I SA/Kr 447/12

|Sygn. akt I SA/Kr 447/12 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 czerwca 2012r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Michna, Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Grażyna Firek (spr.), Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2012r., sprawy ze skargi M.K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 31 stycznia 2012r. Nr [...], w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia 23 sierpnia 2011r. Nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej koszty postępowania w kwocie 357 zł ( trzysta pięćdziesiąt siedem złotych). Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2011r., znak [...], Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 169 § 4 o.p. pozostawił bez rozpatrzenia podanie – odwołanie, wniesione przez M. K. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego znak [...] z dnia 27 kwietnia 2011r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2008r., wydaną wobec A. S.A. w K. Postanowienie zostało skierowane wyłącznie do M. K. W uzasadnieniu organ podał, że M. K. wniosła odwołanie w imieniu A. S.A. Organ omówił przepisy, dotyczące działania pełnomocnika w postępowaniu podatkowym, zaznaczając, że w aktach sprawy zawsze musi być dokument, z którego wynika umocowanie do działania w imieniu strony. Za akta sprawy uważa się zaś dokumenty, zebrane w toku konkretnej sprawy. Następnie wskazał, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się pełnomocnictwo, udzielone M. K. do reprezentowania podatnika w postępowaniu podatkowym przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego, wraz z podaniem numeru sprawy. Pełnomocnictwo to nie obejmuje swoim zakresem postępowania odwoławczego. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał też, że wezwał M. K. do usunięcia braku formalnego podania poprzez przedłożenie właściwego pełnomocnictwa. Wezwanie zostało doręczone za pośrednictwem Poczty, a M. K. nie usunęła wspomnianego braku w terminie. M. K. nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem, wnosząc w terminie zażalenie. Zarzuciła w nim naruszenie art. 136 i art. 137 o.p. poprzez uznanie, że pełnomocnictwo jej udzielone nie obejmowało czynności złożenia odwołania w imieniu A. S.A., art. 217 § 1 pkt 3 o.p. przez wydanie postanowienie wobec osoby, nie będącej stroną, art. 169 § 1 o.p. poprzez zaniechanie wezwania spółki do złożenia podpisu na wniesionym odwołaniu, art. 228 § 1 i § 2 o.p. przez wydania postanowienia o pozostawieniu pisma bez rozpatrzenia, mimo że w wypadku stwierdzenia zaistnienia negatywnej przesłanki prowadzenia postępowania odwoławczego obowiązkiem organu było wydanie postanowienia o niedopuszczalności odwołania, a także art. 120 i art. 121 o.p. przez działanie naruszające zasadę legalizmu i zasadę prowadzenia postępowania w sposób, budzący zaufanie do organów podatkowych. W oparciu o podniesione zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia i merytoryczne rozpatrzenie wniesionego odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 31 stycznia 2012r., znak utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie własne, w podstawie prawnej wskazując art. 233 § 1 pkt 1 o.p. Organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Zaznaczył, że obowiązek złożenia dokumentu pełnomocnictwa spoczywa na pełnomocniku. Natomiast podpisanie podania przez osobę, przy jednoczesnym braku wykazania, że może ona reprezentować inny podmiot, stanowi brak formalny, uniemożliwiający wywołanie skutku prawnego podania w postaci merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wnoszący podanie otrzymuje możliwość uzupełnienia braków podania, a dopiero jego bierność skutkuje pozostawieniem podania bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej ponownie stwierdził, że pełnomocnictwo, znajdujące się w aktach sprawy, nie mogło zostać uznane za skuteczne w postępowaniu odwoławczym. Zauważył, że zgodnie z art. 169 § 1 i § 4 o.p. to wnoszącego podanie wzywa się o usunięcie jego braków. Zatem również adresatem postanowienia o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia jest ten, kto je wnosi. Z tego samego powodu nie było podstaw, by wzywać A. S.A. do podpisania odwołania. Organ stwierdził też, że w niniejszej sprawie nie było podstaw, aby uznać odwołanie za niedopuszczalne, stąd też należało wydać postanowienie w trybie art. 169 § 4 o.p., nie zaś art. 228 § 1 pkt 1 o.p. M. K. wniosła w terminie skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jego uchylenia i merytorycznego rozpatrzenia odwołania, a nadto zasądzenia kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 133 i art. 137 o.p. poprzez uznanie, że to ona wniosła we własnym imieniu odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i że to ona była stroną postępowania przed Dyrektorem Izby Skarbowej. Nadto zarzuciła naruszenie art. 169 § 1 o.p. przez zaniechanie wezwania spółki do złożenia podpisu na wniesionym odwołaniu, a także art. 120 i art.121 o.p. przez działanie naruszające zasadę legalizmu i zasadę prowadzenia postępowania w sposób, budzący zaufanie do organów podatkowych. W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła dotychczasowe argumenty, a ponadto przytoczyła szereg orzeczeń sądów administracyjnych, wywodząc, że organ winien był wezwać również podatnika do podpisania odwołania, które w jego imieniu wniosła. