II SA/Rz 343/12
WyrokWSA w Rzeszowie2012-06-26
Skład orzekający: Robert Sawuła, Ewa Partyka, Krystyna Józefczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej może zostać wydana bez zapewnienia udziału byłego pracodawcy w postępowaniu?Ratio decidendi
Decyzje organów administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej, wydane bez udziału byłego pracodawcy, są dotknięte uchybieniem procesowym dającym podstawę do wznowienia postępowania. Brak udziału strony w postępowaniu, bez jej winy, stanowi podstawę do uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., niezależnie od wpływu tego uchybienia na wynik sprawy.Stan faktyczny
H. P. złożyła skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującą w mocy decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u niej choroby zawodowej – przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym. Skarżąca podnosiła, że decyzje są krzywdzące i że organ odwoławczy nie uwzględnił w pełni jej sytuacji zawodowej i warunków pracy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu braku udziału byłego pracodawcy w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej kwotę 50 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Robert Sawuła Sędziowie WSA Ewa Partyka /spr./ WSA Krystyna Józefczyk Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]; II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej H. P. kwotę 50 zł /słownie: pięćdziesiąt złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi H. P. jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: PWIS) z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: PPIS) z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u H. P. choroby zawodowej w postaci: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, określonej w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 – określanego dalej jako rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych albo rozporządzenie).
W podstawie prawnej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98, z 2000 r., poz. 1071 ze zm., określanej dalej k.p.a.) oraz § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
Z akt sprawy oraz decyzji wynika, że Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "[...]" w J. w dniu 20 sierpnia 2010 r. wydał dla H. P. skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej.
PPIS po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej u H. P. decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] nie stwierdził u w/w przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym, co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.
W uzasadnieniu organ wskazał na wydane w sprawie orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u H. P., wystawione przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] oraz Instytut Medycyny Pracy z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania w sprawie inspektor podał, że H. P. była zatrudniona w Szkole Podstawowej i Gimnazjum w M., Szkole Podstawowej Nr [...] w P. oraz Zespole Szkół w W. w okresie od 1 września 1983 r. do 31 sierpnia 2008 r. na stanowisku: nauczyciela nauczania początkowego, plastyki, geografii, fizyki, wychowania fizycznego, informatyki i techniki. W latach 1983 -1984 w/w pracowała na pełnym etacie nauczycielskim, a dodatkowo wykonywała prace dotyczące nauczania indywidualnego 5-6 godzin tygodniowo. Następnie w latach 1984-1999 pracowała na pełnym etacie nauczycielskim plus 2-3 godziny nadliczbowe tygodniowo. Natomiast w latach 1999-2008 pracowała na etacie nauczycielskim plus 4-12 godzin tygodniowo, średnio 8 godzin ponadliczbowych. Organ wyeksponował, że praca przy takim wysiłku głosowym niosła istotne ryzyko powstania choroby zawodowej i wskazał, że wprawdzie Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał u H. P. przewlekłe zapalenie krtani, częściowo refluksowe, jednakże brak jest tej pozycji w wykazie chorób zawodowych. Strona nie zgodziła się z tym orzeczeniem i wniosła o jego zmianę. Instytut Medycyny Pracy potwierdził wyżej opisane rozpoznanie oraz brak podstawy u w/w stwierdzenia choroby zawodowej. Reasumując organ naprowadził, że inspekcja sanitarna nie posiada uprawnień do stwierdzenia choroby zawodowej, jeśli uprawniona jednostka służby zdrowia nie rozpozna schorzenia ujętego w wykazie chorób zawodowych lub wyrazi się w tej sprawie negatywnie.
W odwołaniu od tej decyzji H. P. podniosła, że wydana w sprawie decyzja jest dla niej krzywdząca i wskazała, że w okresie 25 letniej pracy zatrudniona była jako nauczyciel wychowania technicznego, techniki i informatyki. Podała, że w ramach zastępstw i uzupełnienia etatu kierowana była do nauczania innych przedmiotów. Odwołująca zwróciła w szczególności uwagę na wykonywane w latach 1987-1994 zajęcia w pracowni techniki usytuowanej w pomieszczeniu piwnicznym, które było zawilgocone, zagrzybione, lecz mimo to nie wykluczono, że praca w takich warunkach mogła mieć wpływ na doznane schorzenia.
PWIS decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., opisaną na wstępie utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu wskazał, że H. P. nie cierpi na przewlekłą chorobę narządu głosu spowodowaną nadmiernym wysiłkiem głosowym, mimo, że nadmierny wysiłek głosowy strony trwał ponad 15 lat, jednakże w sensie medycznym nie jest on objawiony w postaci "guzków głosowych twardych, wtórnych zmian przerostowych fałdów głosowych, niedowładu mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i twardą dysfonią". W świetle poczynionych uwag organ odwoławczy stwierdził, że wystąpienie w sprawie związku przyczynowego między narażeniem na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy, a schorzeniem pozostaje bez znaczenia prawnego, gdyż brak choroby w sensie medycznym sprawia, że brak jest przedmiotu w stosunku, do którego organ administracyjny miałby ustalać związek przyczynowy. Wobec nie stwierdzenia u strony dolegliwości określonych w pozycji 15 pkt 1-3 wykazu, trudno również mówić o spełnieniu przesłanki wystąpienia powyższych objawów w ciągu 2 lat od ustania narażenia zawodowego. Oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy PWIS dał wiarę w całości orzeczeniom lekarskim, a także uznał za wiarygodne tezy przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania w zakresie narażenia zawodowego strony, a zwłaszcza treści karty narażenia zawodowego, charakterystyki narażenia zawodowego oraz protokołów postępowania, jako dowodom przeprowadzonym zgodnie z wymogami prawa. Końcowo organ odnosząc się do stawianych w odwołaniu zarzutów dotyczących postępowania orzeczniczego przed jednostkami medycznymi stwierdził, że nie jest właściwy do ich rozpoznawania, gdyż instytuty te nie stanowią jednostek administracji publicznej i nie są mu podległe.
W skardze H. P. podniosła, że decyzja jest dla niej krzywdząca gdyż organ odwoławczy przyjął w całości "niejasne uzasadnienie Inystutu Medyczyny Pracy oraz niebudzący wątpliwości narażenie na czynnik chorobotwórczy".
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że stwierdzenie przez organ odwoławczy, że występuje u niej tendencja fonacji rzekomej, sugeruje jakoby usiłowała "wymusić" na komisji lekarskiej stwierdzenie choroby zawodowej. Zarzuciła, że krzywdzący jest dla niej także fakt, iż mimo stwierdzenia przez organ odwoławczy narażenia na czynnik chorobotwórczy w środowisku pracy jest on pomijany.
W odpowiedzi na skargę PWIS wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc jednocześnie o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Po analizie przedmiotowej sprawy Sąd uznał, że zachodzi konieczność rozpoznania sprawy na rozprawie, biorąc pod uwagę przepis art. 122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - określanej dalej jako P.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności
z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.
W ramach kontroli legalności Sąd stosuje przewidziane prawem środki
w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a.).
Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej do Sądu decyzji powinna przebiegać w określonej kolejności. Stwierdzenie bowiem istnienia wad danego typu wad decyzji eliminuje potrzebę ustalania zaistnienia innych wad. Tak więc w pierwszej kolejności przeprowadza się kontrolę zaskarżonej decyzji i postępowania, które ją poprzedziło, pod kątem ewentualnych wad powodujących nieważność decyzji. Dopiero po stwierdzeniu, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta nieważnością, sąd administracyjny może przystąpić do badania czy zaistniały pozostałe wady orzeczenia. Ponieważ ewentualne ustalenie naruszenia prawa materialnego, stanowiące w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a podstawę do uchylenia decyzji, może być dokonane dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego, w następnej kolejności wojewódzki sąd administracyjny powinien przeprowadzić kontrolę przestrzegania przepisów o postępowaniu administracyjnym w zakresie określonym postanowieniami art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a.
Przepis art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a. wyraźnie obliguje do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli badając sprawę Sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stwierdzenie naruszenia prawa przewidziane w art. 145 § 1 k.p.a. i 145a § 1 k.p.a. jest podstawą do uwzględnienia skargi – niezależnie od tego czy jest ono wskazane w zarzutach i – jak wynika z treści art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b P.p.s.a – niezależnie od tego, z którym naruszeniem prawa w konkretnej sytuacji mamy do czynienia, byleby było to naruszenie prawa dające podstawy do wznowienia postępowania.
Jednym z naruszeń prawa, o których wyżej mowa jest przewidziana w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. sytuacja, w której strona bez własnej winy nie brała udziału
w postępowaniu. Dla obligatoryjnego uchylenia zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia, że zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 grudnia 2002 r. sygn. III RN 200/1-OSNPUS 2003/24/582).
Po dokonaniu kontroli w wyżej przedstawionych aspektach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z przyczyn innych niż określone w skardze, a które Sąd wziął pod rozwagę z urzędu.
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest stwierdzenie bądź brak podstaw do takiego stwierdzenia u H. P. choroby zawodowej w postaci: przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, a stan faktyczny sprawy przedstawiony na wstępie jest bezsporny.
W sprawie kluczowe znaczenie ma przepis art. 28 k.p.a. Zgodnie z jego treścią stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W świetle tego przepisu decydujące znaczenie dla uzyskania przymiotu strony ma istnienie interesu materialnoprawnego w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia administracyjnego. Istoty interesu prawnego należy upatrywać w jego związku z konkretną normą prawa materialnego. Dla stwierdzenia interesu prawnego wymagane jest ustalenie związku polegającego na tym, że akt stosowania tej normy(decyzja administracyjna lub postanowienie) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Podkreśla się przy tym, że interes prawny powinien być indywidualny, własny, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które w danej sprawie uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego (wyrok NSA z dnia 24 listopada 2004 r., I OSK 919/2004 Lex Polonica nr 387073, ONSAiWSA 2005/5 poz. 92). Podkreślić przy tym trzeba, iż norma będąca podstawą interesu prawnego może należeć do każdej gałęzi prawa, nie tylko do prawa administracyjnego. Powinna to być norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić spośród innych przepisów - norma, której treść można do końca ustalić (por. J. Zimmerman, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95, OSP z 1997 r.,z. 4, poz. 83).
Wyjaśnienia wymaga, że art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. : kodeks pracy (tekst jednolity: Dz. U. 1998 r. Nr 21 poz. 94, dalej jako k.p.) definiuje, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Tak więc rozpoznanie choroby zawodowej ściśle powiązano z istnieniem narażenia zawodowego. W konsekwencji w postępowaniu dotyczącym zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych przypisano określone uprawnienia i obowiązki pracodawcy, a uczyniono to zarówno w treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r., jak i w kodeksie pracy. Należy przy tym dokonać rozróżnienia ze względu na status pracodawcy, jako obecnie zatrudniającego stronę, wobec której prowadzone jest postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej lub jako byłego pracodawcy, gdyż odmienny będzie zakres jego uprawnień lub obowiązków w obu tych przypadkach.
I tak, stwierdzić trzeba, iż art. 212 pkt 3 k.p. zobowiązuje osobę kierującą pracownikami do organizowania, przygotowywania i prowadzenia prac w sposób uwzględniający zabezpieczenie pracowników przed wypadkami przy pracy, chorobami zawodowymi i innymi chorobami związanymi z warunkami środowiska pracy. W myśl z kolei art. 230 § 1 oraz art. 231 k.p. w razie stwierdzenia u pracownika objawów wskazujących na powstanie choroby zawodowej, pracodawca obowiązany jest przenieść pracownika do innej pracy, nienarażającej go na działanie czynnika, który wywołał te objawy. Zgodnie zaś z art. 230 § 2 k.p., jeżeli takie przeniesienie powoduje obniżenie wynagrodzenia, pracownikowi przysługuje dodatek wyrównawczy przez okres nieprzekraczający 6 miesięcy. Nie ulega, zatem wątpliwości, że ciężar ponoszenia powyższych obowiązków, w tym i finansowych, obciąża pracodawcę, który jest zobowiązany do zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w zakładzie pracy niezależnie od tego, czy u pracownika nastąpi stwierdzenie choroby zawodowej, czy też nie. Powyższe obowiązki dotyczą jednak nie byłego, ale obecnego pracodawcy.
Z kolei zgodnie z treścią art. 236 k.p. pracodawca jest obowiązany systematycznie analizować m. in. przyczyny chorób zawodowych związanych z warunkami środowiska pracy i podejmować właściwe środki zapobiegawcze. Także przepis art. 235 k.p. nakłada na pracodawcę określone obowiązki związane z niezwłocznym zgłoszeniem każdego przypadku podejrzenia choroby zawodowej (§ 1), dokonania określonych działań w związku z rozpoznaniem takiej choroby (§ 3), prowadzenia odpowiedniego rejestru (§ 4) oraz dokonywania odpowiednich zawiadomień (§ 5). We wskazanym wyżej zakresie, prócz wymogu zgłoszenia choroby zawodowej, pozostałe obowiązki będą odnosić się również do byłego pracodawcy. Powyższe obowiązki dotyczące podejrzenia wystąpienia choroby zawodowej, czy też innych okoliczności z nią związanych mają istotne znaczenie dla pracodawcy i wiążą się z ewentualną po jego stronie odpowiedzialnością karną (art. 283 k.p.), cywilną, jak i służbową względem pracownika odpowiedzialnego za dopełnienie procedur wskazanych w kodeksie pracy. Przy czym, co oczywiste, odpowiedzialność powyższa będzie miała inny charakter w zakresie odpowiedzialności pracodawcy, który nie pozostaje z pracownikiem w aktualnym stosunku pracy.
Przedstawione wyżej uwarunkowania spowodowały, że w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. ustawodawca skonkretyzował uprawnienia i obowiązki pracodawcy w § 6 ust. 4 i 5 pkt 1, § 7 ust. 1, § 8 ust. 3 pkt 2. Wprawdzie, pracownikowi i pracodawcy nie przypisano tych samych uprawnień, jak na przykład tego, że w myśl § 7 ust. 1 rozporządzenia tylko pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Uprawnienia tego nie ma już pracodawca, chociaż on z kolei może zwracać się do organu z wnioskiem o podjęcie czynności, o jakich mowa np. w § 8 ust. 2 rozporządzenia. Zwrócić trzeba uwagę również i na taką kwestię, że w rozporządzeniu tym, o ile ustawodawca posługuje się pojęciem "pracownika" i "byłego pracownika", to nie czyni on już tego rozróżnienia w stosunku do pracodawcy. Analiza obowiązku udzielenia informacji przez pracodawcę na wniosek lekarza, wydającego orzeczenie lekarskie (§ 6 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia) prowadzi do wniosku, iż zakres informacji zawartych w dokumentacji obejmującej dane o narażeniu zawodowym może dotyczyć tak obecnego, jak i byłego pracodawcy. W tym też zakresie nie można wykluczyć obowiązku organu do przesłania pracodawcy rozumianego jako obecnego, czy byłego, decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzji o braku podstaw do jej stwierdzenia (§ 8 ust. 3 pkt 2 w/w rozporządzenia) z zachowaniem określonego w nim wymogu, iż warunki pracy mogły spowodować skutki zdrowotne uzasadniające postępowanie w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej. Podane wyżej okoliczności, przy uwzględnieniu obowiązków pracodawcy do stosowania właściwych środków zapobiegawczych wskazują na to, iż pracodawca nie może być pozbawiony wiedzy o ewentualnych roszczeniach pracowników, jak i o zagrożeniach istniejących w ocenie tychże pracowników w odniesieniu do warunków pracy.
Przedstawione wyżej uwagi, o ile nie budzą żadnych wątpliwości w przypadku pracodawcy obecnie zatrudniającego stronę postępowania, o tyle wymagają dalszych rozważań w przypadku byłego pracodawcy w stosunku, do którego jak wskazano powyżej, zakres obowiązków i odpowiedzialności jest o wiele węższy lub w ogóle wyłączony. Odniesienie się jedynie do przepisów kodeksu pracy lub rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. nie pozwala na automatyczne zidentyfikowanie interesu prawnego każdego byłego pracodawcy w postępowaniu w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej. Interes prawny byłego pracodawcy może natomiast wynikać z treści art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a więc wiązać się z możliwością poniesienia dodatkowych kosztów z tytułu ubezpieczenia wypadkowego. Skoro bowiem wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustalana jest w zależności od kategorii ryzyka, wyznaczonej również m.in. poprzez stwierdzone choroby zawodowe, przy tym kategoria ryzyka dla grup działalności ustalana jest na okres nie dłuższy niż na 3 lata składkowe, to interes prawny do wzięcia udziału w toczącym się postępowaniu wynikać będzie z możliwości zwiększenia po stronie pracodawcy ciężaru ekonomicznego ponoszonych kosztów jako płatnika składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych (art. 4 ust. 2 z związku z art. 15 ust. 2 w związku z art. 16 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 w związku z art. 30 ust. 5 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych).
Konkludując przedstawione wyżej uwarunkowania stwierdzić trzeba, że były i aktualny pracodawca, będący płatnikiem składek w ramach systemu ubezpieczeń społecznych posiada przymiot strony w postępowaniu, którego przedmiotem jest stwierdzenie choroby zawodowej (art. 2351 k.p.) na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w konsekwentnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. uzasadnienia wyroków z dnia 24 kwietnia 2007 r. sygn. akt II OSK 1744/06, niepubl. oraz z dnia 14 lipca 2009 r. sygn. akt II OSK 190/09, niepubl., z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 11/11 – ONSA i WSA nr 3 z 2012 r., poz. 51), którego konkluzje przedstawiono wyżej.
Mając powyższe na uwadze Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie wydanie decyzji obydwu instancji nastąpiło bez udziału byłego pracodawcy strony skarżącej tj. Szkoły Podstawowej Nr [...] w P. (z akt bezopornie wynika, że H. P. pracowała w tej szkole w latach 1984 - 1986), co w konsekwencji powoduje, że decyzje te dotknięte są uchybieniem procesowym dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - to jest gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie, co uzasadnia uchylenie decyzji obydwu instancji przez Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. i to niezależnie od tego, czy uchybienie to mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynika sprawy.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Uchylenie obu decyzji oznaczać będzie, że PPIS ponownie rozpatrzy sprawę H. P. w przedmiocie choroby zawodowej, zapewni przy tym udział wszystkim byłym pracodawcom skarżącej. Wykorzysta w tym celu zgromadzone już dowody, a w razie potrzeby także inne, których przeprowadzenie stanie się niezbędne.
W świetle stwierdzonego uchybienia Sąd nie mógł odnieść się do kwestii merytorycznych podnoszonych przez skarżącą, jako że byłoby to przedwczesne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło