II SA/Ol 379/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie stypendium socjalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia 24 lutego 2012 r. Zastępca Dyrektora Instytutu Ekonomicznego ds. Kształcenia "[...]", działając na podstawie art. 175 ust. 1, art. 207 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, odmówił K.P. przyznania stypendium socjalnego na okres od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 31 lipca 2012 r. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że zgodnie z § 9 ust. 7 Szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania, wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom "[...]", wnioski o przyznanie świadczeń pomocy materialnej złożone po upływie terminów określonych w tym regulaminie będą rozpatrywane odmownie. W złożonym odwołaniu K.P. podała, że pochodzi z rodziny wielodzietnej i potrzebuje pomocy uczelni. Podniosła, że bez swojej winy uchybiła terminowi do złożenia wniosku, gdyż w okresie od 29 stycznia do 14 lutego 2012 r. przebywała w S., gdzie opiekowała się dwuletnią córką swojej siostry. Odwołująca się nie miała tam dostępu do Internetu, wobec czego nie mogła pobrać oświadczenia o deklarowanych dochodach. Decyzją z dnia 23 marca 2012 r., działający z upoważnienia Rektora Prorektor do spraw Kształcenia "[...]", utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podał w uzasadnieniu, że strona złożyła wniosek o przyznanie przedmiotowego stypendium socjalnego dnia 15 lutego 2012 r., co stosownie do § 9 ust. 7 Szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania, wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom "[...]", obligowało organ do odmowy przyznania tego świadczenia. W złożonej skardze K.P. zarzuciła organom obu instancji naruszenie zasady równego traktowania. Podniosła, że jej ciężarna koleżanka, która przebywała w szpitalu, również złożyła dokumenty po terminie, jednakże jej stypendium przyznano. Stwierdziła, że zapis § 9 ust. 7 Szczegółowego regulaminu (...) kierowany jest do wszystkich osób, które złożyły wnioski po upływie terminu, bez względu na powód zaistniałej sytuacji, a studenci powinni być traktowani w równy sposób. Podała ponadto, że pochodzi z ubogiej, wielodzietnej rodziny. Nie stać jej na uiszczanie czesnego z własnych środków, a rodzice nie są w stanie pomóc jej finansowo. Ponadto, mieszka na wsi pod O. i co weekend dojeżdża do szkoły 110 km, co pociąga za sobą znaczne koszty. W odpowiedzi na skargę Rektor "[...]" wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Rektor podał ponadto, że przyznanie pomocy materialnej wskazanej w skardze studentce uzasadnione było innym stanem faktycznym. Studentka ta przebywała w szpitalu w związku z ciążą, zakończoną cesarskim cięciem, co w pełni usprawiedliwiało przekroczenie terminu. Skarżąca zaś opiekowała się dzieckiem siostry do dnia 5 lutego 2012 r., kiedy to jej siostra wyszła ze szpitala. Termin złożenia wniosku upływał zaśz dniem 10 lutego 2012 r. Skarżąca spodziewając się opieki nad dzieckiem siostry, mogła złożyć wniosek przed dniem wyjazdu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. nr 164 poz. 1365 ze zm., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz przepisy Szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania, wypłacania świadczeń pomocy materialnej studentom "[...]", stanowiącego załącznik do zarządzenia nr x Rektora "[...]"z dnia 28 września 2011 r. Zgodnie z art. 173 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. Świadczenie to, stosownie do art. 175 ust. 1 tej ustawy, jest przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej. Stypendium socjalne ma prawo otrzymywać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej (art. 179 ust. 1). Jedynym kryterium przyznania stypendium socjalnego jest więc trudna sytuacja materialna studenta. W art. 186 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ustawodawca przewidział, że rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala szczegółowy regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 8, w tym szczegółowe kryteria i tryb udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzory wniosków o przyznanie świadczeń pomocy materialnej, wzór oświadczenia o niepobieraniu świadczeń na innym kierunku studiów oraz sposób udokumentowania sytuacji materialnej studenta. Z powyższego przepisu wynika, że zakres spraw powierzonych przez ustawodawcę do stanowienia w drodze regulaminu został sprecyzowany i ograniczony w zasadzie do spraw o charakterze proceduralnym. W rozpoznawanej sprawie, w § 9 ust. 1 Szczegółowego regulaminu (...) przewidziano terminy składania wniosków. Termin do złożenia wniosku o stypendium socjalne na semestr letni zakreślono do dnia 10 lutego. Jednocześnie, w ust. 7 § 9 zastrzeżono, że "wnioski o przyznanie świadczeń pomocy materialnej złożone po upływie terminów określonych w tym regulaminie będą rozpatrywane odmownie". Z brzmienia cytowanych przepisów wynika, że w regulaminie wprowadzono zawity termin prawa materialnego, z upływem którego student traci prawo do uzyskania świadczenia, chociażby spełnił pozostałe kryteria. Nie można jednak przyjąć, aby ustawodawca w akcie regulaminowym przewidywał możliwość wprowadzenia materialnoprawnego terminu zawitego, którego upływ udaremnia przyznanie świadczenia, w sytuacji gdy uczelnia posiada środki na ten cel, a ubiegający się o nie student spełnił wymagane kryteria. Należy podzielić pogląd, że zamieszczony w regulaminie przepis nie ma nawet charakteru przepisu procesowego, lecz jest jedynie terminem porządkowym, a więc nie podlegającego przywróceniu. Oznacza to, że złożenie wniosku po terminie, gdy nie rozdysponowano środków finansowych, obligowało organ do jego rozpatrzenia (zob. wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 646/06 oraz wyrok WSA w Łodzi z dnia 9 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Łd 145/08). W powołanym wyżej wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że w sytuacji gdy wniosek został złożony po terminie i rozdysponowano już środki na stypendium następuje odmowa przyznania stypendium, "jednakże decyzja odmowna zapada wówczas z powodu braku środków, a nie bez rozpatrzenia sprawy z powołaniem się na wygaśnięcie prawa wskutek uchybienia terminowi". Skoro więc skarżąca złożyła wniosek z naruszeniem terminu o charakterze porządkowym, zaś organ nie zakwestionował jego zasadności, to z naruszeniem art. 175 § 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, odmówiono jej przyznania stypendium socjalnego tylko z uwagi na uchybienie terminowi do złożenia wniosku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni rozważania i wytyczne Sądu, zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy.