II SA/Lu 142/12

WyrokWSA w Lublinie2012-06-14

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Krystyna Sidor, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić dopuszczenia dowodu z operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie strony w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, powołując się na jego status jako dowodu niebędącego opinią biegłego oraz na upływ terminu do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić dopuszczenia dowodu z operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie strony w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, nawet jeśli nie stanowi on opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem, a operat taki może stanowić taki dowód. Ponadto, odmowa dopuszczenia dowodu z operatu szacunkowego, który ma kluczowe znaczenie dla ustalenia wartości nieruchomości, stanowi naruszenie art. 78 § 1 k.p.a. i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ odwoławczy ma obowiązek ocenić materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny i ewentualne zmiany.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę gminną. Organ pierwszej instancji ustalił odszkodowanie na podstawie operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu. Strona skarżąca złożyła własny operat szacunkowy, w którym wartość nieruchomości została wyceniona znacznie wyżej. Organy administracji obu instancji nie dopuściły tego dowodu, uznając go za spóźniony i niebędący opinią biegłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że odmowa dopuszczenia dowodu była nieuzasadniona i mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 maja 2012 r. sprawy ze skargi S.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego S. P. kwotę 5393 ( pięć tysięcy trzysta dziewięćdziesiąt trzy ) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda decyzją z dnia 20 grudnia 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. P. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 25 lutego 2011 r., nr [...], ustalającej odszkodowanie za nieruchomość przejętą pod drogę gminną, oznaczoną jako działka nr 5/1, o powierzchni 0,0633 ha, w L. ([...]) – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach sprawy: Prezydent Miasta L. decyzją ostateczną z dnia 22 czerwca 2009 r., nr [...], wydał zezwolenie na realizację inwestycji drogowej obejmującej budowę ulicy D. od skrzyżowania z Aleją W. do ulicy [...], ulicy [...] od skrzyżowania z ulicą D. do granicy miasta, ulicy M. od Alei W. do ulicy [...] oraz ulicy B. od ulicy [...] do ulicy K. w L. wraz z oświetleniem, odwodnieniem, siecią wodociągową oraz usunięciem kolizji z uzbrojeniem technicznym. Powyższa decyzja zatwierdzała projekty podziału nieruchomości w celu wydzielenia gruntów niezbędnych do realizacji inwestycji drogowej, w tym dokonała podziału stanowiącej własność S. P. działki nr 5 o powierzchni 0,2874 ha na działki nr: 5/1 o powierzchni 0,0633 ha oraz 5/2 o powierzchni 0,2241 ha. W dniu 14 lipca 2009 r., to jest w dniu, w którym decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, działka nr 5/1 z mocy prawa stała się własnością Gminy L. Prezydent Miasta L. w dniu 9 listopada 2010 r. wszczął postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za tę działkę. W dniu 21 grudnia 2010 r. sporządzony został przez rzeczoznawcę majątkowego T. J. operat szacunkowy dotyczący omawianej nieruchomości. W dniu 20 stycznia 2011 r. odbyła się rozprawa administracyjna z udziałem S. P., który po zapoznaniu się z operatem stwierdził, że ustalona kwota odszkodowania została zaniżona. Pismem z dnia 8 lutego 2011 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do organu pierwszej instancji o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego do pisma operatu szacunkowego z dnia 6 grudnia 2010 r. sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego M. P. Decyzją z dnia 25 lutego 2011 r. Prezydent Miasta L., na podstawie art. 12 ust. 4a i ust. 5, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych w związku z art. 130 ust. 2 i art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, ustalił odszkodowanie w wysokości 88 800 zł na rzecz S. P. za nieruchomość przejętą pod drogę gminną – ulicę D., oznaczoną jako działka nr 5/1 o powierzchni 0,0633 ha. W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji podkreślił, iż ustalając wysokość odszkodowania oparł się na treści operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu. W ocenie organu administracji przyjęte w tym operacie metody i kryteria wyceny dają podstawę do stwierdzenia, że spełnia on wymogi określone w obowiązujących przepisach prawa. Niezasadne są więc zarzuty strony co do wadliwości wskazanej opinii biegłego. Odnosząc się do wniosku strony o dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego rzeczoznawcy majątkowego M. P. sporządzonego w dniu 6 grudnia 2010 r. organ wskazał, iż wniosek ten wpłynął do organu po upływie 7-dniowego terminu wyznaczonego przez organ na wypowiedzenie się przez stronę co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a strona nie wniosła o przywrócenie tego terminu. W związku z tym organ administracji nie był obowiązany do jego rozpatrzenia. Ponadto, jak zauważył Prezydent, operat ten został sporządzony na zlecenie strony, a więc nie stanowi dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. Odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji złożył S. P., zarzucając tej decyzji naruszenie art. art. 7, 10 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i § 2 oraz 80 k.p.a., a także art. 18 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowywania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 128 ust. 1 i art. 134 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz § 36 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Opisaną na wstępie decyzją z dnia 20 grudnia 2011 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję stwierdzając, iż przyjęty w sprawie jako dowód operat szacunkowy, sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego T. J. w dniu 21 grudnia 2010 r., spełnia wszystkie warunki określone w przepisach. Rzeczoznawca majątkowy, jak stwierdził Wojewoda, analizą objął rynek obrotu gruntami niezabudowanymi, w szczególności przeznaczonymi pod drogi publiczne wydzielonymi z terenów inwestycyjnych, położonymi w dzielnicach peryferyjnych miasta L. i S., a także w rejonie głównych arterii komunikacyjnych, w okresie ostatnich dwóch lat: 2008-2010. Przeprowadzona przez niego analiza wskazała, że w segmencie terenów nabywanych pod budowę dróg w analizowanym okresie ceny transakcyjne gruntów o zbliżonych cechach rynkowych generalnie znajdowały się na zbliżonym poziomie (odnotowano tendencje stagnacyjne), a wysokość cen za grunty przeznaczone pod budowę nowych dróg uzależniona była głównie od położenia szczegółowego i stanu zagospodarowania otoczenia nabywanego gruntu. Poziom cen gruntów nabywanych pod budowę dróg kształtował się w wysokości cen gruntów otaczających, stosowanych na wolnym rynku. Rzeczoznawca majątkowy określając wartość nieruchomości uwzględnił rodzaj nieruchomości, jej położenie, sposób użytkowania, przeznaczenie, wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej, stan nieruchomości oraz aktualnie kształtujące się ceny w obrocie nieruchomościami (art. 134 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Wojewoda podkreślił, iż w przedmiotowym operacie do wyceny gruntu wykorzystano podejście porównawcze, metodę korygowania ceny średniej. Spośród odnotowanych transakcji, po odrzuceniu danych nieprzydatnych, utworzono zbiór transakcji stanowiących podstawę wyceny, do których przyjęto grunty niezabudowane, położone w dzielnicach peryferyjnych miasta i możliwie w rejonie głównych arterii komunikacyjnych w tym również w obszarze miasta S., przeznaczone pod drogi publiczne, z wyłączeniem transakcji o najlepszych lokalizacjach oraz o ekstremalnie niskich cenach. Ceny w utworzonym zbiorze kształtowały się w przedziale od ok. 99,04 zł za m2 (za grunty położone na obrzeżach L. i dzielnicy [...], w terenach w części zagospodarowanych, słaby dojazd i dostęp do komunikacji) do 169,53 zł za m2 (za grunty o najbardziej atrakcyjnym położeniu w zagospodarowanym osiedlu wielorodzinnym L. z dobrym dojazdem i pełnym uzbrojeniem). W wyniku zastosowania tej metody, rzeczoznawca ustalił cenę 1 m2 przedmiotowego gruntu na kwotę 140,28 zł. Określona przez rzeczoznawcę wartość 1 m2 gruntu mieści się w górnej granicy wskazanego przedziału cen gruntów nieruchomości podobnych. W ocenie organu odwoławczego wycena gruntu dokonana w operacie z dnia 21 grudnia 2010 r. została sporządzona sposób prawidłowy i niebudzący wątpliwości. Określona wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości odpowiada także warunkom przewidzianym w art. 134 ust. 4 ustawy oraz § 36 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w jego aktualnym brzmieniu, co potwierdził autor operatu w piśmie z dnia 7 grudnia 2011 r. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, co do tego, iż wycena nieruchomości wykonana na zlecenie strony nie może stanowić dowodu w niniejszej sprawie, ponieważ sporządzenie wyceny tej samej nieruchomości przez innego rzeczoznawcę majątkowego, nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości wcześniej sporządzonej opinii. Skargę do Sądu na tę decyzję Wojewody złożył S. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji tej skarżący zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 oraz art. 80 k.p.a. wskutek niedopuszczenia dowodu z operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie skarżącego przez rzeczoznawcę majątkowego M. P. celem wyjaśnienia rozbieżności między stawkami cen nieruchomości przyjętych do wyceny przez tego rzeczoznawcę a cenami przyjętymi w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego T. J. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W myśl przepisu art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten wyraża jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, zasadę prawdy obiektywnej. Zasada ta oznacza, że na organ administracji publicznej nałożony jest obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. Organ administracji publicznej obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Organ administracji publicznej jest więc na podstawie tych przepisów zobowiązany do podjęcia wszelkich niezbędnych czynności proceduralnych w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, dopiero bowiem wówczas może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Obowiązki te ciążą zarówno na organie pierwszej, jak i drugiej instancji. Stosownie do przepisu art. 136 k.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe, jest on bowiem obowiązany ponownie rozpatrzyć sprawę administracyjną. Organy administracji nie wyjaśniły należycie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, naruszając tym samym powołane przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a., co w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 25 lutego 2011 r., nr [...], ustalającą odszkodowanie w kwocie 88 800 zł dla skarżącego za wywłaszczenie pod drogę gminną – ulicę D. w L. stanowiącej jego własność działki nr ewid. 5/1. Podstawą do określenia wysokości odszkodowania był sporządzony w dniu 21 grudnia 2010 r. na zlecenie organu pierwszej instancji operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego T. J., zgodnie z którym prawo własności przedmiotowej działki wyceniono na 88 800 zł, to jest 140,28 zł za m2. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 11 lutego 2011 r. (data nadania), przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji, skarżący złożył operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego M. P., sporządzony w dniu 6 grudnia 2010 r. na zlecenie strony skarżącej. W operacie tym wartość przedmiotowej nieruchomości wyceniono na kwotę 260 000 zł, to jest 201,55 zł za m2. Organy administracji obu instancji nie uwzględniły wniosku skarżącego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z operatu szacunkowego z dnia 6 grudnia 2010 r. wskazując, iż wniosek ten wpłynął do organu po upływie 7-dniowego terminu wyznaczonego przez organ pierwszej instancji na wypowiedzenie się przez stronę co do materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a nadto operat ten (sporządzony na zlecenie strony) nie stanowi dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a. i nie może stanowić podstawy do oceny sporządzonego wcześniej operatu. Stanowisko to jest prawnie wadliwe. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 ze zm.) decyzją o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza się podział nieruchomości. W świetle ust. 4a art. 12 powołanej ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości, jakie z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, przeszły na własność Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. Odszkodowanie za wskazane wyżej nieruchomości przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości, użytkownikom wieczystym nieruchomości oraz osobom, którym przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe (art. 12 ust. 4f). Stosownie do ustępu 5 wskazanego artykułu do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Zgodnie z art. 156 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), opinię o wartości nieruchomości sporządza na piśmie rzeczoznawca majątkowy w formie operatu szacunkowego. W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż na organach administracji ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia sprawy i podjęcia niezbędnych działań dla prawidłowego ustalenia wartości nieruchomości, a co za tym idzie obowiązek oceny wiarygodności sporządzonej opinii. Zarówno organy administracji, jak i sąd administracyjny zobligowane są ocenić wartość operatu szacunkowego. Dotyczy to zarówno podejścia, metody i techniki szacowania przyjętej przez rzeczoznawcę majątkowego. Fakt, że ich wybór zależy od rzeczoznawcy nie oznacza, że może on działać w sposób dowolny. Podkreślić należy, że operat szacunkowy stanowi opinię biegłego, która podlega ocenie nie tylko pod względem formalnym, lecz również materialnym. Organ rozpoznający sprawę ma nie tylko prawo, ale i obowiązek zbadać przedstawiony operat pod względem jego zgodności ze stosowanymi przepisami, jak również jego logiczności i zupełności. W przypadku zaś istniejących wątpliwości lub niejasności może żądać wyjaśnień lub uzupełnienia wyceny (por. wyroki NSA: z dnia 6 czerwca 2008 r., I OSK 852/07, z dnia 22 grudnia 2009 r., I OSK 373/09, z dnia 12 stycznia 2011 r., I OSK 379/10, z dnia 7 października 2011 r., I OSK 1650/10, z dnia 24 stycznia 2012 r., I OSK 1008/11, z dnia 31 stycznia 2012 r., I OSK 2085/11 – niepublikowane). Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego na zlecenie skarżącego nie stanowi opinii biegłego w myśl art. 84 k.p.a. W świetle tego przepisu taki charakter ma jedynie operat wykonany na zlecenie organu administracji. W świetle jednak art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W myśl zaś art. 78 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1). Organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, iż jeżeli nie występują przesłanki określone w art. 78 § 2 k.p.a., organ administracji nie może – przed wydaniem decyzji – odmówić oceny dowodów przedłożonych przez stronę, powołując się na fakt zakończenia postępowania dowodowego. Organ odwoławczy, w ramach swoich uprawnień kontrolnych, ocenia materiał dowodowy, uwzględniając stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ w pierwszej instancji, jak i zmiany stanu faktycznego, które zaszły pomiędzy wydaniem decyzji organu pierwszej instancji a wydaniem decyzji w postępowaniu odwoławczym (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 1988 r., SA/Lu 151/88, ONSA 1988, nr 2, poz. 72). Odmowa dopuszczenia dowodu przez organy obu instancji była więc nieuzasadniona. Dopuszczenie dowodu z operatu szacunkowego dotyczącego okoliczności mającej kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, to jest wartości przedmiotowej nieruchomości, prowadziło do naruszenia art. 78 § 1 k.p.a., co, zdaniem Sądu, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nietrafne jest nadto stanowisko organów obu instancji, iż dokonanie wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu przez innego rzeczoznawcę majątkowego, nie daje podstaw do oceny prawidłowości wcześniej sporządzonej opinii. Wprawdzie art. 157 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami faktycznie stanowi, że "sporządzenie przez innego rzeczoznawcę majątkowego wyceny tej samej nieruchomości w formie operatu szacunkowego nie może stanowić podstawy oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, o którym mowa w ust. 1", jednakże przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Wykładnia powołanego przepisu prowadzi bowiem do wniosku, że norma prawna w nim zawarta dotyczy wyłącznie operatu szacunkowego, "o którym mowa w ust. 1" art. 157 tejże ustawy, a zatem operatu, którego prawidłowość została już oceniona w formie opinii wydanej przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, iż sytuacja taka nie miała miejsca. Operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego T. J. z dnia 21 grudnia 2010 r. nie był przedmiotem oceny organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych, przeprowadzonej w trybie art. 157 ust. 1 ustawy. Dokonywanie wykładni rozszerzającej powyższego przepisu, polegającej na uznaniu, iż przepis ten wyłącza możliwość dokonania oceny operatu szacunkowego sporządzonego na zlecenie organu, poprzez "porównanie" jego ustaleń z treścią konkurencyjnego operatu, wykonanego na zlecenie strony, jest, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, nieuprawnione. Na przeszkodzie takiej wykładni stoi bowiem jedna z naczelnych reguł postępowania administracyjnego, to jest zasada prawdy materialnej, nakładająca na organy administracji publicznej obowiązek podejmowania wszelkich możliwych działań – zgodnych wszakże z prawem (art. 6 i art. 75 k.p.a.) – służących dojściu do poznania rzeczywistego stanu faktycznego sprawy toczącej się przed tymi organami. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 grudnia 2009 r., II OSK 4/09 (opubl. Legalis) wyraził zresztą pogląd dalej idący, który skład rozpoznający niniejszą rozprawę podziela, iż w sytuacji, gdy operaty szacunkowe sporządzone przez dwóch rzeczoznawców majątkowych, ocenione jako prawidłowe przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych, istotnie się różnią, to w celu prawidłowego ustalenia wartości wycenianej nieruchomości – pomimo wyraźnego brzmienia art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami – uzasadnione jest skorzystanie z dowodu w postaci kolejnego operatu sporządzonego przez innego rzeczoznawcę majątkowego. Z powyższego wynika, iż ocena dowodów zgromadzonych w niniejszej sprawie dokonana przez organy administracji miała charakter dowolny. Ocena ta nie była oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego, skoro organy uchyliły się od zbadania znaczenia i wartości dla sprawy operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego na zlecenie skarżącego. W doktrynie i w orzecznictwie ugruntowany jest bowiem pogląd, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę, musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz zachowaniem określonych reguł tej oceny. Reguły te są następujące: po pierwsze należy opierać się na materiale dowodowym zebranym przez organ, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w przepisach prawa (np. pomoc prawna), po drugie ocena powinna być oparta na wszechstronnej ocenie całokształtu materiału dowodowego i po trzecie organ powinien dokonać oceny znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy. Organ zatem powinien dokonać oceny poszczególnych dowodów (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 350 wraz z powołaną tam literaturą oraz przykładowo wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 grudnia 2009 r., II SA/Gd 450/09, opubl. Legalis). Wskazane uchybienia uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), albowiem nie ulega wątpliwości, iż uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie Sąd uchylił, w oparciu o art. 135 powołanej ustawy, decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 25 lutego 2011 r., nr [...], mając na względzie naruszenie prawa przez ten organ. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji jest niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracji uwzględnią wszystkie przedstawione wyżej uwagi. W szczególności organy te podejmą wszelkie kroki niezbędne w celu prawidłowego ustalenia wartości wywłaszczonej pod budowę drogi gminnej nieruchomości skarżącego. Z tych wszystkich względów Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło