II OSK 2313/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-26
Skład orzekający: Jolanta Rudnicka, Maciej Dybowski, Robert Sawuła
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy właściciele nieruchomości, która stanowi część zespołu architektoniczno-urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków, a która jest odrębna od nieruchomości inwestora, powinni być uznani za strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, nawet jeśli ich nieruchomość nie znajduje się bezpośrednio w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, ale jest częścią tego samego zabytku?Ratio decidendi
Właściciele nieruchomości, która stanowi część zespołu architektoniczno-urbanistycznego wpisanego do rejestru zabytków, powinni być uznani za strony postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, nawet jeśli ich nieruchomość nie znajduje się bezpośrednio w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Okoliczność, że nieruchomość jest częścią tego samego zabytku, uzasadnia wywód, że obszar oddziaływania obiektu obejmuje także tę nieruchomość, a w razie wątpliwości co do legitymacji procesowej, należy je rozstrzygać na korzyść osoby domagającej się uznania jej za stronę postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "P." J.S. od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Wnioskodawcy (W.K., M.K., M.K.) domagali się wznowienia postępowania, twierdząc, że zostali pominięci jako strony w pierwotnym postępowaniu o pozwolenie na budowę. Ich nieruchomość, wraz z nieruchomością inwestora, stanowi część zespołu zabytkowego dawnej drukarni. Organy administracji odmówiły wnioskodawcom statusu strony, uznając, że ich nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji. WSA w Warszawie uznał jednak, że wnioskodawcy powinni być uznani za strony, co skutkowało uchyleniem decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "P." J.S.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia NSA Robert Sawuła /spr./ Protokolant starszy inspektor sądowy Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "P." J.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 399/12 w sprawie ze skargi W.K., M.K. i M.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "P." J.S. na rzecz W.K., M.K. i M.K. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z 26 czerwca 2012 r. VII SA/Wa 399/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: "WSA") w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W.K., M.K. i M.K. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekając jednocześnie o klauzuli ochrony tymczasowej i kosztach postępowania. Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:
Decyzją z [...] marca 2011 r. nr [...], Prezydent Miasta Płocka zatwierdził projekt budowlany i udzielił Przedsiębiorstwu Produkcyjno-Handlowemu "P." J.S. (dalej także: "inwestor") pozwolenia na budowę "budynku usługowo-mieszkalnego wielorodzinnego "A" oraz rozbudowę i zmianę sposobu użytkowania budynku przemysłowego dawnej drukarni "C" na budynek usługowo-mieszkalny wielorodzinny wraz z wewnętrznymi instalacjami: elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną, sanitarną, wentylacji mechanicznej, klimatyzacji, centralnego ogrzewania i kotłowni olejowej w Płocku przy ul. W., na działkach o nr ewid. 1, 2, 3, 4, jako istniejącego obiektu budowlanego wpisanego [...] maja 1996 r. do rejestru zabytków dawnego województwa płockiego pod nr [...], położonego na obszarze zabytkowego zespołu urbanistyczno-architektonicznego i warstw kulturowych miasta Płocka wpisanego 16 listopada 1959 r. do rejestru zabytków dawnego województwa płockiego pod nr [...].
Podaniem z 7 października 2011 r. W.., w imieniu własnym i jako pełnomocnik M.K. i M.K. (dalej zwani także jako: "wnioskodawcy"), wniósł o wznowienie postępowania zakończonego w/w decyzją podając, że zostali pominięci bez swej winy w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę. Wnioskodawcy podali, że z art. 33 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane wynika, że planowane przedsięwzięcie wymagało zatwierdzenia projektu zagospodarowania dla całej inwestycji, przez co wnioskodawcy powinni brać udział w takim postępowaniu.
Postanowieniem z [...] października 2011 r. Prezydent Miasta Płocka wznowił postępowanie administracyjne, a następnie decyzją z [...] listopada 2011 r. (uzupełnioną postanowieniem z [...] listopada 2011 r.) odmówił uchylenia własnej decyzji nr [...] z [...] marca 2011 r. W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano przepisy art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 149 § 3 i art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 ze zm., zwana dalej "K.p.a.") oraz art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 243 z 2010 r., poz. 1623 ze zm., zwana dalej "uPb"). Organ podał, że stronami postępowania w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 ust. 2 uPb, są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 uPb. Rzeczona inwestycja obejmowała realizację budynków oznaczonych przez inwestora literami "A", "B" i "C", przy czym budynek "B", jako mogący samodzielnie funkcjonować zgodnie z przeznaczeniem, a znajdujący się w bezpośredniej granicy z działkami wnioskodawców, został wyłączony przez inwestora wraz z częścią działki nr 1 do odrębnego postępowania. Dlatego też dla potrzeb postępowania zakończonego decyzją z [...] marca 2011 r. obszar oddziaływania inwestycji wyznaczono w relacji do obiektów "A" i "C" i zamykał się on w granicach nieruchomości oznaczonych nr 1, 2, 3, 4, w sposób zgodny ze wskazaniem przez inwestora. Opisana inwestycja nie ogranicza natomiast zagospodarowania innych działek, w tym działek wnioskodawców o nr 5 i 6. A zatem w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę nie przysługiwał im status stron. Wszystkie przedłożone przez inwestora dokumenty odpowiadały przepisom prawa, a projekt budowlany był kompletny i zgodny z decyzją o warunkach zabudowy oraz wymogami ochrony środowiska, jak też przepisami techniczno-budowlanymi, inwestor złożył oświadczenie o prawie do wykorzystania terenu inwestycji na cele budowlane. Brak było z powyższych względów przyczyn do uchylenia ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Postanowieniem z [...] listopada 2011 r. Prezydent Miasta Płocka uzupełnił z urzędu w/w decyzję z [...] listopada 2011 r. poprzez "dodanie na stronie 3 decyzji pierwszej linijki w brzmieniu: "1. udział stron postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę został ...", który to brak wynikał z wadliwego wydrukowania decyzji".
Odwołanie od decyzji z [...] listopada 2011 r. wniósł W.K., działając w imieniu własnym oraz M.K. i M.K., wyrażając oczekiwanie na uznanie ich przez organ za strony postępowania. Podali, że nieruchomość odwołujących się, podobnie jak teren inwestycji, zlokalizowana jest w strefie zagrożonej ruchami mas ziemnych, wprowadzonej do rejestru terenów zagrożonych osuwiskiem, a realizacja inwestycji wskazuje, że dochodzi do dużej ingerencji w ustabilizowany układ skarpy, narażając także ich nieruchomość na zmiany. Skarpa nie jest stabilna, o czym świadczą pojawiające się pęknięcia na ich budynku. Poza naruszeniem stabilności skarpy dojdzie także do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Ponadto, ich obiekt jak i obiekt projektowany stanowi jeden obiekt wpisany do rejestru zabytków, dlatego ograniczenie obszaru oddziaływania planowanej inwestycji nie było zasadne. Niemniej, zawiadomieniem o wszczęciu postępowania z 21 grudnia 2010 r. organ uznał ich za strony postępowania. Wtedy też, zapoznając się ze złożoną dokumentacją, stwierdzili rozbieżność informacyjną w badaniach geotechnicznych posadowienia w zakresie niezgodności z rejestrem pod nr ewidencyjnym [...] polegającą na tym, że dokumentacja nie obrazuje osuwiska występującego wspólnie na granicy obu nieruchomości. Zauważyli też, że wydana decyzja konserwatorska dotyczyła całego obszaru, ale pomija analizę wspólności terenu, jako jednego zespołu zabytkowego. Ponadto, organ prowadził dwa postępowania administracyjne dla tej samej inwestycji, poza niniejszym także to dotyczące budynku "B", choć decyzja o warunkach zabudowy została wydana dla całego zamierzenia inwestycyjnego. Tak więc organ dla tej samej inwestycji ustalił różne obszary oddziaływania inwestycji, pomimo że obiekty te będą położone na wspólnej skarpie.
