustalić, a następnie uwzględnić we wznowionym postępowaniu, jej następców prawnych. Ustalenie na etapie postępowania odwoławczego okoliczności, że strona nie brała udziału w postępowaniu, zawsze skutkować musi wydaniem orzeczenia kasacyjnego z przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewoda wskazał, że na rozprawie przed WSA Białymstoku powziął wiadomość, że nie żyje jedna ze stron wznowionego postępowania: G. K. Nadto z informacji uzyskanych przez organ wynika, że nie żyje także J. K., która również brała udział w postępowaniu zakończonym skarżoną decyzją. Posiadając powyższą informację, wojewoda w postanowieniu kasacyjnym z [...].10.2010r. (wydanym po rozpoznaniu zażalenia na odmowę wstrzymania wykonania pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu) zwrócił organowi I instancji uwagę na powyższy fakt, zalecając jego przebadanie. W postępowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania pozwolenia na budowę, organ I instancji ustalił krąg następców prawnych po G. K. i J. K. i wynikło z niego, że nie brał udziału w postępowaniu M. F. K., a J. K. nie mogła być stroną postępowania już w momencie wszczęcia postępowania wznowieniowego, bo zmarła przed datą wznowienia postępowania. Skarżona odwołaniem państwa K. decyzja organu I instancji z [...].11.2009r. została zatem wydana z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ odwoławczy stwierdzając powyższe nie ma innej, niż uchylenie decyzji, możliwości rozstrzygnięcia sprawy. To podnosząc wojewoda nawiązał do wyroków WSA w Warszawie z 24.10.2008r. sygn. VI SA/Wa 1138/08, Lex nr 519791 oraz NSA z 8.08.2001r. sygn. IISA/Gd 894/99, Lex nr 76089. W konsekwencji należało uznać, że o wszczęciu postępowania wznowieniowego nie zostały zawiadomione wszystkie osoby będące stronami postępowania, jak również nie została im doręczona decyzja wydana we wznowionym postępowaniu. Wady tej nie można skutecznie usunąć w toku postępowania odwoławczego ze względu na zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Wojewoda zalecił organowi I instancji powtórzenie postępowania z zapewnieniem udziału w nim również następcom prawnym nieżyjących osób, w tym zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Niezbędne w ocenie wojewody będzie rozważenie zmian w stanie faktycznym sprawy, niewątpliwie mających wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie, między innymi faktu przyjęcia do użytkowania czterech budynków wieloobiektowego zamierzenia inwestycyjnego, a także okoliczności przedłożenia przez inwestora w wykonaniu zaleceń organu i instancji uzupełnionego projektu budowlanego. W skardze na powyższą decyzję kasacyjną wywiedzionej do sądu administracyjnego przez inwestora został podniesiony zarzut mającego istotny wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów o postępowaniu administracyjnym w postaci: art. 30 par. 4 kpa, art. 10 par. 1 kpa, art. 145 ust. 1 pkt 4 kpa, art. 107 par. 3 kpa, art. 7 i 8 kpa. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie decyzji wojewody. Rozwijając argumentację w uzasadnieniu skargi inwestor podkreślił, ze organ II instancji nie wyjaśnił ani tego, czy udział w postępowaniu dotyczy praw zbywalnych lub dziedzicznych, ani tego, czy niebiorący udziału w postępowaniu M. F. K. ma pełną zdolność do czynności prawnych, ani też tego, czy ponosi winę za to, że nie brał udziału w postępowaniu. Wojewoda P. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje; Skarga podlegała oddaleniu albowiem ujawnione w sprawie fakty, wskazujące na wydanie decyzji pierwszoinstancyjnej z naruszeniem prawa w powiązaniu z koniecznym do wyjaśnienia zakresem sprawy, nakazywały organowi odwoławczemu przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest uwzględnienie zmian stanu prawnego i faktycznego, które miały miejsce w okresie między wydaniem decyzji organu I instancji (tu datą [...].11.2009r.) a datą rozstrzygania sprawy w drugiej instancji (tu datą [...].02.2012r.). Respektowanie zmian stanu prawnego obejmuje przepisy prawa materialnego i procesowego. Stanowiący podstawę decyzji kasacyjnej przepis art. 138 par. 2 kpa został zmieniony w wyniku nowelizacji kodeksu postępowania administracyjnego dokonanej ustawą z dnia 3.12.2010r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r. Nr 6, poz. 18). Do dnia 11.04.2011r. decyzję kasacyjną można było wydać w przypadku, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części tj. wtedy, gdy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w sposób zasadniczy naruszono przepisy regulujące postępowanie wyjaśniające i to w takim stopniu, że organ odwoławczy nie mógł tego uchybienia sanować w drodze uzupełniającego postępowania wyjaśniającego prowadzonego w oparciu o art. 136 kpa, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 138 par. 2 zdanie 1 kpa, decyzję kasacyjną można wydać tylko wówczas, gdy decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przepis wyróżnia zatem dwie przesłanki warunkujące wydanie decyzji kasacyjnej: wydanie decyzji organu I instancji z naruszeniem przepisów postępowania oraz wystąpienie konieczności wyjaśnienia sprawy w takim zakresie, że ma to istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W nowym brzmieniu art. 138 par. 2 zdanie 1 kpa nadal więc chodzi o naruszenie przepisów regulujących postępowanie wyjaśniające przed organem I instancji w stopniu uniemożliwiającym sanowanie w drodze uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, gdyż prowadziłoby to do naruszenia zasady dwuinstancyjności. Przesłankę wydania decyzji kasacyjnej niewątpliwie wyczerpywać będzie zarówno całkowity brak przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, jak i naruszenie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przepisów postępowania w stopniu pozwalającym uznać sprawę za niewyjaśnioną w całości np. brak przeprowadzenia obligatoryjnej rozprawy, czy niezapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim stronom. W sprawie niniejszej, jak słusznie zauważył wojewoda, decyzję pierwszoinstancyjną wydano bez udziału wszystkich stron postępowania. W toku trwającego w międzyczasie postępowania wpadkowego w kwestii wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę we wznowionym postępowaniu, wykazane zostało, że nie żyją biorący udział w postępowaniu – J. K. i G. K. W konsekwencji, w wykonaniu zaleceń organu II instancji, Prezydent Miasta B. ustalił krąg następców prawnych wyżej wymienionych osób, zapewniając im udział we wznowionym postępowaniu. Pełny krąg następców prawnych w/w osób uczestniczył we wznowionym postępowaniu dopiero od listopada 2010r. Jednocześnie z ustaleń organu wynika, że zważywszy na daty zgonu w/w osób, we wznowionym postępowaniu od początku musieli uczestniczyć wszyscy następcy prawni w/w osób, z których jeden – M. F. K. na pewno nie brał udziału w postępowaniu i nie była mu doręczona decyzja organu I instancji z [...].11.2009r. W konsekwencji decyzja pierwszoinstancyjna została wydana z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Dostrzeżenie w postępowaniu odwoławczym okoliczności pominięcia przez organ I instancji udziału strony w fazie postępowania pierwszoinstancyjnego, zawsze skutkuje koniecznością uchylenia decyzji organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia dla zapewnienia wszystkim stronom prawa do dwuinstancyjności postępowania (vide: między innymi wyrok WSA w Warszawie z 24.10.2008r. sygn. VI S.A./Wa 1138/08, Lex 519771, wyrok NSA z 8.08.2001r. sygn. akt IISA/Gd 894/99, Lex 76089). Uchybienia powyższego nie da się sanować w postępowaniu odwoławczym. Organ prowadzący wznowione postępowanie administracyjne jest zobligowany do ustalenia kręgu stron postępowania właściwego dla przedmiotu sprawy. W postępowaniu dotyczącym udzielenia pozwolenia na budowę przymiot strony przysługuje inwestorowi oraz właścicielom, użytkownikom wieczystym lub zarządcom nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W sytuacji zmian własnościowych, spowodowanych sukcesją generalną lub szczególną praw do nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania obiektu budowlanego, zapewniony udział w postępowaniu muszą mieć następcy prawni. Nieruchomość oznaczona numerem geodezyjnym [...] położona w B. przy ulicy C. [...], w ewidencji gruntów zapisana jako własność J. i M. K., od początku była traktowana jako usytuowania w obszarze oddziaływania planowanej zabudowy. We wznowionym postępowaniu powinni zatem brać udział wszyscy następcy prawni nieżyjącej J. K., w tym M. F. K. Zawarty w skardze zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisu art. 30 par. 4 kpa poprzez błędne – z racji niezbywalności i niedziedziczności prawa do nieruchomości - uznanie, że miało miejsce wstąpienie do udziału w postępowaniu następców prawnych nieżyjących właścicieli nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania projektowanej zabudowy, jest zarzutem oczywiście bezpodstawnym. Prawo własności jest prawem majątkowym, zbywalnym i dziedzicznym. Każde przeniesienie własności nieruchomości z prawem do której wiąże się uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym, pociąga za sobą wstąpienie do udziału w postępowaniu następców prawnych. Nie można także zgodzić się z zarzutem związania organu architektoniczno – budowlanego, danymi z ewidencji gruntów w zakresie ustalania kręgu stron postępowania. Z ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne nie wynika bowiem bezwzględnie wiążący dla organów administracji architektoniczno – budowlanej charakter danych podmiotowych zawartych w ewidencji. Przepis art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowi, że dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyce publicznej, gospodarce nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Wykorzystanie w postępowaniu o pozwolenie na budowę dla ustalenia kręgu stron, danych wynikających z ewidencji gruntu co do osób uprawnionych do nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania projektowanej zabudowy, wymaga aktualizacji. Późniejsze niż na etapie wszczęcia postępowania o pozwolenie na budowę, ujawnienie w ewidencji gruntów zmiany podmiotów uprawnionych do nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji, w rzeczywistości zaistniałej przed wszczęciem postępowania, skutkować musi uznaniem braku zapewnienia udziału w postępowaniu właściwemu kręgowi stron. Zarzucony przez skarżącego brak wyjaśnienia przez organ odwoławczy, czy nieuczestniczący w postępowaniu pierwszoinstancyjnym (w okresie od wznowienia postępowania do listopada 2010r.) M. F. K. mógł być sukcesorem J. K., także jest bezzasadny. Ustalenie następców prawnych zmarłej osoby następuje w drodze prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzenie nabycia spadku. Stosownie zaś do treści art. 1025 par. 2 k.c. domniemywa się, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, jest spadkobiercą. Natomiast z treści art. 365 par. 1 k.p.c. wynika, że prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym zostało przedłożone prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w B. z dnia 10.05.2010r. (sygn. II Ns [...]) stwierdzające, że spadek po zmarłej dnia 28.09.2006r. J. K., nabyli uczestniczący w postępowaniu M. K. i nieuczestniczący w postępowaniu M. F. K. Ujawnienie powyższej okoliczności na etapie postępowania odwoławczego skutkować musiało wydaniem decyzji kasacyjnej. Kwestia zdolności do czynności prawnych M. F. K. wiąże się z właściwą reprezentacją w/w w postępowaniu, a nie z materialnoprawnym interesem do uczestnictwa w nim w charakterze strony. Mając powyższe na uwadze skarga podlegała oddaleniu (art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).-

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło