III SA/Wa 3136/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Golat, Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Z akt sprawy wynika, iż Dyrektor Izby Celnej w W., dalej: "DIC" prowadzi przeciwko B. K., dalej: "Skarżący", postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] stycznia 2006 r., wystawionego w oparciu o decyzję Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W., dalej: "NUC", z [...] listopada 2005 r., określającej kwotę podatku od towarów i usług w prawidłowej wysokości; 14.938,90 zł. Odpis tytułu wykonawczego został doręczony Skarżącemu w dniu 1 lutego 2006 r. DIC sporządził w dniu [...] stycznia 2006 r. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w B. W/w. zajęcie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] lutego 2006 r., a zobowiązanemu w dniu [...] lutego 2006 r. W odpowiedzi B. poinformował, iż rachunek bieżący dłużnika wykazywał na dzień wpływu zajęcia saldo zerowe, został zablokowany, nie wykazywał obrotów od 10 czerwca 2004 r., w związku z czym nie ma możliwości realizacji ww. zajęcia. DIC sporządził w dniu [...] kwietnia 2007 r. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u Naczelnika Urzędu Skarbowego W.. W/w. zajęcie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 7 maja 2005 r. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego W. poinformował, iż Skarżący figuruje w ewidencji podatników urzędu, jednak na dzień sporządzenia pisma nie posiadał żadnych nadpłat. DIC ponownie sporządził lll sierpnia 2008 r. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w B., w wyniku którego na konto Izby Celnej Bank ten przekazał kwotę 3.750,35 zł. W/w. zawiadomienie zostało uznane za doręczone zobowiązanemu w sposób zastępczy w trybie art. 44 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071, ze zm.), dalej: "k.p.a.", w dniu 2 października 2008 r. Skarżący, pismem z [...] maja 2011 r. wniósł m. in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] oraz zwrot wyegzekwowanych kwot, zarzucając DIC naruszenie art. 33 pkt 4 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954), dalej: "u.p.e.a.", oraz art. 7 oraz 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, iż nie jest stroną w sprawie. Wskazał, iż przekazał dokumenty i pieczątkę firmy osobom mu nieznanym w stanie wykluczającym powzięcie swobodnej decyzji, a które następnie dokonywały przestępstw, co było przedmiotem wyjaśnień organów ścigania. DIC postanowieniem z [...] czerwca 2011 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego może być tylko przesłanka enumeratywnie wymieniona w art. 59 § 1 u.p.e.a. Podkreślił, że ww. przepis nie pozostawia uznaniu organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku można umorzyć postępowanie. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego prowadzone jest w celu wyegzekwowania zaległości wynikających z prawomocnej decyzji NUC z [...] listopada 2005 r. Wyjaśnił, że zgodnie z zasadą trwałości ostatecznych decyzji, decyzje te obowiązują tak długo, dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawa. Odnosząc się do kwestii podniesionej zwrotu zajętej kwoty DIC podkreślił, że wierzyciel nie rozporządza obowiązkiem stanowiącym przedmiot postępowania egzekucyjnego i nie może odstąpić od doprowadzenia do egzekucji obowiązku. DIC stwierdził, że postępowanie egzekucyjne prowadzone było w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa zatem nie znalazł podstaw do dokonania zwrotu wyegzekwowanej od Skarżącego kwoty 3.750.35 zł. DIC wyjaśnił ponadto, że wbrew twierdzeniu Skarżącego jest on stroną prowadzonego postępowania na mocy decyzji NUC z [...] listopada 2005 r. która została skierowana do "B." B. K.. Zauważył, że okoliczności podnoszone przez Skarżącego nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaś postępowanie egzekucyjne nie może zmierzać do weryfikacji ustaleń poczynionych w postępowaniu podatkowym. Skarżący, pismem z [...] lipca 2011 r. złożył zażalenie na postanowienie DIC z [...] czerwca 2011 r., wnosząc o jego uchylenie w całości, o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o zwrot kwoty zajętej z rachunku bankowego wraz z odsetkami. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 2 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie jego wyjaśnień oraz nie ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych, po uwzględnieniu których, nie powinna być wydana decyzja. Dyrektor Izby Skarbowej w W., dalej: "DIS", postanowieniem z [...] października 2011 r. utrzymał w mocy postanowienie DIC z [...] czerwca 2011 r. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Skarżący w toku postępowania zarzucił DIC naruszenie art. 33 pkt 4 u.p.e.a., ponieważ jednak zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej można wnosić jedynie w pierwszej fazie postępowania egzekucyjnego, a zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków winien być odczytywany według ich treści, uznał ww. zarzut jako dotyczący naruszenia art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Podkreślił, że postępowanie egzekucyjne w administracji podlega umorzeniu tylko w przypadku zaistnienia jednej z przesłanek, które zostały enumeratywnie wyliczone w art. 59 u.p.e.a. Zauważył, że Skarżący w zażaleniu zarzucił DIC naruszenie przepisów art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. tj. zaistnienie błędu co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego. Stwierdził, że podstawą prawną wystawienia tytułu wykonawczego, a więc i prowadzenia egzekucji, stanowi decyzja NUC z [...] listopada 2005 r. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone może być tak długo, jak długo egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu, deklaracji lub zgłoszeniu wskazanym w tytule. DIS zaznaczył następnie, iż zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, ze względu na odmienność postępowania egzekucyjnego i postępowania prowadzonego w celu merytorycznego rozpoznania sprawy, na co wskazuje także orzecznictwo sądów administracyjnych - wyrok NSA z 18 października 2006 r. sygn. akt II FSK 1302/05. DIS podkreślił, że zarzut Skarżącego, iż nie jest stroną w sprawie, gdyż zaległości powstały w wyniku działania nieuprawionych osób, został sformułowany jako skierowany na badanie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, do czego organ egzekucyjny nie jest uprawniony. DIS, w odniesieniu do żądania Skarżącego zwrotu kwoty wyegzekwowanej w trakcie postępowania egzekucyjnego, stwierdził, że spór co do zasadności zatrzymania otrzymanej kwoty toczy się w innych trybach, poza postępowaniem egzekucyjnym, na potwierdzenie czego przywołał wyrok NSA z 28 maja 2008 r. sygn. akt II FSK 485/07. DIS uznał ponadto zarzuty Skarżącego w zakresie naruszenia art. 7 oraz 77 § 1 w związku z art. 78 § 1 k.p.a. za niezasadne. Skarżący, pismem z [...] października 2011 r. złożył skargę na postanowienie DIS z [...] października 2011 r., wnosząc o jego uchylenie w całości, o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz o zwrot Skarżącemu kwoty zajętej z rachunku bankowego wraz z odsetkami. W uzasadnieniu skargi powtórzył zarzuty i argumentację zawartą w zażaleniu z [...] lipca 2011 r. na postanowienie DIC z [...] czerwca 2011 r. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność – art. 135 p.p.s.a. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest wniosek Skarżącego B. K. z dnia [...] maja 2011 r., którym żądał on umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu błędu co do osoby zobowiązanej do wykonania nałożonego obowiązku. Kontrolą Sądu objęte zostało zatem postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2011 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W myśl przepisu art. 1a pkt 20 u.p.e.a., ilekroć w ustawie jest mowa o zobowiązanym, to przez to rozumie się m.in. osobę która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym. W rozpoznawanej sprawie nałożony na Skarżącego obowiązek uiszczenia zobowiązania podatkowego wynikał z decyzji wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w W. z [...] listopada 2005 r., która stała się ostateczna w administracyjnym toku instancji, na skutek nie skorzystania przez Skarżącego z przysługującego mu prawa do wniesienia odwołania. Okolicznością bezsporną w niniejszej w sprawie jest fakt, iż Skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku uiszczenia zobowiązania podatkowego i w związku z tym organ wszczął postępowanie egzekucyjne zgodnie z przepisami u.p.e.a. Skarżący w skardze zarzucił, że zachodzi błąd co do osoby zobowiązanej do wykonania tego obowiązku, ponieważ nie jest stroną w sprawie, a przedmiotowe zaległości powstały w wyniku działania nieuprawnionych osób, którym w stanie wykluczającym powzięcie swobodnej decyzji przekazał dokumenty i pieczątkę firmy. Skarżący zarówno we wniosku, jak i na etapie odwołania oraz skargi zarzucała naruszenie art. 33 § 3 u.p.e.a. Z uwagi jednak na fakt, iż zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego można wnosić jedynie w pierwszej fazie postępowania, a zakres zgłaszanych w postępowaniu żądań i wniosków winien być odczytywany według ich treści, co słusznie zauważył Dyrektor Izby Celnej w zaskarżonym postanowieniu, rzeczony zarzut należało potraktować jak przesłankę z art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Przepis art. 59 §1 i § 2 u.p.e.a wymienia przypadki w których organ egzekucyjny może umorzyć postępowanie egzekucyjne. Między innymi w przepisie art. 59 § 1 pkt 4 jest mowa o tym, że postępowanie administracyjne umarza się gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego. W ocenie składu orzekającego w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 59 §1 pkt 4 cyt. ustawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Ustanowiona w tym przepisie przesłanka dotyczy jedynie kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 grudnia 1998 r., III SA 2801/97 oraz w wyroku z dnia 31 stycznia 2012 r., II OSK 2170/10). Klasycznymi przykładami trafnego zastosowania tego przepisu jest sytuacja prowadzenia egzekucji przeciwko osobie innej niż zobowiązany lub też skierowanie egzekucji do spółki o nazwie "X", podczas gdy decyzja nakładająca obowiązek dotyczyła przedsiębiorstwa państwowego nazywającego się również "X". W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju przypadki nie zachodzą. Zarówno decyzja określająca prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług jak i tytuł wykonawczy były skierowane do B. K. Należy stwierdzić, iż powołanie się w toku postępowania egzekucyjnego na błąd co do osoby zobowiązanego nie może zmierzać do ustalenia jaki podmiot – w okolicznościach niniejszej sprawy –zobowiązany jest do uiszczenia zobowiązania podatkowego. Byłoby to bowiem w istocie badaniem zasadności wymagalności tytułu wykonawczego, ta zaś kwestia wykracza poza zakres rozpoznawanej sprawy (art. 29 §1 u.p.e.a.). Organy orzekające prawidłowo wskazały, iż na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe ponowne wkraczanie w meritum sprawy, bowiem badanie zasadności istnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym zmieniłoby je w kolejną fazę postępowania orzekającego (tak: NSA w wyroku z dnia 24 czerwca 1999, I SA/Po 2576/98). Ponadto wzruszenie decyzji ostatecznej może nastąpić jedynie w ramach uruchomienia jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania tj. stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej (art. 247 Ordynacji podatkowej) lub wznowienia postępowania (art. 240 Ordynacji podatkowej). Z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika żadne uprawnienie organu (wierzyciela) do takich działań. Wręcz odwrotnie, w przypadku nie wykonania określonego w decyzji obowiązku stosuje się egzekucję administracyjną. Oznacza to, iż organ jako wierzyciel obowiązku, na tym etapie postępowania przystępuje nie do oceny prawidłowości jego nałożenia, lecz podejmuje działania i stosuje środki przewidziane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji celem wyegzekwowania ciążącego na zobowiązanym obowiązku. Sąd nie podzielił także zarzutu naruszenia art. 7, 77 §1 i 2 w zw. z art. 78 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, gdyż organ wziął pod uwagę i rozważył wszystkie okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W niniejszej sprawie wobec nie wykonania przez Skarżącego obowiązku nałożonego decyzją oraz braku innych przesłanek do umorzenia, rozstrzygnięcie organu należało uznać za prawidłowe i zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.