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny, gdy stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 169 § 1 o.p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W myśl art. 169 § 4 o.p., organ podatkowy wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. Rację ma organ podatkowy twierdząc, że odwołanie wniesione w imieniu strony przez osobę, działającą jako pełnomocnik, z jednoczesnym brakiem dokumentu, potwierdzającego jej umocowanie do działania w imieniu strony, obarczone jest brakiem formalnym, który winien być uzupełniony w trybie art. 169 § 1 o.p., zaś konsekwencją nieuzupełnienia takiego braku jest pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia. To zagadnienie nie było zresztą w niniejszej sprawie sporne. Jednakże kwestią kluczową w kontrolowanym postępowaniu podatkowym jest sposób, w jaki należy powyższy brak formalny odwołania uzupełnić oraz to, w jaki sposób i kogo organ podatkowy winien wezwać do jego uzupełnienia. Organ podatkowy prawidłowo przyjął, że osobę, działającą jako pełnomocnik, należy wezwać do przedłożenia pełnomocnictwa, które obejmowałoby dokonanie konkretnej czynności procesowej – w tym przypadku sporządzenie i wniesienie odwołania – prawidłowo też uznał, że uzupełnienie winno nastąpić pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Nie można jednak zaakceptować dalszego sposobu prowadzenia sprawy przez Dyrektora Izby Skarbowej. Po bezskutecznym wezwaniu M. K. do przedłożenia odpowiedniego pełnomocnictwa, organ nie podjął żadnej dalszej czynności w celu usunięcia braków odwołania. Wydał od razu postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, kierując je wyłącznie do M. K. W ocenie Sądu wydanie postanowienia w niniejszej sprawie było przedwczesne. Ewidentne jest, że M. K. w toku postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2008r. działała jako pełnomocnik strony skarżącej – A. S.A. z siedzibą w K. Postępowanie to w żaden sposób nie dotyczyło jej interesu prawnego, ale odnosiło się do praw i obowiązków spółki, którą reprezentowała. Również odwołanie zostało wniesione w imieniu strony skarżącej i dotyczyło decyzji, określającej prawa i obowiązki (w podatku od towarów i usług) strony skarżącej, a nie M. K. Nie sposób przyjąć, że z chwilą upływu terminu do uzupełnienia pełnomocnictwa odwołania przekształciło się z mocy prawa w odwołanie pełnomocnika złożone w jej własnym imieniu, tj. osoby trzeciej – M. K., skoro nie mogła działać na podstawie prawidłowego pełnomocnictwa. Z odwołania wynika jasno, że M. K. działała wyłącznie w imieniu strony skarżącej, a nie swoim własnym. Brak pełnomocnictwa niczego w tej sprawie nie zmieniał. Skoro odwołanie zostało wniesione w imieniu strony – A. S.A. – obowiązkiem organu podatkowego było - przy braku złożenia stosownego pełnomocnictwa – wezwanie podatnika do podpisania odwołania w ustawowym terminie. Dopiero po takim wezwaniu i bezskutecznym upływie terminu do jego zrealizowania, organ byłby władny wydać postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Na taki właśnie, dwuetapowy sposób postępowania w przypadku braków formalnych odwołania, wniesionego przez pełnomocnika bez dołączenia dokumentu pełnomocnictwa, wskazuje się w szeregu orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 1998r., sygn. akt I SA/Lu 641/97, Lex Omega nr 33427 i z dnia 5 października 2006 r., sygn. akt I GSK 2767/05, Lex Omega nr 276717, a także wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych: w Rzeszowie, z dnia 10 lutego 2004r., sygn. akt SA/Rz 2038/01, Lex Omega nr 173551; w Lublinie, z dnia 25 lutego 2009r., sygn. akt I SA/Lu 703/08, Lex Omega nr 516587 oraz z dnia 28 maja 2010r., sygn. akt I SA/Lu 185/10; w Gdańsku, z dnia 14 stycznia 2010r., sygn. akt I SA/Gd 737/09, Lex Omega nr 653876 oraz w Łodzi, z dnia 18 maja 2010r., sygn. akt I SA/Łd 1/10, Lex Omega nr 598274). Zasadnie wskazuje się, że wówczas nie zamyka się drogi odwoławczej dla strony, która może w ogóle nie posiadać świadomości co do działań podjętych przez nieumocowaną lub nieprawidłowo umocowaną przez nią osobę. Nie kierując do strony – A. S.A. – wezwania do podpisania przez uprawnione do jej reprezentacji osoby odwołania, które zostało wniesione w jej imieniu, Dyrektor Izby Skarbowej naruszył art. 169 § 1 o.p. w stopniu, mającym ewidentny wpływ na wynik sprawy. Postanowienia, dotknięte tą wadą należało zatem wyeliminować z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy rzeczą organu podatkowego będzie zastosowanie zaprezentowanej w niniejszym wyroku wykładni art. 169 § 1 o.p. i wezwanie w razie potrzeby strony (podatnika) o podpisanie odwołania, wniesionego w jej imieniu przez M. K. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w punkcie I. sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II., za podstawę biorąc art. 200 i art. 205 § 2 i § 4 p.p.s.a.