Po rozpatrzeniu tego odwołania decyzją z [...] grudnia 2011 r., sprostowaną postanowieniem z [...] stycznia 2012 r., Wojewoda Mazowiecki działając na podstawie art. 138 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy zgodził się z zasadniczym ustaleniem organu I instancji, że wnioskodawcom nie przysługiwał status strony w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Projektowane zamierzenie budowlane nie oddziałuje bowiem na ich nieruchomości oraz nie wprowadza ograniczeń w ich zagospodarowaniu. Podkreślił, że wyłączną przesłanką korzystania przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości ze statusu strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę jest fakt znajdowania się ich nieruchomości w obszarze oddziaływania planowanego obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 uPb. Wnioskodawcy nie wskazali żadnego przepisu prawa materialnego, z którego wynikałby ich interes prawny. Załączona zaś do projektu budowlanego dokumentacja geologiczno-inżynierska stwierdza, że projektowana inwestycja nie spowoduje utraty stateczności skarpy.
Opisana wyżej decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez W.K. oraz M.K. i M.K. do WSA w Warszawie. Zaskarżonym decyzjom zarzucili naruszenie:
1) art. 3 pkt 20 uPb przez błędną wykładnię i przyjęcie, że stanowiąca własność skarżących zabudowanych działek nr 5 i 6 nie znajduje się w obszarze oddziaływania obiektów budowlanych "A" i "C" zaplanowanych na działkach nr 1, 2, 3 i 4,
2) art. 28 ust. 2 uPb przez błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżący nie mogą być uznani za strony postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Prezydenta Miasta Płocka nr [...] z [...] marca 2011 r.
3) art. 33 ust.1 uPb przez błędną wykładnię i jego niezastosowanie,
4) art. 49 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 uPb przez niewłaściwe zastosowanie,
5) art. 3 ust. 15, art. 4 ust. 1 - 3, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a), b) i e), art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz.1568 z późn. zm., dalej: "Uoz"), art. 80 ust. 1 - 5 ustawy z 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981, dalej: "uPgg") przez jego niezastosowanie, oraz art. 3 ust. 8, art. 75 ust. 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm., dalej: "uPoś") - przez ich niezastosowanie,
6) art. 149 § 2 ustawy- Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "K.p.a.") przez jego niezastosowanie, a art. 149 § 3 K.p.a. przez niezasadne zastosowanie,
7) art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a przez niewłaściwe zastosowanie, bez powołania się na jego treść,
8) art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. przez niewłaściwe zastosowanie i wskazanie nie istniejącej podstawy prawnej, a art. 104 § 1 i § 2 K.p.a przez nie uzasadnienie zastosowania nieistniejącej podstawy prawnej;
9) art. 10 ust. 1 i art. 73 ust. 1 K.p.a. przez ich niezastosowanie.
W ocenie skarżących, badanie statusu strony u osób zgłaszających żądanie wznowienia postępowania powinno mieć miejsce we wstępnej fazie tego postępowania. Wydanie postanowienia o wznowieniu ma w ich ocenie oznaczać, że organ uznał wnioskodawców za strony, w przeciwnym bowiem wypadku powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Ponadto odmówienie przyznania im statusu stron wiązało się także z odmową udostępnienia akt sprawy. Zwrócili też uwagę, że przed Prezydentem Miasta Płocka toczyło się równolegle odrębne postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę dotyczącego tego samego przedmiotu rozpoznania, jak w niniejszej sprawie, w którym uczestniczyli jako strony, przy czym w postępowaniu zakończonym decyzją z [...] czerwca 2011 r. nr [...] odmówiono inwestorowi udzielenia pozwolenia na budowę. A zatem wydane w sprawie planowanego przedsięwzięcia decyzje pozostają ze sobą w sprzeczności. Wyrazili przy tym ocenę, że interes prawny do uczestniczenia w postępowaniu zakończonym sporną decyzją wynika z cytowanych przepisów Uoz, uPgg oraz uPoś. Podkreślili, że ich nieruchomość zabudowana jest budynkiem stanowiącym skrzydło obiektu zabytkowego, a wszystkie pozostałe skrzydła tego obiektu należące do inwestora połączone są ze sobą konstrukcyjnie i architektonicznie. Zlokalizowane są blisko korony skarpy zagrożonej osuwiskiem. Na szczególne warunki geologiczne strefy skarpowej zwrócono także uwagę w decyzji o warunkach zabudowy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie 26 czerwca 2012 r. WSA w Warszawie, uwzględniając wniosek pełnomocnika skarżących, dopuścił dowód z decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] maja 2012 r., na mocy której skarżący zostali dopuszczeni do udziału w sprawie w charakterze stron postępowania o udzielenie pozwolenia konserwatorskiego na realizację zamierzenia pn.: Budowa budynku mieszkalno-usługowego oraz rozbudowa i zmiana sposobu użytkowania budynku przemysłowego (dawnej drukarni) na budynek usługowo-mieszkalny, budowa zjazdu z ul. Warszawskiej przewidzianej do realizacji w Płocku przy Pl. D., na działkach o nr ewid. 1, 2, 3".
Uwzględniając skargę powołanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie uznał, że zaskarżone decyzje wydano z naruszeniem art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 uPb, a ich uzasadnienie nie zawierało odpowiedniego ustosunkowania się do zarzutów odwołania. Stwierdzone naruszenia odpowiadały zatem dyspozycji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
WSA w Warszawie podkreślił, że organy skoncentrowały się wyłącznie na fakcie braku wykazania związku pomiędzy wspólnym położeniem nieruchomości objętej inwestycją oraz nieruchomości skarżących, a interesem prawnym uprawniającym ich do udziału w postępowaniu dotyczącym pozwolenia na budowę. Pominięto natomiast argumenty wskazujące, że sporna inwestycja stanowi architektoniczną całość z budynkiem przylegającym bezpośrednio do budynku stanowiącego własność skarżących. Skarżący są bowiem właścicielami jednego ze skrzydeł budynku dawnej drukarni, stanowiącej jednolity kompleks architektoniczny, co potwierdza decyzja Państwowej Służby Zabytków Oddział Wojewódzki w Płocku z [...] maja 1996 r. w sprawie wpisania do rejestrów dobra kultury: Budynku Płockiej Drukarni Akcydensowej d. Drukarni Braci Dietrychów położonego na działce nr 7, 5 – pod nr rejestru: [...]. Fakt wpisania budynku do rejestru zabytków nakłada na właścicieli lub użytkowników obowiązek przestrzegania rygorów Uoz, w szczególności określonych w art. 5 cyt. ustawy. Wyznaczając obszar oddziaływania obiektu organ powinien uwzględniać nie tylko usytuowanie budynku w odniesieniu do sąsiednich działek, ale i funkcję, przeznaczenie, formę oraz konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne, w szczególności sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Powinien także uwzględnić to, że objęte projektem budynki "A" i "C", wraz z pominiętym przez inwestora budynkiem "B" oraz budynkiem skarżących, stanowią w sensie architektonicznym całość wyznaczoną przez usytuowanie w granicach obiektu zabytkowego (starej drukarni), należącego częściowo do skarżących. W razie zaś wątpliwości na temat legitymacji do udziału w postępowaniu w charakterze strony, przy uwzględnieniu nakazu poszanowania występujących w obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich, należy je rozstrzygać na korzyść osoby domagającej się uznania jej za stronę postępowania. W procesie zmierzającym do wyznaczenia takiego obszaru oddziaływania inwestycji nie chodzi bowiem o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na działki znajdujące się w otoczeniu projektowanego obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji, przy uwzględnieniu indywidualnych cech projektowanego obiektu i sposobu zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora.
Skargę kasacyjną od wyroku z 26 czerwca 2012 r. wniosło Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe "P." J.S., zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Powołując się na art. 174 pkt 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyrokowi temu zarzucono naruszenie:
I. prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb przez ustalenie, że nieruchomość wnioskodawców znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji skarżącego kasacyjnie, podczas gdy obszar ten w stanie faktycznym sprawy należało ustalić z uwzględnieniem przepisów Uoz, a art. 3 pkt 15 tej ustawy przez jego niezastosowanie, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem obszaru oddziaływania inwestycji,
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez uchylenie wydanych w sprawie decyzji pomimo, że nie zostały one wydane z naruszeniem prawa materialnego.
W ocenie autora skargi kasacyjnej WSA w Warszawie nie wyjaśnił, w jaki sposób poczynione ustalenia oraz powołany wybiórczo przepis Uoz miał przesądzić o posiadaniu przez skarżących statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 uPb. Zgodnie z art. 3 pkt 15 Uoz przez otoczenie rozumie się teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Zabytkiem jest zaś nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości. Do rejestru zabytków wpisany jest zespół zabudowy stanowiący całość architektoniczno-urbanistyczną, na którą składają się budynki państwa K. i inwestora wobec czego, ograniczenia w zagospodarowaniu wynikające z Uoz dotyczyć będą terenu wokół lub przy zespole zabudowy, nie zaś wokół poszczególnych budynków składających się na ten kompleks. Nie zmienia tego fakt, że nieruchomość jest podzielona na działki należące do różnych osób. Przedmiotową inwestycję traktować należy w kategorii działań podejmowanych w ramach ochrony zabytków pod nadzorem i za zgodą konserwatora zabytków, zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi. Przepis art. 5 Uoz nie może stanowić źródła interesu prawnego skarżących, ponieważ nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu terenu znajdującego się w otoczeniu obiektu budowlanego. Zawiera on jedynie skierowane do dysponenta zabytku zalecenia podejmowania aktów staranności w zakresie postępowania w stosunku do zabytku w taki sposób, aby został on zachowany w jak najlepszym stanie. Tak więc w ocenie skarżącego kasacyjnie orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły obszar oddziaływania planowanej inwestycji, określając go na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie. Nie naruszyły zatem w ogóle przepisów prawa materialnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "Ppsa", skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1).
W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Naruszenie przepisów postępowania zostało ograniczone do wskazania przepisu art. 145 1 pkt 1 lit. a Ppsa. Cyt. przepis stanowi podstawę do uchylenia przez wojewódzki sąd administracyjny zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli stwierdzono naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 Ppsa nie jest, co do zasady, przepisem, który można naruszyć w toku postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż reguluje on sposób rozstrzygnięcia sprawy. Skuteczność skargi kasacyjnej w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego zależy zaś od wykazania, że sąd administracyjny popełnił błąd w procesie dochodzenia do rozstrzygnięcia, oceniając wadliwie przepisy regulujące materię lub tryb postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 stycznia 2013 r., II OSK 422/12, LEX nr 1341599). Z tego względu istota sprawy sprowadza się do oceny trafności wywodu zawartego w wyroku sądu I instancji, wedle którego w realiach kontrolowanej przezeń sprawy administracyjnej, skarżącym będącym wnioskodawcami wznowienia postępowania, przyznać należy przymiot stron.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie ocenił sąd wojewódzki legitymację procesową w sprawie administracyjnej skarżących, wskazując w szczególności że są oni właścicielami budynku stanowiącego część integralną zabytku – budynku dawnej drukarni. W motywach kwestionowanego skargą kasacyjną wyroku wskazano, że zgodnie z art. 28 ust. 2 uPb stronami postępowania w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę, oprócz inwestora, są właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, ten zaś obszar wyznacza się w otoczeniu obiektu na podstawie "przepisów odrębnych" (art. 3 pkt 20 uPb, a nie jak wskazano w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku "art. 3 ust. 20" – s. 8 wyroku VII SA/Wa 399/12). Trafnie pod pojęciem tych "przepisów odrębnych" wskazano na przepisy Uoz i wywodzono, że wyznaczając obszar oddziaływania obiektu, organ powinien uwzględniać nie tylko usytuowanie budynku w odniesieniu do innych działek, ale także formę i konstrukcję projektowanego obiektu, jego charakterystyczne cechy. Takie stanowisko prezentowane jest w judykaturze, gdzie podkreśla się że wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu winno nastąpić, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji, uwzględniając treść nakazów i zakazów zawartych w przepisach odrębnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2007 r., II OSK 1321/06, LEX nr 347949).
Sąd a quo wyeksponował, że w myśl art. 5 ust. 1 pkt 9 uPb obiekt budowlany wraz ze związanymi z nim urządzeniami budowlanymi należy, biorąc pod uwagę przewidywany okres użytkowania, projektować i budować w sposób określony w przepisach, w tym techniczno-budowlanych, oraz zgodnie z zasadami wiedzy technicznej, zapewniając poszanowanie, występujących w obszarze oddziaływania obiektu, uzasadnionych interesów osób trzecich. Zważyć wszak należy, że w procesie projektowania i budowy obiektu budowlanego trzeba zapewnić także ochronę obiektów wpisanych do rejestru zabytków oraz obiektów objętych ochroną konserwatorską (art. 5 ust. 1 pkt 7 uPb). Niesporne jest, że budynek dawnej drukarni akcydensowej w Płocku został wpisany do rejestru zabytków, zabytek ten zlokalizowany jest zarówno na działce nr 7, stanowiącej własność inwestora i objętej źródłową decyzją o pozwoleniu na budowę, jak i zlokalizowany jest na działce nr 5, stanowiącej własność wnioskodawców wznowienia postępowania. Kasator nietrafnie zarzuca zatem pominięcie przez sąd I instancji przepisu art. 3 pkt 15 Uoz, wedle którego, w rozumieniu przepisów tej ustawy, gdy mowa o "otoczeniu" należy rozumieć "teren wokół lub przy zabytku wyznaczony w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych". Skarżący kasacyjnie nie kwestionuje wszak, że do rejestru zabytków został wpisany zespół zabudowy wraz z otoczeniem, stanowiący całość architektoniczno-urbanistyczną, na który składają się zarówno budynki inwestora, jak i skarżących. Ta okoliczność, niezależnie od motywów podjęcia inwestycji określanych przez inwestora – jako realizacji postulatów konserwatorskich − uzasadnia przeto wywód sądu wojewódzkiego, że obszar oddziaływania obiektu, objętego źródłowym pozwoleniem na budowę, obejmuje także nieruchomość należącą do wnioskodawców wznowienia postępowania administracyjnego. To, że podjęte roboty nie będą szkodliwie oddziaływać na nieruchomość sąsiednią, należącą do skarżących i respektować będą charakter zabytkowy zespołu zabudowy dawnej drukarni, nie zostało przez sąd I instancji zdezawuowane, sąd ten przekonująco natomiast wykazał, że skarżący winni mieć możliwość sprawdzenia tych kwestii uczestnicząc jako strony w postępowaniu. Skoro tego prawa im odmówiono w postępowaniu głównym, są uprawnieni aby te kwestie z ich udziałem podlegały weryfikacji we wznowionym postępowaniu. Odmowa przyznania takiego prawa skarżącym i dążenie do ograniczenia kręgu podmiotów, będących stronami postępowania w efekcie naruszało konstytucyjne prawo do zaskarżenia decyzji do organu wyższej instancji.
W tej sytuacji nietrafnie organ I instancji odmówił uchylenia we wznowionym postępowania decyzji o pozwoleniu na budowę, motywując to wyłącznie tym, że skarżącym nie przysługiwał przymiot stron postępowania, a organ odwoławczy ustalenie to wadliwie zaakceptował. Te okoliczności zatem powinien mieć na względzie Prezydent Miasta Płocka (a nie Wojewoda – jak wskazał sąd wojewódzki na s. 10 wyroku) przy ponownym rozpatrzeniu sprawy we wznowionym postępowaniu. Otwarte zatem jest zagadnienie prawidłowości pozostawienia w obrocie prawnym udzielonego inwestorowi pozwolenia na budowę.
Skoro zatem sąd I instancji nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło